Όπως σχολιάζει το BBC, η καθυστερημένη επιβεβαίωση από τα κρατικά μέσα ανέδειξε τον τρόπο με τον οποίο το μιντιακό σύστημα της Τεχεράνης διαχειρίζεται την ενημέρωση σε περίοδο πολέμου, συνδυάζοντας επιλεγμένα γεγονότα με προπαγάνδα και αυστηρό έλεγχο της πληροφόρησης.

Από την έναρξη του πολέμου, τα κρατικά μέσα ενημέρωσης της χώρας συνδυάζουν πραγματικά γεγονότα με στοιχεία παραπληροφόρησης, διαμορφώνοντας ένα αφήγημα που απευθύνεται κυρίως στο εσωτερικό ακροατήριο.

«Προωθούν ένα συγκεκριμένο αφήγημα», λέει η Μάχσα Αλιμαρντάνι από την οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων Witness. «Το αφήγημα αυτό είναι ότι το Ιράν βγαίνει νικητής και ότι ο στρατός του είναι ιδιαίτερα ισχυρός».

Παρά το γεγονός ότι εκατομμύρια Ιρανοί παρακολουθούν δορυφορικά περσόφωνα κανάλια που εκπέμπουν από το εξωτερικό, η πρόσβαση σε ανεξάρτητη ενημέρωση παραμένει δύσκολη. Διακοπές στο διαδίκτυο, λογοκρισία και περιορισμοί στα μέσα επικοινωνίας συχνά απομονώνουν τους πολίτες από τον έξω κόσμο σε περιόδους πολέμου ή έντασης.

Έρευνα του BBC για την πρώτη εβδομάδα της κάλυψης του πολέμου από τα ιρανικά κρατικά μέσα δείχνει ότι η ενημέρωση επικεντρώνεται κυρίως στα δεινά των αμάχων, στις εκκλήσεις για αντίποινα εναντίον των «εχθρών» και στην ενίσχυση της πίστης προς την Ισλαμική Δημοκρατία. Την ίδια στιγμή, περιορισμένη είναι η αναφορά σε στρατιωτικές και κυβερνητικές εγκαταστάσεις που έχουν πληγεί από επιθέσεις του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών.

Παράλληλα, έχουν καταγραφεί και περιπτώσεις παραπληροφόρησης, όπως υπερβολικοί ισχυρισμοί για απώλειες αμερικανικών δυνάμεων ή η χρήση εικόνων και βίντεο που έχουν δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη για την ενίσχυση του επίσημου αφηγήματος.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, ωστόσο, τα κρατικά μέσα δημοσιεύουν και πραγματικά στοιχεία για θύματα αμάχων, γεγονός που δυσκολεύει ακόμη περισσότερο τη διάκριση μεταξύ ενημέρωσης και προπαγάνδας. 

Νίκος Γιαννόπουλος

Η μπάντα διέψευσε ακόμη και αυτήν την πληροφορίας ανακοινώνοντας ότι το κομμάτι που τελικά παίχθηκε (στα Μακεδονικά) ήταν το Ελα Κέρκο (μαζί με το Σόφκα).

Εν έτει 2025 δηλαδή ένας τοπικός άρχοντας, εκλεγμένος, αποφάσισε, μόνος του, να επιβάλλει λογοκρισία και να διακόψει ένα καλλιτεχνικό event επικαλούμενος “εθνικούς λόγους”.

Αυτό εξ ορισμού ακούγεται και είναι προβληματικό, ιδιαίτερα σε μία περιοχή η οποία έχει υποφέρει στο όχι πολύ μακρινό παρελθόν από εθνικιστικό οίστρο (το είχε νιώσει στο πετσί του ο κατά πολλούς καλύτερος Ελληνας σκηνοθέτης όλων των εποχών, ο Θόδωρος Αγγελόπουλος).

Ας βάλουμε, όμως, τα πράγματα σε μία σειρά επιχειρώντας να αναδείξουμε τα γεγονότα ως έχουν.

H Banda Entopica είναι μια παραδοσιακή μπάντα δρόμου με έδρα τη Θεσσαλονίκη, που ξεκίνησε να παίζει στους δρόμους της πόλης και συνδυάζει ήχους από Μακεδονία, Θράκη, Ήπειρο και ευρύτερα τα Βαλκάνια. Το 2021 κυκλοφόρησε ο πρώτος δίσκος τους που έχει τον τίτλο του συγκροτήματος.

Οχι ότι έχει ιδιαίτερα σημασία αλλά ας το αναφέρουμε: Τα μέλη της μπάντας είναι Ελληνες με καταγωγή από την ελληνική Μακεδονία και τη Θεσσαλία.

Το “επίμαχο” τραγούδι , το “Eleno Kerko, ακόμα και αν ακουγόταν, είναι κατά βάση ένα τραγούδι ερωτικό. Οι στίχοι αφηγούνται την ιστορία μιας μητέρας που ρωτά την κόρη της Ελένη τι σκέφτεται και σε ποιον γράφει γράμμα. Η Ελένη απαντά ότι γράφει στον εραστή της που έφυγε για ταξίδι και του ζητά δώρο όταν επιστρέψει.

Το Σόφκα που ακούστηκε, ως τίτλος, σημαίνει απλά “Σοφία”.

Αυτά τα κομμάτια, όπως και πολλά άλλα βαλκανικά τραγούδια, έχουν γνωρίσει δεκάδες διασκευές σε όλα τα μήκη και πλάτη της ευρύτερης περιοχής των Βαλκανίων. Συμβαίνει άλλωστε αυτό με τα παραδοσιακά τραγούδια παντός τύπου.

Όλα αυτά είναι μάλλον φυσιολογικά. Αυτό που σίγουρα δεν είναι έχει να κάνει με το φόβο που αισθάνονται πολλοί κάτοικοι της Φλώρινας από την επέλαση της εθνικιστικής προπαγάνδας και πάλι στην περιοχή.

Πηγές, πολύ καλά πληροφορημένες, τόνισαν στο Libre.gr ότι υπάρχουν πολίτες που διστάζουν να εκφράσουν ελεύθερα την γνώμη τους για όσα έγιναν και γίνονται στην πόλη τους καθώς θεωρούν ότι σε περίπτωση που το κάνουν, θα απομονωθούν από την “εθνικιστική” πλειοψηφία της περιοχής.

Θα νόμιζε κανείς ότι ιδιαίτερα μετά την υπογραφή της Συμφωνίας των Πρεσπών, που έλυσε ένα χρόνιο “εθνικό” πρόβλημα δεκαετιών, τα εθνικιστικά πάθη στην περιοχή και το κυνήγι μαγισσών θα είχαν καταλαγιάσει.

Ομως, κατά πως φαίνεται, υπάρχουν ακόμη κύκλοι που φέρονται να συντηρούν το παιχνίδι του εθνικισμού και της μισαλλοδοξίας εκμεταλλευόμενοι και τη γενικότερη πολιτική αναδίπλωση προς τα δεξιά του πολιτικού φάσματος σε Ελλάδα και Ευρώπη.

Η Φλώρινα είναι σαν να επέστρεψε στα χρόνια του μετεμφυλιακού ελληνικού κράτους όταν, όσοι μιλούσαν το σλαβικό “ιδίωμα” (τα Μακεδονικά, δηλαδή) θεωρούνται εθνικώς ύποπτοι (εξαιρετικό, ως προς αυτό, το σχετικό βιβλίο του Τάσου Κωστόπουλου “Η απαγορευμένη γλώσσα”).

Στην περιοχή βέβαια είναι γεγονός ότι κατά καιρούς ακούγονταν (κυρίως σε πανηγύρια) τραγούδια που προωθούσαν τον (βορειο)μακεδονικό εθνικισμό αλλά στην προκειμένη περίπτωση δεν έχουμε να κάνουμε καν μ’ αυτό αλλά με ένα ερωτικό τραγούδι το οποίο απλώς τραγουδήθηκε (σε συναυλία και όχι σε πανηγύρι) στη Μακεδονική γλώσσα.

Οπως χαρακτηριστικά έγραψε ο καθηγητής του Παντείου Πανεπιστημίου και άριστος γνώστης της περιοχής της Φλώρινας Δημήτρης Χριστόπουλος σε ανάρτησή του “αν αυτές οι πρακτικές περάσουν αναπάντητες, τότε η ΄χώρα θα βυθίζεται κάθε χρόνο που περνάει όλο και περισσότερο στο σκοτάδι του αυταρχισμού και του φόβου. Η περιοχή της Φλώρινας ξέρει και από τα δύο”.

Στο ίδιο μήκος κύματος συντάχθηκε και ο πρώην πρόεδρος της ΑΔΑΕ Χρήστος Ράμμος ο οποίος επίσης τοποθετήθηκε δημοσίως για το ζήτημα:  “Οι όψιμες εθνικοφροσύνες μας γυρίζουν πίσω στις πιο σκοτεινές περιόδους της Ιστορίας μας και αποτελούν θλιβερό και ανησυχητικό δείγμα ανόδου ακροδεξιών και μισαλλόδοξων ιδεολογιών. Μην αφήσουμε να μας πάρουν πίσω όσα κατακτήσαμε με τόσους αγώνες τις τελευταίες δεκαετίες. Σήμερα απαγορεύεται ένα τραγούδι, αύριο μπορεί, εν ονόματι της εθνικοφροσύνης που μας βασάνισε άγρια παλιότερα, ή της “ορθοφροσύνης”, όπως αυτή την αντιλαμβάνεται η εξουσία ή μια υποτιθέμενη κοινωνική πλειοψηφία, να απαγορευτεί η ελευθερία του λόγου και να καταλήξουμε στο τέλος σαν την εξ ανατολών γειτονική μας χώρα [που απαγορεύει στο 25% του πληθυσμού της να μιλάει την μητρική του γλώσσα] χωρίς καν να το καταλάβουμε, με συνέπεια όταν το αντιληφθούμε να είναι αργά για την όποια αντίδραση, όπως έχει διδάξει τόσο συχνά η Ιστορία” τόνισε ο Ελληνας νομικός.

Η μπάντα, τέλος, υπογράμμισε το ζήτημα της ωμής κρατικής παρέμβασης: “Δυστυχώς, δεχτήκαμε επιθέσεις και απειλές. Συγκεκριμένα, ο δήμαρχος επενέβη την ώρα της εργασίας μας, προσβάλλοντας και φωνάζοντας στα μέλη της μπάντας. Παράλληλα, άτομο από το κοινό ανέβηκε στη σκηνή σπρώχνοντας τον τρομπετίστα μας, ενώ απειλούσε ότι θα καλέσει το 100. Φράσεις όπως «εγώ σας πληρώνω», «στην πόλη μου δεν θα τραγουδάτε τέτοια τραγούδια», «ποιος σας άφησε να τραγουδήσετε Σλάβικα;», που ειπώθηκαν από τον δήμαρχο, είναι απαράδεκτες και κατακριτέες. Θεωρούμε απαραίτητο να διευκρινίσουμε ότι από τα περίπου 2.000 άτομα, μόνο μια δεκαριά αντέδρασαν με αυτόν τον τρόπο”.

Μετά την τραμπική μέθοδο της Εθνοφρουράς, που επεκτείνει τις δραστηριότητές της ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ ξεκίνησε «πόλεμο» κατά των διαρροών από το Πεντάγωνο, αλλά και κατά των στελεχών που αντιτίθενται στις μεθόδους του. «Μετά το τέρμα οι τύποι με τα φουστάνια και φτάνουν οι παχύσαρκοι και οι τύποι με τα γένια», ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ επανέρχεται.

Σύμφωνα με το protothema.gr κι αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, το Πεντάγωνο σχεδιάζει να επιβάλει αυστηρές συμφωνίες εμπιστευτικότητας και τυχαίους ελέγχους με ανιχνευτή ψεύδους για δεκάδες στελέχη των ενόπλων δυνάμεων των ΗΠΑ -συμπεριλαμβανομένων πολλών ανώτατων αξιωματικών- αλλά και πολιτικού προσωπικού.

Σύμφωνα με διασταυρωμένες πηγές της Washington Post και απόρρητα έγγραφα που έχει στην κατοχή της η κίνηση αυτή ερμηνεύεται και ως κλιμάκωση στον «πόλεμο» του υπουργού Άμυνας με τους υφισταμένους του.

Μέλη των ενόπλων δυνάμεων, οι πολιτικοί υπάλληλοι και οι συμβασιούχοι στο Γραφείο του Υπουργού Άμυνας και στο Επιτελείο, που εκτιμάται ότι υπερβαίνουν τα 5.000 άτομα, θα υποχρεωθούν να υπογράψουν συμφωνία εμπιστευτικότητας (NDA) η οποία «απαγορεύει τη δημοσιοποίηση μη δημόσιων πληροφοριών χωρίς έγκριση ή εκτός καθορισμένης διαδικασίας», σύμφωνα με σχέδιο υπομνήματος του αναπληρωτή υπουργού Άμυνας, Στιβ Φάινμπεργκ.

Άλλο έγγραφο θα θεσπίζει πρόγραμμα τυχαίων πολυγραφικών ελέγχων για τους αξιωματούχους. Τα έγγραφα δεν θέτουν όριο ως προς το ποιοι θα υπάγονται στις συμφωνίες και στους ελέγχους, υποδηλώνοντας ότι θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν από τετράστερους στρατηγούς έως διοικητικούς βοηθούς.

Οι κινήσεις εντάσσονται σε μια ευρύτερη στρατηγική της κυβέρνησης Τραμπ και του Πενταγώνου να εντοπίζουν αξιωματούχους που κρίνεται ότι δεν επιδεικνύουν επαρκή «πίστη» ή που παρέχουν πληροφορίες σε δημοσιογράφους. Πρώην αξιωματούχοι και νομικοί της εθνικής ασφάλειας επισήμαναν ότι υπάρχουν ήδη περιορισμοί και κυρώσεις για μη εξουσιοδοτημένη κοινολόγηση πληροφοριών, υποδεικνύοντας ότι τα νέα μέτρα στοχεύουν περαιτέρω στον εκφοβισμό του προσωπικού και λιγότερο στην τάξη.

Ορισμένοι μιλούν για «τυφλή πίστη» και «υποταγή» απέναντι στην κυβέρνηση Τραμπ παρά στην προσπάθεια για αντιμετώπιση των ξένων παραγόντων και της κατασκοπείας από αλλότριες δυνάμεις, όπως δήλωσε ο Μαρκ Ζέιντ, δικηγόρος που έχει εκπροσωπήσει πολλούς πληροφοριοδότες και κυβερνητικούς αξιωματούχους που στοχοποιήθηκαν από την κυβέρνηση Τραμπ. «Υπάρχουν λόγοι για τους οποίους δεν απαιτούνταν μέχρι τώρα ανιχνευτές ψεύδους. Και θα αναρωτιόμουν γιατί τώρα επιβάλλεται πολύγραφος και μια υπέρμετρα ευρεία συμφωνία εμπιστευτικότητας, πέρα από το να εκφοβιστεί το δυναμικό και να εξασφαλιστεί πιο σφιχτός έλεγχος».

Το Πεντάγωνο είχε «ενοχλήσει» τον Λευκό Οίκο νωρίτερα φέτος, όταν άρχισε να χρησιμοποιεί πολύγραφους για να εντοπίσει άτομα που διέρρεαν πληροφορίες στα ΜΜΕ.

Ο πολιτικός και σύμβουλος του Χέγκσεθ, ο Πάτρικ Γουίβερ, διαμαρτυρήθηκε στον Λευκό Οίκο την άνοιξη εκφράζοντας ανησυχίες ότι ο ίδιος και μέλη της ομάδας του θα μπορούσαν σύντομα να υποχρεωθούν να υποβληθούν σε εξέταση πολύγραφου. Ο Λευκός Οίκος παρενέβη ώστε να σταματήσει προσωρινά η πρακτική.

Η προτεινόμενη «Συμφωνία Εμπιστευτικότητας» απαγορεύει στο προσωπικό να παρέχει οποιαδήποτε μη δημόσια πληροφορία «χωρίς έγκριση ή εκτός καθορισμένης διαδικασίας», γλώσσα που συνάδει με αυτήν που το Υπουργείο Άμυνας απαιτεί επί του παρόντος από τους δημοσιογράφους να αποδέχονται για να διατηρούν τις διαπιστεύσεις τους στο Πεντάγωνο.

Στα χνάρια του Τραμπ, ο Χέγκσεθ προωθεί νέους περιορισμούς προς τους ανεξάρτητους επιθεωρητές των κλάδων των ενόπλων δυνάμεων και στα γραφεία ίσων ευκαιριών. Στόχος είναι να έχουν υπό τον έλεγχό τους το Πεντάγωνο αλλά και το προσωπικό άμυνας ώστε να μην αντιτάσσονται σε καμία τακτική τους.

«Η προστασία ευαίσθητων πληροφοριών είναι υψίστης σημασίας για την εθνική μας ασφάλεια, την ασφάλεια των μαχητών μας και τη διατήρηση του κρίσιμου χώρου λήψης αποφάσεων για τους ανώτερους ηγέτες μας» έγραψε ο Φάινμπεργκ στο υπόμνημα πολιτικής για τις NDA. Η μη συμμόρφωση, είπε, θα μπορούσε να επιφέρει τιμωρία, συμπεριλαμβανομένων κυρώσεων μέσω του στρατιωτικού δικαίου για τα μέλη των ενόπλων δυνάμεων που δεν θα την υπογράψουν.

Ο ομοσπονδιακός νόμος καθιστά «έγκλημα» τη γνωστοποίηση διαβαθμισμένων πληροφοριών σε μη εξουσιοδοτημένα πρόσωπα. Ομοσπονδιακοί κανονισμοί απαγορεύουν επιπλέον την κοινοποίηση «ευαίσθητων αλλά μη διαβαθμισμένων» πληροφοριών, που μπορεί να οδηγήσει σε διοικητικές ή ποινικές κυρώσεις.

Το έγγραφο, που δεν έχει υπογραφεί ούτε φέρει ημερομηνία, βρίσκεται ακόμη στο στάδιο των διαβουλεύσεων και δεν έχει εγκριθεί, αλλά έχει ήδη προκαλέσει και ανησυχία και δυσφορία.
Οι εξετάσεις με πολύγραφο ανά λίγα χρόνια είναι μία πάγια διαδικασία στην «κοινότητα» των μυστικών υπηρεσιών και των σωμάτων ασφαλείας ως προϋπόθεση για τη διατήρηση διαβάθμισης ασφαλείας, και πρώτο το FBI έχει αρχίσει να τις χρησιμοποιεί για τον εντοπισμό διαρροών προς τα ΜΜΕ. Η χρήση τυχαίων πολύγραφων στο Πεντάγωνο, όμως, θα ήταν κάτι νέο, σύμφωνα με την οδηγία του Φάινμπεργκ και πρώην ανώτερους αξιωματούχους.

Το προσωπικό στο Γραφείο του Υπουργού Άμυνας και στο Επιτελείο που έχει πρόσβαση σε διαβαθμισμένες πληροφορίες δεν απαιτείται σήμερα να υποβάλλεται σε τυχαίους πολυγραφικούς ελέγχους, ανέφερε σχετικά ο αναπληρωτής υπουργός Άμυνας. Με την προτεινόμενη πολιτική, το προσωπικό αυτό θα υπόκειται πλέον σε τυχαίους ελέγχους και τακτικές συνεντεύξεις αξιολόγησης ασφαλείας.

Η ανανεωμένη χρήση πολύγραφων και NDA «συμπίπτει» με την προσπάθεια του Χέγκσεθ να επιβάλει εξαιρετικά αυστηρούς περιορισμούς στους δημοσιογράφους στο Πεντάγωνο, που θα θωράκιζαν περαιτέρω τις αποφάσεις του από τη δημόσια λογοδοσία.

Η διοίκηση Χέγκσεθ έχει πραγματοποιήσει πολύ λίγες ενημερώσεις στον χώρο συνεντεύξεων Τύπου του Πενταγώνου – μόλις έξι από τον Ιανουάριο. Οι δύο έγιναν αμέσως μετά τα πολύ προβεβλημένα πλήγματα βομβαρδιστικών B-2 στο Ιράν τον Ιούνιο. Προηγούμενες διοικήσεις πραγματοποιούσαν τακτικές εβδομαδιαίες ενημερώσεις μεταξύ του εκπροσώπου του υπουργού Άμυνας και δημοσιογράφων για ερωτήσεις σχετικές με στρατιωτικές επιχειρήσεις.

Το γραφείο του υπουργού Άμυνας των ΗΠΑ έχει περιορίσει ποιοι δημοσιογράφοι ταξιδεύουν μαζί του και αυτές οι επαφές του με συντάκτες έχουν μειωθεί τους τελευταίους μήνες. Ο επικεφαλής του Επιτελείου, στρατηγός Νταν Κέιν, δεν έχει ακόμη ενημερώσει τα ΜΜΕ επίσης μόνος του ούτε και έχει ταξιδέψει με δημοσιογράφους, όπως έκαναν οι προκάτοχοί του.

Το προσωπικό του Χέγκσεθ, κατόπιν εντολών του, έχει απομακρύνει πολλές ειδησεογραφικές οργανώσεις από τα γραφεία που διατηρούσαν μέσα στο κτίριο και έχει εκδώσει κατευθύνσεις προς τους κλάδους των ενόπλων δυνάμεων να μειώσουν τις επαφές τους με τον Τύπο.

Πιο πρόσφατα, το Πεντάγωνο εξέδωσε απαίτηση ώστε οι δημοσιογράφοι που καλύπτουν στρατιωτικά θέματα να υπογράφουν συμφωνία ότι δεν θα ζητούν ή θα συλλέγουν οποιαδήποτε πληροφορία -ακόμη και μη διαβαθμισμένη- που δεν έχει ρητώς εγκριθεί προς δημοσιοποίηση, με πιθανή κύρωση την ανάκληση των διαπιστεύσεων Τύπου. Οι δημοσιογράφοι έχουν προθεσμία μέχρι αργότερα μέσα στον μήνα, για να αποδεχθούν τους όρους.

Αυτές οι νέες προϋποθέσεις, οι οποίες γνωστοποιήθηκαν χθες, Παρασκευή, το βράδυ στους ενδιαφερόμενους δημοσιογράφους, αποτελούν ένα νέο σταθμό στη μάχη που διεξάγουν ο Ντόναλντ Τραμπ και η κυβέρνησή του εναντίον του παραδοσιακού Τύπου, τον οποίο κατηγορούν ότι δεν είναι ευνοϊκός απέναντί τους.

Οι πληροφορίες που προέρχονται από το υπουργείο Άμυνας «πρέπει να εγκρίνονται για να δημοσιοποιηθούν στο κοινό από έναν αξιωματούχο που θα είναι αρμόδιος για να τις εγκρίνει, και αυτό πριν από τη δημοσίευση και ακόμα κι αν η πληροφορία δεν είναι διαβαθμισμένη», αναφέρεται στο νέο έγγραφο.

Η πρόβλεψη φαίνεται έτσι να περιλαμβάνει τις πληροφορίες που συλλέγονται από τους δημοσιογράφους μέσω εσωτερικών πηγών, πέραν των επίσημων διαύλων επικοινωνίας.

Ο μη σεβασμός αυτού του κανόνα αναφέρεται ρητά ότι αποτελεί λόγο για άρση της διαπίστευσης.

«Το Πεντάγωνο ζητάει πλέον από τους δημοσιογράφους να υπογράφουν μια δέσμευση ότι δεν θα λαμβάνουν πληροφορίες, ακόμη κι αν δεν είναι διαβαθμισμένες, εκτός αν αυτό έχει ρητά εγκριθεί από την κυβέρνηση», συνοψίζει σε ανακοίνωσή της η δημοσιογραφική ένωση National Press Club της Ουάσινγκτον.

«Αυτό συνιστά άμεση επίθεση εναντίον της ανεξάρτητης δημοσιογραφίας και μάλιστα εκεί όπου ένα ανεξάρτητο βλέμμα έχει τη μεγαλύτερη σημασία: τον αμερικανικό στρατό», προστίθεται στο κείμενο, το οποίο υπογράφεται από τον πρόεδρο της ένωσης Μάικ Μπαλσάμο, ο οποίος ζητάει από το Πεντάγωνο να επανεξετάσει αυτή την απαίτηση.

Ο Πιτ Χέγκσεθ, επικεφαλής του «υπουργείου Πολέμου», σύμφωνα με την ονομασία που επιθυμεί ο αμερικανός πρόεδρος, υπεραμύνθηκε χθες, από την πλευρά του, μιας άλλης διάταξης αυτού του νέου εντύπου διαπίστευσης.

«Ο Τύπος δεν επιτρέπεται πλέον να περιφέρεται στους διαδρόμους μιας εγκατάστασης, στην οποία ισχύουν μέρα ασφαλείας. Ας φέρετε το σήμα σας και ας ακολουθείτε τους κανόνες – ή πηγαίνετε σπίτι σας», έγραψε στο X.

Ήδη αφότου αφίχθη στο Πεντάγωνο στις αρχές της χρονιάς, είχε αφαιρέσει τα γραφεία που είχαν στο Πεντάγωνο τα μεγάλα, μάλλον προοδευτικά μέσα ενημέρωσης για να τα δώσει σε μέσα ενημέρωσης τα οποία χαρακτηρίζονται περισσότερο δεξιά.

Ήθελε απλά να κάνει ένα αστείο, λέει η Γκιουλσέν, μία από τις αγαπημένες τραγουδίστριες της τουρκικής νεολαίας. Ποτέ δεν φανταζόταν ότι θα έμπαινε φυλακή με την κατηγορία της «υποκίνησης σε μίσος και εθχρότητα» για ένα σχόλιο, έστω και για ένα αγενές σχόλιο. Αλλά τί ακριβώς είπε η εν λόγω καλλιτέχνις; Στη διάρκεια συναυλίας, τον περασμένο Απρίλιο, η Γκιουλσέν έλεγε αστειάκια για τους μουσικούς που τη συνόδευαν στη σκηνή. Για έναν από αυτούς είπε ότι η «διαστροφή» του μαλλον οφείλεται στην παλαιότερη φοίτησή του στο θρησκευτικό σχολείο Ιμάμ Χατίπ.

Το θέμα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο για να σηκώνει αστειάκια στη σημερινή Τουρκία, όταν μάλιστα στο συγκεκριμένο θρησκευτικό σχολείο έχει φοιτήσει και ο πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν. Η τραγουδίστρια συνελήφθη και από την Παρασκευή καλείται να λογοδοτήσει σε τουρκικό δικαστήριο. Στα 46 της χρόνια η Γκιουλσέν, που φημίζεται για τις φαντεζί και τολμηρές εμφανίσεις της, έχει ούτως ή άλλως καθίσει στο …στομάχι πολλών θρησκόληπτων και φιλοκυβερνητικών παραγόντων.

Ερντογάν εναντίον ΛΟΑΤΚΙ

Η θέση της μάλλον επιβαρύνεται και από την προθυμία της να συμπαρασταθεί ανοιχτά στους ομοφυλόφιλους άνδρες, στις λεσβίες, σε όλα τα μέλη της κοινότητας ΛΟΑΤΚΙ στη σημερινή Τουρκία. Ο πρόεδρος Ερντογάν όχι μόνο έχει διαφορετική άποψη, αλλά δήλωσε πρόσφατα ότι η κοινότητα ΛΟΑΤΚΙ «εκφυλίζει τις οικογενειακές αξίες» και γι αυτό πρέπει να περιοριστεί η επιρροή της.

Παρέμβαση της αστυνομίας στην Gay Pride της Κωνσταντινούπολης τον Ιούνιο

Αλληλέγγυη με τα άτομα ΛΟΑΤΚΙ είχε δηλώσει πρόσφατα και η τραγουδίστρια της ποπ Αλέινα Τίλκι, μετά από κινητοποίηση στην Κωνσταντινούπολη, στη διάρκεια της οποίας οι διαδηλωτές διαμαρτύρονταν για τους «κινδύνους» που προκαλούν οι ομοφυλόφιλοι στα παιδιά και στην κοινωνία γενικότερα. Μέσω Twitter η 22χρονη καλλιτέχνις επέκρινε τις ομοφοβικές αντιδράσεις. Λίγο αργότερα είδε μία συναυλία της να ακυρώνεται με την αιτιολογία ότι τα όσα έλεγε «δεν συνάδουν με τον πολιτισμό μας» και «προκαλούν τα αισθήματα» μεγάλου μέρους του τουρκικού λαού.

Δεν ήταν η μοναδική περίπτωση. Μία αυστηρή «cancel culture» έχει πλέον εδραιωθεί στην Τουρκία.Τον Ιούνιο ακυρώθηκε συναυλία της ποπ τραγουδίστριας Μελέκ Μόσο στο φεστιβάλ της Ισπάρτας, όταν υπερσυντηρητικές οργανώσεις νεολαίας εξέφρασαν την άποψη ότι η Μόσο, η οποία συχνά εκφράζει φεμινιστικές απόψεις, προωθεί «ανήθικες συμπεριφορές».

Ακυρώσεις για ”λόγους ασφαλείας”

Τον Σεπτέμβριο το συγκρότημα Zakkum ενημερώθηκε ότι δεν μπορεί να πραγματοποιήσει την προγραμματισμένη συναυλία του στην πόλη Σανλιούρφα της Ανατολίας, γιατί εκπρόσωποι θρησκευτικών συλλόγων θεώρησαν ότι το όνομα του συγκροτήματος προκαλεί σκοτεινούς συνειρμούς. Zakkum σημαίνει ολέανδρος ή πικροδάφνη. Πρόκειται για το γνωστό φυτό, για το οποίο όμως φανατικοί θρησκευτικοί κύκλοι θεωρούν ότι παραπέμπει στην κόλαση και δεν έχει θέση σε μία πόλη όπως η Σανλιούρφα, που κατά την παράδοση συνδέεται με τον Μωάμεθ. Ακολούθησαν μαζικές διαμαρτυρίες και τελικά οι τοπικές αρχές υποχώρησαν και η συναυλία πραγματοποιήθηκε, έστω και με καθυστέρηση.

Συναυλίες ή και ολόκληρα φεστιβάλ ακυρώνονται με την προσχηματική αιτιολογία ότι συντρέχουν «λόγοι ασφαλείας». «Εμείς ξέρουμε ότι ορισμένες θρησκευτικές ομάδες κινητοποιούνται και προσφεύγουν στις αρχές για να απαγορεύσουν καλλιτεχνικές εκδηλώσεις», λέει ο πρόεδρος της τουρκικής ένωσης επαγγελματιών μουσικών Mesam, Ρετζέπ Εργκιούλ. Ο ίδιος θεωρεί ότι πολλοί τοπικοί άρχοντες υποχωρούν μπροστά στις πιέσεις θρησκευτικών ομάδων, η επιρροή των οποίων αυξάνεται ραγδαία. Σύμφωνα μάλιστα με την εφημερίδα Cumhuriyet εκπρόσωποι θρησκευτικών οργανώσεων είχαν συναντηθεί, τον Αύγουστο, με τους υπουργούς Εσωτερικών και Δικαιοσύνης, Σουλεϊμάν Σοϊλού και Μπεκίρ Μποζντάγκ.

Στο στόχαστρο η «γενιά Ζ»

Ο Εργκιούλ πιστεύει ότι οι απαγορεύσεις θα συνεχιστούν και θα ενταθούν, καθώς το 2023 γίνονται στην Τουρκία βουλευτικές και προεδρικές εκλογές. Σημαντικό ρόλο για την έκβαση των εκλογών θα έχει η αποκαλούμενη «γενιά Ζ», οι νέοι που γεννήθηκαν από την αρχή της δεκαετίας του ’80 και μετά, ψηφίζουν για πρώτη φορά και κατά τεκμήριο δεν ενθουσιάζονται με τον Ερντογάν.

Αν ο στόχος της λογοκρισίας στην ποπ κουλτούρα της Τουρκίας είναι να σωφρονιστούν οι νέοι ψηφοφόροι, αυτό μάλλον δεν πρόκειται να επιτευχθεί, λέει ο Ρετζέπ Εργκιούλ, μιλώντας στο Γερμανικό Πρακτορείο Ειδήσεων (dpa): «Αυτές οι απαγορεύσεις συνήθως γίνονται μπούμπερανγκ. Αυτά που έγιναν με την Μελέκ Μοσό ή με την Γκιουλσέν, μάλλον αύξησαν και δεν περιόρισαν τη δημοτικότητά τους. Στην πραγματικότητα ήταν μάλλον μία επιτυχημένη εκστρατεία δημοσίων σχέσεων υπέρ τους…»

Η δημοσιογράφος υπογραμμίζει δε ότι αυτό δεν είναι το πρώτο ρεπορτάζ που κόβεται τελευταία στιγμή. Την τελευταία στιγμή κόπηκε στο προηγούμενο επεισόδιο ρεπορτάζ για την αστυνομική βία, εδώ και ένα χρόνο δεν έχουν παίξει τουλάχιστον άλλα δύο για τα οποία ζητήθηκε να συμπληρωθούν από τις θέσεις των αρμόδιων υπουργών και έκτοτε παραμένουν στο συρτάρι.

Η ανάρτηση/καταγγελία της δημοσιογράφου

Ήμουν στο μοντάζ όταν έμαθα ότι το ρεπορτάζ μου κόβεται και ετοιμάζεται εσπευσμένα άλλο θέμα για να αντικαταστήσει το δικό μου. Ακολούθως ενημερώθηκα και επισήμως ότι το ρεπορτάζ μου δεν θα παίξει αν και ήταν πλέον έτοιμο και προγραμματισμένο για το επεισόδιο της εκπομπής «Ειδικές Αποστολές» που προβλήθηκε τη Δευτερά 12/4.

Γιατί κόπηκε ένα θέμα για τη λογοκρισία στα social media; Εξήγηση σοβαρή και τεκμηριωμένη δεν έλαβα αν και το ζήτησα πολλές φορές και γραπτώς και προφορικά.

Έχω τις υποψίες μου βέβαια, για τους πραγματικούς λόγους που κόπηκε όχι μόνο το συγκεκριμένο θέμα αλλά και άλλα που θα αναφέρω παρακάτω. Άλλωστε, τόσα χρόνια στην ΕΡΤ, γνωρίζω και για το φόβο και για την άγνοια και για τον υπερβάλλοντα ζήλο και για την προκατάληψη που σκιάζουν τα γραφεία όπου λαμβάνονται τέτοιες αποφάσεις.

Προς το παρόν όμως θα μείνω στα γεγονότα.

Γεγονός 1ο, το ρεπορτάζ αφορά στο περιβόητο content moderation, την διαχείριση περιεχομένου στα social media και με ποιους τρόπους φτάνει στη λογοκρισία ή τη φίμωση απόψεων.

Μιλούν η φωτορεπόρτερ της Eurokinissi, Tatiana Bolari και ο Konstantinos Poulis από το The Press Project, για τον αποκλεισμό φωτογραφιών, ειδήσεων και σχολίων σε σχέση με τις εξελίξεις γύρω από την απεργία πείνας του Κουφοντίνα. Το Facebook παραδέχθηκε το λάθος, όπως και σε δεκάδες άλλες περιπτώσεις, και ήρε τις ποινές. Μιλά επίσης ο κυψελιώτης ράπερ, Νέγρος του Μοριά @blackmorris37 που του κατέβασαν το Instagram με 110.000 αναφορές, και ο λογαριασμός του επανήλθε μετά από 3 μέρες. Μιλά ο Vasilis Bibas, υπεύθυνος για τα social media της Στέγη Ιδρύματος Ωνάση / Οnassis Cultural Centre Athens που φώτισε τον Οκτώβριο το κτήριο της με το πρόσωπο του Ζακ Κωστόπουλου και η σχετική ανάρτηση όχι μόνο κατέβηκε αλλά ακόμη δεν έχει ανέβει.

Επίσης, εξηγούν τους μηχανισμούς ελέγχου, θέτουν το καθολικό πλέον αίτημα για διαφάνεια και αναλύουν τη διεθνή διάσταση του θέματος, ο αν. καθηγητής στο πανεπιστήμιο της Τουλούζης και συγγραφέας του βιβλίου αναφοράς «Το ολιγοπώλιο του διαδικτύου» Νίκος Σμυρναίος και ο ερευνητής Charis Papaevangelou. Συμμετέχει και η επικεφαλής της ελληνικής ομάδας τoυ Get The Trolls Out.

Γεγονός 2ο, έπεσε τέτοιος πανικός να μην παίξει αυτό το θέμα για τη λογοκρισία στα social media που παραγγέλθηκε άρον άρον και εκτελέστηκε άλλο θέμα για να αντικαταστήσει το «ενοχλητικό» και να μην ακυρωθεί για δεύτερη συνεχόμενη φορά η προβολή της εκπομπής λόγω… κομμένου ρεπορτάζ. Στα κόκκινα ο μηχανισμός με την αλλαγή του προγραμματισμού στη σύνθεση του επεισοδίου. Τρείς Γενικοί Διευθυντές και όλοι οι αποκάτω σε αναμμένα κάρβουνα την περασμένη Δευτέρα το απόγευμα για να προλάβει να είναι έτοιμο το επεισόδιο στην ώρα του.

Γεγονός 3ο, και στο προηγούμενο επεισόδιο κόπηκε την τελευταία στιγμή ρεπορτάζ για την αστυνομική βία. Γι’ αυτό και στις 29 Μαρτίου δεν έπαιξε το προγραμματισμένο επεισόδιο αλλά live συζήτηση στο πλατό!

Γεγονός 4ο, δεν έχουν παίξει εδώ και ένα χρόνο, τουλάχιστον δύο θέματα που έχουν δουλευτεί για αυτή την εκπομπή. Ζητήθηκε να συμπληρωθούν με τις θέσεις των αρμόδιων υπουργών και έκτοτε παραμένουν στο συρτάρι.

Γεγονός 5ο, στο χρονοντούλαπο της ιστορίας και δύο ωριαία επεισόδια του ΕΡΤreport, της βραβευμένης εκπομπής έρευνας που κόπηκε, χωρίς την παραμικρή εξήγηση, με την αλλαγή διοίκησης μετά τις εκλογές. Τα ρεπορτάζ αφορούσαν στο προσφυγικό και τις θεραπευτικές προσεγγίσεις για την τοξικοεξάρτηση. Η ατζέντα όμως έχει αλλάξει με τίς καταγγελίες για επαναπροωθήσεις και τη διάλυση του ΚΕΘΕΑ.

Περιμένω που λέτε εδώ και μια βδομάδα και ούτε φωνή ούτε ακρόαση για το πότε θα παίξει το ρεπορτάζ για τη λογοκρισία στο Facebook και τα άλλα social media και τι αλλαγές θέλουν τέλος πάντων. Και έφτασα τόσο πάνω αναζητώντας απαντήσεις, που παραπάνω δεν έχει. Εις μάτην…

Οπότε είπα να το βγάλω από μέσα μου και να καθησυχάσω και εκείνους τους ευαίσθητους βουλευτές ότι δεν χρειάζεται να τρέχουν στη Βουλή για να ζητήσουν από την ΕΡΤ να ελέγχει το περιεχόμενο των εκπομπών. Το κάνει ήδη από μόνη της.

Ακολούθησε ο παρακάτω διάλογος:

• Κάντας: Τον πήρα τηλέφωνο και του λέω γιατί μας εξαφάνισες από την εκπομπή σου; Τέσσερα χρόνια που ήταν ο ΣΥΡΙΖΑ και χτύπαγα τον Αλέξη μια από εδώ και μια από εκεί, βούλιαζα τον Κατρούγκαλο και του έλεγα τι μας κάνεις, κάθε Σαββατοκύριακο με είχες στην εκπομπή σου. Σήμερα που θέλω να βγω και να πω για την καθυστέρηση των συντάξεων…
• Ντινόπουλος: Και τι σου είπε;
• Κάντας (γέλια): Τι να μου πει; Είναι ο κορωνοϊός μου λέει και δεν μπορείς να έρθεις στην εκπομπή.

Προηγουμένως ο Αριστοτέλης Κάντας έκανε λόγο για απόλυτο χάος στο Γενικό Λογιστήριο, στο ΝΑΤ και στον ΟΓΑ όπου «φάκελοι είναι στοιβαγμένοι στους διαδρόμους, ενώ στον ΟΓΑ στο τμήμα έκδοσης συντάξεων βρίσκεται ένας υπάλληλος για όλη την Ελλάδα».

Κατά τον Πρόεδρο της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Συνταξιούχων Επικουρικής Ασφάλισης «το τελευταίο 9μηνο η κατάσταση έχει χειροτερεύσει παρά το γεγονός ότι το πρόβλημα είναι διαχρονικό», ενώ ανέφερε ως παράδειγμα την υπηρεσία έκδοσης επικουρικών συντάξεων ιδιωτικών πρακτόρων και υπαλλήλων του ΕΤΕΑΕΠ στην Καλλιθέα (Ευαγγελιστρίας 1) την οποία επισκέφθηκε στις 17 Δεκεμβρίου και στην οποία όπως είπε «από 30 υπαλλήλους υπήρχαν μόνον 2».

Σύμφωνα με τον Αριστοτέλη Κάντα το σύνολο των εκκρεμών συντάξεων (κύριων, επικουρικών και εφάπαξ) είναι 370.000, ενώ (εκτός από την περίπτωση Αυτιά) έκανε και μια άλλη αποκάλυψη.

Όπως είπε «ένας στοιχειωδώς έμπειρος υπάλληλος με το που βλέπει τα δικαιολογητικά τα οποία υποβάλει ο συνταξιούχος καταλαβαίνει αμέσως έστω και κατά προσέγγιση το ύψος της σύνταξης την οποία δικαιούται».

Και συμπλήρωσε: «Μασημένο φαγητό τους πηγαίνουμε! Το να καθυστερεί η απονομή της σύνταξης 3 και 4 χρόνια σημαίνει ότι δεν υπάρχουν λεφτά και γι’ αυτό βγάζουν τις συντάξεις λίγες-λίγες».

Ο Αριστοτέλης Κάντας υποκαθιστώντας στην ουσία τηλεοπτικές κάμερες (και ρεπόρτερ) που έχουν «εξαφανίσει» το θέμα έδωσε την ακόλουθη περιγραφή της κατάστασης στις υπηρεσίες έκδοσης συντάξεων.

«Και δεν σηκώνουν και τα τηλέφωνα! Τηλέφωνο δεν απαντάν και με το δίκιο τους. Όταν ο υπάλληλος έχει 50 αιτήσεις δεξιά, 50 αιτήσεις αριστερά και 100 αιτήσεις στο κέντρο που να μπορέσει ο υπάλληλος να σηκώσει το τηλέφωνο. Πήγα εκεί και ούτε να μου μιλήσουν δεν μπορούσαν».

Δείτε πρώτα το VIDEO (0.48’’) με την περιγραφή της συνομιλίας Κάντα-Αυτιά από τον ίδιο τον Αριστοτέλη Κάντα και αμέσως μετά το VIDEO (12’.16’’) με όλη την συνέντευξή του.

Η ΕΣΗΕΑ εξηγεί στην ΕΟΔ το χρονικό του θέματος και ενημερώνει ότι την υπόθεση έχει επιληφθεί το ανεξάρτητο όργανο Δεοντολογίας της Ένωσής, ως αρμόδιο όργανο για να εξετάσει αν το θλιβερό συμβάν που απασχολεί τις τελευταίες ημέρες τη δημόσια συζήτηση στη χώρα, παραβιάζει τον κώδικα δεοντολογίας και να επιβάλει τυχόν κυρώσεις.

Η ΕΣΗΕΑ δηλώνει επίσης την συμπαράστασή της, στην έγκριτη συνάδελφο και δημοφιλή συγγραφέα με διακριτή και πετυχημένη παρουσία στην ελληνική δημοσιογραφία, Έλενα Ακρίτα.

Η επιστολή στην ΕΟΔ

«Αγαπητοί Συνάδελφοι,

Σας ενημερώνουμε ότι η συνάδελφος και μέλος της Ένωσης μας Έλενα Ακρίτα δημοσιοποίησε ότι έπεσε θύμα λογοκρισίας από τη διεύθυνση της εφημερίδας «ΤΑ ΝΕΑ», στην οποία αρθρογραφεί για περισσότερο από 20 χρόνια, επειδή, όπως καταγγέλλει, δεν ήταν αρεστή η πολιτική θέση που εξέφραζε στο άρθρο της.

Πρόκειται για ιστορική εφημερίδα της Ελλάδας, με μεγάλη κυκλοφορία και για μια έγκριτη συνάδελφο και δημοφιλή συγγραφέα με διακριτή και πετυχημένη παρουσία στην ελληνική δημοσιογραφία.

Η κυρία Ακρίτα ανακοίνωσε ότι για λόγους επαγγελματικής και προσωπικής αξιοπρέπειας υπέβαλε την παραίτησή της, η οποία και έγινε δεκτή. Η εφημερίδα, έως τώρα, δεν έχει παράσχει καμία εξήγηση για το θέμα.

Η ΕΣΗΕΑ εξέφρασε από την πρώτη στιγμή την συμπαράστασή της στη συνάδελφο, καλώντας παράλληλα την εφημερίδα να προστατεύσει την ελευθερία της έκφρασης. Του θέματος έχει πλέον επιληφθεί το ανεξάρτητο όργανο Δεοντολογίας της Ένωσής μας, στο οποίο προσέφυγε η συνάδελφος κατά του διευθυντή της εφημερίδας. Είναι το αρμόδιο όργανο για να εξετάσει αν το θλιβερό συμβάν που απασχολεί τις τελευταίες ημέρες τη δημόσια συζήτηση στη χώρα, παραβιάζει τον κώδικα δεοντολογίας και να επιβάλει τυχόν κυρώσεις.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΠΟΥ ΛΟΓΟΚΡΙΘΗΚΕ

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Βλακώδης λογοκρισία…

Μάλιστα ο Αρίστος Δοξιάδης, με μια ανάρτηση εμμέσως πλην σαφώς χαρακτηρίζει ηλίθια και ψεύτρα, την Έλενα Ακρίτα, γεγονός που προκάλεσε την αιχμηρή αντίδραση της δημοσιογράφου.

Η καταγγελία της κας Ακρίτα για λογοκρισία στο άρθρο της από τη διεύθυνση των Νέων είναι ενδεικτική της στόχευσης της εφημερίδας, αλλά αποτελεί και μια πολύ θλιβερή εξέλιξη για το πλουραλισμό και την ελευθερία του τύπου.

Η κα Ακρίτα τόλμησε να πάρει θέση απέναντι στον κιτρινισμό για το σπίτι που νοικιάζει ο κ. Τσιπρας και να θέσει ερωτήματα για τα περιουσιακά στοιχεία του κ. Μητσοτάκη.

Η δυσανεξία της διεύθυνσης των Νέων σε οποιαδήποτε διαφορετική άποψη, επιβεβαιώνει πως μοναδικός στόχος της εφημερίδας είναι η φίμωση κάθε φωνής που διαφοροποιείται και η εκστρατεία συκοφάντησης των πολιτικών αντιπάλων του κ. Μητσοτάκη.

Έλενα Ακρίτα: Το άρθρο μου λογοκρίθηκε από Τα Νέα – “Το σπίτι του Τσίπρα και το σπίτι του κρεμασμένου”

Είναι εξαιρετικά δυσάρεστο για μια εφημερίδα με ιστορία ελευθερίας έκφρασης των απόψεων των αρθρογράφων της, να μετατρέπεται σε στρατευμένο μέσο της προπαγάνδας του Μεγάρου Μαξίμου.

Αλλά είναι ένα ακόμη δείγμα για το πως ο κος Μητσοτάκης αντιλαμβάνεται το ρόλο των ΜΜΕ και των δημοσιογράφων. Με προπαγάνδα και απόπειρα φίμωσης κάθε κριτικής.