Οι μέσες ετήσιες θερμοκρασίες το 2024 ήταν κατά 1,55° Κελσίου υψηλότερες σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή, ξεπερνώντας κατά 0,1° Κελσίου το προηγούμενο ρεκόρ του 2023, επεσήμανε ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (WMO) στην ετήσια έκθεσή του. Οι περισσότερες χώρες έχουν υπογράψει τη Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα, η οποία προβλέπει δράσεις για τον περιορισμό της ανόδου της θερμοκρασίας στον 1,5° Κελσίου σε σχέση με τον μέσο όρο της περιόδου 1850-1900.

Οι προκαταρκτικές εκτιμήσεις αναφέρουν ότι η μακροπρόθεσμη μέση αύξηση της θερμοκρασίας αυτή τη στιγμή κυμαίνεται μεταξύ του 1,34° Κελσίου και του 1,41° Κελσίου, πλησιάζοντας αλλά όχι φτάνοντας ακόμη το όριο της Συμφωνίας του Παρισιού, επεσήμανε ο WMO.

«Δεν γνωρίζουμε με βεβαιότητά ότι ξεπεράστηκε το όριο της συμφωνίας του Παρισιού»

«Ένα πράγμα που πρέπει να επισημάνουμε ξεκάθαρα είναι ότι μία μόνο χρονιά στη διάρκεια της οποίας η μέση θερμοκρασία ξεπέρασε τον 1,5° Κελσίου (σε σχέση με τα επίπεδα της προβιομηχανικής εποχής) δε σημαίνει ότι το όριο που αναφέρεται στη συμφωνία του Παρισιού έχει επισήμως ξεπεραστεί», σχολίασε ο Τζον Κένεντι επιστημονικός συντονιστής του WMO και επικεφαλής συντάκτης της έκθεσης.Όμως κάποια στοιχεία υποδεικνύουν ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί αυτό το ενδεχόμενο, πρόσθεσε στη διάρκεια ενημέρωσης.

Την ώρα που σε μικρό αριθμό περιοχών η θερμοκρασία έπεσε, ακραία καιρικά φαινόμενα προκάλεσαν χάος σε όλη τη Γη, με ξηρασίες να προκαλούν ελλείψεις τροφίμων και πλημμύρες και δασικές πυρκαγιές να οδηγούν στον εκτοπισμό 800.000 ανθρώπων, ο υψηλότερος αριθμός από το 2008 όταν ξεκίνησαν να διατηρούνται αρχεία.

Η θερμοκρασία των ωκεανών επίσης έφτασε στο υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί ποτέ. Οι παγετώνες και οι πάγοι των θαλασσών εξακολούθησαν να λιώνουν με γοργούς ρυθμούς, με αποτέλεσμα η στάθμη των θαλασσών να φτάσει σε επίπεδο ρεκόρ.Από το 2015 ως το 2024 η στάθμη των θαλασσών αυξάνεται κατά μέσο όρο κατά 4,7 χιλιοστά ετησίως, έναντι 2,1 χιλιοστών την περίοδο 1003-2002, επεσήμανε ο WMO. Ο Κένεντι επίσης προειδοποίησε για τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις από το λιώσιμο των πάγων στην Αρκτική και την Ανταρκτική. «Οι αλλαγές σε αυτές τις περιοχές μπορούν ενδεχομένως να επηρεάσουν το είδος της συνολικής κυκλοφορίας των ωκεανών, οι οποίοι επηρεάζουν το κλίμα σε όλο τον κόσμο», εξήγησε. «Όσα συμβαίνουν στους πόλους δεν μένουν απαραιτήτως στους πόλους».

• Για να μελετήσουν τα «εξαφανισμένα» μικρόβια, οι επιστήμονες αναβίωσαν έναν αριθμό από αυτούς τους «ιούς ζόμπι» που βρέθηκαν θαμμένοι στη Σιβηρία, συμπεριλαμβανομένου ενός που πιστεύεται ότι έχει ηλικία σχεδόν 50.000 ετών.

Ηλικία ρεκόρ για έναν παγωμένο ιό που επιστρέφει… στη ζωή και παραμένει ικανός να μολύνει άλλους οργανισμούς.

Η ομάδα πίσω από την εργασία, με επικεφαλής τον μικροβιολόγο Jean-Marie Alempic από το Εθνικό Κέντρο Επιστημονικής Έρευνας της Γαλλίας, λέει ότι αυτοί οι ιοί που κατάφεραν να επαναφέρουν μπορούν να αποτελέσουν δυνητικά σημαντική απειλή για τη δημόσια υγεία και πρέπει να γίνει περαιτέρω μελέτη για να αξιολογηθεί ο κίνδυνος αυτών των μολυσματικών παραγόντων.

«Το ένα τέταρτο του βόρειου ημισφαιρίου βρίσκεται κάτω από μόνιμα παγωμένο έδαφος», γράφουν οι ερευνητές στην εργασία τους.

• «Λόγω της υπερθέρμανσης του πλανήτη, το μη αναστρέψιμο λιώσιμο των παγετώνων απελευθερώνει οργανική ύλη που ήταν παγωμένη για έως και ένα εκατομμύριο χρόνια».

Ο ιός της αμοιβάδας 48.500 ετών είναι στην πραγματικότητα ένας από τους 13 που περιγράφονται σε μια νέα μελέτη που βρίσκεται σε προδημοσίευση, με εννέα από αυτούς να πιστεύεται ότι είναι δεκάδων χιλιάδων ετών.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ο κάθε ιός ήταν διαφορετικός από όλους τους άλλους γνωστούς ιούς όσον αφορά το γονιδίωμά τους.

Ενώ ο ιός που έσπασε το ρεκόρ βρέθηκε κάτω από μια λίμνη, άλλες τοποθεσίες εξόρυξης περιελάμβαναν μαλλί μαμούθ και τα έντερα ενός λύκου της Σιβηρίας – όλα θαμμένα στους παγετώνες της Σιβηρίας.

Χρησιμοποιώντας ζωντανές μονοκυτταρικές καλλιέργειες αμοιβάδας, η ομάδα απέδειξε ότι οι ιοί εξακολουθούσαν να έχουν τη δυνατότητα να είναι μολυσματικά παθογόνα.

Ένας νέος ιός –όπως συνέβη και με τον SARS-CoV-2– θα μπορούσε να είναι πολύ πιο επικίνδυνος για τη δημόσια υγεία, ειδικά καθώς η Αρκτική γίνεται ολοένα και πιο πυκνοκατοικημένη.

• «Η κατάσταση θα ήταν πολύ πιο καταστροφική στην περίπτωση ασθενειών φυτών, ζώων ή ανθρώπων που προκαλούνται από την αναβίωση ενός… αρχαίου άγνωστου ιού», γράφουν οι ερευνητές.

Να σημειωθεί ότι στον «αναζωογονημένο» ιό δόθηκε το όνομα Pandoravirus yedoma, το οποίο έχει να κάνει με το μέγεθός του και τον τύπο του μόνιμου παγωμένου εδάφους στο οποίο βρέθηκε. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι υπάρχουν πολλοί περισσότεροι ιοί που πρέπει να βρουν, πέρα ​​από αυτούς που στοχεύουν μόνο τις αμοιβάδες.

Πολλοί από τους ιούς που θα απελευθερωθούν κατά το λιώσιμο των πάγων θα είναι εντελώς άγνωστοι σε εμάς – και μένει να δούμε πόσο μολυσματικοί θα είναι αυτοί μόλις εκτεθούν στο φως, τη θερμότητα και το οξυγόνο του εξωτερικού περιβάλλοντος.

Ερευνητές της Κινεζικής Ακαδημίας Επιστημών, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό βιοτεχνολογίας ”Nature Biotechnology”, σύμφωνα με το Live Science, μελέτησαν δείγματα πάγων από 21 παγετώνες του Οροπεδίου του Θιβέτ, μιας περιοχής μεγάλου υψομέτρου ανάμεσα στην οροσειρά των Ιμαλαΐων στα νότια και στην έρημο Τακλαμακάν στα βόρεια. Η έρευνα αποκάλυψε 968 άγνωστα μέχρι σήμερα είδη μικροβίων και η ανάλυση των γονιδιωμάτων τους έδειξε ότι μερικά τουλάχιστον από αυτά έχουν τη δυνατότητα να πυροδοτήσουν νέες πανδημίες, σε περίπτωση που ένα γρήγορο λιώσιμο των πάγων, λόγω της ανόδου της θερμοκρασίας εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, τα απελευθερώσει από την παγωμένη “φυλακή” τους.

Είναι η πρώτη φορά που αναλύεται πλήρως (γενετική αλληλούχιση) το γονιδίωμα μικροβιακών κοινοτήτων κρυμμένων μέσα σε αρχαίους παγετώνες. Τα μικρόβια που βρέθηκαν, είναι κυρίως βακτήρια, αλλά επίσης αρχαιοβακτήρια, μύκητες κ.α. Το 98% είναι τελείως άγνωστα για τους επιστήμονες, ενώ η μεγάλη μικροβιακή βιοποικιλότητα μέσα στους πάγους εξέπληξε τους ερευνητές.

Οι Κινέζοι επιστήμονες δεν είναι βέβαιοι ακριβώς πόσο παλαιά είναι μερικά από αυτά τα μικρόβια των παγετώνων. Προηγούμενες μελέτες πάντως έχουν δείξει πάντως ότι είναι δυνατό να αναζωογονηθούν μικρόβια παγιδευμένα προ τουλάχιστον 10.000 ετών. Μια προηγούμενη έρευνα του 2020 είχε αναλύσει πυρήνες πάγου από έναν μόνο θιβετανικό παγετώνα και είχε ανακαλύψει 33 διαφορετικές ομάδες ιών μέσα στους πάγους, εκ των οποίων 28 δεν είχαν ποτέ παρατηρηθεί έως τότε.

Η ποικιλία των “παγωμένων” μικροοργανισμών, σε συνδυασμό με την αυξανόμενη τήξη των παγετώνων λόγω κλιματικής αλλαγής, αυξάνει τις πιθανότητες δυνητικά επικίνδυνα μικρόβια – κυρίως βακτήρια – να δραπετεύσουν και να σπείρουν άγνωστες αρρώστιες στη Γη, “οδηγώντας σε τοπικές επιδημίες ή ακόμη και πανδημίες’, σύμφωνα με τους ερευνητές. Υπάρχουν ήδη ενδείξεις πως μερικά από αυτά τα άγνωστα βακτήρια μπορεί να αποδειχθούν άκρως επικίνδυνα για τους ανθρώπους και όχι μόνο.

Ακόμη κι αν τελικά αυτά τα παθογόνα βακτήρια δεν επιβιώσουν για πολύ χρόνο μετά την απελευθέρωση τους από τους παγετώνες τους, μπορεί παρόλα αυτά να προκαλέσουν προβλήματα, σύμφωνα με τους ερευνητές, επειδή τα βακτήρια έχουν τη μοναδική ικανότητα να ανταλλάσσουν μεγάλα τμήματα του DNA τους με άλλα βακτήρια. Έτσι, ακόμη κι αν τα βακτήρια των πάγων πεθάνουν λίγο μετά τη δραπέτευση τους, μπορεί να έχουν προλάβει να περάσουν σε άλλα βακτήρια μερικούς παθογόνους παράγοντες που κρύβονται στο γενετικό υλικό τους. Αυτή η γονιδιακή αλληλεπίδραση μεταξύ των παγετωνικών αρχαίων μικροβίων και των σύγχρονων μικροβίων “μπορεί να αποβεί ιδιαίτερα επικίνδυνη”, επεσήμαναν οι ερευνητές.

Το Θιβετανικό Οροπέδιο πιθανώς μελλοντικά αποδειχθεί εστία μελλοντικών επιδημιών ή πανδημιών, καθώς οι παγετώνες του – μετά την τήξη τους – τροφοδοτούν με φρέσκο νερό διάφορα μεγάλα και μικρά ποτάμια, όπως τον Γιανγκτσέ, τον Κίτρινο Ποταμό, τον Γάγγη κ.α., που παρέχουν νερό στις δύο πολυπληθέστερες χώρες του κόσμου, την Κίνα και την Ινδία. Όπως έδειξε και η Covid-19, οι πανδημίες τείνουν να ξεπηδάνε από περιοχές με μεγάλο πληθυσμό.

Όμως το πρόβλημα δεν αφορά μόνο την Ασία, καθώς περισσότεροι από 20.000 παγετώνες υπάρχουν στη Γη, καλύπτοντας πάνω από το 10% της επιφάνειας της ξηράς. Κάθε παγετώνας εκτιμάται ότι έχει τις δικές του μοναδικές μικροβιακές κοινότητες. Οι δορυφορικές εικόνες δείχνουν ότι από το 2000 έως σήμερα έχει επιταχυνθεί η απώλεια πάγων από τους περισσότερους παγετώνες του πλανήτη, πράγμα που αυξάνει τον κίνδυνο για τη διαρροή μικροβίων και την πρόκληση νέων πανδημιών κάπου στη Γη.