Η Γερμανία με μια ιστορική απόφαση στέλνει Leopard 2 στην Ουκρανία. Ειδικοί στο διεθνές δίκαιο εκτιμούν ότι δεν εισέρχεται στον πόλεμο με την αποστολή βαρέων αρμάτων. Αμέσως μετά την ανακοίνωση της γερμανικής κυβέρνησης για αποστολή βαρέων αρμάτων μάχης Leopard 2 προς στήριξη του ουκρανικού στρατού ήρθε η απάντηση του Κρεμλίνου διά του εκπροσώπου του Ντμίντρι Πεσκόφ την Πέμπτη μέσω του πρακτορείου Interfax: «Όλα όσα κάνει η δυτική συμμαχία και οι πρωτεύουσες σε Ευρώπη και ΗΠΑ εκλαμβάνονται από τη Μόσχα ως άμεση εμπλοκή στον πόλεμο».

Τι προβλέπει η Χάρτα του ΟΗΕ

Όλα όσα επιρρίπτει η Μόσχα στη Δύση, ήταν αυτά που εδώ και καιρό ο καγκελάριος Όλαφ Σολτς ήθελε να αποφύγει. «Δεν πρέπει να οδηγηθούμε σε έναν πόλεμο ΝΑΤΟ-Ρωσίας» ανέφερε ο Γερμανός καγκελάριος τονίζοντας ότι η Γερμανία σε καμία περίπτωση δεν θα γίνει εμπόλεμο μέρος.

Ειδικοί στο διεθνές δίκαιο συμφωνούν με τον Όλαφ Σολτς. Σύμφωνα με τη Χάρτα του ΟΗΕ κάθε χώρα-μέλος οφείλει να απέχει από οποιαδήποτε απειλή η χρήση βίας που στρέφεται κατά της εδαφικής ακεραιότητας και ανεξαρτησίας άλλης χώρας-μέλους. Με την εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022 η Ρωσία παραβίασε αυτόν ακριβώς τον κανόνα. Βάσει της Χάρτας σε μια τέτοια περίπτωση κάθε χώρα έχει δικαίωμα να υπερασπιστεί τον εαυτό της, ατομικά ή συλλογικά.

Νόμιμη η αποστολή βαρέων όπλων

Αυτό σημαίνει παράλληλα ότι τρίτες χώρες μπορούν να προμηθεύσουν τη χώρα που δέχεται επίθεση με όπλα ή να ξεκινήσουν εκπαιδευτικές αποστολές. Ως προς το είδος των βαρέων όπλων δεν γίνεται διάκριση. Μάλιστα σύμφωνα με τον διεθνολόγο Μάρκους Κραγέφσκι από το Πανεπιστήμιο του Ερλάνγκεν-Νυρεμβέργης σύννομη θα ήταν ακόμη και η αποστολή ενόπλων δυνάμεων από άλλες χώρες στην Ουκρανία. «Κάθε επίθεση που εξαπολύει η Ρωσία στην Ουκρανία αποτελεί συνέχεια της παραβίασης του διεθνούς δικαίου. Η Ρωσία θα συμπεριφερθεί σύμφωνα με όσα ορίζει το διεθνές δίκαιο μόνο αν αποσύρει τα στρατεύματά της εκτός ουκρανικών συνόρων» αναφέρει η dw.com.

Όμως κάτι τέτοιο δεν διαφαίνεται προς το παρόν. Αντίθετα ειδικοί σε θέματα διεθνούς δικαίου, όπως ο Ρόντεριχ Κίζεβετερ από τους Χριστανιοδημοκράτες, αναμένουν την άνοιξη νέα μεγάλη επίθεση από τους Ρώσους. Όπως ανέφερε στην DW «η Ρωσία χρησιμοποίησε τον χειμώνα για να προωθήσει την επιστράτευση και την εκπαίδευση Ρώσων στρατιωτών και να ενισχύσει τις προμήθειες πυρομαχικών υλών. Η Ουκρανία δεν έχει καταφέρει ακόμη να καλύψει τις υλικές απώλειες που έχει υποστεί». Ο Κίζεβετερ εκτιμά απαραίτητη, λοιπόν, τη μετάβαση σε δυτικού τύπου μοντέλα αρμάτων.

Ερμηνεύοντας τη δήλωση Μπέρμποκ

Στο μεταξύ την περασμένη Τρίτη η Γερμανίδα υπ. Εξωτερικών Αναλένα Μπέρμποκ ζήτησε περισσότερη συνοχή μεταξύ των δυτικών συμμάχων, δηλώνοντας μάλιστα ενώπιον του Συμβουλίου της Ευρώπης στο Στρασβούργο: «Δίνουμε μια μάχη εναντίον της Ρωσίας και όχι ο ένας εναντίον του άλλου». Τα ρωσικά κρατικά μέσα ενημέρωσης χρησιμοποίησαν τη δήλωση αυτή ως κεντρικό σημείο για την πολεμική προπαγάνδα τους- ως απόδειξη ότι η Γερμανία και άλλες χώρες της ΕΕ έχουν εμπλακεί άμεσα στον πόλεμο στο πλευρό της Ουκρανίας και πολεμούν εναντίον της Ρωσίας.

Και το Foreign Office των ΗΠΑ ερμήνευσε πάντως τη δήλωση Μπέρμποκ κατόπιν ερωτήσεων από διάφορα ΜΜΕ και μέσα κοινωνικής δικτύωσης σημειώνοντας ότι: «Η Ρωσία διεξάγει έναν βίαιο πόλεμο κατά της Ουκρανίας. Πρόκειται για έναν πόλεμο ενάντια στην ευρωπαϊκή τάξη, η οποία εδράζεται στην ειρήνη και το διεθνές δίκαιο».

Μάλιστα, κατά το ίδιο δημοσίευμα, η Γερμανία θα επιτρέψει και σε άλλες χώρες να κάνουν το ίδιο.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα η απόφαση αφορά την παράδοση τουλάχιστον μιας ίλης αρμάτων μάχης Leopard 2 A6.

Το γερμανικό περιοδικό επισημαίνει ότι και άλλοι σύμμαχοι σκοπεύουν να ακολουθήσουν τα χνάρια της Γερμανίας και να ενισχύσουν με άρματα μάχης τον ουκρανικό στρατό.

Νωρίτερα, η Βαρσοβία φερόταν αποφασισμένη να στείλει άρματα μάχης στο Κίεβο, ακόμη και αν η γερμανική κυβέρνηση δεν της δώσει την άδεια, όπως άφησε να εννοηθεί ο Πολωνός πρωθυπουργός, Ματέους Μοραβιέτσκι. Όπως ανέφερε ο Μοραβιέτσκι, η Πολωνία χτίζει έναν συνασπισμό εθνών που είναι έτοιμοι να στείλουν Leopard.

Σημειώνεται ότι η Γερμανίδα υπουργός Εξωτερικών, Αναλένα Μπέρμποκ, δήλωσε την Κυριακή ότι η Πολωνία δεν έχει ζητήσει επίσημα την έγκριση του Βερολίνου για να μοιραστεί με το Κίεβο κάποια από τα γερμανικής κατασκευής Leopard που διαθέτει, αλλά πρόσθεσε «αν μας ζητούσαν, δεν θα σταθούμε εμπόδιο».

• Ωστόσο ο Γερμανός καγκελάριος Όλαφ Σολτς, από το Παρίσι, πολύ πιο μετρημένος στα λόγια του, απέφυγε να απαντήσει εάν η παράδοση των αμερικανικών αρμάτων μάχης M1 Abrams θα ήταν προϋπόθεση για να ανοίξει το Βερολίνο τον δρόμο για την παράδοση των γερμανικών αρμάτων μάχης.

Υπενθυμίζεται ότι οι Δυτικοί υποστηρικτές της Ουκρανίας υποσχέθηκαν δισεκατομμύρια δολάρια σε στρατιωτική βοήθεια στην Ουκρανία κατά τη διάρκεια συνόδου στην αεροπορική βάση Ραμστάιν την Παρασκευή, ωστόσο η Γερμανία αντιστάθηκε σθεναρά στις πιέσεις να δώσει άδεια να σταλούν τα γερμανικής κατασκευής Leopard 2 στο Κίεβο.

• Η επιφυλακτικότητα της Γερμανίας έχει προκαλέσει κριτική, ιδιαίτερα από την Πολωνία και τα κράτη της Βαλτικής, χώρες στην ανατολική πλευρά του ΝΑΤΟ που αισθάνονται ιδιαίτερα απειλούμενες από τη Ρωσία.

Πάντως, οι Ευρωπαίοι υπουργοί κατέληξαν σε συμφωνία για χρηματοδότηση άλλων 500 εκατομμυρίων ευρώ για την αποστολή όπλων στην Ουκρανία. Αυτή ήταν η έβδομη δόση βοήθειας από την Ε.Ε. προς την Ουκρανία.

Όπως ανακοίνωσε ο ύπατος εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής, Ζοζέπ Μπορέλ, η συνολική ευρωπαϊκή βοήθεια στο Κίεβο ανέρχεται συνολικά στα 49 δισ. ευρώ.

«Η απειλή ενός πυρηνικού ατυχήματος στην Ουκρανία εξακολουθεί να είναι πολύ υψηλή», φέρεται να είπε ο Ράφαελ Γκρόσι, επικεφαλής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας, ο οποίος συμμετείχε στο Συμβούλιο των Ευρωπαίων ΥΠ.ΕΞ. Για άλλη μια φορά, εξέφρασε την ανησυχία του για την κατάσταση γύρω από τον πυρηνικό σταθμό της Ζαπορίζια.

Η Πολωνία είναι έτοιμη να ξεπεράσει τη γερμανική διστακτικότητα για να δημιουργήσει έναν «μικρότερο συνασπισμό» χωρών και να βρει συμμάχους πρόθυμους να στείλουν τα τανκς στην Ουκρανία, δήλωσε ο Πολωνός πρωθυπουργός σε συνέντευξή του στο πολωνικό Πρακτορείο Τύπου που δημοσιεύθηκε σήμερα, Κυριακή.

«Δεν θα παρακολουθούμε παθητικά την Ουκρανία να αιμορραγεί μέχρι θανάτου», είπε ο Μοραβιέσκι.

Τα σχόλιά του έρχονται εν μέσω έντονης συζήτησης για το αν θα σταλούν τα γερμανικής κατασκευής άρματα μάχης στην Ουκρανία. Το Κίεβο ζήτησε τα όπλα για να ανανεώσει την επίθεσή του κατά της Ρωσίας για ανακατάληψη των κατεχομένων εδαφών.

Η Γερμανία έχει εκφράσει απροθυμία να στείλει τανκς χωρίς οι ΗΠΑ να κάνουν το ίδιο, καθώς φοβάται κλιμάκωση της σύγκρουσης. Το Βερολίνο έχει επίσης δικαίωμα βέτο στην επανεξαγωγή των όπλων από οποιονδήποτε από τους συμμάχους του. Ο Γερμανός υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους αρνήθηκε ότι μπλόκαρε οποιεσδήποτε παραδόσεις.

«Είμαστε σε πολύ στενό διάλογο γι’ αυτό το θέμα με τους διεθνείς εταίρους μας, πάνω απ’ όλα με τις ΗΠΑ», δήλωσε ο Πιστόριους, ο οποίος ανέλαβε το αμυντικό πόστο την περασμένη εβδομάδα, σε συνέντευξή του στην Bild που δημοσιεύθηκε επίσης σήμερα.

Ο Μοραβιέσκι έχει δηλώσει στο παρελθον ότι ήταν έτοιμος να προχωρήσει στις παραδόσεις Leopard ακόμα και χωρίς την έγκριση του Βερολίνου.

«Επειδή ο Πιστόριους αρνείται ότι η Γερμανία εμποδίζει την προμήθεια τανκς στην Ουκρανία, θα ήθελα να ακούσω μια σαφή δήλωση ότι το Βερολίνο υποστηρίζει την αποστολή τους», είπε ο Πολωνός πρωθυπουργός.

«Ο πόλεμος είναι εδώ και τώρα. Θέλουν οι Γερμανοί να τα κρατήσουν στην αποθήκη μέχρι η Ρωσία να νικήσει την Ουκρανία και να χτυπήσει την πόρτα του Βερολίνου;» είπε ο Μοραβιέσκι.

Ο Πιστόριους είπε ότι η κυβέρνησή του δεν έχει ακόμη συμφωνήσει στο ουκρανικό αίτημα για τα Leopard 2. «Δεν μπορούμε όλοι να πούμε σήμερα πότε θα έρθει η απόφαση και πώς θα μοιάζει αυτή», είπε στους δημοσιογράφους. Ωστόσο, είπε ο Πιστόριους, έχει δώσει εντολή στον γερμανικό στρατό να «αξιολογήσει» πόσα και ποια Leopard θα μπορούσε να στείλει, ώστε η κυβέρνηση να «δράσει γρήγορα» μόλις ληφθεί η τελική απόφαση.

• «Δεν διστάζουμε, απλώς ζυγίζουμε τα υπέρ και τα κατά (…) Έχουμε την ευθύνη να σκεπτόμαστε προσεκτικά τις συνέπειες για όλα τα μέρη στη σύγκρουση», είπε ο Μπόρις Πιστόριους, που υποστήριξε ότι «εντύπωση» πως η Γερμανία μόνο αντιτίθεται στην παράδοση αρμάτων μάχης στο Κίεβο είναι «λανθασμένη».

«Πολλοί σύμμαχοι συμμερίζονται την άπoψη» του Βερολίνου, είπε ο Γερμανός υπουργός, ο οποίος εκτίμησε πως «υπάρχουν ικανοί λόγοι να είναι υπέρ και ικανοί λόγοι να είναι κανείς κατά αυτών των παραδόσεων».

«Ήταν σαφές πως οι γνώμες δεν είναι τόσο ομοιόμορφες όσο η εντύπωση που δίνεται μέχρι σήμερα», πρόσθεσε ο Μπόρις Πιστόριους.

Το ΝΑΤΟ και οι υπουργοί Άμυνας περίπου 50 χωρών συνεδρίασαν στο Ραμστάιν για να συντονίσουν την παροχή στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία. Βασικό ζήτημα της συνόδου είναι τι θα πράξει η Γερμανία, η οποία δέχεται πιέσεις να επιτρέψει την αποστολή των γερμανικής κατασκευής αρμάτων μάχης Leopard 2, τα οποία χρησιμοποιούνται από ένοπλες δυνάμεις σε όλη την Ευρώπη. Ανώτερος αξιωματούχος της Ε.Ε. εκτιμούσε χθες ότι τελικά η Γερμανία ήταν πιθανό να εγκρίνει τις εξαγωγές Leopard.

• Παρά την αρνητική εξέκιξη, ο υπουργός Άμυνας της Πολωνίας, Μάριους Μπλάζακ, εξέφρασε την αισιοδοξία του ότι οι προσπάθειες των χωρών που προωθούν αυτήν την πρωτοβουλία θα στεφθούν τελικά από επιτυχία. Μιλώντας σε δημοσιογράφους ότι είναι «πεπεισμένος» πως οι σύμμαχοι θα καταφέρουν να συγκροτήσουν έναν συνασπισμό για την παράδοση αυτών των αρμάτων στο Κίεβο.

«Η ελπίδα προέρχεται από το γεγονός ότι (…) οι υπουργοί Άμυνας 15 χωρών συναντηθήκαμε στο περιθώριο της σημερινής συνόδου και συζητήσαμε αυτό το θέμα», είπε ο υπουργός Άμυνας της Πολωνίας. Ο Μάριους Μπλάζακ πρόσθεσε ότι η χώρα του θα εφοδιάσει την Ουκρανία με επιπλέον άρματα Τ-72 σοβιετικής κατασκευής και ορισμένα οχήματα του πεζικού, χωρίς να προσδιορίσει τον τύπο τους. «Πρέπει να κάνουμε τα πάντα για να βοηθήσουμε την Ουκρανία, ώστε ο πόλεμος να μη διαχυθεί στο έδαφος του ΝΑΤΟ», τόνισε.

Και μπορεί από πλευρά ΕΕ ο Μπορέλ να είχε εκφράσει αισιδοξία, ωστόσο για το αποτέλεσμα της συνόδου είχε προϊδεάσει και εκπρόσωπος της γερμανικής κυβέρνησης, που δήλωσε νωρίτερα στο Βερολίνο πως η παράδοση των Leopard στην Ουκρανία ουδέποτε εξαρτήθηκε από το αν θα κάνουν οι Ηνωμένες Πολιτείες μια παρόμοια κίνηση με τα αμερικανικά άρματα μάχης Abrams.

Ο Γερμανός καγκελάριος, Όλαφ Σολτς, επίσης, έχει πει σε Αμερικανούς αξιωματούχους ότι η χώρα του ούτε θα στείλει ούτε θα εξουσιοδοτήσει τη μεταφορά τανκς στην Ουκρανία μέχρι η Ουάσιγκτον να συμφωνήσει να δώσουν τα δικά της. Οι ΗΠΑ έχουν αποφασίσει να παραδώσουν το M1 Abrams, στην Ουκρανία, σύμφωνα με αξιωματούχο του Πενταγώνου που επικαλείται το Γαλλικό Πρακτορείο.

• Ωστόσο, σύμφωνα με το Politico, Αμερικανοί αξιωματούχοι απορρίπτουν το αίτημα, σημειώνοντας ότι τα άρματα μάχης M1 Abrams τους θα ήταν πιο δύσκολο για τους Ουκρανούς να τα χειριστούν και να τα συντηρήσουν. Αντίθετα, οι ΗΠΑ θα στείλουν 100 τεθωρακισμένα οχήματα μάχης ως μέρος του τεράστιου πακέτου βοήθειας 2,5 δισ. δολαρίων.

Σύμφωνα με την Washington Post, ο διευθυντής της CIA, Γουίλιαμ Μπερνς, ταξίδεψε κρυφά στο Κίεβο στα τέλη της περασμένης εβδομάδας, όπου συναντήθηκε με τον πρόεδρο της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, τον οποίο διαβεβαίωσε για τη βοήθεια, ενώ συζήτησαν και τους στρατιωτικούς στόχους για τους επόμενους μήνες.

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, μίλησε στη σύνοδο των υπουργών Άμυνας μέσω βιντεοκλήσης, και κάλεσε τους δυτικούς συμμάχους να «επιταχύνουν» τις παραδόσεις όπλων και ζήτησε κυρίως άρματα μάχης. Όπως είπε, οι σύμμαχοι «δεν πρέπει να διαπραγματεύονται για τις διάφορες ποσότητες αρμάτων μάχης, αλλά να προχωρήσουν σε μια μείζονα προμήθεια που θα σταματήσει το κακό».

• Σύμφωνα με τους NYT οι ηγέτες της Ουκρανίας και στρατιωτικοί εμπειρογνώμονες στις Ηνωμένες Πολιτείες και αλλού έχουν δηλώσει τις τελευταίες εβδομάδες ότι η Ρωσία φαίνεται να προετοιμάζεται για μια επίθεση στα τέλη του χειμώνα ή στις αρχές της άνοιξης. Δεν είναι σαφές ότι η προμήθεια δυτικών αρμάτων μάχης, συμπεριλαμβανομένου του Leopard 2, θα έφτανε στο μέτωπο της μάχης αρκετά γρήγορα για να αντιμετωπίσει αυτή την απειλή.

«Η Ουκρανία τα χρειάζεται το συντομότερο δυνατό και όλα δείχνουν ότι η Ρωσία προετοιμάζεται για μια μεγαλύτερη επίθεση την άνοιξη, οπότε ο χρόνος κυλάει πραγματικά», δήλωσε η κ. Alander.

Ακόμα και αν οι Ουκρανοί εκπαιδευτούν γρήγορα, αυτό θα μπορούσε να πάρει μήνες, και υπάρχουν ακόμα ερωτήματα σχετικά με το πόσα άρματα μάχης θα μπορούσαν να παρασχεθούν και σε ποιο επίπεδο θα μπορούσαν να συντηρηθούν.

Οι προμήθειες των Leopard 2 θα βοηθήσουν να αντισταθμιστεί η υπεροχή της Ρωσίας στη δύναμη πυρός του πυροβολικού, η οποία βοήθησε τη Μόσχα να καταλάβει δύο πόλεις στην επαρχία Λουχάνσκ της ανατολικής Ουκρανίας το καλοκαίρι. Θα μπορούσαν να έχουν ιδιαίτερη αξία καθώς ο πόλεμος πλησιάζει στον δεύτερο χρόνο του και η Ουκρανία προσπαθεί να ανακτήσει τα χαμένα εδάφη και αναμένει μια ρωσική εαρινή επίθεση.

• Στρατιωτικοί εμπειρογνώμονες δήλωσαν ότι το κύριο πλεονέκτημα του Leopard 2 ήταν η ποσότητα που θα μπορούσε να σταλεί στην Ουκρανία και η σχετική ευκολία επισκευής και εφοδιασμού.

«Τα Leopard βρίσκονται στην Ευρώπη, είναι εύκολο να φτάσουν στην Ουκρανία και αρκετές ευρωπαϊκές χώρες τα χρησιμοποιούν, οπότε είναι εύκολα διαθέσιμα», δήλωσε η Minna Alander, ερευνήτρια στο Φινλανδικό Ινστιτούτο Διεθνών Υποθέσεων. «Η εφοδιαστική και η συντήρηση θα ήταν ευκολότερη. Τα ανταλλακτικά και η τεχνογνωσία βρίσκονται εδώ στην Ευρώπη, οπότε η εκπαίδευση των Ουκρανών θα ήταν ευκολότερη».

Επιπλέον, επειδή πολλές ευρωπαϊκές χώρες χρησιμοποιούν τα οχήματα, πολλά έθνη θα μπορούσαν να συνεισφέρουν είτε τα ίδια τα άρματα είτε ανταλλακτικά, εκπαιδευτική ικανότητα ή υλικοτεχνική υποστήριξη, δήλωσε η κ. Alander, ειδική σε θέματα ασφάλειας της Βόρειας Ευρώπης και γερμανικής εξωτερικής πολιτικής.

• Πάντως σύμφωνα με Γερμανούς αξιωματούχους, η επανεξαγωγή αρμάτων γερμανικής κατασκευής χωρίς την άδεια του Βερολίνου θα ήταν παράνομη.

Τα συμβόλαια που υπογράφει μια χώρα για να προμηθευτεί όπλα από Γερμανούς κατασκευαστές ή γερμανικά στρατιωτικά αποθέματα απαιτούν να ζητήσει άδεια επανεξαγωγής από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση σε περίπτωση που επιθυμεί να στείλει τέτοια όπλα σε άλλη χώρα. (Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν παρόμοιες απαιτήσεις, όπως και άλλες χώρες, όπως η Ελβετία).