Ειδικότερα, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου υπέγραψε, κατόπιν σύμφωνης γνώμης της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) και του γενικού γραμματέα Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής τη σχετική απόφαση, με την οποία παρατείνεται το καθεστώς έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας για τη Λέρο για επιπλέον τρεις μήνες.

Η σύσκεψη πραγματοποιήθηκε στην έδρα της Περιφέρειας Κρήτης και σε αυτήν συμμετείχαν μεταξύ άλλων ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, η υφυπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Σέβη Βολουδάκη, ο υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ, Θανάσης Κοντογιώργης, ο περιφερειάρχης Κρήτης Σταύρος Αρναουτάκης, βουλευτές, δήμαρχοι και στελέχη της αυτοδιοίκησης.

Εξετάζοντας δεδομένα από 169 χώρες για την περίοδο μεταξύ 1990 και 2020, οι μελετητές της BIS σημειώνουν ότι η ανεξέλεγκτη λειψυδρία μπορεί να προκαλέσει αύξηση του κόστους ζωής, μείωση του ρυθμού ανάπτυξης και επιβράδυνση των επενδύσεων, πέραν των σοβαρών επιπτώσεων που έχει στην καθημερινή ζωή.

Η μεγαλύτερη αρνητική επίδραση είναι στον πληθωρισμό, καθώς για κάθε βαθμό μείωσης του διαθέσιμου γλυκού νερού οι τιμές αγαθών και υπηρεσιών εκτιμάται πως αυξάνονται κατά 2,1% έως 2,2%, δίχως να μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο ακόμα μεγαλύτερων ανατιμήσεων.

Αντίστοιχα, για την απώλεια κάθε μονάδας γλυκού νερού υπολογίζεται πως οι επενδύσεις μειώνονται κατά σχεδόν 0,3%, ενώ το ΑΕΠ υποχωρεί κατά περίπου 0,1%.

Μάλιστα, η επίδραση της λειψυδρίας δεν είναι μόνο τοπική, καθώς αν πληγεί μία πολυπληθής περιφέρεια όπως η Αττική μπορεί να επιβαρυνθούν οι πόροι ή να συρρικνωθεί η οικονομική δραστηριότητα κι άλλων περιοχών, επιτείνοντας το πρόβλημα.

Η οικονομική διάσταση έρχεται να προστεθεί σε μία ούτως ή άλλως σκληρή πραγματικότητα για την πρωτεύουσα, η οποία τα τελευταία χρόνια έχει δει τα αποθέματα των κύριων ταμιευτήρων υδροδότησης να χάνουν μεγάλο μέρος των αποθεμάτων τους, ενώ η ζήτηση παραμένει αμείωτη και η κλιματική αλλαγή δυσκολεύει τη φυσική αναπλήρωση των χαμένων υδάτων.

Προσπάθειες αντιμετώπισης του προβλήματος

Με το λεκανοπέδιο να βρίσκεται ενώπιον δύσκολων ημερών ως προς την εξοικονόμηση του νερού, η ΕΥΔΑΠ και η κυβέρνηση υλοποιούν πρόγραμμα έργων ύψους 2,5 δισεκατομμυρίων ευρώ σε βάθος δεκαετίας, με παρεμβάσεις τόσο στην ύδρευση όσο και στην αποχέτευση, ώστε αφενός να μειωθούν οι απώλειες από διαρροές και αφετέρου να διασφαλιστεί η επαναχρησιμοποίηση νερού από μη οικιακούς καταναλωτές.

Υπό αυτό το πρίσμα, η διαχείριση της λειψυδρίας, ώστε να αμβλυνθούν οι οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες, αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία.

Σε περσινή έκθεσή του για την επάρκεια νερού στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (ΕΕΑ) σημειώνει ότι πέραν της ορθολογικής χρήσης, της επαναχρησιμοποίησης και της αντιμετώπισης διαρροών στα δίκτυα, η αναθεώρηση της τιμολόγησης «μπορεί να ενισχύσει την εφαρμογή» των υπόλοιπων μέτρων, καθώς ουσιαστικά λειτουργεί ως «σινιάλο» για τη συγκράτηση ή τον περιορισμό της κατανάλωσης, τόσο από πολίτες όσο και από τη βιομηχανία ή τον πρωτογενή τομέα.

«Η κήρυξη της Αττικής και μιας σειράς ακόμη περιοχών της χώρας σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης “εξαιτίας της λειψυδρίας” δεν γίνεται για να εφαρμοστεί ένα ολοκληρωμένο κι επιστημονικά τεκμηριωμένο σχέδιο διαχείρισης των υδάτινων πόρων με κριτήριο τις λαϊκές ανάγκες, αλλά για να προωθηθεί πιο αποφασιστικά η πολιτική εμπορευματοποίησης του νερού και η κατανομή απευθείας αναθέσεων σε επιχειρηματικούς ομίλους» υπογραμμίζει σε ανακοίνωσή του, το ΚΚΕ και επισημαίνει:

«Είναι χαρακτηριστικό ότι αντί για αντιπλημμυρικά έργα, τεχνικά έργα συλλογής και αποθήκευσης βρόχινου νερού, έργα αποκατάστασης του απαρχαιωμένου δικτύου για να μην χάνονται υδάτινοι πόροι, προωθούνται τεχνικές λύσεις ύδρευσης και άρδευσης με κριτήριο την κερδοφορία των επενδύσεων, ορισμένα τεχνικά έργα μεταφοράς νερού και κυρίως η πανάκριβη λύση της αφαλάτωσης και για την Αττική.

Το γεγονός μάλιστα ότι αυτές οι αποφάσεις παρθήκαν σε μια περίοδο που παρατηρείται μια σχετική αύξηση των βροχοπτώσεων που οδηγούν ακόμη και σε πλημμυρικά φαινόμενα δείχνει το αδιέξοδο αυτής της πολιτικής».

«Το ΚΚΕ καλεί τον λαό να απορρίψει κατηγορηματικά και να αντιπαλέψει τον σχεδιασμό της κυβέρνησης, συνολικά την πολιτική που αντιμετωπίζει το νερό ως εμπόρευμα για τη δημιουργία νέων πεδίων κερδοφορίας, διεκδικώντας φτηνό, ελεγμένο, ποιοτικό νερό» τονίζει, καταλήγοντας, η ανακοίνωση του κόμματος.

«Η ανησυχία υπήρχε πριν από μερικά χρόνια, ήδη όμως δεν φανταζόμασταν ότι τα δύο τελευταία χρόνια θα φτάναμε σε αυτό το σημείο. Και φτάσαμε σε αυτό το σημείο γιατί δεν υπήρχαν σχεδόν καθόλου βροχοπτώσεις. Έτσι λοιπόν, τώρα μετ’ επιτάσεως μπαίνει αυτό το θέμα, το αίτημα, το πρόβλημα και ουσιαστικά πρέπει να κάνουμε έναν σχεδιασμό όπως αυτός που έγινε είναι προς τη σωστή κατεύθυνση, έτσι ώστε να μην αντιμετωπίσουμε τεράστια προβλήματα τα αμέσως επόμενα δύο χρόνια», σημείωσε ο κ. Λέκκας μιλώντας στην ΕΡΤ.

Σχετικά με τη διαχείριση των υδάτινων πόρων από το κράτος εξήγησε: «Θα πρέπει όμως να τονίσουμε ότι κάθε περιοχή έχει τα δικά της εξειδικευμένα προβλήματα, όπως αναφέρατε ότι στα νησιά είναι κυρίαρχο το πρόβλημα αυτό. Εκεί θα πρέπει κάτι να γίνει. Δηλαδή δεν μπορεί πια από τους υπόγειους υδροφορείς να αντλούμε ποσότητες έτσι ώστε να γεμίζουμε πισίνες, ειδικά σε ορισμένα νησιά τα οποία αντιμετωπίζουν τεράστια προβλήματα. (…) Βεβαίως, το πρόβλημα είναι διαφορετικό. Συντίθεται από διαφορετικές συνιστώσες. Έτσι λοιπόν, σε όλα τα επίπεδα σε οριζόντιο επίπεδο αλλά και σε κατακόρυφο επίπεδο, θα πρέπει να δούμε τι μπορούμε να κάνουμε».

«Πιστεύω ότι υπάρχουν δυνατότητες ακόμα να αξιοποιήσουμε υπόγεια νερά, αλλά όμως αυτό δεν θα πρέπει να γίνει μέσα από μία διαδικασία πρωτοβουλίας ιδιοκτητών μονάχα, οι οποίοι θα κάνουν γεωτρήσεις και οι οποίοι κατά το δοκούν θα διαθέτουν το νερό, θα πρέπει να γίνει συντονισμένα. Υπάρχουν περιοχές γύρω από την Αττική, υπάρχουν περιοχές σε νησιά που δεν έχει εξαντληθεί ο υδροφόρος ορίζοντας. Εκεί θα πρέπει κατά την άποψή μου, πριν περάσουμε στις αφαλατώσεις, πριν περάσουμε σε φράγματα. (…) Φράγματα έχουν γίνει και λίμνες έχουν γίνει, ταμιευτήρες έχουν γίνει σε πολλά νησιά αυτοί ταμιευτήρες δεν λειτουργούν πια, γιατί δεν υπάρχει νερό.

Έτσι λοιπόν πρέπει να προσανατολίσουμε την όλη προσπάθεια μας και στους υπόγειους υδροφορείς, υπόγειους υδροφορείς, οι οποίοι μπορούν να εμπλουτιστούν με όλα αυτά τα τεχνικά έργα, ειδικά μετά μεγάλες πυρκαγιές. Έτσι λοιπόν πρέπει να κάνουμε έργα εμπλουτισμού των υπόγειων υδροφόρων οριζόντων για να μπορέσουμε να αντλήσουμε νερά από αυτούς. Θα πρέπει να σημειώσω ότι οι υπόγειοι υδροφορείς είναι οι πιο μεγάλοι ταμιευτήρες που υπάρχουν» δήλωσε μεταξύ άλλων ο κ. Λέκκας.

Όσον αφορά την αφαλάτωση είπε: «Επίσης θα πρέπει να σημειώσω το εξής ότι δεν είναι εύκολη λύση η αφαλάτωση. Από την αφαλάτωση προκύπτουν τεράστια προβλήματα. Θα πρέπει να την κάνουμε χρήση τις αφαλατώσεις και επέκτασή της αφαλάτωσης στα νησιά με πολύ μεγάλη προσοχή. Δεν είναι μόνο η ρύπανση του θαλάσσιου περιβάλλοντος που εντάξει, είναι υπολογίσιμη, δεν είναι μεγάλη, αλλά είναι υπολογίσιμη. Εκείνο το οποίο είναι σαφές τίθεται σαν σοβαρό πρόβλημα είναι η κατανάλωση ενέργειας για την αφαλάτωση. Η κατανάλωση ενέργειας σημαίνει παραγωγή αντίστοιχα ενέργειας.

Για την παραγωγή ενέργειας έχουμε τεράστιες επιπτώσεις όταν δεν προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές το περιβάλλον. Έχουμε, δηλαδή, με την χρήση της αφαλάτωσης έχουμε και επιπτώσεις στο περιβάλλον, εάν χρησιμοποιούμε ενέργεια η οποία προέρχεται από ορυκτά καύσιμα. Καταλαβαίνετε λοιπόν και ενισχύουν το φαινόμενο του θερμοκηπίου και βέβαια ενισχύουν την κλιματική κρίση. Όλα αυτά θα πρέπει να γίνονται με ένα συντεταγμένο τρόπο. Αλλά πώς μπορούν να γίνουν με έναν συντεταγμένο τρόπο όταν η κάθε περιοχή, το κάθε νησί θα έχει το δικό του σχέδιο. Θα υπάρξει ένα σχέδιο ειδικό έτσι ώστε να μπορέσουμε να εκμεταλλευτούμε τα επιφανειακά νερά, τα υπόγεια νερά, κυρίως γιατί εκεί είναι οι μεγάλες ποσότητες και βέβαια και την αφαλάτωση».

«Είμαστε σε πολύ θετικό σημείο αν συνεχιστούν οι βροχές, με αυτό τον ρυθμό βλέπουμε και στο Αιγαίο αρκετές βροχοπτώσεις. Είμαστε σε πολύ θετικό σημείο αλλά αυτό δεν μας επιτρέπει να χαλαρώνουμε» τόνισε κλείνοντας.

Παράλληλα, υπενθυμίζει ότι η εξασφάλιση της αναγκαίας ποσότητας νερού αποτελεί ευθύνη του κράτους.

Στην επιστολή παρουσιάζονται μελέτες επιστημόνων του ΕΜΠ που εκπονήθηκαν για λογαριασμό της ΕΥΔΑΠ, οι οποίες και στηρίζουν την ανάγκη για ενεργοποίηση του καθεστώτος έκτακτης ανάγκης.

Τα βασικά σημεία της τεκμηρίωσης περιλαμβάνουν:

• Για περισσότερο από μια δεκαετία, από το 2008 έως το 2021, οι ταμιευτήρες διατηρούσαν αποθέματα περίπου 1,1 δισ. κυβικών μέτρων, επαρκή για την ετήσια κατανάλωση. Από το υδρολογικό έτος 2022-23 και μετά, όμως, τα αποθέματα μειώνονται σταθερά και σημαντικά.
• Η πτώση οφείλεται στη μείωση των βροχοπτώσεων κατά 25% και την αύξηση της εξάτμισης κατά 15%, αλλά και στην άνοδο της κατανάλωσης κατά περίπου 6% τα τελευταία χρόνια.
• Οι ταμιευτήρες βρίσκονται πλέον σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα: ο Εύηνος διαθέτει μόλις 47 από τα 137,6 εκατ. κυβικά που μπορεί να φιλοξενήσει, ο Μόρνος περίπου 175 από 747,6 εκατ., η Υλίκη 163 από 551,5 εκατ. και ο Μαραθώνας 18 από 42,8 εκατ. Για σύγκριση, στα επεισόδια λειψυδρίας των ετών 2001 και 2008, τα αποθέματα δεν είχαν πέσει τόσο χαμηλά.

Ήδη έχουν τεθεί σε λειτουργία οι εφεδρικές γεωτρήσεις, ενώ αναμένεται και μια μείωση της ζήτησης κατά 5% μέσω ενημερωτικής καμπάνιας. Σύμφωνα με την ανάλυση του ΕΜΠ, ο δείκτης ξηρασίας SRI για την τελευταία τριετία βρίσκεται στο -2,01, τη χαμηλότερη τιμή που έχει καταγραφεί και ένδειξη εξαιρετικά έντονης ξηρασίας.

Η συνολική εικόνα, όπως σημειώνει η ΕΥΔΑΠ, δείχνει ότι η Αττική περνά το δεύτερο πιο σοβαρό επεισόδιο παρατεταμένης ξηρασίας των τελευταίων δεκαετιών, μετά από εκείνο της περιόδου 1988-1994.

Στο υπουργείο Περιβάλλοντος η ΕΥΔΑΠ παραθέτει ήδη υλοποιημένες κινήσεις, όπως η λειτουργία των γεωτρήσεων της Μαυροσουβάλας και η σημαντική μείωση της οικολογικής παροχής του Ευήνου, αλλά και όσα έργα βρίσκονται σε εξέλιξη: την ενεργοποίηση των γεωτρήσεων Ούγγρων έως το 2026 και τη διάνοιξη 17 νέων γεωτρήσεων στον βοιωτικό Κηφισό έως το 2027. Υπολογίζεται ότι και αυτά τα μέτρα θα ενισχυθούν με επιπλέον μείωση της κατανάλωσης κατά 5%.

Η εταιρεία υπενθυμίζει επίσης ότι, βάσει της σύμβασής της με το Δημόσιο (2.2.2022), η ευθύνη για την επάρκεια αδιύλιστου νερού ανήκει στο κράτος, παρότι η ίδια έχει αναλάβει σημαντικό μέρος της διαχείρισης της κατάστασης.

Ακολούθησε και δεύτερη σειρά επιστολών, αυτή τη φορά προς τη ΡΑΑΕΥ, η οποία ζήτησε αναλυτικά στοιχεία και διευκρινίσεις. Στην απάντησή της, η ΕΥΔΑΠ σημειώνει ότι η κήρυξη έκτακτης ανάγκης είναι απαραίτητη για να επιταχυνθούν οι διαδικασίες υλοποίησης κρίσιμων έργων, τόσο για τη θωράκιση της υδροδότησης όσο και για το πρόγραμμα «Εύρυτος», που αφορά την εκτροπή δύο ποταμών της Ευρυτανίας στον Εύηνο και αναμένεται να εξασφαλίσει την υδροδότηση της Αττικής για τις επόμενες δεκαετίες.

Η ΕΥΔΑΠ ενημερώνει επίσης ότι από τις αρχές Οκτωβρίου έως τις 11 Νοεμβρίου τα αποθέματα των ταμιευτήρων μειώθηκαν κατά 32,2 εκατ. κυβικά, δηλαδή περίπου 768.500 κυβικά την ημέρα. Πριν απαντήσει στα ερωτήματα της ΡΑΑΕΥ, εκφράζει επίσης επιφυλάξεις σχετικά με τον διεθνώς αμφισβητούμενο πλέον τρόπο υπολογισμού των «κύκλων» βροχοπτώσεων.

Έτσι το βράδυ της Πέμπτης ολοκληρώθηκε η διαδικασία κήρυξης κατάστασης έκτακτης ανάγκης, λόγω λειψυδρίας, σε Λέρο, Πάτμο και Αττική.

Τι σημαίνει πρακτικά η κατάσταση έκτακτης ανάγκης

Η «κατάσταση έκτακτης ανάγκης λειψυδρίας» αναγνωρίζει ότι υπάρχει επείγουσα ανάγκη για διαχείριση των υδατικών πόρων. Είναι μια διαδικασία που δίνει προτεραιότητα στην υλοποίηση κρίσιμων έργων υποδομής (ταμιευτήρες, δίκτυα, ενίσχυση αποθεμάτων), έτσι ώστε να θωρακιστεί η επάρκεια νερού μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα και να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη εξυπηρέτηση της ύδρευσης και της άρδευσης. 

Η κατάσταση έκτακτης ανάγκης δεν συνοδεύεται από μέτρα περιορισμού που αφορούν τους πολίτες. Ο συναγερμός σηματοδοτεί τις ενέργειες της Πολιτείας, προκειμένου να θέσει σε ακόμα πιο υψηλή προτεραιότητα την άμεση έναρξη των απαραίτητων έργων.

Ο κόκκινος συναγερμός δεν σημαίνει περικοπές ή περιορισμούς. Σημαίνει υπεύθυνη στάση από όλους. 

Ήδη η ΕΥΔΑΠ έχει αναρτήσει στην ιστοσελίδα της αναλυτικές πληροφορίες για την εξοικονόμηση νερού στο σπίτι.

Η ενεργοποίηση του αρ. 55 του νόμου 5215/25 σημαίνει ότι η διαδικασία των ωριμάνσεων γι’ αυτά τα -απαιτούμενα- μεγάλα έργα γίνεται μέσα από τη Μονάδα Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασία του Υπερταμείου. Μπαίνουν, δηλαδή, σε προτεραιότητα και σε διαδικασία επιτάχυνσης.

Σε κάθε περίπτωση, τηρούνται απαρέγκλιτα όλες οι διαδικασίες διαφάνειας και προφανώς νομιμότητας, με την εγγύηση του PPF, όπως εξάλλου συμβαίνει σε δεκάδες κρίσιμα για τη χώρα μας έργα.

Έχει ήδη υπάρξει μια μεγάλη μελέτη και σχεδιασμός από την ΕΥΔΑΠ, σε συνεργασία με την Πολιτεία και με την κατεύθυνση των αρμοδίων, για μια σειρά από απαραίτητα έργα και παρεμβάσεις. Τα έργα αυτά έχουν παρουσιαστεί ήδη στη δημόσια συζήτηση. Πέρα από τη μελετητική τους ωρίμανση πλέον, προκειμένου να ξεκινήσει τάχιστα η υλοποίηση, αυτό που έχει επίσης σημασία είναι να υπάρξει η απαραίτητη ενημέρωση όλων των εμπλεκόμενων και η διαβούλευση, η κατανόηση των προκλήσεων και των επιλογών που υπάρχουν.

Λέκκας: Δεν φανταζόμασταν ότι τα δύο τελευταία χρόνια θα φτάναμε σε αυτό το σημείο

«Η ανησυχία υπήρχε πριν από μερικά χρόνια, ήδη όμως δεν φανταζόμασταν ότι τα δύο τελευταία χρόνια θα φτάναμε σε αυτό το σημείο. Και φτάσαμε σε αυτό το σημείο γιατί δεν υπήρχαν σχεδόν καθόλου βροχοπτώσεις. Έτσι λοιπόν, τώρα μετ’ επιτάσεως μπαίνει αυτό το θέμα, το αίτημα, το πρόβλημα και ουσιαστικά πρέπει να κάνουμε έναν σχεδιασμό, όπως αυτός που έγινε είναι προς τη σωστή κατεύθυνση, έτσι ώστε να μην αντιμετωπίσουμε τεράστια προβλήματα τα αμέσως επόμενα δύο χρόνια», τόνισε μιλώντας στην ΕΡΤ ο καθηγητής Διαχείρισης Φυσικών Καταστροφών και πρόεδρος του ΟΑΣΠ, Ευθύμιος Λέκκας.

Σχετικά με τη διαχείριση των υδάτινων πόρων από το κράτος εξήγησε: «Θα πρέπει όμως να τονίσουμε ότι κάθε περιοχή έχει τα δικά της εξειδικευμένα προβλήματα, όπως αναφέρατε ότι στα νησιά είναι κυρίαρχο το πρόβλημα αυτό. Εκεί θα πρέπει κάτι να γίνει. Δηλαδή δεν μπορεί πια από τους υπόγειους υδροφορείς να αντλούμε ποσότητες έτσι ώστε να γεμίζουμε πισίνες, ειδικά σε ορισμένα νησιά τα οποία αντιμετωπίζουν τεράστια προβλήματα. (…) Βεβαίως, το πρόβλημα είναι διαφορετικό. Συντίθεται από διαφορετικές συνιστώσες. Έτσι λοιπόν, σε όλα τα επίπεδα σε οριζόντιο επίπεδο αλλά και σε κατακόρυφο επίπεδο, θα πρέπει να δούμε τι μπορούμε να κάνουμε».

«Πιστεύω ότι υπάρχουν δυνατότητες ακόμα να αξιοποιήσουμε υπόγεια νερά, αλλά όμως αυτό δεν θα πρέπει να γίνει μέσα από μία διαδικασία πρωτοβουλίας ιδιοκτητών μονάχα, οι οποίοι θα κάνουν γεωτρήσεις και οι οποίοι κατά το δοκούν θα διαθέτουν το νερό, θα πρέπει να γίνει συντονισμένα. Υπάρχουν περιοχές γύρω από την Αττική, υπάρχουν περιοχές σε νησιά που δεν έχει εξαντληθεί ο υδροφόρος ορίζοντας. Εκεί θα πρέπει κατά την άποψή μου, πριν περάσουμε στις αφαλατώσεις, πριν περάσουμε σε φράγματα. (…) Φράγματα έχουν γίνει και λίμνες έχουν γίνει, ταμιευτήρες έχουν γίνει σε πολλά νησιά αλλά αυτοί δεν λειτουργούν πια, γιατί δεν υπάρχει νερό. Έτσι λοιπόν πρέπει να προσανατολίσουμε την όλη προσπάθεια μας και στους υπόγειους υδροφορείς, οι οποίοι μπορούν να εμπλουτιστούν με όλα αυτά τα τεχνικά έργα, ειδικά μετά μεγάλες πυρκαγιές. Έτσι λοιπόν πρέπει να κάνουμε έργα εμπλουτισμού των υπόγειων υδροφόρων οριζόντων για να μπορέσουμε να αντλήσουμε νερά από αυτούς. Θα πρέπει να σημειώσω ότι οι υπόγειοι υδροφορείς είναι οι πιο μεγάλοι ταμιευτήρες που υπάρχουν» δήλωσε μεταξύ άλλων ο κ. Λέκκας.

Όσον αφορά την αφαλάτωση είπε: «Επίσης θα πρέπει να σημειώσω το εξής ότι δεν είναι εύκολη λύση η αφαλάτωση. Από την αφαλάτωση προκύπτουν τεράστια προβλήματα. Θα πρέπει να την κάνουμε επέκταση της αφαλάτωσης στα νησιά με πολύ μεγάλη προσοχή. Η ρύπανση του θαλάσσιου περιβάλλοντος δεν είναι μεγάλη, αλλά είναι υπολογίσιμη. Εκείνο το οποίο τίθεται σαν σοβαρό πρόβλημα είναι η κατανάλωση ενέργειας για την αφαλάτωση. Η κατανάλωση ενέργειας σημαίνει παραγωγή αντίστοιχα ενέργειας. Για την παραγωγή ενέργειας έχουμε τεράστιες επιπτώσεις όταν δεν προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές το περιβάλλον. Έχουμε, δηλαδή και επιπτώσεις στο περιβάλλον, εάν χρησιμοποιούμε ενέργεια η οποία προέρχεται από ορυκτά καύσιμα. Ενισχύεται το φαινόμενο του θερμοκηπίου και βέβαια ενισχύεται η κλιματική κρίση. Όλα αυτά θα πρέπει να γίνονται με ένα συντεταγμένο τρόπο».

«Είμαστε σε πολύ θετικό σημείο αν συνεχιστούν οι βροχές, αλλά αυτό δεν μας επιτρέπει να χαλαρώνουμε» τόνισε κλείνοντας.

Δυσοίωνη η εικόνα και στην Εύρωπη

Την ίδια ώρα μια έρευνα, που πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες του University College London (UCL) σε συνεργασία με το Watershed Investigations και την βρετανική εφημερίδα The Guardian, καταγράφει τις μικροσκοπικές μεταβολές στο βαρυτικό πεδίο που προκαλούνται από την απώλεια ή αύξηση νερού σε υπόγεια στρώματα, λίμνες, ποτάμια και εδάφη.

Τα δορυφορικά δεδομένα, δείχνουν μια έντονη ανισορροπία: ενώ ο βορράς και η βορειοδυτική Ευρώπη –μεταξύ των οποίων η Σκανδιναβία και ορισμένες περιοχές της Βρετανίας και της Πορτογαλίας– γίνονται σταδιακά πιο υγρές, ο νότος και η κεντρική Ευρώπη ξηραίνονται με ταχύ ρυθμό και απειλούνται έντονα με λειψυδρία.

Ο καθηγητής Μοχαμάντ Σαμσουντούχα από το UCL τονίζει ότι οι τάσεις αυτές συσχετίζονται άμεσα με τα κλιματικά δεδομένα. «Δεν μιλάμε πια για περιορισμό της θέρμανσης στον 1,5°C. Οδεύουμε προς τους 2°C και βλέπουμε ήδη τις συνέπειες», προειδοποιεί.

Απομονώνοντας τα δεδομένα των υπόγειων υδάτων, οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ακόμη και αυτά, που θεωρούνται πιο ανθεκτικά στην μεταβολή του κλίματος, μειώνονται.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το δυτικό τμήμα γίνεται πιο υγρό, ενώ το ανατολικό παρουσιάζει σαφή τάση ξήρανσης, με έντονες καλοκαιρινές περιόδους ξηρασίας και πιο σύντομες περιόδους εμπλουτισμού των υδροφόρων στρωμάτων τον χειμώνα.

Στη νοτιοανατολική Αγγλία, όπου το 70% του πόσιμου νερού προέρχεται από υπόγεια αποθέματα, οι αλλαγές αυτές απειλούν άμεσα την υδροδοτική ασφάλεια.

Τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Περιβάλλοντος δείχνουν ότι, μολονότι η συνολική άντληση νερού στην ΕΕ μειώθηκε μεταξύ 2000 και 2022, οι αντλήσεις υπόγειων υδάτων αυξήθηκαν κατά 6%, κυρίως λόγω των αναγκών ύδρευσης και γεωργίας. Σε πολλές χώρες, τα υπόγεια νερά καλύπτουν πάνω από το 60% των αναγκών δημόσιας παροχής.

Η Κομισιόν προωθεί μια στρατηγική για «υδατική ανθεκτικότητα», επιδιώκοντας αύξηση της αποδοτικότητας κατά τουλάχιστον 10% έως το 2030 και μείωση των τεράστιων απωλειών από γηρασμένα δίκτυα, που κυμαίνονται μεταξύ 8% και 57% στα κράτη-μέλη.

• Ειδικοί στην υδρολογία, όπως η καθηγήτρια Χάνα Κλοουκ του Πανεπιστημίου του Ρέντινγκ, προειδοποιούν ότι η Ευρώπη μπορεί να βρεθεί σύντομα αντιμέτωπη με αυστηρούς περιορισμούς νερού, εάν ο χειμώνας δεν φέρει επαρκείς βροχοπτώσεις.

Στην Αγγλία, η Υπηρεσία Περιβάλλοντος έχει ήδη προειδοποιήσει ότι η ξηρασία ενδέχεται να παραταθεί έως το 2026.

Παρά τις κυβερνητικές εξαγγελίες για δημιουργία νέων ταμιευτήρων ειδικοί επισημαίνουν ότι απαιτούνται άμεσα μέτρα, όπως ανακύκλωση νερού, περιορισμός κατανάλωσης και ένταξη φυσικών λύσεων.

• Η συρρίκνωση των υδάτινων αποθεμάτων στην Ευρώπη αναμένεται να πλήξει τη γεωργία, την επισιτιστική ασφάλεια και ευαίσθητα οικοσυστήματα που εξαρτώνται από τα υπόγεια νερά.

Η Ισπανία, ήδη αντιμέτωπη με σοβαρή κρίση αποθεμάτων, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα: η μείωση της παραγωγής της μπορεί να επηρεάσει άμεσα και την τροφοδοσία χωρών όπως το Ηνωμένο Βασίλειο.

Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι τα φαινόμενα που για δεκαετίες παρατηρούνταν στον παγκόσμιο Νότο βρίσκονται πλέον «πολύ πιο κοντά» σε εμάς.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η ξηρασία πλήττει ήδη περιοχές από τη Μέση Ανατολή και τη Νότια Ασία έως τη Νότια Αμερική, τις δυτικές ΗΠΑ και τον Καναδά. Στο Ιράν, η Τεχεράνη πλησιάζει την ημέρα «μηδέν», με την κυβέρνηση να εξετάζει ακόμη και πιθανή εκκένωση της πρωτεύουσας λόγω της λειψυδρίας.

«Πρέπει να αποδεχτούμε ότι η κλιματική αλλαγή είναι εδώ, μας αφορά άμεσα και απαιτεί νέες, ακόμη και ανορθόδοξες λύσεις», τονίζει ο καθηγητής Σαμσουντούχα, προτείνοντας ακόμη και γενικευμένη συλλογή βρόχινου νερού σε χώρες όπως η Βρετανία.

Το μήνυμα των επιστημόνων είναι σαφές: η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μια βαθιά μεταμόρφωση του υδατικού της τοπίου και το παράθυρο για αποτελεσματική προσαρμογή στη νέα πραγματικότητα στενεύει ταχύτατα.

Η ΕΥΔΑΠ είχε ήδη απευθύνει κατεπείγον αίτημα προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος, καθώς τα διαθέσιμα αποθέματα νερού παρουσιάζουν ανησυχητική πτώση. Ο ταμιευτήρας του Μόρνου περιλαμβάνει μόλις 160,6 εκατ. κυβικά μέτρα, δηλαδή 40% λιγότερα σε σχέση με πέρυσι.

Συνολικά, οι τέσσερις ταμιευτήρες της ΕΥΔΑΠ καταγράφουν μείωση σχεδόν 37%.

Τι σημαίνει η κήρυξη σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης

Η ένταξη μιας περιοχής σε καθεστώς έκτακτης ανάγκης δεν αφορά περιοριστικά μέτρα για τους πολίτες, αλλά επιτάχυνση των διαδικασιών για έργα ύδρευσης.

Έργα που υπό κανονικές συνθήκες θα απαιτούσαν χρονοβόρους διαγωνισμούς μπορούν πλέον να ξεκινήσουν άμεσα, ακόμη και με απευθείας αναθέσεις. Έτσι, δίνεται η δυνατότητα να αντιμετωπιστεί πιο γρήγορα το πρόβλημα.

Στην Αττική εξετάζονται σχέδια μεταφοράς νερού από ποτάμια και λίμνες, όπως από τον Αχελώο προς τον Εύηνο και στη συνέχεια στον Μόρνο. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, τα υδάτινα αποθέματα επαρκούν για περίπου 1,5 έως 2 χρόνια, γεγονός που καθιστά αναγκαία την άμεση ενίσχυση.

Δυνατότητες χρηματοδότησης και έργων

Οι περιοχές που κηρύσσονται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης μπορούν να χρηματοδοτηθούν με δημόσιο χρήμα για έργα ύδρευσης, ακόμη κι αν δεν διαθέτουν διαχειριστική επάρκεια.

Παράλληλα, αποκτούν τη δυνατότητα επίσπευσης των διαδικασιών για την ωρίμανση και υλοποίηση των έργων.

Η λειψυδρία δεν περιορίζεται μόνο στα νησιά του Αιγαίου ή στην Αττική. Πολλές περιοχές της Ελλάδας αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα επάρκειας υδάτινων πόρων, με τους ειδικούς να προειδοποιούν για τον κίνδυνο «υδατικού στρες» λόγω της απουσίας χιονιού και της μειωμένης τροφοδοσίας των ταμιευτήρων.

Ο κ. Σαχίνης απάντησε ότι δεν επιθυμεί να αποκαλύψει τι αυξήσεις έχει ζητήσει η εταιρεία, μέχρι να υπάρχει η απάντηση της ρυθμιστικής αρχής που είναι υπεύθυνη για να εγκρίνει το νέο τιμολόγιο. Επέμεινε ωστόσο ότι το νερό στην Αττική είναι και θα παραμείνει το φθηνότερο στην Ευρώπη.

Όσον αφορά στην εκτροπή των ποταμών ο Χάρης Σαχίνης, είπε ότι η σύνδεση των δύο ποταμών με τον ταμιευτήρα νερού στον Εύηνο θα γίνει μέσω δύο διαδοχικών σηράγγων, 14 χλμ. και 6 χλμ. (με διάμετρο 4 μέτρων και παροχετευτικότητα 27 κυβικών το δευτερόλεπτο).

Οι σήραγγες θα κατασκευαστούν σε τέτοιο ύψος ώστε να παίρνουν νερό μόνο όταν ανεβαίνει η στάθμη των δύο ποταμών, λόγω βροχοπτώσεων, διασφαλίζοντας έτσι τη συνεχή οικολογική παροχή των δύο ποταμών.

Οπως ανέφερε ο υπουργός Περιβάλλοντος Σταύρος Παπασταύρου, με το έργο αυτό θα εξασφαλίζονται περίπου 200 εκατ. κυβικά νερού ετησίως και επομένως, σε συνδυασμό με άλλες προωθούμενες παρεμβάσεις, θα λυθεί το ζήτημα της υδατικής ασφάλειας της Αττικής για τα επόμενα 30 χρόνια. Το έργο θα χρειαστεί μια περίοδο κατασκευής 2,5-3 ετών, με στόχο να είναι έτοιμο το 2029.

Το έργο δεν θα γίνει με ανοιχτό διαγωνισμό, αλλά με κλειστή διαδικασία διαπραγμάτευσης, στα πρότυπα των αντιπλημμυρικών έργων για τον «Daniel».

Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι το έργο δεν θα δρομολογηθεί με ανοιχτό διεθνή διαγωνισμό (όπως θα έπρεπε, λόγω εκτιμώμενου προϋπολογισμού 535 εκατ. ευρώ), αλλά με μια κλειστή διαδικασία διαπραγμάτευσης, η οποία προβλέφθηκε νομοθετικά το 2016 (ν. 4412).

Η χρήση αυτής της νομοθεσίας θα γίνει με την επίκληση μιας κατεπείγουσας ανάγκης λόγω απρόβλεπτων γεγονότων, μια διαδικασία που χρησιμοποιήθηκε και για τα αντιπλημμυρικά έργα του «Daniel», τα οποία μοιράστηκαν στις τέσσερις μεγάλες κατασκευαστικές εταιρείες της χώρας έπειτα από διαπραγμάτευση.

Επίσης, το έργο της εκτροπής δεν έχει ακόμα ξεκαθαρισμένη πηγή χρηματοδότησης – ο κ. Σαχίνης ανέφερε ότι μια σκέψη είναι να καλυφθεί το κόστος από την ΕΥΔΑΠ και να αποπληρωθεί σταδιακά.

• Η δεύτερη είδηση της ημέρας, μετά τον τρόπο δρομολόγησης των έργων εκτροπής, αφορούσε την επέκταση της περιοχής αρμοδιότητας και του αντικειμένου της ΕΥΔΑΠ. Οπως ανακοινώθηκε, η ΕΥΔΑΠ θα καλύψει, εκτός από την Αττική, τη Βοιωτία, τη Φωκίδα και την Εύβοια (σήμερα ήδη υδροδοτεί κάποιες περιοχές στη Φωκίδα και στη Βοιωτία).

Και αντιστοίχως η ΕΥΑΘ θα καλύψει, εκτός από τη Θεσσαλονίκη, και τη Χαλκιδική. Παράλληλα θα αναλάβει όχι μόνο την ύδρευση, αλλά και την άρδευση. «Είναι ένα πείραμα», ανέφερε ο υπουργός Περιβάλλοντος, σημειώνοντας ότι η εμπειρία αυτή θα χρησιμοποιηθεί για να καθορίσει τα επόμενα βήματα για τη διαχείριση του νερού στη χώρα μας.

Η κατασκευή μονάδας αφαλάτωσης μετατίθεται σε δεύτερη φάση, ενώ ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ αναλαμβάνουν περισσότερες αρμοδιότητες και νέες περιοχές.

Ο κ. Παπασταύρου ανακοίνωσε ότι εξασφαλίστηκε τεχνική βοήθεια από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ώστε οι 110 ΔΕΥΑ που δεν απορροφούνται, να αξιολογηθούν και να αναβαθμιστούν. «Δεν είναι δυνατόν να έχουμε σήμερα (σ.σ. κατά μέσον όρο) 50% απώλειες νερού», ανέφερε ο υπουργός (στην Αττική οι απώλειες νερού είναι σήμερα στο 15%, με στόχο να μειωθούν στο 11%).

Οσον αφορά το σχέδιο για την αφαλάτωση νερού, η ΕΥΔΑΠ ανακοίνωσε ότι μελετά σενάρια δημιουργίας μίας έως τριών μονάδων: η πρώτη στη Θίσβη, με δυναμικότητα 87,5 εκατ. κυβικά μέτρα νερού ετησίως και εκτιμώμενο προϋπολογισμό 350 εκατ. ευρώ, η δεύτερη στη Νέα Πέραμο, για 40 εκατ. κυβικά ετησίως και με εκτιμώμενο προϋπολογισμό 110 εκατ. ευρώ, και η τρίτη στο Λαύριο, για 20 εκατ. κυβικά ετησίως και με εκτιμώμενο προϋπολογισμό 55 εκατ. ευρώ. Οπως εξήγησε ο κ. Σαχίνης, η καθεμία από αυτές έχει τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά της – για παράδειγμα, το νερό της Θίσβης θα μπαίνει με την προσθήκη ενός αγωγού στο ανοιχτό υδροδοτικό σύστημα και επομένως δεν θα χρειάζεται περαιτέρω επεξεργασία.

Από την άλλη πλευρά, οι αφαλατώσεις σε Νέα Πέραμο και Λαύριο είναι φθηνότερες και πιο κοντά στον αστικό ιστό. Σε κάθε περίπτωση, οι αφαλατώσεις θα σχεδιαστούν ώστε να είναι μεταφερόμενες, με απώτερο στόχο, αν δεν χρειάζεται άλλο η λειτουργία τους, να μπορούν να μετακινηθούν σε άλλη περιοχή της χώρας όπου είναι αναγκαίες.

Παρά την οξύτητα του προβλήματος, τόσο το υπουργείο Περιβάλλοντος όσο και η ΕΥΔΑΠ απορρίπτουν κατηγορηματικά το ενδεχόμενο λήψης μέτρων περιορισμού της κατανάλωσης στην Αττική.

«Οι βροχοπτώσεις φέτος, από την αρχή του χρόνου, είναι σε επίπεδα από τα χαμηλότερα των τελευταίων δέκα ετών», έχει δηλώσει ο Κώστας Λαγουβάρδος. Εξίσου ανησυχητική ήταν και η εικόνα της χιονοκάλυψης τον περασμένο χειμώνα, η οποία κινήθηκε σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα από τον μέσο όρο της περιόδου 2005-2024, στερώντας από τον ταμιευτήρα πολύ νερό.

Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία της ΕΥΔΑΠ τα αποθέματα νερού έχουν καταρρεύσει στα 192,8 εκατομμύρια κυβικά μέτρα, τιμή μειωμένη κατά 64% σε σχέση με τον μέσο όρο της περιόδου 2010-2024.

Την κρισιμότητα της κατάστασης επιβεβαιώνουν και τα επιστημονικά δεδομένα του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.

Δορυφορική ανάλυση που πραγματοποίησε η υπηρεσία Meteo.gr στις 9 Οκτωβρίου 2025 έδειξε ότι η έκταση της λίμνης έχει συρρικνωθεί στα 8.3 τετραγωνικά χιλιόμετρα, τιμή μειωμένη κατά 44% σε σχέση με τη μέση τιμή της περιόδου 2016-2024 (14.9 km²).

Η δραματική υποχώρηση της στάθμης αποκαλύπτει ένα απόκοσμο τοπίο, με το βυθισμένο χωριό Κάλλιο να έχει αναδυθεί, θυμίζοντας εικόνες από την περίοδο της μεγάλης ξηρασίας στις αρχές της δεκαετίας του ’90.

Υπό αυτήν την εικόνα στις 11 το πρωί, στο Εθνικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Γουλανδρή, παρουσία του Πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη θα γίνει η παρουσίαση του σχεδίου αντιμετώπισης της λειψυδρίας στο πλαίσιο της εκδήλωσης για τα 100 χρόνια της ΕΥΔΑΠ.

Ο πρωθυπουργός αναμένεται να πραγματοποιήσει ομιλία στο πλαίσιο του νέου εθνικού σχεδίου υδάτων, το οποίο θα εξειδικεύσουν ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου και ο διευθύνων σύμβουλος της ΕΥΔΑΠ, Χάρης Σαχίνης. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι θα ανακοινωθούν αυξήσεις στα τιμολόγια.

Σε πρώτη φάση το σχέδιο θα επικεντρωθεί στην Αττική, όπου τα αποθέματα νερού στους βασικούς ταμιευτήρες παρουσιάζουν ανησυχητική μείωση.

Αμέσως μετά θα ακολουθήσουν Θεσσαλονίκη και υπόλοιπη Ελλάδα, στο πλαίσιο μιας συνολικής στρατηγικής διαχείρισης των υδάτων που θα καλύπτει τόσο την ύδρευση όσο και την άρδευση.

Τις τελευταίες εβδομάδες έχουν γίνει δύο συσκέψεις στο Μέγαρο Μαξίμου όπου κλείδωσαν τα μέτρα και τα έργα που θα «τρέξουν» άμεσα. Σε πρώτο πλάνο είναι, λοιπόν, η Αττική όπου δρομολογείται παρέμβαση στο φράγμα των Κρεμαστών με εκτροπή νερού και τροφοδοσία του ταμιευτήρα του Ευήνου και του Μόρνου.

Στον σχετικό φάκελο υπάρχει και η μεγάλη μονάδα αφαλάτωσης που θα κατασκευάσει η ΕΥΔΑΠ τα επόμενα χρόνια, είτε στον Μαραθώνα, είτε στο Λαύριο είτε στα Άσπρα Σπίτια Θήβας. Το συνολικό κόστος των παρεμβάσεων ανέρχεται στα 2,5 δισ. ευρώ με χρήση και κοινοτικών κονδυλίων.

Νίκος Γιαννόπουλος

Με κάποιο τρόπο το πρόβλημα είχε αντιμετωπιστεί. Οι μέρες της ραστώνης όμως (ως προς αυτό το θέμα) έχουν περάσει ανεπιστρεπτί.

Ο εφιάλτης της λειψυδρίας πλανάται πάνω από τις πόλεις μας και πάλι. Και όχι μόνο πάνω από τις πόλεις. Ο καθηγητής στο τμήμα πολιτικών μηχανικών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και διευθυντής του εργαστηρίου υδρολογίας και ανάλυσης υδατικών συστημάτων Νικήτας Μυλόπουλος εξηγεί, πιστεύουμε απολύτως κατανοητά, το γιατί.

“Πρέπει να διευκρινίσουμε” τονίζει στο Libre o κ. Μυλόπουλος “ότι το πρόβλημα είναι απολύτως υπαρκτό. Δεν ενέχει κάποια υπερβολή ο ισχυρισμός. Η απάντηση στην ερώτηση τι είναι αυτό που προξενεί το πρόβλημα είναι μάλλον απλή. Το μοντέλο παραγωγής. Μπορούμε να πούμε πολύ απλά ότι έχουμε ξεζουμίσει τη φύση. Το νερό υπάρχει παντού ως πρώτη ύλη γι’ αυτό και τείνει να εξαντληθεί”.

Είναι φανερό λοιπόν ότι για να αντιμετωπίσουμε δραστικά το πρόβλημα θα πρέπει να διαφοροποιήσουμε αυτό το μοντέλο: “Αφού παντού τα υδατικά ισοζύγια είναι αρνητικά και η φέρουσα ικανότητα των συστημάτων έχει ήδη ξεπεραστεί, το μοντέλο της ανάπτυξης πρέπει να αλλάξει. Αυτό που χρησιμοποιούμε τώρα πολύ απλά έφτασε στα όριά του” υπογραμμίζει ο Ελληνας πανεπιστημιακός.

“Η κλιματική κρίση, που είναι φυσικά παρούσα, εντείνει το φαινόμενο της λειψυδρίας, δεν το προκαλεί. Καλό είναι να ξεκαθαριστεί αυτό γιατί στη δημόσια σφαίρα ακούγονται διάφορα. Το ότι υπήρχε λειψυδρία πριν από 35 χρόνια στη χώρα αλλά εν συνεχεία δεν λέγαμε κάτι γι’ αυτό, δεν σημαίνει ότι το πρόβλημα λύθηκε. Ισχύει το αντίθετο, η κατάσταση είναι πολύ χειρότερη στις μέρες μας. Η μείωση της στάθμης των ταμιευτήρων, οι λίμνες που στεγνώνουν, τα ποτάμια που εξαφανίζονται δεν είναι δείγματα φυσικής ξηρασίας” επισημαίνει.

Και ολοκληρώνει αυτό το συλλογισμό με μία πολύ ενδιαφέρουσα σκέψη που έχει σχέση με την τρέχουσα επικαιρότητα: “Τα φαινόμενα που περιέγραψα παραπάνω συμπίπτουν με την ενίσχυση των αγροτικών επιδοτήσεων. Το πρόβλημα με τον ΟΠΕΚΕΠΕ δεν έχει να κάνει τόσο με τα 500εκ του προστίμου αλλά με το γεγονός ότι δεν θα μπορέσουμε εύκολα να ξαναστήσουμε τον πρωτογενή τομέα”. Κλείνει η παρένθεση.

Υπάρχει την ίδια ώρα μία στρεβλή εντύπωση σε πολύ κόσμο ότι η μεγάλη σπατάλη νερού γίνεται στις πόλεις και στα νοικοκυριά. “Το 86% του νερού στην Ελλάδα” τονίζει ο κ. Μυλόπουλος “ξοδεύεται στην αγροτική παραγωγή. Είμαστε άλλωστε η χώρα με ένα από τα πιο μεγάλα υδάτινα αποτυπώματα παγκοσμίως. Ξοδεύουμε πραγματικά πολύ νερό. Παρατηρείται υπεράρδευση και φυσικά σπατάλη”.

“Αυτό δεν σημαίνει” συνεχίζει “ότι στις πόλεις δεν σπαταλάται νερό. Γίνεται και εκεί σπατάλη. Αλλά η ποσότητα του νερού είναι σαφώς μικρότερη. Στις πόλεις το νερό χάνεται, σε ποσοστά που μπορεί να φτάνουν ακόμη και το 50%, στα δίκτυα. Είναι παλιά, παρουσιάζουν ρηγματώσεις κτλ. Αλλά αυτό πρέπει να επισημάνουμε ότι δεν είναι μόνο ελληνικό φαινόμενο. Παρατηρείται παγκοσμίως”.  Επιπρόσθετα, στην Ελλάδα παίζει σαφέστατο ρόλο στην ένταση του προβλήματος και ο υπερτουρισμός, ιδιαίτερα στα νησιά στα οποία τα υδάτινα αποθέματα είναι περιορισμένα.

Υπάρχουν λύσεις; Κατά τον κ. Μυλόπουλο, η κατάσταση “δεν είναι βιώσιμη. Η λειψυδρία είναι ένα φαινόμενο που λειτουργεί σωρευτικά. Για τη λύση πρέπει να κοιτάξουμε περισσότερο στη φύση. Το νερό είναι φυσικό πράγμα, άρα οφείλουμε να βελτιώσουμε τη σχέση μας με τη φύση. Χωρίς να θέλω να παρουσιαστώ τεχνοφοβικός, που έτσι και αλλιώς δεν είμαι, δεν μπορούμε να αφήνουμε τα πάντα στην τεχνολογία. Τέτοιες λύσεις θα μας οδηγήσουν σε μοντέλα στα οποία το νερό θα είναι πολύ πιο ακριβό.

Αρα, λέμε ναι, λύσεις όπως τα νέα φράγματα και οι αφαλατώσεις, όπου είναι εφικτές, θα βοηθήσουν αλλά δεν αποτελούν πανάκεια. Πρέπει απλά να είναι μέρη μίας ολιστικής προσέγγισης στο πρόβλημα. Μιλώντας ιδιαίτερα για την αφαλάτωση ο κόσμος θα πρέπει να γνωρίζει ότι ως λύση είναι ενεργοβόρα ενώ αφήνει περιβαλλοντικό αποτύπωμα, δεν είναι απολύτως καθαρή. Αυτό, δηλαδή, που λέγεται απλοϊκά ότι μπορούμε να λύσουμε το πρόβλημα με τόσο όγκο θαλασσινού νερού δεν ισχύει. Οι λύσεις πρέπει να κατευθύνονται και να αναπροσαρμόζονται σύμφωνα με τα φυσικά διάθεσιμα”.

Ρωτήσαμε τέλος τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας για τη ρύθμιση που ετοιμάζει η κυβέρνηση η και η οποία προβλέπει ενοποίηση των δημοτικών εταιριών που έχουν ως έργο την ύδρευση σε όλη την Ελλάδα. Ο κ. Μυλόπουλος είναι το λιγότερο επιφυλακτικός: “Μου ακούγεται ως μοντέλο ιδιωτικοποίησης και ως μία προσπάθεια να υπάρχει απόλυτος έλεγχος. Η κεντρική εξουσία θα απαλλαχθεί από την… ενοχλητική τοπική αυτοδιοίκηση. Το μοντέλο αυτό εφαρμόστηκε με τους φορείς προστασίας περιβάλλοντος και οι φορείς ουσιαστικά διαλύθηκαν”.