Σπύρος Σιδέρης

Το ερώτημα που αρχίζει πλέον να προκαλεί ανησυχία σε πολλές δυτικές πρωτεύουσες δεν είναι πότε θα λυγίσει η Μόσχα, αλλά αν οι αρχικές εκτιμήσεις για την αποτελεσματικότητα των κυρώσεων αποδείχθηκαν υπερβολικά αισιόδοξες.

Γιατί, παρά τον πόλεμο, τις κυρώσεις και τη διεθνή πίεση, η ρωσική οικονομία συνεχίζει να κινείται – και αυτό ίσως είναι το πιο δύσκολο δεδομένο για όσους περίμεναν μια πολύ ταχύτερη εξάντληση των δυνατοτήτων του Κρεμλίνου.

Η οικονομία που δεν κατέρρευσε

Παρά τις πρωτοφανείς δυτικές κυρώσεις, η Ρωσία εξακολουθεί να εμφανίζει στοιχεία οικονομικής ανθεκτικότητας.

Ένας από τους βασικούς λόγους είναι ότι η χώρα διαθέτει σχετικά περιορισμένη εξάρτηση από κρίσιμες εισαγωγές σε τομείς όπως η ενέργεια και τα τρόφιμα. Παράλληλα, εξακολουθεί να εξάγει προϊόντα που η παγκόσμια αγορά συνεχίζει να χρειάζεται, με κυριότερο το πετρέλαιο.

Ακόμη και όταν η Δύση επιχείρησε να περιορίσει τις εξαγωγές ρωσικών ενεργειακών προϊόντων, νέες αγορές στην Ασία και αλλού απορρόφησαν μεγάλο μέρος των ποσοτήτων, μειώνοντας την αποτελεσματικότητα των περιορισμών.

Το μεγάλο μέγεθος της εγχώριας αγοράς λειτουργεί επίσης ως δίχτυ ασφαλείας σε μια περίοδο έντονων διεθνών αναταράξεων.

Το δίκτυο που απορρόφησε το σοκ των κυρώσεων

Τέσσερα και πλέον χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου, η Ρωσία και άλλες χώρες που βρίσκονται υπό δυτικές κυρώσεις έχουν αναπτύξει εναλλακτικούς μηχανισμούς συναλλαγών.

Νέα τραπεζικά δίκτυα, διαφορετικά συστήματα πληρωμών και εμπορικές διαδρομές εκτός του παραδοσιακού δυτικού χρηματοπιστωτικού πλαισίου έχουν περιορίσει την πίεση που ασκούσαν παλαιότερα οι κυρώσεις.

Η εξέλιξη αυτή δεν σημαίνει ότι οι κυρώσεις απέτυχαν. Σημαίνει όμως ότι η αποτελεσματικότητά τους δεν είναι πλέον η ίδια όπως το 2022, όταν η Μόσχα βρέθηκε αντιμέτωπη με ένα πρωτοφανές κύμα οικονομικών περιορισμών.

Οι επιχειρήσεις που χάνουν και εκείνες που κερδίζουν

Ένα από τα πιο παράδοξα χαρακτηριστικά της σημερινής ρωσικής οικονομίας είναι ότι δεν κινούνται όλοι με την ίδια ταχύτητα.

Τα υψηλά επιτόκια πιέζουν ιδιαίτερα τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις που εξαρτώνται από τραπεζικό δανεισμό. Αντίθετα, μεγάλες εταιρείες με σημαντική ρευστότητα ή επιχειρήσεις που συνδέονται με κρατικά προγράμματα και αμυντικές συμβάσεις συνεχίζουν να αναπτύσσονται.

Στην πράξη, η οικονομία φαίνεται να περνά μέσα από μια βαθιά αναδιάρθρωση, όπου ορισμένοι κλάδοι συρρικνώνονται και άλλοι ενισχύονται.

Η πολεμική βιομηχανία, η παραγωγή μη επανδρωμένων συστημάτων και οι τεχνολογίες διπλής χρήσης συγκαταλέγονται στους βασικούς κερδισμένους της νέας περιόδου.

Οι μισθοί ανεβαίνουν παρά τον πόλεμο

Ένα ακόμη στοιχείο που προκαλεί συζητήσεις αφορά την αγορά εργασίας.

Η έλλειψη εργατικού δυναμικού έχει δημιουργήσει έντονο ανταγωνισμό μεταξύ επιχειρήσεων για την προσέλκυση προσωπικού, με αποτέλεσμα την αύξηση των μισθών σε αρκετούς κλάδους.

Η εξέλιξη αυτή δεν αφορά ολόκληρη τη χώρα με τον ίδιο τρόπο. Υπάρχουν περιοχές και τομείς που αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες. Ωστόσο, συνολικά, τα εισοδήματα πολλών εργαζομένων εμφανίζονται αυξημένα σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια.

Για το Κρεμλίνο, η διατήρηση της κοινωνικής σταθερότητας αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα και η αύξηση των αποδοχών λειτουργεί ως ένας σημαντικός παράγοντας πολιτικής ανθεκτικότητας.

Το πετρέλαιο παραμένει ο μεγάλος παίκτης

Παρά όλες τις αλλαγές, η πραγματική ισορροπία της ρωσικής οικονομίας εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις διεθνείς τιμές της ενέργειας.

Όσο το ρωσικό πετρέλαιο διατηρείται σε επίπεδα που επιτρέπουν την τροφοδότηση του κρατικού προϋπολογισμού, η Μόσχα διαθέτει σημαντικά περιθώρια χρηματοδότησης των δαπανών της.

Ακόμη και σε περίπτωση πτώσης των τιμών, αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι το Κρεμλίνο εξακολουθεί να διαθέτει επιλογές πριν αναγκαστεί να προχωρήσει σε επώδυνα μέτρα όπως γενικευμένες περικοπές κοινωνικών δαπανών ή σημαντικές φορολογικές αυξήσεις.

Το γεγονός αυτό εξηγεί γιατί η συζήτηση περί άμεσης οικονομικής κατάρρευσης έχει αρχίσει να αμφισβητείται ακόμη και από αναλυτές που διατηρούν επικριτική στάση απέναντι στη Ρωσία.

Το πραγματικό σημείο ευπάθειας

Παρά τις αντοχές που παρουσιάζει η οικονομία, υπάρχει ένας παράγοντας που συνεχίζει να προκαλεί σοβαρή ανησυχία στη Μόσχα.

Πρόκειται για τα πλήγματα που δέχονται βιομηχανικές και ενεργειακές υποδομές από ουκρανικές επιθέσεις.

Σε αντίθεση με τις κυρώσεις, οι οποίες συχνά απαιτούν χρόνο για να παράγουν αποτελέσματα, οι επιθέσεις σε διυλιστήρια, αποθήκες καυσίμων, εργοστάσια και κρίσιμες εγκαταστάσεις δημιουργούν άμεσες επιπτώσεις στην πραγματική οικονομία.

Το ερώτημα δεν είναι μόνο το μέγεθος των ζημιών, αλλά και η δυνατότητα της Ρωσίας να τις αποκαθιστά με ρυθμό ταχύτερο από εκείνον με τον οποίο προκαλούνται.

Το μεγάλο ερώτημα για τη Δύση

Η συζήτηση για τη ρωσική οικονομία δεν αφορά μόνο αριθμούς, δείκτες και στατιστικές.

Αφορά μια κρίσιμη γεωπολιτική παραδοχή πάνω στην οποία βασίστηκε μεγάλο μέρος της δυτικής στρατηγικής τα τελευταία χρόνια: ότι η οικονομική πίεση θα περιόριζε σταδιακά τη δυνατότητα της Μόσχας να συνεχίσει τον πόλεμο.

Μέχρι στιγμής, η πραγματικότητα αποδεικνύεται πιο σύνθετη. Η ρωσική οικονομία δεν μοιάζει με μια μηχανή που λειτουργεί χωρίς προβλήματα. Ούτε όμως εμφανίζει τα χαρακτηριστικά μιας επικείμενης κατάρρευσης.

Αυτό που φαίνεται να διαμορφώνεται είναι ένα νέο μοντέλο οικονομίας πολέμου, με σημαντικές στρεβλώσεις, υψηλό κόστος και μακροπρόθεσμους κινδύνους, αλλά και με μεγαλύτερη ανθεκτικότητα από όση πολλοί είχαν προβλέψει. Και ίσως αυτό να είναι το στοιχείο που ανησυχεί περισσότερο τις δυτικές κυβερνήσεις: όχι ότι η Ρωσία κερδίζει τον οικονομικό πόλεμο, αλλά ότι εξακολουθεί να διαθέτει τους πόρους για να τον συνεχίσει.

Ο Πούτιν θα συζητήσει με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ θέματα που αφορούν τις διμερείς σχέσεις και θα ανταλλάξουν απόψεις σχετικά με τα διεθνή και περιφερειακά ζητήματα, αναφέρει επίσης το Κρεμλίνο. Μετά τις συνομιλίες, οι δύο ηγέτες θα υπογράψουν κοινή δήλωση σε ανώτατο επίπεδο, διευκρινίζεται στην ανακοίνωση.

Η επίσκεψη του Ρώσου προέδρου στην Κίνα έρχεται μετά τις επαφές που είχε ο Ντόναλντ Τραμπ με τον Κινέζο ομόλογό του.

Ο Πούτιν και ο Σι Τζινπίνγκ έχουν συναντηθεί περισσότερες από 40 φορές στη διάρκεια των ετών, με την τελευταία επαφή να είναι στο Πεκίνο τον περασμένο Σεπτέμβριο. Επίσης, οι δύο ηγέτες υπέγραψαν συμφωνία στρατηγικής σχέσης «χωρίς όρια» τον Φεβρουάριο του 2022, λιγότερο από τρεις εβδομάδες προτού η Μόσχα εισβάλλει στην Ουκρανία.

Στην ατζέντα τους αναμένεται να βρεθεί ο πόλεμος στο Ιράν αλλά και το ζήτημα των Στενών του Ορμούζ.

Ο πρόεδρος Σι με τον Τραμπ «συμφώνησαν ότι το Ορμούζ πρέπει να παραμείνει ανοιχτό για να υποστηρίξει την ελεύθερη ροή ενέργειας», είχε δηλώσει αξιωματούχος του Λευκού Οίκου.

Ο Σι, πρόσθεσε ο αξιωματούχος, «κατέστησε επίσης σαφή την αντίθεση της Κίνας στη στρατιωτικοποίηση του Στενού και σε οποιαδήποτε προσπάθεια χρέωσης διοδίων για τη χρήση του, και εξέφρασε ενδιαφέρον για την αγορά περισσότερου αμερικανικού πετρελαίου για να μειώσει την εξάρτηση της Κίνας από το Στενό στο μέλλον».

Ο εκπρόσωπος της ρωσικής προεδρίας, Ντμίτρι Πεσκόφ, δήλωσε ότι «η ανθρωπιστική κατάπαυση πυρός τελείωσε» και πως η αποκαλούμενη από τη Μόσχα «ειδική στρατιωτική επιχείρηση» συνεχίζεται κανονικά.

Παράλληλα, το ρωσικό υπουργείο Άμυνας επιβεβαίωσε ότι η προσωρινή εκεχειρία έληξε και ότι οι δυνάμεις του συνεχίζουν τις μάχιμες επιχειρήσεις, ενώ ανέφερε πως τα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας κατέρριψαν 108 drones μέσα σε 24 ώρες.

Το Κρεμλίνο υποστήριξε επίσης ότι οι εξελίξεις στις ειρηνευτικές διεργασίες δείχνουν πως ο πόλεμος «πλησιάζει στο τέλος του», επικαλούμενο δηλώσεις του προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν ότι η σύγκρουση οδεύει προς ολοκλήρωση, χωρίς όμως να δίνονται συγκεκριμένες λεπτομέρειες.

Ο Ντμίτρι Πεσκόφ σημείωσε ότι η Ρωσία χαιρετίζει τις μεσολαβητικές προσπάθειες των ΗΠΑ, επαναλαμβάνοντας ότι η σύγκρουση θα μπορούσε να τερματιστεί «ανά πάσα στιγμή» εφόσον η Ουκρανία και ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι λάβουν τις απαραίτητες αποφάσεις.

«Αυτές είναι όλες πολύ επικίνδυνες και αρνητικές επιπτώσεις της επιθετικότητας που απελευθερώθηκε εναντίον του Ιράν. Η σύγκρουση γεωγραφικά έχει επεκταθεί και σήμερα είμαστε όλοι ενήμεροι για τις επιπτώσεις που έχουμε, περιλαμβανομένων των πολύ, πολύ αρνητικών συνεπειών για την παγκόσμια οικονομία», επεσήμανε.

Ο πόλεμος στο Ιράν κλιμακώνεται τόσο από πλευράς γεωγραφικού όσο και οικονομικού αντίκτυπου, ενώ ολόκληρη η περιοχή της Μέσης Ανατολής «φλέγεται» εξαιτίας των αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων με στόχο την Ισλαμική Δημοκρατία.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, με μια υβριστική ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την ημέρα του Καθολικού Πάσχα, απείλησε το Ιράν να στοχοθετήσει τα εργοστάσια ηλεκτρικής ενέργειας και τις γέφυρες της χώρας αύριο Τρίτη αν δεν ανοίξει εκ νέου το Στενό του Χορμούζ.

Όταν ο Πεσκόφ ρωτήθηκε για τα σχόλια του Τραμπ ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ είπε στους δημοσιογράφους ότι η Ρωσία τα είδε, αλλά το Κρεμλίνο προτιμά να μην τα σχολιάσει άμεσα.

«Βλέπουμε μια σημαντική αύξηση στη ζήτηση για ρωσικούς ενεργειακούς πόρους λόγω του πολέμου στο Ιράν. Η Ρωσία ήταν και παραμένει αξιόπιστος προμηθευτής τόσο πετρελαίου όσο και φυσικού αερίου — συμπεριλαμβανομένου του φυσικού αερίου μέσω αγωγών και του υγροποιημένου φυσικού αερίου», δήλωσε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ την Παρασκευή.

«Επίσης, παραμένει σε θέση να εγγυηθεί τη συνέχεια όλων των παραδόσεων για τις οποίες έχουν συναφθεί συμβάσεις», πρόσθεσε.

Οι δηλώσεις του Πεσκόφ έρχονται λίγο μετά αφότου το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών εξέδωσε προσωρινή εξαίρεση 30 ημερών στην Ινδία ώστε να μπορέσει να αγοράσει ρωσικό πετρέλαιο που βρίσκεται ήδη σε δεξαμενόπλοια στη θάλασσα.

Ο Πεσκόφ πάντως αρνήθηκε να αποκαλύψει την ποσότητα των ρωσικών προμηθειών πετρελαίου που θα κινηθεί προς την Ινδία μετά την απαλλαγή της Ουάσιγκτον, η οποία για μήνες ασκούσε πιέσεις στο Νέο Δελχί ώστε να μην αγοράζει ρωσικό πετρέλαιο.

Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει οδηγήσει στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, με χώρες σε όλο τον κόσμο να έχουν αποκοπεί από το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της έρευνας, ο Ναβάλνι –ο σημαντικότερος πολιτικός αντίπαλος του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν– δολοφονήθηκε πριν από δύο χρόνια με σπάνιο και δυσεύρετο δηλητήριο, ενώ κρατούνταν σε σωφρονιστική αποικία στην Αρκτική, όπου εξέτιε πολυετή ποινή κάθειρξης.

Απαντώντας στις κατηγορίες, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε:
«Φυσικά, δεν αποδεχόμαστε αυτές τις κατηγορίες. Δεν συμφωνούμε. Τις θεωρούμε μεροληπτικές και αβάσιμες».

Η υπόθεση του Αλεξέι Ναβάλνι συνεχίζει να προκαλεί έντονες διεθνείς αντιδράσεις, επαναφέροντας στο προσκήνιο τις καταγγελίες για την αντιμετώπιση της αντιπολίτευσης στη Ρωσία και τις σχέσεις της Μόσχας με τις ευρωπαϊκές χώρες.

Σύμφωνα με ανάλυση που δημοσιεύθηκε στη Daily Mail, κορυφαίος ειδικός σε θέματα Ρωσίας περιγράφει πέντε πιθανά σενάρια για το τέλος της εποχής Πούτιν, τα οποία εκτείνονται από φυσικό θάνατο ενόσω βρίσκεται στην εξουσία, μέχρι δολοφονία ή πραξικόπημα.

Ο Τζον Κένεντι, επικεφαλής του προγράμματος Ρωσίας και Ευρασίας στο RAND Europe, εκτιμά ότι, παρά τη φθορά που προκαλεί στο εσωτερικό της χώρας η αποτυχημένη –όπως τη χαρακτηρίζει– εισβολή στην Ουκρανία, το επικρατέστερο σενάριο παραμένει ο θάνατος του Πούτιν όσο εξακολουθεί να κυβερνά.

Όπως σημειώνει, αυτό ενδέχεται να συμβεί νωρίτερα απ’ όσο πιστεύεται, επικαλούμενος αξιόπιστες πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες ο Ρώσος πρόεδρος φέρεται να αναζητά εναλλακτικές θεραπείες για προβλήματα υγείας που κρατούνται μακριά από τη δημοσιότητα.

Παρά τη βαθιά οικονομική πίεση που υφίσταται η Ρωσία και τις τεράστιες ανθρώπινες απώλειες από την έναρξη του πολέμου, ο Κένεντι θεωρεί εξαιρετικά απίθανο το ενδεχόμενο βίαιης απομάκρυνσης του Πούτιν από το εσωτερικό της πολιτικής ελίτ. Κατά την εκτίμησή του, ο Ρώσος πρόεδρος έχει τοποθετήσει πιστούς συνεργάτες σε όλες τις κρίσιμες θέσεις εξουσίας, ενώ η καταστολή κάθε διαφορετικής φωνής έχει ενταθεί δραστικά τα τελευταία χρόνια.

«Όλοι εξαρτώνται από τον Πούτιν», επισημαίνει χαρακτηριστικά. «Έχει συγκεντρώσει την εξουσία γύρω από τον εαυτό του σε τέτοιο βαθμό, ώστε μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία το σύστημα να λειτουργεί αποκλειστικά με βάση την προσωπική πίστη προς εκείνον».

Ο αναλυτής υπενθυμίζει ότι μετά τον θάνατο του Αλεξέι Ναβάλνι δεν υπήρξε καμία μαζική λαϊκή κινητοποίηση ικανή να απειλήσει σοβαρά το καθεστώς, ούτε σε εθνικό ούτε σε περιφερειακό επίπεδο. «Εκτός αν αλλάξουν δραστικά οι συνθήκες, η ανατροπή του είναι εξαιρετικά δύσκολο να προβλεφθεί», τονίζει.

Παρά ταύτα, ο Κένεντι δεν αποκλείει το ενδεχόμενο δολοφονίας, όχι όμως από τον στενό κύκλο εξουσίας της Μόσχας, αλλά από περιφερειακές φατρίες που σηκώνουν δυσανάλογο βάρος από τον πόλεμο. Μεγάλο μέρος των Ρώσων στρατιωτών προέρχεται από φτωχές, αγροτικές περιοχές, οι οποίες ιστορικά διατηρούν τεταμένες σχέσεις με το κέντρο εξουσίας. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρει την Τσετσενία, που συγκρούστηκε σε δύο αιματηρούς πολέμους με τη Μόσχα τις προηγούμενες δεκαετίες.

«Υπάρχει τεράστια απόσταση ανάμεσα στη ζωή στη Μόσχα και στη ζωή στις περιφέρειες», σημειώνει. «Καθώς οι πόροι διοχετεύονται ολοένα και περισσότερο στην πολεμική προσπάθεια, οι τοπικές δυσαρέσκειες μπορούν να ωριμάσουν και κάποια στιγμή να εκραγούν. Σε αυτό το πλαίσιο, μια περιφερειακή επίθεση εναντίον του Πούτιν δεν μπορεί να αποκλειστεί».

Ο ίδιος, ωστόσο, υπογραμμίζει ότι ο Ρώσος πρόεδρος είναι εμμονικός με την προσωπική του ασφάλεια, εμφανίζεται ολοένα και πιο σπάνια δημόσια και προστατεύεται αυστηρά από τις υπηρεσίες ασφαλείας και τον στρατό, που έχουν άμεσο συμφέρον στη διατήρηση του υπάρχοντος συστήματος.

Κλείνοντας, ο Κένεντι προειδοποιεί ότι, ανεξαρτήτως του τρόπου με τον οποίο θα ολοκληρωθεί η εποχή Πούτιν, η Δύση οφείλει να προετοιμαστεί για την επόμενη ημέρα. «Σε μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο ορίζοντα, η Ρωσία είναι ώριμη για αλλαγή», τονίζει, προσθέτοντας ότι είτε αυτή προκύψει από τον στενό κύκλο εξουσίας, είτε από λαϊκή εξέγερση, είτε από στρατιωτικό πραξικόπημα, ο σχεδιασμός για όλα τα ενδεχόμενα είναι πλέον αναγκαίος.

Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε ότι η Ρωσία θα υποδεχθεί τον απεσταλμένο του Λευκού Οίκου Στιβ Γουίτκοφ και τον γαμπρό του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, τον Τζάρεντ Κούσνερ, μόλις συμφωνηθεί ημερομηνία επίσκεψης.

Σε αυτήν την εξέλιξη πρέπει να προστεθεί και η δήλωση Τραμπ ο οποίος ενημερώθηκε από τον Πούτιν. “Είμαι πολύ θυμωμένος” είπε ο αμερικανός πρόεδρος κατά τις δηλώσεις του στη συνάντηη με τον Νετανιάχου στη Φλόριντα. Πρόσθεσε ότι τέτοιες κινήσεις δεν θα μπορούσαν να διευκολύνουν τις ειρηνευτικές συνομιλίες. Πάντως, ο Ουκρανός πρόεδρος διαψεύδει ότι έγινε η επίθεση, κατηγορώντας τη Μόσχα ότι θέλει να εκτροχιάσει τις ειρηνευτικές συνομιλίες με ψεύτικους ισχυρισμούς. 

«Ο στρατός μας ξέρει πώς και πότε να αντιδράσει» διεμήνυσε την Τρίτη ο Ντμίτρι Πεσκόφ. «Ήταν μια τρομοκρατική επίθεση του Κιέβου με στόχο να καταρρεύσουν οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις. Η ουκρανική επίθεση θα σκληρύνει τη ρωσική θέση στις διαπραγματεύσεις» υποστήριξε ο εκπρόσωπος της ρωσικής προεδρίας.

Ερωτηθείς που βρισκόταν ο πρόεδρος της Ρωσίας τη στιγμή της επίθεσης, ο Ρώσος αξιωματούχος σχολίασε ότι «αυτές οι πληροφορίες δεν είναι προς δημοσιοποίηση».

Ο Πεσκόφ ρωτήθηκε αν θα παρουσιαστούν αποδείξεις για την ουκρανική επίθεση, δηλώνοντας πως «αυτή είναι μια απόφαση για τον στρατό μας». «Βλέπουμε ότι ο Ζελένσκι επιχειρεί να αρνηθεί την επίθεση, και τα δυτικά ΜΜΕ παίζουν το παιχνίδι της Ουκρανίας» σημείωσε.

Παράλληλα ο αναπληρωτής πρόεδρος του ρωσικού Συμβουλίου Ασφαλείας, Ντμίτρι Μεντβέντεφ, επιτέθηκε στον Βολοντίμιρ Ζελένσκι μέσω ανάρτησης στο X, τον χαρακτηρίζοντας «μπάσταρδο του Κιέβου» και λέγοντας ότι πρέπει «να κρύβεται για το υπόλοιπο της ζωής του».

«Ο βρωμερός μπάσταρδος του Κιέβου προσπαθεί να υπονομεύσει την επίλυση της σύγκρουσης. Θέλει πόλεμο. Λοιπόν, τώρα τουλάχιστον θα πρέπει να μείνει κρυμμένος για το υπόλοιπο της άχρηστης ζωής του» έγραψε χαρακτηριστικά ο Μεντβέντεφ.

The stinking Kiev bastard is trying to derail the settlement of the conflict. He wants war. Well, now at least he’ll have to stay in hiding for the rest of his worthless life.

— Dmitry Medvedev (@MedvedevRussiaE) December 29, 2025

Χθες, ο Σεργκέι Λαβρόφ δήλωσε ότι η Ουκρανία επιχείρησε να πλήξει την κατοικία του Βλαντίμιρ Πούτιν στο Νόβγκοροντ με επίθεση drones τα ξημερώματα της 29ης Δεκεμβρίου.

Σύμφωνα με τον Λαβρόφ, όλα τα drones αναχαιτίστηκαν και δεν υπήρξαν τραυματισμοί ή ζημιές. Η Ρωσία προειδοποίησε ότι δεν θα μείνει άπραγη και θα επανεξετάσει τη διαπραγματευτική της στάση, χωρίς όμως να αποσύρεται από τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις.

Νωρίτερα σήμερα, το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών δήλωσε ότι η Ουκρανία προσπάθησε να επιτεθεί στην κατοικία του προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν στην περιοχή του Νόβγκοροντ και ως εκ τούτου η διαπραγματευτική θέση της Μόσχας θα επανεξεταστεί.