Σε πιο πρόσφατα αποκατασταθείσες δημοκρατίες της ΕΕ, όπως η Σλοβακία, η Σλοβενία ​​και η Πολωνία, αναφέρει ότι το κράτος δικαίου «μπορεί να ταλαντεύεται γρήγορα – είτε προς την ανάκαμψη είτε προς την παρακμή.

Ο Balázs Dénes, ο εκτελεστικός διευθυντής της Ένωσης Πολιτικών Ελευθεριών για την Ευρώπη, όπως είναι επίσημα γνωστή η Liberties, δήλωσε ότι η έκθεσή της 600 σελίδων – που χρησιμοποιήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην παρακολούθησή της για το κράτος δικαίου – έδειξε ότι η ΕΕ πρέπει να ενεργήσει πιο γρήγορα ενάντια σε σαφείς οπισθοδρόμηση του κράτους δικαίου.

• «Η ουσία είναι ότι η Επιτροπή, ολόκληρη η ΕΕ, βρίσκεται σε μια πολύ ισχυρή εργαλειοθήκη, αλλά είναι απρόθυμοι να τη χρησιμοποιήσουν γρήγορα και δυναμικά», είπε ο Dénes. «Είμαστε ανήσυχοι από την έλλειψη σοβαρής ανάλυσης του τι συμβαίνει στην πραγματικότητα σε ορισμένα μέρη».

Θα μπορούσαν και θα έπρεπε να εφαρμοστούν μέτρα όπως οι διαδικασίες επί παραβάσει ή η υπό όρους δέσμευση κονδυλίων της ΕΕ, είπε, αλλά οι Βρυξέλλες ήταν «σαν παρευρισκόμενοι. Αποτυγχάνουν να συνειδητοποιήσουν ότι ορισμένες κυβερνήσεις καταστρέφουν σκόπιμα τους ελέγχους και τις ισορροπίες».

Η περίπτωση της Ουγγαρίας, όπου τα πλέον συστημικά ζητήματα κράτους δικαίου παραμένουν άλυτα παρά κάποιες νομοθετικές αλλαγές, υπογράμμισε «πόσο άσχημα μπορούν να εξελιχθούν τα πράγματα», είπε ο Dénes, «στο βαθμό που λειτουργεί πλέον ως πηγή έμπνευσης σε ανθρώπους όπως Είμαι”.

Στη Γαλλία, ανέφερε η έκθεση, οι αλλαγές στις συντάξεις του περασμένου έτους «θεσπίστηκαν σε μια εμφανώς αντιδημοκρατική νομοθετική διαδικασία» αφού η κυβέρνηση χρησιμοποίησε ειδικές συνταγματικές εξουσίες, ενώ οι δημοσιογράφοι στη Γερμανία αντιμετωπίζουν πλέον ποινική δίωξη εάν δημοσίευαν δικαστικές αποφάσεις που δεν είναι προσβάσιμες στο κοινό. Στην Ιταλία και τη Σουηδία, των οποίων οι κυβερνήσεις ηγούνται και υποστηρίζονται αντίστοιχα από ακροδεξιά κόμματα, οι εταίροι του Liberties ανέφεραν οπισθοδρόμηση του κράτους δικαίου σε τομείς όπως το δικαστικό σύστημα, η ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και ο πλουραλισμός, ο χώρος των πολιτών και τα ανθρώπινα δικαιώματα.

• Στη Σλοβακία, ένας λαϊκιστής πρωθυπουργός, ο Ρόμπερτ Φίκο, «διάρθρωνε συστηματικά τις δημοκρατικές δομές», ενώ στη γειτονική Σλοβενία, μια φιλοδημοκρατική κυβέρνηση εργαζόταν για να αντιστρέψει τις συνεχείς προσπάθειες του λαϊκιστή προκατόχου της να υπονομεύσει τους δημοκρατικούς κανόνες.

Η Πολωνία, της οποίας η νέα κυβέρνηση πάλευε να αποκαταστήσει τη φιλελεύθερη δημοκρατία μετά από οκτώ χρόνια σύλληψης του λαϊκιστικού κράτους, τόνισε «την πρόκληση της αποκατάστασης του κράτους δικαίου χωρίς να παραβιαστούν τα ίδια τα νομικά θεμέλια που επιδιώκει να αναβιώσει», ανέφερε η Liberties. Ο Σλοβάκος Φίκο είπε ότι οι προτεινόμενες μεταρρυθμίσεις, συμπεριλαμβανομένης της κατάργησης της ειδικής εισαγγελίας που ασχολείται με τη διαφθορά υψηλού επιπέδου, είναι απαραίτητες για να τερματιστεί η μεροληψία εναντίον του κόμματός του Smer-SSD, αλλά οι επικριτές λένε ότι οι αλλαγές θα προστατεύσουν τους πολιτικούς και επιχειρηματικούς του συμμάχους. Ο νέος πρωθυπουργός της Πολωνίας, Ντόναλντ Τουσκ, υποσχέθηκε να αποκαταστήσει τα πρότυπα της ΕΕ για να ξεμπλοκάρει τη χρηματοδότηση δεκάδων δισεκατομμυρίων που συγκρατούν οι Βρυξέλλες για τις κατηγορίες της δημοκρατικής οπισθοδρόμησης κατά τη διάρκεια οκτώ ετών διακυβέρνησης από το εθνικιστικό κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη.

Ωστόσο, οι πρώιμες προσπάθειες της νέας κυβέρνησης να εκδιώξει τους πιστούς εθνικιστές από βασικούς ρόλους και να αποκαταστήσει την ουδετερότητα στο δικαστικό σώμα, στα μέσα ενημέρωσης και σε άλλα βασικά κρατικά όργανα, έχουν επικριθεί ως παράνομες από τους ηγέτες του PiS, με ορισμένους νομικούς εμπειρογνώμονες να εγείρουν αμφιβολίες. Ο Dénes είπε ότι μια σαφής ένδειξη της κατεύθυνσης του ταξιδιού μιας κυβέρνησης ήταν η προσέγγισή της στον αστικό χώρο, και ιδιαίτερα η μεταχείριση των πολιτικών δικαιωμάτων και άλλων ΜΚΟ. «Ακόμη και χώρες όπως η Γαλλία και η Γερμανία περιορίζουν αυτό το διάστημα», είπε.

• «Ο Φίκο είπε μέρες μετά την εκλογή του στοχοποίησε τις ΜΚΟ και στη Σουηδία οι [ακροδεξιοί] Σουηδοί Δημοκράτες άρχισαν να τις βάζουν στο στόχαστρο, μόλις σχηματίστηκε η κυβέρνηση που υποστηρίζουν. Είναι ένας ισχυρός δείκτης σεβασμού για το κράτος δικαίου».

Ανάμεσα σε άλλους περιορισμούς του αστικού χώρου, η έκθεση τόνισε, ειδικότερα, τους περιορισμούς στις ειρηνικές διαμαρτυρίες, οι οποίοι, όπως είπε, αυξήθηκαν σημαντικά σε αρκετές χώρες το 2023 – συμπεριλαμβανομένων εκείνων που υποστήριζαν από καιρό το δικαίωμα στην ειρηνική συγκέντρωση.

Το Βέλγιο, η Βουλγαρία, η Τσεχική Δημοκρατία, η Εσθονία, η Γερμανία, η Ουγγαρία και η Σουηδία εισήγαγαν απαγορεύσεις διαμαρτυρίας, συχνά για τη σύγκρουση Ισραήλ-Γάζας, ανέφερε η Liberties, ενώ ορισμένοι περιορίζουν επίσης την ελευθερία του λόγου, ιδίως όσον αφορά τα φιλοπαλαιστινιακά μηνύματα ή σύμβολα.

Οι διαδηλωτές για το κλίμα ξεχώρισαν επίσης οι αρχές, ειδικά σε χώρες της δυτικής Ευρώπης όπως το Βέλγιο, η Γερμανία, η Ιταλία και η Σουηδία, αναφέρει η έκθεση, με τις συλλήψεις και τις διώξεις για μη βίαιες διαδηλώσεις συχνές και αυξανόμενες.

Στο κεφάλαιο για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, η έκθεση αναφέρει ότι η συγκέντρωση της ιδιοκτησίας των μέσων ενημέρωσης αποτελεί ανησυχία σε πολλά κράτη μέλη, όπως και οι λεκτικές και σωματικές επιθέσεις σε δημοσιογράφους, που καταγράφηκαν το 2023 σε 10 κράτη μέλη της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της Γαλλίας, της Γερμανίας και της Σουηδίας. Όσον αφορά τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η Liberties είπε ότι η παραβίαση των δικαιωμάτων των προσφύγων και των μεταναστών παραμένει «ένα τρομερό ζήτημα» μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ, με τις λεγόμενες απωθήσεις να νομιμοποιούνται σε πολλές περιπτώσεις και τα δικαιώματα των ασυνόδευτων ανηλίκων να υποχωρούν.

Περιέγραψε τα συστήματα δικαιοσύνης ως «πολιτικοποιημένα, υποχρηματοδοτούμενα και άδικα», λέγοντας ότι ενώ χώρες όπως η Σουηδία είχαν λάβει μέτρα για να αποπολιτικοποιήσουν τις διαδικασίες επιλογής δικαστών, η πολιτικοποίηση παραμένει κίνδυνος στη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ελλάδα, την Ουγγαρία και τη Σλοβακία.

Στη Γερμανία, το Βέλγιο, την Τσεχική Δημοκρατία και τη Σλοβακία, οι μηχανισμοί λογοδοσίας θα μπορούσαν θεωρητικά να επιτρέψουν την «άσκηση πολιτικής πίεσης από την εκτελεστική εξουσία επί των δικαστών» – ειδικά εάν εξτρεμιστικά κόμματα έρθουν στην εξουσία, προειδοποίησε.

Στην Ελλάδα, την Ιταλία και τη Σλοβακία, οι πολιτικοί επέκριναν ανοιχτά δικαστικές αποφάσεις ή έδωσαν οδηγίες σε υποθέσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη, ενώ η άρνηση των κυβερνήσεων να συμμορφωθούν με τις αποφάσεις για υποθέσεις ασύλου και προστασίας των συνόρων έφτασε σε υψηλά επίπεδα ρεκόρ στην Ελλάδα και το Βέλγιο.

Πηγή: theguardian.com

Γεωργία Κριεμπάρδη

Η πλειοψηφία της Διοικητικής Ολομέλειας του Αρείου Πάγου υποστηρίζει ότι το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αποτελεί «ανεπίτρεπτη και ευθεία παρέμβαση στο έργο των ελληνικών δικαστηρίων σε σωρεία υποθέσεων που είναι δικαστικά εκκρεμείς».

• Το ψήφισμα 28 σημείων του Ευρωκοινοβουλίου, που εγκρίθηκε με 330 ψήφους υπέρ, 254 κατά και 26 αποχές, εξέφρασε σοβαρές ανησυχίες για πολύ σοβαρές απειλές για τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα στην Ελλάδα. Η κυβέρνηση επιχείρησε να απαξιώσει το ψήφισμα με τον ίδιο τον Μητσοτάκη να κάνει λόγο για «προεκλογικού χαρακτήρα ψήφισμα»

«Ασπίδα» υπεράσπισης για λογαριασμό της κυβέρνησης αποφάσισε να γίνει ο Άρειος Πάγος. Όπως γραφει το ΑΠΕ-ΜΠΕ, η Διοικητική Ολομέλεια του Αρείου Πάγου με πλειοψηφία 49 και 13 κατά, αποφάσισε, ότι τα αναφερόμενα στο Ψήφισμα σε ό,τι αφορά τον χειρισμό δικαστικών υποθέσεων, αποτελούν ευθεία παρέμβαση στο έργο της ελληνικής Δικαιοσύνης. Αντίθετα, η μειοψηφία είχε τη γνώμη ότι το θέμα είναι πολιτικής φύσεως και δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου.

Η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου συγκροτήθηκε με πρωτοβουλία της προέδρου του Αρείου Πάγου Ιωάννας Κλάπα και με τη συμμετοχή της εισαγγελέως Γεωργίας Αδειλίνη (θυμίζουμε πως πρόκειται για τοποθετήσεις που έγιναν από την κυβέρνηση Μητσοτάκη). Η τελευταία, τοποθετήθηκε σε κάθε αιτίαση του Ψηφίσματος, αντικρούοντας ένα προς ένα τα σημεία του που αφορούν σε σειρά υποθέσεων, όπως οι έρευνες για τα Τέμπη, οι έρευνες για τις τηλεφωνικές παρακολουθήσεις, υποθέσεις διαφθοράς, χρηματοδότησης μέσων ενημέρωσης («λίστα Πέτσα»), η έρευνα για τη δολοφονία του δημοσιογράφου Γιώργου Καραϊβάζ, αλλά και το ναυάγιο της Πύλου.

Στο δελτίο Τύπου του Αρείου Πάγου αναφέρεται ότι «κατά τη σημερινή της συνεδρίαση η Διοικητική Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, μετά από σχετική συζήτηση και ανταλλαγή απόψεων για το θέμα του από 7 η Φεβρουαρίου 2024 ψηφίσματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και αφού εκτίμησε ότι είναι δυνατό να εγκατασταθεί στους πολίτες και στα κοινοτικά όργανα η εντύπωση ότι το Κράτος Δικαίου στην Ελλάδα υποχωρεί εξ αιτίας της διαφθοράς, που διακατέχει το σύνολο των κρατικών αξιωματούχων, συμπεριλαμβανομένου και του δικαστικού σώματος.

Αποφάσισε κατά πλειοψηφία (49-13) τα ακόλουθα:

-Διαβεβαιώνει ότι οι Έλληνες δικαστικοί και εισαγγελικοί λειτουργοί υπηρετούν το κράτος δικαίου και τις αρχές της διάκρισης των λειτουργιών , της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης, της δίκαιης δίκης και της προστασίας του τεκμηρίου αθωότητας του κάθε πολίτη και εκτελούν τα καθήκοντά τους υπακούοντας μόνον στο Σύνταγμα ,στους νόμους και στη συνείδηση τους. Το πλήρες κείμενο της απόφασης με τις απόψεις της πλειοψηφίας και της μειοψηφίας θα δημοσιευθεί τις προσεχείς ημέρες».

Στη συνέχεια, η Πρόεδρος του Αρείου Πάγου, Ιωάννα Κλάπα, προχώρησε στη πρωτόγνωρη κίνηση, να συγκαλέσει Διοικητική Ολομέλεια, θέτοντας -μεταξύ άλλων- το ψήφισμα του Ευρωκοινοβουλίου.

Το… «αόριστο και χωρίς τεκμηρίωση» ψήφισμα

Διαβάζουμε στη σχετική διαρροή από το Αθηναϊκό Πρακτορείο πως «σε όλες τις υποθέσεις που αναφέρονται στο επίμαχο Ψήφισμα, η Ολομέλεια αποφάνθηκε ότι τα αναφερόμενα είναι αόριστα, χωρίς τεκμηρίωση, χωρίς αμεροληψία και χωρίς κάποια ανάθεση των ερευνών σε εθνική ή κοινοτική αρχή με αποτέλεσμα να αποτελούν ευθεία παρέμβαση στο έργο της ελληνικής Δικαιοσύνης».

Είναι πράγματι έτσι;

To ψήφισμα για τον Γιώργο Καραιβάζ αναφέρει:

Οι αρχές επιβολής του νόμου και οι δικαστικές αρχές στην Ελλάδα δεν έχουν σημειώσει πρόοδο στην έρευνα για τη δολοφονία του Έλληνα δημοσιογράφου, Γιώργου Καραϊβάζ. Στις 9 Απριλίου 2021 δύο ύποπτοι συνελήφθησαν τον Απρίλιο του 2023, αλλά, κατά τα λοιπά, η έρευνα της αστυνομίας δεν οδήγησε σε κανένα αξιοσημείωτο αποτέλεσμα· Καλεί μετ’ επιτάσεως τις αρχές να λάβουν όλα τα αναγκαία μέτρα για τη διεξαγωγή ενδελεχούς και αποτελεσματικής έρευνας και να προσαγάγουν στη δικαιοσύνη όσους εμπλέκονται στη δολοφονία, σε οποιοδήποτε επίπεδο· παροτρύνει τις αρχές να ζητήσουν βοήθεια από την Europol.

Θυμίζουμε πως σε σχετικό αίτημα της Europol να συνδράμει, οι ελληνικές αρχές αρνήθηκαν.

Το Ευρωκοινοβούλιο στο ψήφισμα εκφράζει τη βαθιά του ανησυχία για τις πολυάριθμες περιπτώσεις υπερβολικής χρήσης βίας από τις αστυνομικές υπηρεσίες κατά μειονοτικών ομάδων και ειρηνικών διαδηλωτών εν γένει· καλεί τις αρχές να διερευνήσουν πλήρως και ανεξάρτητα όλες αυτές τις περιπτώσεις· εκφράζει τη βαθιά του ανησυχία για το γεγονός ότι τρία νεαρά άτομα Ρομά έχουν σκοτωθεί τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα λόγω εικαζόμενης αστυνομικής βίας, καθώς και για την έλλειψη διεξοδικής έρευνας για τα περιστατικά αυτά· σημειώνει με ανησυχία ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, η αστυνομία καθάρισε τον τόπο του εγκλήματος πριν από τη διενέργεια εγκληματολογικής εξέτασης· υπενθυμίζει ότι το αρμόδιο δικαστήριο απάλλαξε τέσσερις αστυνομικούς από την εμπλοκή στον θάνατο του ακτιβιστή ΛΟΑΤΚΙ+ Ζακ Κωστόπουλου το 2022, παρά τα βίντεο που έδειχναν την αστυνομία να κάνει χρήση περιττής βίας.

• Όσο για την περίφημη Λίστα Πέτσα και τον πλουραλισμό στα ΜΜΕ, η πραγματικότητα απαντά. Δεν υπήρξε κανένας έλεγχος για το πώς μοιράστηκαν τα χρήματα στα ΜΜΕ. Επίσης, κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι τα κυρίαρχα Μέσα ανήκουν σε λίγους και συγκεκριμένους ανθρώπους, σε ομίλους που δραστηριοποιούνται και σε άλλα πεδία (βλ. Μαρινάκης, Αλαφούζος).

Σχετικά με το ναυάγιο της Πύλου, φάνηκε πόσο δούλεψε την υπόθεση η ελληνική Δικαιοσύνη, όταν αποφάσισε να αναλάβει ανεξάρτητη έρευνα για τη διερεύνηση της υπόθεσης ο Συνήγορος του Πολίτη, μετά τη ρητή άρνηση του Λιμενικού Σώματος να ξεκινήσει εσωτερική πειθαρχική έρευνα. Όπως σημειώνει, η απόφαση αυτή έρχεται μετά τις δύο επιστολές του επικεφαλής της Ανεξάρτητης Αρχής κ. Ανδρέα Ποττάκη προς τον κ. Αρχηγό του Λιμενικού Σώματος-Ελληνικής Ακτοφυλακής (Λ.Σ.-ΕΛ.ΑΚΤ.), “με τις οποίες ζητούσε να υπάρξει ενδελεχής διοικητική διερεύνηση τυχόν πράξεων ή παραλείψεων στελεχών του Λιμενικού που συνδέονταν με το τραγικό περιστατικό της 14.06.2023″.

Μάλιστα, επισυνάπτει τις δύο σχετικές επιστολές “με τις οποίες ζητούσε να υπάρξει ενδελεχής διοικητική διερεύνηση τυχόν πράξεων ή παραλείψεων στελεχών του Λιμενικού που συνδέονταν με το τραγικό περιστατικό της 14.06.2023”.

“Το γεγονός και μόνον του τραγικού θανάτου δεκάδων ανθρώπων και η ύπαρξη εκατοντάδων αγνοουμένων θα αρκούσε για να στηρίξει την ανάγκη πλήρους και άμεσης διερεύνησης της διοικητικής αντιμετώπισης του συγκεκριμένου περιστατικού πλοίου που βρισκόταν σε κίνδυνο, για το οποίο την 13.06.2023 οι ελληνικές αρχές είχαν λάβει ειδοποίηση που είχε κοινοποιηθεί στον Συνήγορο του Πολίτη, πολλώ δε μάλλον πλοίου που εκτελούσε παράνομη μεταφορά μεταναστών, σε συνθήκες ευαλωτότητας κι επικινδυνότητας που γνωρίζει το Λιμενικό Σώμα από πολλές άλλες διασώσεις“ συνεχίζει η ανακοίνωση.

Παράλληλα, υπογραμμίζει πως “το τραγικό ναυάγιο της 14.06.2023 ακολούθησε πληθώρα δημοσιευμάτων ελληνικών και διεθνών ΜΜΕ, μεταξύ αυτών και βραβευμένη από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διεθνής δημοσιογραφική έρευνα, τα οποία παρουσιάζουν εκδοχές της αλληλουχίας των συμβάντων διαφορετικές από την επίσημη εκδοχή του Λ.Σ.-ΕΛ.ΑΚΤ. Η υπόθεση προσέλκυσε, επίσης, το έντονο ενδιαφέρον της κοινής γνώμης αλλά και αρμόδιων υπηρεσιακών παραγόντων σε επίπεδο ευρωπαϊκών και διεθνών οργανισμών”. “Ήδη η Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια ξεκινώντας σχετική έρευνα για την FRONTEX ζήτησε συντονισμό αντίστοιχων ενεργειών με τον Έλληνα Συνήγορο” προσθέτει.

Τέλος, για τα Τέμπη το Κοινοβούλιο θεωρεί κρίσιμη την ταχεία και ολοκληρωμένη διεξαγωγή της δικαστικής έρευνας σχετικά με τη σιδηροδρομική τραγωδία στα Τέμπη, η οποία θα πρέπει να περιλαμβάνει όλους τους εμπλεκομένους, συμπεριλαμβανομένων των αρμόδιων κυβερνητικών αξιωματούχων· δεν είναι ικανοποιημένο με τον έλεγχο που διενεργεί η αρμόδια επιτροπή της Βουλής των Ελλήνων, καθώς φαίνεται να στερείται πολιτικής αμεροληψίας και να είναι απρόθυμη να καλέσει σε κατάθεση βασικούς εμπειρογνώμονες· εκφράζει τη βαθιά του ανησυχία για την άρνηση της Βουλής των Ελλήνων να διεξαγάγει έρευνα, όπως ζητήθηκε από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, σχετικά με δύο πρώην υπουργούς Μεταφορών.

Η Σόφι ιν’τ Βελντ, Ολλανδή ευρωβουλεύτρια και εισηγήτρια της Επιτροπής PEGA του Ευρωκοινοβουλίου, σχολίασε το γεγονός πως η πλειοψηφία της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου ‘’απάντησε’’ στο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. «Σε μια αξιοσημείωτη τροπή των γεγονότων, σήμερα το Ανώτατο Δικαστήριο της Ελλάδος, ο Άρειος Πάγος, εξέδωσε ανακοίνωση σχετικά με ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που αφορά το κράτος δικαίου στην Ελλάδα. Προφανώς θα ακολουθήσει πιο αναλυτική αναφορά» αναφέρει συγκεκριμένα σε ανάρτησή της στο Χ.

«Εξ όσων γνωρίζω, είναι η πρώτη φορά που ανώτατο δικαστήριο κράτους μέλους της ΕΕ απαντά σε πολιτικό ψήφισμα, σε μια ασυνήθιστη προσπάθεια δημόσιας παρέμβασης» καταλήγει.

In a remarkable turn of events, today the Greek Supreme Court Areios Pagos issued a statement on a resolution of the @Europarl_EN relating to the rule of law in 🇬🇷. Apperently a more detailed report will follow https://t.co/RAdNCK49ZLΔΤ_ΔΙΟΙΚ_ΟΛΟΜ.pdf 1/2 pic.twitter.com/jHMewE9KDE

— Sophie in 't Veld (@SophieintVeld) February 15, 2024

Οι αντιδράσεις του νομικού κόσμου

Κορυφαίοι συνταγματολόγοι, όπως η καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου στο ΑΠΘ, Ιφιγένεια Καμτσίδου, τοποθετήθηκαν αμέσως επ’ αυτού. Η ίδια τόνισε πως ότι ο Άρειος Πάγος δεν έχει αρμοδιότητα να αξιολογήσει το ψήφισμα του Ευρωκοινοβουλίου για τις πολύ σοβαρές απειλές κατά της Δημοκρατίας, του κράτους Δικαίου και των δικαιωμάτων στην Ελλάδα.

Στο libre μιλά ο Γιώργος Χ. Σωτηρέλη, καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

«Η πρόσφατη πρωτοβουλία της Διοικητικής Ολομέλειας του Αρείου Πάγου να απαντήσει στο ψήφισμα – ράπισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ως προς τον θλιβερό θεσμικό κατήφορο της χώρας μας, είναι μία σπασμωδική, συνταγματικά προβληματική και πολιτικά επιλήψιμη προσπάθεια να δοθεί χείρα βοηθείας στην εκτελεστική εξουσία, προκειμένου να
διασκεδασθούν οι σκαιές εντυπώσεις που προκλήθηκαν σε όλη την Ευρώπη για τις πολλαπλές παραβιάσεις του Κράτους Δικαίου και των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων» σχολιάζει και συνεχίζει:

«Ουσιαστικά ο Άρειος Πάγος, με την τιμητική εξαίρεση δεκατριών δικαστών, επιβεβαίωσε την ορθότητα των διαπιστώσεων του Ευρωπαϊκού κοινοβουλίου, αποδεικνύοντας ότι δεν υφίσταται πραγματική διάκριση εξουσιών αλλά ασφυκτικός εναγκαλισμός τους, τον οποίο επιτείνει δυστυχώς η συνταγματική πρόβλεψη για διορισμό της ηγεσίας των Ανώτατων Δικαστηρίων από την Κυβέρνηση, που πρέπει επιτέλους να αποτελέσει αντικείμενο της προσεχούς αναθεώρησης. Ο εναγκαλισμός αυτός, άλλωστε, αποδείχθηκε περίτρανα με τις συνεχείς προσπάθειες συγκάλυψης, από τον Άρειο Πάγο, των αλλεπάλληλων θεσμικών παρεκτροπών της κυβέρνησης, με αποκορύφωμα φυσικά την στάση της στην τραγωδία των Τεμπών, στο σκάνδαλο των υποκλοπών και στην αντιμετώπιση των Ανεξάρτητων Αρχών.

Αδυνατώ πράγματι να κατανοήσω την αγωνία του Αρείου Πάγου να μας πείσει ότι όλα βαίνουν καλώς, όταν η πραγματικότητα βοά για την δραματική οπισθοδρόμηση της Δημοκρατίας μας στο πεδίο της λειτουργίας των θεσμών, η οποία –όπως είχα επισημάνει αναλυτικά σε πρόσφατο άρθρο μου για τα πενήντα χρόνια της Ελληνικής Δημοκρατίας που φιλοξενήθηκε σε αυτήν την ιστοσελίδα– τείνει ολοταχώς να υποκαταστήσει την Πολωνία στην θέση του δεύτερου μαύρου προβάτου της Ευρώπης, μαζί με την Ουγγαρία του Όρμπαν. Και αυτό δεν αλλάζει βέβαια με την επιστράτευση των φαιδρών αξιολογήσεων του –διόλου ουδέτερου, ιδεολογικοπολιτικά– Economist, που προκαλούν θυμηδία όταν βαθμολογούν με άριστα την χειρότερη επίδοση της ελληνικής κυβέρνησης, που είναι η κραυγαλέα και καταθλιπτική συρρίκνωση του πολιτικού πλουραλισμού…

Αν λοιπόν θέλει πράγματι ο Άρειος Πάγος να μας πείσει ότι ανταποκρίνεται στον θεσμικό του ρόλο, ως εγγύησης του Κράτους Δικαίου και των Δικαιωμάτων, ας εγκαταλείψει τον απολογητισμό και την ωραιοποίηση της θεσμικής μας πραγματικότητας και ας σεβαστεί επιτέλους την αρχή της διάκρισης των εξουσιών, που επιτάσσει έναν αμερόληπτο και θαρραλέο έλεγχο της εκτελεστικής εξουσίας, αντί της συγκάλυψης των πολιτικών της σκανδάλων. Και ταυτόχρονα ας συνειδητοποιήσει ότι η δυσανεξία του απέναντι στην άσκηση πολιτικής κριτικής από όργανα που εκφράζουν την λαϊκή κυριαρχία (όπως η Βουλή και η Ευρωβουλή) δεν εκφράζει τίποτε άλλο παρά την λογική του «κράτους δικαστών», που δεν είναι συμβατή με την σύγχρονη Δημοκρατία. Καλά θα κάνει λοιπόν ο Άρειος Πάγος να σιωπά, όταν ασκείται μία τόσο δικαιολογημένη κριτική, και ταυτόχρονα να προσπαθεί να αντιστρέψει το κάκιστο κλίμα, σε ό,τι τον αφορά, αναλογιζόμενος ότι σε καμία προηγμένη δημοκρατικά χώρα της Ευρώπης δεν θα είχε λάμψει τόσο με την απουσία της η δικαστική εξουσία σε ένα σκάνδαλο με το οποίο είχαν τεθεί υπό παρακολούθηση, με την ΕΥΠ ή/και με το Predator, η στρατιωτική ηγεσία, το μισό υπουργικό συμβούλιο και πλειάδα πολιτικών, δημοσιογράφων και απλώς πολιτών… Και ιδίως δεν θα είχαν μείνει στο απυρόβλητο ούτε τα υπεύθυνα για τις υποκλοπές όργανα της εκτελεστικής εξουσίας, ως προς τις ποινικές τους ευθύνες, αλλά ούτε και τα –εγγυητικά, υποτίθεται…– όργανα της δικαστικής εξουσίας, που συνέπραξαν τόσο πρόθυμα και τόσο προκλητικά, ως προς τις πειθαρχικές τους ευθύνες…».

• Στο libre σχολιάζουν την πρωτοφανή κίνηση του Αρείου Πάγου άνθρωποι του νομικού κόσμου με χρόνια εμπειρία στις δικαστικές αίθουσες.

«Είναι η δικαιοσύνη, όπως συνηθίζουμε να λέμε ‘’το τελευταίο ασφαλές καταφύγιο του πολίτη’’; Η απάντηση είναι ξεκάθαρη. Αυτός είναι ο ρόλος της δικαιοσύνης, η προστασία του πολίτη. Η δικαιοσύνη είναι μία εξουσία που πηγάζει από το Σύνταγμα το οποίο και καθιερώνει την ανεξαρτησία της από τις άλλες δύο την νομοθετική και την εκτελεστική. Ρόλος της όπως προείπα , η τυφλή εφαρμογή του δικαίου, Χωρίς επιρροές και συμφέροντα» θα πει αρχικά η γνωστή δικηγόρος Ανθούλα Ανάσογλου.

Και συνεχίζει: «Επιτρέπεται ο Άρειος Πάγος ως ανώτατος θεσμός της δικαιοσύνης να εκφράζει πολιτικές απόψεις και να εισηγείται ανακοινώσεις σε πολιτικά όργανα; Η απάντηση είναι ξεκάθαρα όχι. Το ευρωπαϊκό κοινοβούλιο και ένα πολιτικό όργανο, αποτελούμενο από βουλευτές των κρατών μελών της ευρωπαϊκής ένωσης, εκλεγμένων που αποτελούν την νομοθετική Βουλή της ευρωπαϊκής ένωσης Οι αποφάσεις του ευρωπαϊκού κοινοβουλίου είναι καθαρά πολιτικές αποφάσεις, γιατί πηγάζουν από πολιτικά πρόσωπα.

Πριν λίγες μέρες το ευρωπαϊκό κοινοβούλιο προχώρησε σε ένα ψήφισμα καταπέλτη για την άσκηση της κυβερνητικής πολιτικής της χώρας μας στον τομέα της δικαιοσύνης. Το ψήφισμα αυτό είναι μια καθαρά πολιτική απόφαση, κατά την άποψή μου και κατά την άποψή της μειοψηφίας στον Άρειο Πάγο. Δεν αφορά το σύνολο της χώρας αφορά ομως την επιρροή που φαίνεται ότι ασκείται σε υποθέσεις που κλονίζουν την κοινή γνώμη, όπως υπόθεση των Τεμπών, υποκλοπές κι άλλα. Από την άλλη η διοικητική ολομέλεια του Αρείου Πάγου συγκαλείται για να συζητήσει θέματα με γνώμονα την απόδοση της δικαιοσύνης, την ποιότητα αυτής, την αναβάθμιση της, τις δυσκολίες στην άσκηση της και τρόπους λύσης αυτών. Σίγουρα δεν συγκαλείται, κατά την ταπεινή μου άποψη, για να βγάλει ανακοινώσεις για πολιτικές αποφάσεις. Τονίζω ακόμα μια φορά ότι η διοικητική ολομέλεια προχώρησε σε ανακοίνωσή της πλειοψηφίας διότι υπήρχαν δικαστές που μειοψήφησαν .

Αυτό που θα περίμενε κανείς θα ήταν να ξεκινήσει μία συζήτηση στη Βουλή δηλαδή στα καθαρά πολιτικά όργανα σχετικά με το ψήφισμα του κοινοβουλίου. Να γίνει ανταλλαγή απόψεων, εισηγήσεις και να ληφθούν αποφάσεις. Ο Άρειος Πάγος, το ανώτατο δικαστήριο της χώρας, πάντα κατά την άποψή μου οφείλει να απέχει από οτιδήποτε έχει πολιτική χροιά. Το γεγονός της ανακοίνωσης είναι πρωτοφανές και δημιούργησε μεγάλη έκπληξη στον ελληνικό λαό. Ο σεβασμός στους θεσμούς αποτελεί την κορωνίδα ενός δημοκρατικού πολιτεύματος».

Για το θέμα τοποθετείται και ο Γιώργος Βλάχος, δικηγόρος, μέλος του διοικητικού συμβουλίου Δ.Σ.Α.

«Η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, στη μη δικαστική λειτουργία της, είναι ένα όργανο του δικαστικού σώματος το οποίο σύμφωνα με τον Κώδικα Οργανισμού Δικαστηρίων και Κατάστασης Δικαστικών Λειτουργών (ν.4938/2022), έχει την αρμοδιότητα να συζητά και να αποφασίζει και για θέματα γενικότερου ενδιαφέροντος, οργάνωσης και λειτουργίας του δικαστηρίου και απονομής της δικαιοσύνης (αρ.15 παρ.6). Συνεπώς μπορεί να γίνει δεκτό ότι το συγκεκριμένο δελτίο τύπου (το οποίο θα ακολουθήσει αναλυτική απόφαση) είναι εντός του πλαισίου λειτουργίας μιας δικαστικής Αρχής και δεν συνιστά παραβίαση της αρχής της διάκρισης των λειτουργιών. Είναι όμως χαρακτηριστικό ότι το συγκεκριμένο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού κοινοβουλίου δεν στοχοποιεί τους δικαστικούς λειτουργούς στο δικαιοδοτικό τους έργο. Επισημαίνει τα ζητήματα που έχουν αναδειχθεί στην Ελλάδα σχετικά με το εχθρικό περιβάλλον για τα μέσα ενημέρωσης και τους δημοσιογράφους, το κατασκοπευτικό λογισμικό, τη διαφθορά και υπέρμετρη χρήση βίας από την αστυνομία και την ανεπαρκή ποιότητα των επακόλουθων ερευνών και δικαστικών αποφάσεων, τις καταγγελίες για διαφθορά, τη διάρκεια των δικαστικών διαδικασιών και τις πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων, συμπεριλαμβανομένης της διείσδυσης του οργανωμένου εγκλήματος στην αστυνομία.

• Όλα τα παραπάνω ζητήματα αφορούν άλλους, κρατικούς και μη, θεσμούς και ιδίως την ελληνική αστυνομία και την ιδιοκτησία των ΜΜΕ. Δηλαδή παρουσιάζεται ως άστοχος ο σχολιασμός του Αρείου Πάγου απέναντι σε αυτή την πολιτική απόφαση του Ευρωκοινοβουλίου, να υπερασπιστεί την ποιότητα του δικαιοδοτικού έργου των Ελλήνων δικαστών. Μάλιστα την ίδια στιγμή που για το μόνο πράμα που ασκείται κριτική στο δικαστικό σώμα, τη διάρκεια των δικαστικών διαδικασιών, το ίδιο όργανο (ο Α.Π.) λαμβάνει πειθαρχικά μέτρα κατά δικαστών που κωλυσιεργούν.

Η σπουδή της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου να υπερασπιστεί τα μέλη του δικαστικού σώματος απέναντι σε μία πολιτική κριτική που δεν τα αφορά άμεσα, είναι ενδεικτική ενός πραγματικού άγχους σχετικά με την ποιότητα της απονομής της δικαιοσύνης στην Ελλάδα. Αυτό είναι θετικό, καθώς τα τελευταία χρόνια όλες οι μομφές του εκφράζει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με το συγκεκριμένο ψήφισμά του είναι υπαρκτές, πασιφανείς και αποδεδειγμένες. Άλλωστε, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, τέτοιου είδους υποθέσεις ελπίζουμε να βρεθούν ενώπιον των ελληνικών δικαιοδοτικών οργάνων, διότι μέχρι τώρα οι περισσότερες και σημαντικότερες (λ.χ. δίκτυο παρακολουθήσεων) συγκαλύπτονται».

Αλήθεια, τελικά, γιατί θίχτηκαν οι Έλληνες δικαστές;

Αντίθετα, δεκατρείς ανώτατοι δικαστές μειοψήφισαν μη υιοθετώντας την άποψη της Προέδρου του Αρείου Πάγου Ιωάννας Κλάπα, η οποία συγκάλεσε την Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου, ζητώντας, για πρώτη φορά στα χρονικά, να πάρουν θέση οι δικαστές για απόφαση του Ευρωκοινοβουλίου, που είναι θεσμικό πολιτικό όργανο της Ευρωπαικής Ενωσης και την απάντηση θα έπρεπε να τη δώσει η Κυβέρνηση.

Με πλειοψηφία 49 υπέρ, 13 κατά, η Διοικητική Ολομέλεια αποφάσισε ότι το ψήφισμα αποτελεί ανεπίτρεπτη και «ευθεία παρέμβαση στο έργο των ελληνικών δικαστικών αρχών, σε σωρεία υποθέσεων που είναι δικαστικά εκκρεμείς, με αναπόδεικτες και ατεκμηρίωτες αιτιάσεις».

Αντίθετα η μειοψηφία των 13 Αρεοπαγιτών είχε τη γνώμη ότι, το θέμα είναι πολιτικής φύσεως και δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου.

Απουσίασαν περίπου 20 δικαστές, οι οποίοι προφανώς δεν ήθελαν να πάρουν θέση…

Η πρωτοβουλία της Προέδρου του Αρείου Πάγου, που συγκαλεί την Ολομέλεια προκειμένου να «αξιολογήσει» το ψήφισμα και το περιεχόμενό του, πέρα από ασυνήθης προκαλεί και τεράστια ερωτηματικά, καθώς ο Άρειος Πάγος δεν έχει αρμοδιότητα να προχωρήσει σε τέτοιες ενέργειες, ούτε έχει πράξει στο παρελθόν κάτι ανάλογο για ψηφίσματα του Ευρωκοινοβουλίου.

Όπως, μάλιστα, δηλώνουν έγκριτοι συνταγματολόγοι στο ieidiseis.gr «οι δικαστές και οι εισαγγελείς του Αρείου Πάγου, γνωρίζουν καλύτερα από τον καθένα πως, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι θεσμικό – πολιτικό όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τις απαντήσεις σε αυτό μπορεί να τις δώσει μόνον η Εκτελεστική Εξουσία, δηλαδή η Κυβέρνηση και όχι ο Άρειος Πάγος».

Σε αντίθετη περίπτωση, όπως τόνισαν, «το Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας κινδυνεύει να διαπράξει θεσμικό ολίσθημα, διότι με τον τρόπο αυτό, προβαίνοντας σε στήριξη ή όχι της Εκτελεστικής Εξουσίας, παραβιάζει βάναυσα την Αρχή της Διάκρισης των Εξουσιών».

Πληροφορίες, μάλιστα, αναφέρουν ότι ο πρώην σύμβουλος του Χαράλαμπου Αθανασίου, εκπρόσωπος Τύπου του Αρείου Πάγου, Παναγιώτης Λυμπερόπουλος είναι εκείνος που θα κάνει τη σχετική εισήγηση.

Παναγιώτης Δρίβας

Οι αντιφάσεις, όταν μιλάμε για το Κράτος Δικαίου, θεμέλιο για τη δημοκρατική υπόσταση, δεν μπαίνουν και δεν θα έπρεπε να μπαίνουν σε ζυγαριά αλλά αντίθετα να βαδίζουν σε μια σταθερή κατεύθυνση βελτίωσης χωρίς οπισθοδρομήσεις ή αμφισβητήσεις.

Το 2023 η έκθεση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, προειδοποιούσε για “περιορισμούς στην ελευθερία της έκφρασης και στα μέσα ενημέρωσης, αναγκαστικές επιστροφές και φερόμενη βία από τις κυβερνητικές αρχές προς τους μετανάστες και τους αιτούντες άσυλο, ανεπαρκής διερεύνηση και απόδοση ευθυνών για τη βία με βάση το φύλο, συμπεριλαμβανομένης της ενδοοικογενειακής ή συντροφικής βίας, εγκλήματα που αφορούν τη βία με στόχο μέλη εθνικών/φυλετικών/εθνοτικών μειονοτικών ομάδων- και εγκλήματα που αφορούν τη βία ή τις απειλές βίας κατά ΛΟΑΤΚΙ ατόμων”.

Μιλούσε ακόμη για περιστατικά κακομεταχείρισης και κακοποίησης από την αστυνομία, μεταξύ άλλων, εναντίον μελών φυλετικών και εθνοτικών μειονοτικών ομάδων, μεταναστών χωρίς χαρτιά, αιτούντων άσυλο, διαδηλωτών και Ρομά.

Γινόταν εκτενής αναφορά δε, σε έκθεση της Κομισιόν που εξέφρασε ανησυχίες σχετικά με την αδιαφανή κατανομή της κρατικής διαφήμισης στα μέσα ενημέρωσης, καθώς και για την πιθανή πολιτική επιρροή κατά τον διορισμό μελών του διοικητικού συμβουλίου των δημόσιων μέσων ενημέρωσης.  

Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ κάνει επίσης εκτενή αναφορά και στην υπόθεση των παρακολουθήσεων σημειώνοντας ότι «το Σύνταγμα και ο νόμος απαγορεύουν τέτοιες ενέργειες, αλλά υπήρξαν αναφορές περιπτώσεων στις οποίες η κυβέρνηση δεν σεβάστηκε αυτές τις απαγορεύσεις». «Αρκετές αναφορές στα μέσα ενημέρωσης υποστήριξαν ότι η κυβέρνηση χρησιμοποίησε παράνομα λογισμικά για την παρακολούθηση των επικοινωνιών ανώτερων κυβερνητικών αξιωματούχων και δημοσιογράφων», αναφέρεται χαρακτηριστικά. Αξίζει να σημειωθεί ότι γίνεται ονομαστική αναφορά στις περιπτώσεις του Νίκου Ανδρουλάκη, του Θανάση Κουκάκη και του Τάσου Τέλογλου.

Σχεδόν ένα χρόνο μετά το ψήφισμα του Ευρωκοινοβουλίου έρχεται να επιβεβαιώσει μια μελανή πραγματικότητα.

Με ψήφους 330 υπέρ και 254 κατά, το Ευρωκοινοβούλιο ενέκρινε καταδικαστικό ψήφισμα για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Ελλάδα και, μάλιστα, ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επανεξετάσει τη χορήγηση ευρωπαϊκών κονδυλίων προς τη χώρα μας. Το Ευρωκοινοβούλιο εκφράζει τη μεγάλη ανησυχία του για την εξέλιξη εκκρεμών θεμάτων δημοκρατίας στην Ελλάδα, από τη μη διαλεύκανση της δολοφονίας Καραϊβάζ μέχρι το σκάνδαλο των υποκλοπών, το πολύνεκρο ναυάγιο της Πύλου, την τραγωδία των Τεμπών, τις κυβερνητικές παρεμβάσεις σε ανεξάρτητες αρχές.

Έχει σημασία ότι έξι ευρωβουλευτές του Λαϊκού Κόμματος ψήφισαν υπέρ της καταδίκης με δεδομένο ότι το ΕΛΚ κατέθεσε το δικό του ψήφισμα, κάποιοι λένε σε συνεννόηση με την Αθήνα.

Η Le Monde σε αναλυτικό της δημοσίευμα αναφέρει εμφατικά:

• «Η Ουγγαρία και η Πολωνία υπέστησαν αυτή την προσβολή το 2023, αλλά για την Ελλάδα, το λίκνο της δημοκρατίας, είναι η πρώτη. Την Τετάρτη, 7 Φεβρουαρίου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε, στο Στρασβούργο, ψήφισμα που εκφράζει “τη βαθιά ανησυχία του σχετικά με τις πολύ σοβαρές απειλές που βαραίνουν τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα στην Ελλάδα”.

Η καταδίκη προκάλεσε από την άλλη πλευρά την έκρηξη…. καθώς πηγές της κυβέρνησης μίλησαν για πολιτικά υποκινούμενη ομάδα ευρωβουλευτών που συκοφαντεί συστηματικά και με κάθε ευκαιρία την Ελλάδα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, για γνωστούς κύκλους της κεντροαριστεράς και της αριστεράς στην Ευρώπη επανέφεραν στη δημόσια συζήτηση τους υποτιθέμενους κινδύνους για τις συνθήκες του Κράτους Δικαίου που επικρατούν στη χώρα μας. Μίλησαν για ένα κατάπτυστο ψήφισμα και υπενθυμίζουν ότι η Κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας τα τελευταία τέσσερα χρόνια έχει προχωρήσει σε σοβαρές θεσμικές και διοικητικές μεταρρυθμίσεις. Επικαλούνται τα επίσημα συμπεράσματα της έκθεσης της Επιτροπής του 2023 για το Κράτος Δικαίου, στην οποία υπογραμμίζεται η πρόοδος της Ελλάδας στις συστάσεις της.

• Μάλιστα ο επικεφαλής του ΕΛΚ, Μάνφρεντ Βέμπερ ο οποίος την επομένη επισκέφθηκε το Μέγαρο Μαξίμου και συναντήθηκε με τον πρωθυπουργό είπε ότι «Δεν υπάρχει αμφιβολία για την καλή κατεύθυνση στην Ελλάδα» ξεκαθαρίζοντας πως «προφανώς πρόκειται για κομματική πολιτική κατάχρηση ζητημάτων κράτους δικαίου».

Πέραν τούτων, τα οποία θα μπορούσε να εντάξει κάποιος στη σφαίρα και της πολιτικής αντιπαράθεσης ενόψει ευρωεκλογών, οφείλουμε να επισημάνουμε (ξανά) κάτι το αδιανόητο: ότι είναι η πρώτη φορά που η Ελλάδα καταδικάζεται από το Ευρωκοινοβούλιο για ζητήματα που αφορούν το Κράτος Δικαίου. Είναι η πρώτη φορά που μπαίνει η Ελλάδα στο ίδιο “κάδρο” με χώρες όπως η Ουγγαρία, η Πολωνία και η Ρουμανία στις οποίες οι πολίτες ασφυκτικούν. Χώρες που ελέγχονται για αντίστοιχα ζητήματα, ενδεχομένως σε μεγαλύτερο βαθμό αλλά σίγουρα η ελληνική πλευρά πλέον εξετάζεται ενεργά για το πόσο η συμπεριφορά της αντίκειται των αρχών της Ένωσης.

Στις 11-15 Μαρτίου, κλιμάκιο της Κομισιόν θα επισκεφθεί τη χώρα μας, ενόψει της σύνταξης της αναφοράς που δημοσιοποιεί κάθε Ιούλιο για την κατάσταση του κράτους Δικαίου στα κράτη – μέλη, αξιολογώντας τον βαθμό συμμόρφωσης με τις συστάσεις που έχουν απευθυνθεί στην αντίστοιχη περσινή έκθεση.  Στην αξιολόγηση με γνώμονα την εκταμίευση των κονδυλίων της ΕΕ προς την Ελλάδα, τοποθετούνται πλέον εγγυήσεις για την πραγματική ανεξαρτησία των Αρχών, τον σεβασμό των ατομικών ελευθεριών δηλ. διαπιστώσεις για πραγματικά προβλήματα του τόπου μας.

• Όμως η σταθερή υποχώρηση του Κράτους Δικαίου σε χώρες μέλη της ΕΕ έχει να κάνει και μία άλλη ακόμη πιο σοβαρή παράμετρο. Τα κόμματα που εκπροσωπούν την εθνικιστική δεξιά και την ακροδεξιά στα κράτη μέλη της Ε.Ε. οδεύουν προς τις ευρωκάλπες του Ιουνίου με μεγάλες προσδοκίες και στοχεύοντας ψηλά. Θα μπορούσαν να συγκεντρώσουν σχεδόν το ένα τέταρτο των εδρών, σύμφωνα με κάποιες δημοσκοπήσεις.

Το ερώτημα που τίθεται είναι αν η ακροδεξιά θα μπορούσε να συγκεντρώσει αρκετή εξουσία ώστε να απειληθούν το κράτος δικαίου και τα ανθρώπινα δικαιώματα ή ακόμη και να ανατραπούν “πράσινοι” νόμοι. Θα μπορούσε λόγου χάρη να καταστήσει δύσκολη τη διαδικασία έγκρισης από το Ευρωκοινοβούλιο ατόμων σε κομβικές θέσεις, όπως η κεντροδεξιά πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία φημολογείται ότι θα διεκδικήσει ακόμα μία θητεία.

• Οι κίνδυνοι είναι υπαρκτοί παρά το γεγονός ότι τα κεντρώα κόμματα κατάφερναν να αποκρούουν την απειλή στις εκλογικές αναμετρήσεις.

Ηδη, σε σχεδόν δώδεκα ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Γαλλίας και της Γερμανίας, σκληροπυρηνικά αντιμεταναστευτικά κόμματα, και πιο ακραία, όπως του Χέερτ Βίλντερς στην Ολλανδία, βρίσκονται στην κορυφή των δημοσκοπήσεων ή σε απόσταση αναπνοής, στη δεύτερη θέση. Επιπλέον, από την Ιταλία μέχρι την Ολλανδία, ακροδεξιά κόμματα όπως ο Εθνικός Συναγερμός στη Γαλλία και η Εναλλακτική για τη Γερμανία «επενδύουν», μεταξύ άλλων, στην οργή των αγροτών για να διευρύνουν την απήχησή τους ενόψει των ευρωεκλογών τον Ιούνιο. 

Τελευταίο παράδειγμα αποτελεί η Πορτογαλία, όπου η ακροδεξιά ανέβηκε στο 21% της πρόθεσης ψήφου σε νέα δημοσκόπηση, ενόψει των πρόωρων εκλογών στη χώρα, που είναι προγραμματισμένες για τις 10 Μαρτίου, πλησιάζοντας τα κυρίαρχα κεντροαριστερά και κεντροδεξιά κόμματα, των οποίων η υποστήριξη έχει μείνει στάσιμη.

• Ανάλογη είναι η τάση και στην Ελλάδα όπου τα ακροδεξιά κόμματα παρουσιάζουν μια αυξητική τάση ακόμη και αν προς το παρόν δεν είναι ανησυχητική.

Όμως το ζήτημα της ενίσχυσης της ακροδεξιάς στην Ε.Ε., δεν περιορίζεται στον βαθμό εκπροσώπησής της στο Ευρωκοινοβούλιο. Σταθερά θα μπορούσε, για πρώτη φορά, να επηρεάσει την πολιτική ατζέντα της Ευρώπης.

Ένα άλλο στοιχείο είναι ότι σύμφωνα με διάφορες αναλύσεις οι ακροδεξιές πολιτικές δυνάμεις στην Ευρώπη αλλάζουν σταδιακά τη ρητορική τους και αντί να πιέζουν για έξοδο από την Ε.Ε., δίνουν πλέον προτεραιότητα στην ανάγκη αλλαγής της Ένωσης, κάτι που θα μπορούσε εν δυνάμει να κινητοποιήσει τους ψηφοφόρους ενόψει των ευρωεκλογών. Θα μπορούσε επίσης η ακροδεξιά να κερδίσει χωρίς να κερδίσει, εάν η κεντροδεξιά υιοθετήσει τη ρητορική και τις πολιτικές της, ειδικά σε ζητήματα όπως η ταυτότητα, η μετανάστευση και το Ισλάμ.

Έχουν να κάνουν όλα αυτά με την υποχώρηση προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του Κράτους Δικαίου; Ασφαλώς και ίσως υπό αυτό το πρίσμα τα υπαρκτά και με τη βούλα ανάλογα ζήτηματα και στη χώρα μας δεν θα έπρεπε να αντιμετωπίζονται με τη ρητορική της ανθελληνικής προπαγάνδας μερίδας αριστερών ευρωβουλευτών. Αλλά αντίθετα θα έπρεπε να προσμετρώνται και να αντιμετωπίζονται με τολμηρές και καινοτόμες εθνικές πολιτικές.

Πριν δούμε να εκκολάπτεται το αυγό του φιδιού… πάλι.