Σπύρος Σιδέρης

Την Τρίτη ξεκινά στη Γενεύη νέος γύρος έμμεσων διαπραγματεύσεων μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών, με τη διαμεσολάβηση του Ομάν. Πρόκειται για τη δεύτερη κατά σειρά προσπάθεια επανεκκίνησης μιας διαδικασίας που στο παρελθόν δεν κατόρθωσε να οδηγήσει σε καθοριστική πρόοδο. Παρά τις διαδοχικές επαφές, οι δύο πλευρές δεν έχουν ακόμη γεφυρώσει το χάσμα σε βασικά ζητήματα, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες για ενδεχόμενη νέα κλιμάκωση.

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε εκ νέου την Τεχεράνη για τις «συνέπειες» που θα αντιμετωπίσει εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία. Μιλώντας σε δημοσιογράφους επί του προεδρικού αεροσκάφους κατά την επιστροφή του στην Ουάσιγκτον, ο Τραμπ δήλωσε ότι θα συμμετάσχει «εμμέσως» στις συνομιλίες. «Θέλουν να κλείσουν συμφωνία (…) Δεν νομίζω ότι θέλουν να υποστούν τις συνέπειες που θα είχε το να μην κλείσουν συμφωνία», ανέφερε χαρακτηριστικά, απευθυνόμενος στις ιρανικές αρχές.

Trump on Iran: I don’t think they want the consequences of not making a deal. pic.twitter.com/Xb62NjupzT

— Acyn (@Acyn) February 17, 2026

Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε από τη Βουδαπέστη ότι η επίτευξη συμφωνίας με το Ιράν συνιστά «μεγάλη πρόκληση», εξέφρασε ωστόσο συγκρατημένη αισιοδοξία. Όπως τόνισε, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ προκρίνει «ειρηνικά αποτελέσματα και διαπραγματευτικές λύσεις», υπογραμμίζοντας ότι η αμερικανική αντιπροσωπεία μεταβαίνει στη Γενεύη με στόχο την ουσιαστική πρόοδο. Από την πλευρά του Λευκού Οίκου επιβεβαιώθηκε η παρουσία του ειδικού απεσταλμένου για τη Μέση Ανατολή Στιβ Γουίτκοφ και του συμβούλου Τζάρεντ Κούσνερ, εξέλιξη που δείχνει ότι η Ουάσιγκτον «ανεβάζει» το πολιτικό βάρος της αποστολής.

• Στην ελβετική πόλη έφθασε και ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί, επικεφαλής πολυμελούς αντιπροσωπείας που περιλαμβάνει ειδικούς στα οικονομικά και στο πυρηνικό πεδίο. Η Τεχεράνη επιμένει ότι η άρση των αμερικανικών κυρώσεων αποτελεί αδιαπραγμάτευτο στοιχείο κάθε συμφωνίας, συνδέοντας άμεσα το ζήτημα με το επίπεδο εμπλουτισμού ουρανίου και τον αριθμό των φυγοκεντρητών. Ο Αραγκτσί ξεκαθάρισε ότι «η παράδοση απέναντι σε απειλές δεν βρίσκεται στο τραπέζι», προσθέτοντας ότι η ιρανική πλευρά προσέρχεται με «πρακτικές ιδέες» για μια δίκαιη και ισορροπημένη συμφωνία.

Καθοριστικός παραμένει ο ρόλος του Ομάν, το οποίο φιλοξένησε προηγούμενους γύρους επαφών και επιχειρεί να διατηρήσει ανοιχτό τον δίαυλο επικοινωνίας. Ο Αραγκτσί συναντήθηκε στη Γενεύη με τον υπουργό Εξωτερικών του σουλτανάτου, Μπαντρ αλ Μπουσαΐντι, με αντικείμενο τον συντονισμό της νέας φάσης των διαβουλεύσεων. Η ιρανική διπλωματία διαμηνύει ότι επιδιώκει τη διασφάλιση των εθνικών συμφερόντων και τη σταθερότητα στην περιοχή, αφήνοντας ωστόσο σαφές ότι δεν θα αποδεχθεί μονομερείς όρους.

Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκεται το απόθεμα ουρανίου του Ιράν, το οποίο, σύμφωνα με επιθεωρήσεις του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, υπερβαίνει τα 400 κιλά εμπλουτισμένου ουρανίου σε ποσοστό 60%. Ο γενικός διευθυντής του Οργανισμού, Ραφαέλ Γκρόσι, είχε τεχνικές επαφές με τον Αραγκτσί ενόψει των διαπραγματεύσεων, σε μια προσπάθεια αποσαφήνισης κρίσιμων παραμέτρων. Η συνεργασία Τεχεράνης–Οργανισμού είχε διακοπεί μετά τις ισραηλινές και αμερικανικές επιθέσεις στον λεγόμενο «πόλεμο των 12 ημερών», πριν αποκατασταθεί με συμφωνία στο Κάιρο, στοιχείο που δείχνει πόσο εύθραυστη παραμένει η τεχνική επιτήρηση του προγράμματος.

• Η ισραηλινή κυβέρνηση, δια του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου, έχει καταστήσει σαφές ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να προβλέπει πλήρη απομάκρυνση του εμπλουτισμένου ουρανίου από το ιρανικό έδαφος και κατάργηση κάθε δυνατότητας εμπλουτισμού, καθώς και ρύθμιση του ζητήματος των βαλλιστικών πυραύλων. Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, εμφανίζεται διατεθειμένη να συζητήσει περιορισμούς, εφόσον υπάρξει ουσιαστική ελάφρυνση των κυρώσεων που επιβαρύνουν την οικονομία της εδώ και χρόνια. Ιρανοί αξιωματούχοι κάνουν λόγο για ενδεχόμενα αμοιβαία οφέλη σε τομείς όπως η αεροπορία, η εξόρυξη, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, επιχειρώντας να δώσουν στην όποια συμφωνία ένα σαφές οικονομικό κίνητρο.

Παράλληλα με τη διπλωματική κινητικότητα, η στρατιωτική διάσταση παραμένει έντονη. Οι Φρουροί της Επανάστασης πραγματοποίησαν ασκήσεις στο στρατηγικής σημασίας Στενό του Ορμούζ, απ’ όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου. Η ιρανική κρατική τηλεόραση μετέδωσε ότι οι ασκήσεις αποσκοπούν στην αξιολόγηση της ετοιμότητας και στην αποτροπή απειλών, ενώ αξιωματούχοι υπενθύμισαν ότι σε περίπτωση επίθεσης η Τεχεράνη θα μπορούσε να κλείσει τα στενά. Την ίδια ώρα, η Ουάσιγκτον ενισχύει τη ναυτική της παρουσία στην περιοχή, με την ανάπτυξη αεροπλανοφόρων και συνοδευτικών δυνάμεων, διατηρώντας υψηλή την πίεση.

• Η εσωτερική διάσταση στο Ιράν προσθέτει μια ακόμη μεταβλητή. Οι εκτεταμένες κοινωνικές αναταραχές του προηγούμενου έτους, με αιτήματα οικονομικής βελτίωσης, επιβάρυναν το πολιτικό κλίμα και ενίσχυσαν την ανάγκη για οικονομική ανάσα. Για την Τεχεράνη, μια συμφωνία που θα οδηγούσε σε χαλάρωση των κυρώσεων θα μπορούσε να λειτουργήσει σταθεροποιητικά. Για την Ουάσιγκτον, η αποτροπή μιας νέας πυρηνικής κρίσης χωρίς στρατιωτική εμπλοκή αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα.

Το ερώτημα που πλανάται πάνω από τη Γενεύη είναι αν η τρέχουσα συγκυρία θα επιτρέψει έναν βιώσιμο συμβιβασμό ή αν οι αμοιβαίες καχυποψίες θα υπερισχύσουν. Η διπλωματία κινείται σε τεντωμένο σχοινί, ανάμεσα σε απειλές και υποσχέσεις, με το Στενό του Ορμούζ και τα εργαστήρια εμπλουτισμού να λειτουργούν ως διαρκείς υπενθυμίσεις ότι ο χρόνος για λύση δεν είναι απεριόριστος—και ότι ένα «πάγωμα» στη Γενεύη θα μπορούσε να μεταφραστεί σε εκρηκτική πραγματικότητα στην περιοχή.

Όπως ανέφερε ο ίδιος αξιωματούχος, η επίσκεψη πραγματοποιήθηκε έπειτα από πρόσκληση του διοικητή του Αμερικανικού Κεντρικού Στρατηγείου των ΗΠΑ (CENTCOM), ναυάρχου Μπραντ Κούπερ, με στόχο να εκφραστεί η εκτίμηση της αμερικανικής κυβέρνησης προς τα στελέχη των ενόπλων δυνάμεων που υπηρετούν στην περιοχή. Το αεροπλανοφόρο αποτελεί μέρος της δύναμης κρούσης Lincoln Carrier Strike Group.

Όπως μεταδίδει το αμερικανικό μέσο, η παρουσία Κούσνερ και Γουίτκοφ στο αεροπλανοφόρο υπογράμμισε ότι, παρά την επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, η κυβέρνηση Τραμπ διατηρεί ισχυρή στρατιωτική παρουσίαστη Μέση Ανατολή.

Η συγκέντρωση δυνάμεων στην περιοχή έχει ενισχυθεί τις τελευταίες εβδομάδες, την περίοδο κατά την οποία ο Αμερικανός πρόεδρος εξέταζε σενάρια στρατιωτικής δράσης κατά του Ιράν, χωρίς ωστόσο να έχει ληφθεί απόφαση για την υλοποίησή τους.

Η επίσκεψη πραγματοποιήθηκε μία ημέρα αφότου ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν «πολύ καλές συνομιλίες» με το Ιράν, μετά τη συμμετοχή αντιπροσωπειών των δύο χωρών σε έμμεσες διαβουλεύσεις στο Ομάν. «Το Ιράν φαίνεται πως θέλει πολύ να καταλήξει σε συμφωνία», ανέφερε ο Τραμπ μιλώντας σε δημοσιογράφους εν πτήσει με το Air Force One, προσθέτοντας ότι «μένει να φανεί ποιο θα είναι το περιεχόμενο αυτής της συμφωνίας».

Οι συνομιλίες αυτές αποτέλεσαν τον πρώτο γύρο επαφών μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης μετά τα πλήγματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν το περασμένο καλοκαίρι. Σύμφωνα με μία από τις περιφερειακές πηγές, τόσο οι Αρχές του Ομάν όσο και η ιρανική πλευρά είχαν ενημερωθεί εκ των προτέρων για την επίσκεψη στο αεροπλανοφόρο.

Ο Λευκός Οίκος δεν απάντησε άμεσα σε αίτημα για σχολιασμό.

Σπύρος Σιδέρης

Αυτή η «νέα φρουρά» ανοίγει ένα εντελώς διαφορετικό κεφάλαιο στις διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία, μετατοπίζοντας το βάρος από τα θεσμικά κανάλια σε ένα δίκτυο προσώπων που λειτουργούν ταχύτατα, άτυπα και μερικές φορές απρόβλεπτα.

Και αυτό, την ώρα που το ειρηνευτικό σχέδιο των 28 σημείων καταγράφει συνεχείς αναπροσαρμογές, ενώ Ουκρανία, Ρωσία και Ευρώπη προσπαθούν να αποκωδικοποιήσουν την «τρόικα» Ντρίσκολ–Γουίτκοφ–Κούσνερ.

Ο Νταν Ντρίσκολ: Από “drone guy” σε κεντρικό διαπραγματευτή

Η πρώτη μεγάλη έκπληξη ήρθε όταν ο Νταν Ντρίσκολ, ο νεότερος υπουργός Στρατού στην ιστορία των ΗΠΑ, εμφανίστηκε απροειδοποίητα στο Κίεβο. Ένας άνθρωπος που μέχρι πριν λίγους μήνες ήταν γνωστός κυρίως για προϋπολογισμούς, εξοπλισμούς και μεταρρυθμίσεις στην αμερικανική στρατιωτική διοίκηση, βρέθηκε ξαφνικά στο επίκεντρο μιας σειράς άτυπων διαπραγματεύσεων με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι και κορυφαίους Ουκρανούς αξιωματούχους.

Ο ίδιος δεν διαθέτει κλασική διπλωματική προϋπηρεσία ούτε ιστορικό ενασχόλησης με τη Ρωσία ή την Ουκρανία. Είναι, όμως, γνωστός για την πίστη του στη στρατιωτική τεχνολογία — ειδικά στα drones — τα οποία θεωρεί «το μέλλον της μάχης». Αυτή η τεχνολογική προσέγγιση ταιριάζει ιδανικά στο αφήγημα του Τραμπ περί «ανατροπής των δεδομένων στο πεδίο».

Η άνοδος του Ντρίσκολ συνδέεται άμεσα με τη στενή του σχέση με τον αντιπρόεδρο Τζέι-Ντι Βανς. Οι δύο άνδρες γνωρίστηκαν στο Γέιλ, έγιναν φίλοι και συμπορεύτηκαν πολιτικά. Όταν ο Βανς επιλέχθηκε για υποψήφιος αντιπρόεδρος, ο Ντρίσκολ ταξίδεψε αυθημερόν από την Ελβετία στις ΗΠΑ για να μπει στη μηχανή του προεκλογικού αγώνα — μια κίνηση που ενίσχυσε ακόμη περισσότερο τον δεσμό τους.

Αυτή η προσωπική εγγύτητα τον έκανε, στα μάτια του Τραμπ, έναν άνθρωπο απόλυτης εμπιστοσύνης, ικανό να αναλάβει έναν ρόλο που συνήθως προορίζεται για προσωπικότητες με δεκαετίες διπλωματικής εμπειρίας.

Αθόρυβος αλλά κρίσιμος: Η αλυσίδα Κίεβο–Γενεύη–Άμπου Ντάμπι

Ο Ντρίσκολ δεν περιορίστηκε στο ταξίδι-έκπληξη στην Ουκρανία. Συμμετείχε σε σειρά κρίσιμων συζητήσεων στη Γενεύη, πλάι στον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, τον ειδικό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ και τον Τζάρεντ Κούσνερ — τον γαμπρό του Τραμπ, ο οποίος επιστρέφει στη διεθνή σκηνή παρά τις επανειλημμένες δηλώσεις ότι δεν θα ανακατευτεί ξανά με την πολιτική.

Το επόμενο στάδιο ήταν το Άμπου Ντάμπι, όπου ο Ντρίσκολ βρέθηκε σε απευθείας συνομιλίες με Ρώσους αξιωματούχους, παρά το ότι δεν έχει τυπικά διπλωματικά χαρτοφυλάκια. Το γεγονός ότι ο Τραμπ τον έστειλε να διαπραγματευτεί την ίδια στιγμή που ο Στιβ Γουίτκοφ επρόκειτο να μεταβεί στη Μόσχα για συνάντηση με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, αποκαλύπτει ότι ο Λευκός Οίκος έχει επιλέξει μια τακτική διαπραγμάτευσης σε πολλά επίπεδα, μέσα και έξω από τα θεσμικά κανάλια.

Οι άλλοι “άσσοι”: Γουίτκοφ, Μπαράκ, Κούσνερ

Ο Ντρίσκολ δεν είναι ο μόνος «αντισυμβατικός» παίκτης που χρησιμοποιεί ο Τραμπ.

Στιβ Γουίτκοφ
Ένας δισεκατομμυριούχος developer, χωρίς παραδοσιακή διπλωματική εμπειρία, που μετατράπηκε στον κύριο διαμεσολαβητή του Λευκού Οίκου με τη Μόσχα. Ο Τραμπ του έχει αναθέσει τον πιο λεπτό ρόλο: την άμεση διαχείριση της επαφής με τον Πούτιν, ειδικά γύρω από το ειρηνευτικό σχέδιο και τις «λεπτές» τροποποιήσεις του.

Τόμας Μπαράκ
Ο Τόμας Μπαράκ, με ισχυρό επιχειρηματικό υπόβαθρο και σήμερα πρέσβης των ΗΠΑ στην Τουρκία, λειτουργεί ως δίαυλος επικοινωνίας με κρίσιμα κέντρα εξουσίας στη Μέση Ανατολή και την ευρύτερη περιοχή. Η παρουσία του σε αυτό το άτυπο δίκτυο ενισχύει τη δυνατότητα του Τραμπ να «κουμπώνει» τον ουκρανικό φάκελο με τις ευρύτερες ενεργειακές και ασφαλιστικές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο και στη Μαύρη Θάλασσα — μια επιλογή που ξάφνιασε ακόμη και έμπειρους Αμερικανούς διπλωμάτες.

Τζάρεντ Κούσνερ
Το «παλιό νέο» πρόσωπο. Ο αρχιτέκτονας των Συμφωνιών του Αβραάμ, που πλέον έχει ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση του επικαιροποιημένου ειρηνευτικού πλαισίου μαζί με τον Ντρίσκολ. Για πολλούς Ευρωπαίους, ο Κούσνερ είναι σύμβολο μιας «παράλληλης διπλωματίας» που δυσκολεύονται να εμπιστευτούν, ακριβώς επειδή δεν περνά μέσα από τα κλασικά θεσμικά φίλτρα.

Αυτό το τρίο —Γουίτκοφ, Μπαράκ, Κούσνερ— συνθέτει μια ομάδα που βρίσκεται εκτός του παραδοσιακού διπλωματικού κατεστημένου, δύσκολη να προβλεφθεί, αλλά εξαιρετικά αποτελεσματική στο να κινείται γρήγορα και ευέλικτα, κάτι που ο Τραμπ θεωρεί αναγκαίο.

Γιατί ο Τραμπ επιλέγει “outsiders”;

Σύμφωνα με στενούς συνεργάτες του προέδρου, η επιλογή όλων αυτών των προσώπων υπηρετεί το δόγμα της “disruptive diplomacy” — μιας διπλωματίας που δεν στηρίζεται σε πρωτόκολλα αλλά σε προσωπικές σχέσεις, ταχύτητα, τεχνοκρατική ματιά και απόλυτη εμπιστοσύνη.

Ο Ντόναλντ Τραμπ πιστεύει ότι οι παραδοσιακές δομές λειτουργούν αργά, ότι το Στέιτ Ντιπάρτμεντ δεν μπορεί να διαχειριστεί την πολυπλοκότητα της μεταπολεμικής Ευρώπης και ότι χρειάζεται ανθρώπους που «δεν φοβούνται να πάρουν ρίσκο». Γι’ αυτό και βάζει μπροστά:

• τον Ντρίσκολ για την τεχνολογική διάσταση του πολέμου,
• τον Γουίτκοφ για τις «χειρουργικές» αποστολές με τη Μόσχα,
• τον Μπαράκ για τη Μέση Ανατολή και τον χώρο όπου διασταυρώνονται Ευρώπη–Ρωσία–Τουρκία,
• τον Κούσνερ για τον συντονισμό των πολιτικών γραμμών και τη γεφύρωση Λευκού Οίκου–περιφερειακών παικτών.

Το κρίσιμο ερώτημα: Αποτελεσματικότητα ή επικίνδυνο πείραμα;

Για τους υποστηρικτές του Τραμπ, η νέα αυτή ομάδα είναι μια σειρά από στρατηγικά “μπροστινά” πρόσωπα, ικανά να πετύχουν ό,τι δεν πέτυχαν οι κλασικοί επαγγελματίες διπλωμάτες. Για τους επικριτές του, όμως, η πρακτική αυτή μοιάζει με «διπλωματία ιδιωτικού γραφείου», που ενδέχεται να δημιουργήσει σοβαρές ανισορροπίες και να αφήσει την Ευρώπη και την Ουκρανία μπροστά σε τετελεσμένα.

Όπως και να έχει, το σίγουρο είναι ότι το ειρηνευτικό σχέδιο και το παιχνίδι των μεγάλων δυνάμεων διαμορφώνονται πλέον όχι μόνο από υπουργούς και διπλωμάτες, αλλά και από ανθρώπους όπως ο Νταν Ντρίσκολ — ο «άνθρωπος των drones» που μέσα σε λίγους μήνες βρέθηκε από την Ελβετία των διακοπών του, στο Κίεβο, τη Γενεύη και το Άμπου Ντάμπι.

Και ίσως αυτή η «εξωτερική ομάδα» να είναι τελικά η πιο πιστή αντανάκλαση του τρόπου με τον οποίο ο Ντόναλντ Τραμπ αντιλαμβάνεται τον κόσμο:
όχι μέσα από θεσμούς, αλλά μέσα από πρόσωπα που μπορεί να εμπιστευτεί — και μόνο αυτά.

«Συζήτησαν την πρώτη φάση, στην οποία βρισκόμαστε αυτήν τη στιγμή, με στόχο την επιστροφή των εναπομεινάντων ομήρων μας, όπως και το μέλλον της δεύτερης φάσης αυτού του σχεδίου, που περιλαμβάνει τον αφοπλισμό της Χαμάς, την αποστρατιωτικοποίηση της Γάζας και την εγγύηση πως η Χαμάς δεν θα έχει πλέον κανέναν ρόλο να διαδραματίσει στο μέλλον της Γάζας», διευκρίνισε η Σος Μπεντρόσιαν, κατά τη διάρκεια μιας συνέντευξης Τύπου.

Ένα μήνα μετά την άσκηση πιέσεων σε Ισραήλ και Χαμάς

Η συνάντηση μεταξύ του γαμπρού του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και του Ισραηλινού πρωθυπουργού πραγματοποιείται έναν μήνα αφού η Ουάσιγκτον και περιφερειακά κράτη άσκησαν πιέσεις στο Ισραήλ και τη Χαμάς για την εφαρμογή μιας εκεχειρίας, έπειτα από δύο χρόνια ενός καταστροφικού πολέμου.

Εντούτοις, οποιαδήποτε πρόοδος στο σχέδιο κατάπαυσης του πυρός του Τραμπ δεν απαιτεί μονάχα οι δύο πλευρές να συμφωνήσουν σε θέματα όπου είχαν αποτύχει σε προηγούμενες ειρηνευτικές προσπάθειες, αλλά επίσης να επιλύσουν το αδιέξοδο σχετικά με τους εγκλωβισμένους μαχητές της Χαμάς.

Ένας αξιωματούχος με γνώση των λεπτομερειών που τέθηκαν επί τάπητος στη σημερινή συνάντηση είπε πως η συζήτηση επικεντρώθηκε επίσης τόσο στο θέμα των εγκλωβισμένων μαχητών όσο και σε εκείνο μιας διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης για τη Γάζα βάσει του σχεδίου Τραμπ.

Υπάρχουν περίπου 200 μαχητές στα τούνελ κάτω από τη Ράφα στην περιοχή της Γάζας που συνεχίζει να ελέγχει ο ισραηλινός στρατός, με τη Χαμάς να ζητάει να τους επιτραπεί να αποχωρήσουν, ένα αίτημα στο οποίο προς το παρόν αντιστέκεται το Ισραήλ.

«Οποιαδήποτε απόφαση λαμβάνεται σε συνεργασία με τη διοίκηση Τραμπ»

Η κυβερνητική εκπρόσωπος είπε πως οποιαδήποτε απόφαση σχετικά με τις πολιτικές του Ισραήλ στη Γάζα λαμβάνεται σε συνεργασία με τη διοίκηση Τραμπ.

Ο Αμερικανός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ περιέγραψε την περασμένη εβδομάδα τις προσπάθειες να επιλυθεί το αδιέξοδο με το να παρασχεθεί στους μαχητές ένα ασφαλές πέρασμα για να περάσουν σε περιοχές που ελέγχει η Χαμάς ως αντάλλαγμα για τον αφοπλισμό ως μία δοκιμασία για τα επόμενα βήματα στο ευρύτερο σχέδιο εκεχειρίας.

Δύο δυτικοί διπλωμάτες είπαν πως το Ισραήλ είναι απρόθυμο να επιτρέψει οποιαδήποτε ασφαλή διέλευση σε άλλη περιοχή της Γάζας ή στην Αίγυπτο.

Ένας αξιωματούχος της Χαμάς ανέφερε πως οι συνομιλίες για το θέμα συνεχίζονται. Η Χαμάς θέλει να επιλυθεί η διαμάχη και να «αρθεί οποιοδήποτε πρόσχημα που το Ισραήλ θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει για να υπονομεύσει τη συμφωνία εκεχειρίας», όμως πρόσθεσε πως η Χαμάς απορρίπτει την παράδοση των μαχητών.

Σπύρος Σιδέρης

Η παρουσία τους, αλλά και η θεματολογία της συζήτησης, καταδεικνύουν την πρόθεση της αμερικανικής διοίκησης να επανεξετάσει τις στρατηγικές της για την περιοχή, δίνοντας έμφαση τόσο στην ανθρωπιστική διάσταση όσο και στη μεταπολεμική σταθεροποίηση.

Στο επίκεντρο η ανθρωπιστική κρίση και η «επόμενη μέρα»

Σύμφωνα με δηλώσεις ανώτατων αξιωματούχων του Λευκού Οίκου, που επικαλείται το πρακτορείο Reuters, η συνάντηση επικεντρώθηκε σε τρία βασικά ζητήματα:

• Ενίσχυση της ανθρωπιστικής βοήθειας, με αύξηση των ποσοτήτων τροφίμων και καλύτερους μηχανισμούς διανομής.
• Διαχείριση της κρίσης των ομήρων, που παραμένει ανοιχτή πληγή για όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές.
• Σχέδιο για την επόμενη μέρα, με στόχο τη διαμόρφωση ενός πλαισίου διοίκησης της Γάζας χωρίς την παρουσία της Χαμάς στην εξουσία.

Ο αξιωματούχος χαρακτήρισε τη συνεδρίαση «πολιτική συνάντηση εργασίας», σημειώνοντας πως τέτοιες επαφές γίνονται συχνά στο προεδρικό επιτελείο. Παράλληλα, επιβεβαίωσε ότι ο Στιβ Γουίτκοφ, ειδικός απεσταλμένος του Προέδρου για τη Μέση Ανατολή, βρίσκεται σε διαρκή επαφή με τον Μπλερ και τον Κούσνερ, εξετάζοντας εναλλακτικά σενάρια για την ανασυγκρότηση του παλαιστινιακού θύλακα.

Πολιτικά μηνύματα και διεθνείς ισορροπίες

Η συμμετοχή του Τόνι Μπλερ, ο οποίος είχε ενεργό ρόλο σε διεθνείς διαπραγματεύσεις κατά τη διάρκεια της πρωθυπουργίας του, και του Τζάρεντ Κούσνερ, αρχιτέκτονα της λεγόμενης «Συμφωνίας του Αιώνα», δείχνει πως η Ουάσιγκτον επιχειρεί να συγκεντρώσει εμπειρία και πολιτικό κεφάλαιο για να χαράξει μια νέα στρατηγική. Ο Κούσνερ, που διατηρεί σχέσεις με περιφερειακούς παράγοντες, και ο Μπλερ, με το ιστορικό του στη Μέση Ανατολή, φέρονται να κατέθεσαν προτάσεις για μια διοίκηση της Γάζας «μετά τη Χαμάς», εξετάζοντας τη συμμετοχή διεθνών και τοπικών θεσμών.

Το αμερικανικό site Axios είχε προαναγγείλει τη συνάντηση, τονίζοντας ότι οι δύο σύμβουλοι θα παρουσίαζαν στον Τραμπ ιδέες για τη μεταπολεμική περίοδο, περιλαμβανομένων λύσεων για την ασφάλεια και την ανασυγκρότηση.

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, ο Μπλερ είχε ήδη επισκεφθεί τον Λευκό Οίκο τον περασμένο Ιούλιο, την ημέρα που ο Μπενιαμίν Νετανιάχου συναντήθηκε με τον Τραμπ.

Η στάση της Χαμάς και οι κατηγορίες για μεροληψία

Λίγο πριν από τη συνάντηση, η Χαμάς κατηγόρησε την Ουάσιγκτον για μεροληψία υπέρ του Ισραήλ, καταγγέλλοντας δηλώσεις του Γουίτκοφ που απέδιδαν στο κίνημα την ευθύνη για την καθυστέρηση συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός.

Ο ανώτερος αξιωματούχος της Χαμάς Ιζάτ αλ-Ρισκ εξέφρασε «έκπληξη» για τη στάση των ΗΠΑ, υποστηρίζοντας ότι «οι ευθύνες δεν είναι μονομερείς».

Οι δηλώσεις αυτές, σε συνδυασμό με τις εικόνες από τη Γάζα, όπου η ανθρωπιστική κατάσταση επιδεινώνεται δραματικά, τροφοδοτούν την κριτική εναντίον του Ισραήλ και αυξάνουν την πίεση για αλλαγή πορείας. Οι τελευταίες εκθέσεις μιλούν για εκατοντάδες θύματα και σοβαρές ελλείψεις τροφίμων, με τις εικόνες λιμοκτονούντων παιδιών να προκαλούν παγκόσμια αγανάκτηση.

Στρατηγικές προεκτάσεις και εσωτερική πολιτική

Το δημοσίευμα επισημαίνει ότι η νέα συνάντηση εντάσσεται σε μια πιο ευρεία προσπάθεια του Τραμπ να επιδείξει διπλωματική κινητικότητα στην περιοχή, επτά μήνες μετά την έναρξη της δεύτερης θητείας του. Αν και είχε δεσμευθεί προεκλογικά για έναν «ταχύ τερματισμό» της σύγκρουσης, η πραγματικότητα αποδεικνύεται πιο περίπλοκη. Η εκεχειρία διάρκειας δύο μηνών που είχε επιτευχθεί στην αρχή της θητείας του κατέρρευσε, ενώ οι ισραηλινές επιθέσεις προκάλεσαν εκατοντάδες θανάτους, προκαλώντας έντονη κριτική από διεθνείς οργανισμούς και συμμάχους.

Η συνάντηση με τον Μπλερ και τον Κούσνερ, σύμφωνα με αναλυτές, έχει και εσωτερική πολιτική διάσταση: προσφέρει στον Τραμπ την ευκαιρία να δείξει ότι μπορεί να κινηθεί πέρα από τα σύνορα της Αμερικής και να «αναλάβει δράση» σε ένα πεδίο που συχνά δοκιμάζει τις ηγεσίες. Η αναφορά σε μια «συνολική, ανθρώπινη και αποτελεσματική» προσέγγιση από τον Λευκό Οίκο δείχνει την πρόθεση να συνδυαστούν ανθρωπιστικές παροχές με στρατηγικό σχεδιασμό, σε μια περιοχή που παραμένει ασταθής.

Παρά τις φιλόδοξες δηλώσεις, η πραγματικότητα δείχνει ότι ο δρόμος για μια βιώσιμη ειρήνη στη Γάζα παραμένει δύσβατος. Η συνάντηση της Ουάσιγκτον στέλνει μηνύματα, αλλά δεν αλλάζει τα δεδομένα στο πεδίο. Η Χαμάς διατηρεί τις θέσεις της, το Ισραήλ επιμένει στην ασφάλεια και την εξουδετέρωση της οργάνωσης, ενώ οι ανθρωπιστικές ανάγκες αυξάνονται.

Όπως καταλήγει το αραβικό ρεπορτάζ, το ουσιαστικό μήνυμα από τον Λευκό Οίκο είναι ένα: η Ουάσιγκτον θέλει να δείξει ότι αναζητά λύσεις, αλλά ο χρόνος πιέζει. Αν οι πρωτοβουλίες δεν μετατραπούν σε χειροπιαστά αποτελέσματα, τότε οι συζητήσεις, όσο υψηλού επιπέδου κι αν είναι, κινδυνεύουν να παραμείνουν πολιτική ρητορική χωρίς αντίκρισμα.