Ο Γενικός Διευθυντής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), αφού συμβουλεύτηκε τα Συμβαλλόμενα Κράτη όπου είναι γνωστό ότι το συμβάν συμβαίνει αυτήν τη στιγμή, αποφασίζει ότι η νόσος Έμπολα που προκαλείται από τον ιό Bundibugyo στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και την Ουγκάντα ​​συνιστά έκτακτη ανάγκη δημόσιας υγείας διεθνούς εμβέλειας (ΔΥΕ), αλλά δεν πληροί τα κριτήρια της πανδημικής έκτακτης ανάγκης, όπως ορίζονται στον ΔΥΚ.

Ο Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ εκφράζει την ευγνωμοσύνη του στην ηγεσία της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό και της Ουγκάντα ​​για τη δέσμευσή τους να λάβουν τα απαραίτητα και δυναμικά μέτρα για να θέσουν υπό έλεγχο το συμβάν, καθώς και για την ειλικρίνειά τους στην αξιολόγηση του κινδύνου που θέτει αυτό το συμβάν για άλλα κράτη μέρη, επιτρέποντας έτσι στην παγκόσμια κοινότητα να λάβει τα απαραίτητα μέτρα ετοιμότητας.

Στην απόφασή του, ο Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ έλαβε υπόψη, μεταξύ άλλων , πληροφορίες που παρείχαν τα συμβαλλόμενα κράτη – τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και την Ουγκάντα ​​- επιστημονικές αρχές καθώς και τα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία και άλλες σχετικές πληροφορίες· και αξιολόγησε τον κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία, τον κίνδυνο διεθνούς εξάπλωσης ασθενειών και τον κίνδυνο παρεμβολής στη διεθνή κυκλοφορία (δείτε ΕΔΩ ολόκληρη την ανακοίνωση του ΠΟΥ).

Η προειδοποίηση του Αμερικανικού Οργανισμού Υγείας: Τί είναι και πώς μεταδίδεται η νόσος Έμπολα

Η νόσος Έμπολα προκαλείται από μια ομάδα ιών που ονομάζονται ορθοεμπολαϊοί (orthoebolaviruses, πρώην ebolavirus). Οι ιοί αυτοί μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή και συχνά θανατηφόρα ασθένεια, με ποσοστά θνησιμότητας που μπορεί να φτάσουν το 80%-90% αν δεν υπάρξει θεραπεία. Ανακαλύφθηκαν το 1976 στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και εντοπίζονται κυρίως στην υποσαχάρια Αφρική.

Υπάρχουν τέσσερις τύποι ορθοεμπολαϊών που προκαλούν νόσο στον άνθρωπο:

ο ιός Ebola (Orthoebolavirus zairense),
ο ιός Sudan (Orthoebolavirus sudanense),
ο ιός Taï Forest (Orthoebolavirus taiense),
και ο ιός Bundibugyo (Orthoebolavirus bundibugyoense).
Δύο άλλοι τύποι, ο Reston και ο Bombali, δεν έχουν μέχρι σήμερα προκαλέσει νόσο σε ανθρώπους.

Τα πρώτα συμπτώματα της νόσου είναι συνήθως «ξηρά» και περιλαμβάνουν πυρετό, πόνους στο σώμα, μυαλγίες και έντονη κόπωση. Καθώς η ασθένεια εξελίσσεται, εμφανίζονται «υγρά» συμπτώματα όπως διάρροια, έμετοι και ανεξήγητες αιμορραγίες.

Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν από δύο έως 21 ημέρες μετά την έκθεση στον ιό, με τον μέσο χρόνο επώασης να κυμαίνεται μεταξύ οκτώ και δέκα ημερών.

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος μόλυνσης αφορά τους υγειονομικούς και τα μέλη οικογενειών που φροντίζουν ασθενείς χωρίς επαρκή μέτρα προστασίας. Για το ευρύ κοινό και τους ταξιδιώτες ο κίνδυνος θεωρείται χαμηλός.

Η μετάδοση γίνεται μέσω επαφής με σωματικά υγρά μολυσμένων ζωντανών ή νεκρών ατόμων, όπως αίμα, ούρα, κόπρανα, σάλιο, ιδρώτας, εμετός, μητρικό γάλα, σπέρμα ή κολπικά υγρά. Σπανιότερα, η μετάδοση μπορεί να προέλθει από επαφή με μολυσμένα ζώα, όπως νυχτερίδες ή πρωτεύοντα θηλαστικά.

Οι υγειονομικές αρχές συνιστούν την αποφυγή επαφής με σωματικά υγρά, μολυσμένα αντικείμενα και ζώα άγριας πανίδας σε περιοχές όπου υπάρχουν κρούσματα. Η χρήση ατομικού προστατευτικού εξοπλισμού είναι απαραίτητη κατά τη φροντίδα ασθενών ή νεκρών από Έμπολα.

Όσοι επιστρέφουν από περιοχές με ενεργές επιδημίες πρέπει να παρακολουθούν την υγεία τους για 21 ημέρες και να αναζητούν άμεσα ιατρική βοήθεια αν εμφανίσουν συμπτώματα.

Στις ΗΠΑ έχει εγκριθεί το εμβόλιο ERVEBO® για την πρόληψη της νόσου που προκαλεί ο ιός Ebola του είδους Orthoebolavirus zairense. Το εμβόλιο συνιστάται για ενήλικες που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο έκθεσης.

Η διάγνωση γίνεται κυρίως με μοριακές εξετάσεις PCR σε δείγματα αίματος, ενώ μπορούν να χρησιμοποιηθούν και εξετάσεις αντισωμάτων για να διαπιστωθεί αν κάποιος είχε πρόσφατα νοσήσει. Οι ύποπτοι ασθενείς απομονώνονται έως ότου επιβεβαιωθούν τα αποτελέσματα.

Σε ένα περιστατικό το ένα τέταρτο των παιδιών που ζούσαν σε ορφανοτροφείο της Κινσάσα -16 από τα 62-πέθαναν από χολέρα, πρόσθεσε η ίδια πηγή.

«Τα παιδιά στη ΛΔ Κονγκό δεν θα έπρεπε να επηρεάζονται τόσο πολύ από μια ασθένεια που μπορεί να προληφθεί», τόνισε ο Τζον Άγκμπορ εκπρόσωπος της Unicef.

Η χολέρα είναι μια σοβαρή και ενδεχομένως φονική ασθένεια που μεταδίδεται γρήγορα όταν υπάρχει έλλειψη καθαρού πόσιμου νερού και επαρκούς υγιεινής.

Οι αφρικανικές υγειονομικές αρχές έκρουσαν τον Νοέμβριο τον κώδωνα του κινδύνου αναφορικά με την αύξηση των κρουσμάτων της χολέρας στην Ανγκόλα, στο Μπουρούντι και σε άλλες περιοχές της ηπείρου, όπου πέρυσι καταγράφηκε αύξηση των κρουσμάτων κατά 30%.

Στη ΛΔ Κονγκό οι συγκρούσεις και η έλλειψη πρόσβασης σε καθαρό νερό επιδεινώνουν την κρίση, με τη Unicef να τονίζει ότι χρειάζεται περισσότερη χρηματοδότηση για υγειονομικές υπηρεσίες όπως και υπηρεσίες αποχέτευσης και ύδρευσης.

Από τον Ιανουάριο οι αρχές της χώρας έχουν καταγράψει 64.427 κρούσματα χολέρας και 1.888 θανάτους, εκ των οποίων οι 14.818 μολύνσεις αφορούσαν παιδιά όπως και οι 340 θάνατοι, σύμφωνα με τη Unicef.

Δεκαεπτά από τις 26 επαρχίες της ΛΔ Κονγκό επηρεάζονται από την επιδημία.

Την ίδια ώρα μόνο το 43% των κατοίκων της χώρας έχει πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες υδροδότησης, το χαμηλότερο ποσοστό στην Αφρική, και μόλις το 15% χρησιμοποιεί βασικές εγκαταστάσεις υγιεινής.

Η κυβέρνηση της χώρας έχει καταρτίσει σχέδιο εξάλειψης της χολέρας με προτεινόμενο προϋπολογισμό 192 εκατ. δολάρια, το οποίο όμως παραμένει σε μεγάλο βαθμό υποχρηματοδοτούμενο, κατήγγειλε η Unicef.

Η υπηρεσία του ΟΗΕ για τα παιδιά απευθύνει έκκληση για τη συγκέντρωση περίπου 6 εκατ. δολαρίων το 2026 προκειμένου να διατηρήσει το έργο της ταχείας αντίδρασης.

«Χωρίς επιπλέον πόρους και συντονισμένη δράση μπορεί να χαθούν πολλές περισσότερες ζωές», υπογράμμισε ο Άγκμπορ.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, οι πρώτες 400 δόσεις του εμβολίου Ervebo από το εθνικό απόθεμα των 2.000 δόσεων παραδόθηκαν στην πόλη Μπουλάπε, που αποτελεί το επίκεντρο της επιδημίας. Παράλληλα, η Διεθνής Συντονιστική Ομάδα για την Παροχή Εμβολίων ενέκρινε την αποστολή περίπου 45.000 επιπλέον δόσεων προς τη χώρα, ώστε να ενισχυθεί η επιχείρηση περιορισμού της μετάδοσης.

Η κατάσταση στο Κονγκό

Η επιδημία –η πρώτη που καταγράφεται στη χώρα τα τελευταία τρία χρόνια– ανακοινώθηκε στις αρχές Σεπτεμβρίου. Τα πυκνά τροπικά δάση του Κονγκό αποτελούν φυσικό «καταφύγιο» για τον ιό Έμπολα, ο οποίος προκαλεί υψηλό πυρετό, μυαλγίες, διάρροια και μπορεί να παραμένει στον οργανισμό των επιζώντων για χρόνια, με κίνδυνο να επανεμφανιστεί αργότερα.

Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία του υπουργείου Υγείας της χώρας, έχουν καταγραφεί 32 ύποπτα κρούσματα, 20 επιβεβαιωμένα και 16 θάνατοι.

«Μπορούμε να το περιορίσουμε – αλλά ο χρόνος πιέζει»

«Ο περιορισμός της επιδημίας είναι εφικτός, αλλά θα είναι δύσκολος αν χάσουμε το παράθυρο ευκαιρίας», δήλωσε ο Patrick Otim, επικεφαλής προγραμμάτων του ΠΟΥ, σε ενημέρωση στη Γενεύη την προηγούμενη εβδομάδα, ζητώντας περισσότερη στήριξη για την κυβέρνηση του Κονγκό και τους διεθνείς εταίρους.

Ο Patrick Otim προειδοποίησε ότι η επιδημία ενδέχεται να επεκταθεί, καθώς εντοπίστηκε νέο επιβεβαιωμένο κρούσμα σε απόσταση 70 χλμ. από το επίκεντρο, ενώ εκτίμησε ότι υπάρχει μέτριος κίνδυνος διασποράς και σε άλλες χώρες, ιδιαίτερα στη γειτονική Αγκόλα.

Προβληματισμός για την επάρκεια της ανταπόκρισης

Διεθνείς ανθρωπιστικές οργανώσεις εξέφρασαν ανησυχία ότι το Κονγκό μπορεί να δυσκολευτεί να οργανώσει μια αποτελεσματική απάντηση, εξαιτίας των πρόσφατων περικοπών στη διεθνή βοήθεια και της αποδυνάμωσης της USAID (Υπηρεσία Διεθνούς Ανάπτυξης των ΗΠΑ) κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.

Η οργάνωση ADF (Allied Democratic Forces, «Συμμαχικές Δημοκρατικές Δυνάμεις»), παράταξη που αρχικά είχαν σχηματίσει μαχητές από την Ουγκάντα, στην πλειονότητά τους μουσουλμάνοι, έχει σκοτώσει χιλιάδες αμάχους κι έχει κλιμακώσει τις εφόδους, τις λεηλασίες και τις σφαγές σε τομείς της βορειοανατολικής ΛΔ Κονγκό το τελευταίο διάστημα. Παρά την ανάπτυξη μονάδων του στρατού της Ουγκάντας στην περιοχή για να βοηθήσει αυτόν της ΛΔ Κονγκό, οι επιθέσεις δεν έχουν σταματήσει.

Η ADF ορκίστηκε το 2019 πίστη στους τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους· το ΙΚ παρουσιάζει την οργάνωση ως τον βραχίονά του στην «επαρχία» του στην κεντρική Αφρική (ΙΚΔΑ) κι έχει αναλάβει την ευθύνη για πολλές αιματηρές ενέργειές της.

Έπειτα από μερικούς μήνες σχετικές ηρεμίας, η ADF επιτέθηκε στην ενορία της Ευλογημένης Ανουαρίτ της Κομαντά, στην επαρχία Ιτουρί, τη νύχτα του Σαββάτου προς Κυριακή.

«Η επίθεση στοιχείων της οργάνωσης (…) προκάλεσε τον θάνατο τουλάχιστον 43 αμάχων (19 γυναικών, 15 ανδρών και 9 παιδιών)», ανέφερε η αποστολή του ΟΗΕ στη ΛΔ Κονγκό (MONUSCO) σε ανακοίνωσή της, επικαλούμενη «επίσημες πληροφορίες».

«Αυτές οι στοχευμένες επιθέσεις εναντίον ανυπεράσπιστων αμάχων, ιδίως μέσα σε χώρους λατρείας, δεν είναι μόνο φρικιαστικές αλλά αντίκεινται προς όλους τους κανόνες όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα και το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο», τόνισε η Βίβιαν φαν ντε Περ, αναπληρώτρια ειδική αντιπρόσωπος του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες επιφορτισμένη με την προστασία και τις επιχειρήσεις και προσωρινή επικεφαλής της MONUSCO, σύμφωνα με την ανακοίνωση.

Οι ένοπλες δυνάμεις της ΛΔ Κονγκό από την πλευρά τους καταδίκασαν τη «σφαγή μεγάλης κλίμακας» που διαπράχθηκε από την ADF μέσα σε εκκλησία όπου αιφνιδίασε πιστούς και μαχητές της σφαγίασαν δεκάδες «με ματσέτες», ενώ άφησαν πίσω πολλούς ακόμη «σοβαρά τραυματισμένους».

Αντιμέτωπη με συνεχή καταδίωξη, η ADF «επέλεξε να εκδικηθεί», επιτιθέμενη «σε ειρηνικούς ανυπεράσπιστους πολίτες με σκοπό να εξαπλώσει τον τρόμο», κατά την ανακοίνωση του γενικού επιτελείου.

Η κυβέρνηση της ΛΔ Κονγκό, διά του εκπροσώπου της Πάτρικ Μουγιάγια, τόνισε πως «καταδικάζει τη φρικιαστική επίθεση εναντίον αθώων πολιτών».

Από τα τέλη του 2021, οι ένοπλες δυνάμεις της ΛΔ Κονγκό και της Ουγκάντας διεξάγουν κοινές επιχειρήσεις εναντίον της ADF στο Βόρειο Κίβου και στη γειτονική επαρχία Ιτουρί. Αλλά η εκστρατεία δεν έφερε τον τερματισμό των φονικών επιθέσεων εναντίον αμάχων.

Η σφαγή διαπράχθηκε έπειτα από μερικούς μήνες ηρεμίας στον τομέα αυτόν της Ιτουρί, που γειτονεύει με την Ουγκάντα. Η προηγούμενη επίθεση μεγάλης κλίμακας εκεί από την ADF έγινε τον Φεβρουάριο, όταν οι αρχές έκαναν λόγο για 23 νεκρούς στην περιοχή Μαμπασά.

Αυτή που έγινε το σαββατοκύριακο στοχοποίησε την κοινότητα Κομαντά, στην περιφέρεια Ιρουμού, σταυροδρόμι προς άλλες τρεις επαρχίες στο ανατολικό τμήμα της ΛΔ Κονγκό.

Νωρίτερα, οι αρχές είχαν δημοσιοποιήσει απολογισμό που έκανε λόγο για πάνω από 30 νεκρούς.

Την επίθεση «καταδίκασε σθεναρά» χθες Κυριακή ο υπουργός Εξωτερικών της Ιταλίας Αντόνιο Ταγιάνι, τονίζοντας πως πρέπει «να προστατεύονται πάντα» οι χώροι λατρείας και η «θρησκευτική ελευθερία».