Σύμφωνα με πληροφορίες του libre, σειρά δημοσκοπήσεων κάποιες εκ των οποίων θα δημοσιοποιηθούν τις επόμενες ημέρες δείχνουν τάση ανατροπής των “συνόρων” που έχουν διαμορφωθεί τους τελευταίους μήνες με σοβαρές μετακινήσεις ψηφοφόρων τόσο από την ζώνη των αναποφάσιστων όπως και από τα υφιστάμενα κόμματα προς τα υπό ίδρυση πολιτικά υποκείμενα του πρώην πρωθυπουργού ( που προχώρησε στην ανακοίνωση του μανιφέστου για την “κυβερνώσα Αριστερά”) και της κ. Καρυστιανού, ενώ φαίνεται πώς παραμένει ορθάνοιχτο το ενδεχόμενο να κινηθεί προς την ίδια κατεύθυνση σε “δεύτερο χρόνο” και ο Αντώνης Σαμαράς.

Σε αυτές τις μετρήσεις: α. “παγιώνεται” το εύρημα της Metron Analysis (Mega) που φέρνει τον Αλέξη Τσίπρα δεύτερο στην “καταλληλότητα για πρωθυπουργός”, αν και σε μεγάλη, ακόμα, απόσταση από τον Κυριάκο Μητσοτάκη και λίγο πάνω από την ζώνη σχετικών επιδόσεων των άλλων πολιτικών αρχηγών, β. για την δεύτερη θέση αναπτύσσεται ανταγωνισμός μεταξύ του νέου κόμματος του πρώην πρωθυπουργού και αυτού της κ. Καρυστιανού, με το πρώτο να κερδίζει στις περισσότερες μετρήσεις και να αγγίζει δυνητικό ποσοστό περίπου 15%, γ.το ΠΑΣΟΚ υποχωρεί στην τέταρτη θέση καθώς φαίνεται πώς σημειώνει απώλειες κυρίως προς το κόμμα Τσίπρα αλλά, μικρότερες, και προς το κόμμα Καρυστιανού, δ. η Ν.Δ αντιμετωπίζει πρόβλημα αποσυσπείρωσης της εκλογικής της βάσης λόγω των προβλημάτων που αντιμετωπίζει ως προς την εικόνα της λόγω των γνωστών υποθέσεων (Λαζαρίδης, υποκλοπές, ΟΠΕΚΕΠΕ) αλλά και της επιδείνωσης της ακρίβειας και της εν γένει οικονομικής ανασφάλειας. Επιπλέον, καταγράφει απώλειες προς το κόμμα Καρυστιανού, ενώ στην περίπτωση που ιδρύσει τελικά κόμμα ο κ. Σαμαράς η κατάσταση θα χειροτερεύσει περισσότερο και θα απομακρυνθεί ο στόχος της αυτοδυναμίας.

Παρότι οι κανόνες δεοντολογίας (για τις εταιρείες που τους τηρούν) δεν επιτρέπουν να περιληφθούν στην “Πρόθεση-Εκτίμηση Ψήφου) κόμματα που δεν έχουν ακόμα επισήμως ιδρυθεί, οι αναγωγές που δοκιμάζουν οι δημοσκόποι οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η μάχη της δεύτερης θέσης αφορά τον κ. Τσίπρα και την κ. Καρυστιανού, με τον πρώτο να διαθέτει προβάδισμα και να θεωρείται πιό ανθεκτικός σε βάθος χρόνου, ίσως και με τάση να αυξήσει ακόμα περισσότερο τα δημοσκοπικά ποσοστά του αξιοποιώντας το πλεονέκτημα ότι είναι ο μόνος εκ των αρχηγών κομμάτω της αντιπολίτευσης που διαθέτει προφίλ πρωθυπουργού.

Πώς θα κινηθεί ο Τσίπρας

Η ανακοίνωση του σχεδίου για την “κυβερνώσα Αριστερά” αποκάλυψε, άλλωστε, τις προθέσεις του να κινηθεί στον πολιτικό χώρο που ξεκινά από το ΠΑΣΟΚ και φθάνει στη ριζοσπαστική αριστερά, με σαφώς πιό ρεαλιστικές θέσεις εφαρμοσμένης πολιτικής απ΄ ότι κατά την περίοδο διακυβέρνησης του. Φαίνεται πώς η επιλογή του πρώην πρωθυπουργού είναι να μην εστιάσει -χωρίς να το εγκαταλείπει- στο λεγόμενο φιλελεύθερο Κέντρο, όπου κυριαρχεί ο Κυριάκος Μητσοτάκης, αλλά να επιχειρήσει να ηγεμονεύσει στην ευρύτερη κεντροαριστερά, από το πιό αριστερό τμήμα της σοσιαλδημοκρατίας μέχρι την ανανεωτική ριζοσπαστική αριστερά. Εφόσον το κατορθώσει είναι προφανές πώς τις μεγαλύτερες απώλειες θα έχει το ΠΑΣΟΚ, ενώ στο “στρατηγείο” της Λεωφόρου Αμαλίας εκτιμούν πώς θα προσελκύσει μεγάλο αριθμό αναποφάσιστων ψηφοφόρων.

Τις τελευταίες ημέρες οι δημοσκόποι παρατηρούν το εξής φαινόμενο: όταν η “Πρόθεση ψήφου” αφορά τα υπάρχοντα κόμματα το ΠΑΣΟΚ πιάνει εύκολα, πλέον, ποσοστό λίγο πάνω από το 15%, όταν, όμως, υποβάλλουν στους συνεντευξιαζόμενους πολίτες την ίδια ερώτηση με την προσθήκη των υπό ίδρυση κομμάτων η εικόνα αλλάζει δραματικά. Το κόμμα Τσίπρα φαίνεται να αντλεί περίπου τρεις μονάδες από το ΠΑΣΟΚ -το οποίο εντοπίζεται με ποσοστό κάτω από την εκλογική επίδοση του 2023-, ενώ το κόμμα Καρυστιανού “διαλύει” την ζώνη της αντισυστημικής ψήφου (με σχεδόν αλώβητο μέχρις ώρας τον Κυριάκο Βελόπουλο), μετακινεί αρκετούς ψηφοφόρους της Ν.Δ, ενώ, ταυτόχρονα, κερδίζει περίπου μία μονάδα και από το ΠΑΣΟΚ.

Η κρίσιμη απόφαση της Καρυστιανού

Για τους δημοσκόπους παραμένει αδιευκρίνιστο εάν και πόσο θα αντέξει η τάση προς το κόμμα της Μαρίας Καρυστιανού, κι αυτό επειδή δεν έχει ακόμα αποσαφηνιστεί πώς θα τοποθετηθεί στον άξονα δεξιά- αριστερά. Οι πληροφορίες θέλουν αυτό το Σαββατοκύριακο (σε συνάντηση της ηγετικής ομάδας που θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα) να γίνονται σχετικές συζητήσεις σχετικά με το εάν θα επικρατήσει η άποψη της ομάδας της γνωστής δικηγόρου και στενής συνεργάτιδος της κ. Καρυστιανού, Μαρίας Γρατσία, ή του νεοφερθέντος Νίκου Γαλανού που προέρχεται από το μακρινό παρελθόν του Συνασπισμού και του ΠΑΣΟΚ, αφού είχε εκλεγεί βουλευτής με τον πρώτο, το 1989, και με το δεύτερο, το 1993, πριν αποχωρήσει από την πολιτική. Η δικηγόρος επιμένει το νέο κόμμα να καταστήσει σαφές το δεξιό πρόσημο, ο δεύτερος να μην υπάρχουν ιδεολογικές και πολιτικές “γωνίες” στην ιδρυτική διακήρυξη ώστε το νέο κόμμα να “αλιεύει” ψήφους ένθεν κακείθεν.

Η αλλαγή του χάρτη

Εφόσον οι τάσεις αυτές επιβεβαιωθούν από τις μετρήσεις αμέσως μετά την ανακοίνωση της ίδρυσης των νέων κομμάτων οι δημοσκόποι θεωρούν πώς θα καταγραφούν ανατροπές. Το κόμμα Τσίπρα θα καταλάβει, πιθανότατα, την δεύτερη θέση και θα εμφανιστεί ως ο βασικός ανταγωνιστής της Ν.Δ, κάτι που θα ενισχύσει την επίδοση του αρχηγού του στην “καταλληλότητα για πρωθυπουργός” και θα αφήσει αισθητά πίσω του όλους τους άλλους αρχηγούς των κομμάτων της αντιπολίτευσης. Το δίπολο Μητσοτάκης- Τσίπρας θα κυριαρχήσει δημοσκοπικά, αν και πολιτικά και κοινοβουλευτικά η κυβέρνηση θα συνεχίσει να συγκρούεται με τον Νίκο Ανδρουλάκη ως τον θεσμικό αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Όμως, σε αυτή τη συνθήκη, το ΠΑΣΟΚ ίσως βρεθεί στην τέταρτη θέση με ποσοστό σημαντικά χαμηλότερο από αυτό που καταγράφεται στις τελευταίες μετρήσεις και με ακόμα δυσκολότερο τον στόχο του για νίκη επί της Ν.Δ. Κάτι τέτοιο θα προκαλέσει πιθανότατα νέο γύρο εσωστρέφειας πέριξ της Χαριλάου Τρικούπη, ενώ κάποια στελέχη θα αναγκαστούν να ανακινήσουν το θέμα των συνεργασιών των προοδευτικών κομμάτων.

Οι παράμετροι Καρυστιανού και Σαμαρά

Το ερώτημα είναι, βεβαίως, εάν θα αντέξει έως το τέλος το κόμμα Καρυστιανού. Για να συμβεί αυτό πρέπει να προκαλέσει μεγάλες μετακινήσεις ψηφοφόρων από την Πλεύση Ελευθερίας (οι φήμες θέλουν τη Ζωή Κωνσταντοπούλου να έχει προτείνει θέση υποψηφίου σε κεντρικό πρόσωπο του Συλλόγου Οικογενειών και Συγγενών των θυμάτων της τραγωδίας των Τεμπών με στόχο να “εξισορροπήσει” κάπως την επιρροή της κ. Καρυστιανού) και την Ελληνική Λύση. Όμως αυτό δεν αρκεί. Χρειάζεται να προσελκύσει αρκετούς νεοδημοκράτες ψηφοφόρους που είναι δυσαρεστημενοι με την κυβέρνηση, ακόμα και από το ΠΑΣΟΚ, και ταυτόχρονα να “διαλύσει” τις εκλογικές βάσεις της Νίκης και της Φωνής Λογικής.

Ωστόσο, εάν στις μετρήσεις μέχρι το καλοκαίρι το κόμμα Καρυστιανού εμφανίζεται στην τρίτη θέση κοντά στο κόμμα Τσίπρα ίσως αρχίσει να παγιώνεται μία τάση που προοπτικά θα επηρεάσει την εκλογική συμπεριφορά πολλών. Είναι δύσκολο να φανταστεί, πάντως, κανείς ότι το εκλογικό νήμα, στις τρεις πρώτες θέσεις, θα κόψουν η Ν.Δ, το κόμμα Τσίπρα και το κόμμα Καρυστιανού, καθώς θα πρόκειται για μία τεκτονική -και για κάποιους επικίνδυνη- αλλαγή των κομματικών συνόρων.

Οι δημοσκόποι, από την άλλη, όταν προχωρούν στην αναγωγή με τα υπό ίδρυση κόμματα εντός κάδρου και με την προσθήκη ενός κόμματος Σαμαρά βρίσκουν τη Ν.Δ με οροφή το 26% στην Εκτίμηση Ψήφου. Είναι προφανές ότι εφόσον ο πρώην πρωθυπουργός αποφασίσει να ιδρύσει δικό του κόμμα θα επηρεάσει σημαντικά τον χώρο της δεξιάς-κεντροδεξιάς. Λέγεται ότι αυτός είναι ο στόχος του, ήτοι να πλήξει προσωπικά τον πρωθυπουργό και να δρομολογήσει εξελίξεις, ασχέτως εάν τελικά φθάσει ο ίδιος με ένα νέο κόμμα στις κάλπες του φθινόπώρου ή της άνοιξης του 2027.

Οι “πονοκέφαλοι” στο Μαξίμου- Οι επιλογές για Εξεταστική και Προανακριτική

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, από την αλλη, διαθέτει ακόμα ενεργό πολιτικό “οπλοστάσιο” και θα επιχειρήσει να αυξήσει τα δημοσκοπικά ποσοστά της Ν.Δ, ενώ θα μετρήσει όλα τα ενδεχόμενα πριν τις τελικές αποφάσεις του για τον χρόνο των εκλογών. Οι εξελίξεις στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, για παράδειγμα, και η επίδραση στον πληθωρισμό και την ακρίβεια, όπως και οι κεντρικές ευρωπαϊκές αποφάσεις για δημοσιονομική ευελιξία, θα ληφθούν πολύ σοβαρά υπόψη του επιτελείου του Μεγάρου Μαξίμου.

Μέχρι τότε, βεβαίως, πρέπει να ξεπεράσει τον σκόπελο των συνεπειών που έχουν προκαλέσει οι όζουσες υποθέσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ και των υποκλοπών, με ανοικτά τα κοινοβουλευτικά μέτωπα όπου απαιτούνται “χειρουργικές” κινήσεις.

Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι το Μέγαρο Μαξίμου προσανατολίζεται να απορρίψει (α) την πρόταση συγκρότησης Εξεταστικής για τις υποκλοπές και (β) Προανακριτικής για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, ενώ (γ) εξετάζει θετικά την αλλαγή του Ποινικού Κώδικα ώστε –όποια κι αν είναι η αναμενόμενη δικαστική απόφαση σε δεύτερο βαθμό- να διασφαλιστεί ότι δεν θα οδηγηθεί στη φυλακή ο Ταλ Ντίλιαν κι άλλοι τρεις καταδικασμένοι για το Predator.

Συγκεκριμένα, η κυβερνητική ηγεσία ετοιμάζεται να μπλοκάρει με συνοπτικές διαδικασίες την πρόταση για σύσταση Εξεταστικής Επιτροπής για τη διερεύνηση της υπόθεσης των υποκλοπών, επικαλούμενη μια πρόβλεψη του κανονισμού της Βουλής περί απόρρητου για λόγους εθνικής ασφάλειας: Ως ότι, αν γίνει Εξεταστική, υπάρχει κίνδυνος να αποκαλυφθούν λεπτομέρειες για τον τρόπο με τον οποίο δρα η ΕΥΠ.

Επί του θέματος θα πρέπει να ζητηθεί η γνώμη του Επιστημονικού Συμβουλίου της Βουλής. Αν αυτό αποφανθεί θετικά, τότε για να υλοποιηθεί η πρόταση για σύσταση Εξεταστικής θα πρέπει να εγκριθεί όχι με την σχετική πλειοψηφία 120 βουλευτών (που ήδη έχει σχηματισθεί) αλλά με απόλυτη πλειοψηφία, δηλαδή με 151 ψήφους –που, βεβαίως, δεν διαθέτει η αντιπολιτευση.

Προς απόρριψη οδηγείται και η πρόταση του ΠΑΣΟΚ για σύσταση Προανακριτικής Επιτροπής για την υπόθεση ΟΠΕΚΕΠΕ: Η πρόταση αφορά τον πρώην υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης Σπ. Λιβανό και την υφυπουργό Φ. Αραμπατζή, που αναφέρονται στη τέταρτη δικογραφία που έφτασε πριν λίγες εβδομάδες στη Βουλή, εδώ. Το Μέγαρο Μαξίμου προσανατολίζεται να την απορρίψει γιατί δεν θέλει την παράταση μιας διαδικασίας που θα συντηρεί στην επικαιρότητα το όλο θέμα των παράνομων επιδοτήσεων.

Μάλιστα, κάποιες πληροφορίες αναφέρουν πώς για να διασφαλίσει ότι δεν θα υπάρξουν διαρροές ψήφων από την συμπολίτευση, σκέπτεται να επαναλάβει τη μεθόδευση της επιστολικής ψήφου, όπως είχε κάνει τον περασμένο Ιούλιο για τους υπουργούς Μ. Βορίδη και Λ. Αυγενάκη. Κι αυτό, επειδή πολλοί βουλευτές της ΝΔ είναι δυσαρεστημένοι βλέποντας ότι το Μαξίμου υψώνει ασπίδα για τους υπουργούς όχι, όμως, και για τους βουλευτές της συμπολίτευσης.

Όμως, δεν είναι σαφές εάν με το βαρύ κλίμα στην Κ.Ο της Ν.Δ (μετά την επιστολή των πέντε βουλευτών, τις επιθέσεις άλλων κατά του υπουργού Επικρατείας Άκη Σκέρτσου κ.ά) κάτι τέτοιο είναι εφικτό τόσο εύκολα όσο πέρυσι. Σε κάθε περίπτωση κάθε κίνηση της κυβέρνησης ενσωματώνει πλέον σημαντικό πολιτικό κόστος.

Δεν θα είναι ούτε η πρώτη δημοσκοπική καταγραφή μετά την επίσημη ιδρυτική ανακοίνωση. Κι αυτό θα παίξει τον ρόλο του, ωστόσο με σχεδόν βέβαιο ότι δεν θα είναι χαμηλή, άρα ανάξια προσοχής, η μάχη των ποσοστών θα δωθεί σταδιακά και προϊόντος του προεκλογικού χρόνου.

Η μεγαλύτερη δοκιμασία θα είναι η δυνατότητά του να αθροίσει δυνάμεις που να έχουν αντιστοίχιση με αυτά που επιζητά η κοινωνία. Και ως δυνάμεις δεν πρέπει να λογίζονται τα κόμματα. Το αντίθετο, η συγκόλληση κομμάτων σε παρακμή για την συγκρότηση εκλογικής συμμαχίας θα ήταν καταστροφική. Θα δημιουργούσε καθοδικό σπιράλ και θα εξαφάνιζε την όποια δυναμική μπορεί να αναπτυχθεί.

Όταν μιλάμε για δυνάμεις αναφερόμαστε στα πρόσωπα. Σε αυτό το εγχείρημα τα πρόσωπα θα παίξουν πολύ σημαντικό ρόλο για πολλούς λόγους.

Πρώτον, επειδή όταν καθιστάς στόχο σου την ανασύνθεση του λεγόμενου προοδευτικού χώρου οφείλεις να αποδείξεις ότι αυτή αποτελεί μαγνήτη νέων και σχετικά νέων ανθρώπων (πολιτικά και ηλικιακά) που κινήθηκαν ή κινούνται στις παρυφές της πολιτικής αλλά με επαφή με την ίδια την κοινωνία. Ανασύνθεση μόνο με παλιά υλικά –ακόμα και τα πιό ανθεκτικά– δεν γίνεται.

Δεύτερον, επειδή όταν επικαλείσαι το νέο δεν μπορείς να λανσάρεις ως τέτοιο αυτό που προέρχεται από τα έγκατα του κομματικού συστήματος. Η πρώτη εικόνα πρέπει να αθροίζει προσωπικότητες από την πραγματική ζωή. Επιστήμονες, τεχνοκράτες, αυτοδιοικητικούς, εν γένει πρόσωπα με πολιτική έκφραση και δράση, όχι όμως “επαγγελματίες” ή άλλους που περιμένουν στον σταθμό να ανέβουν στο πρώτο τρένο που θα περάσει μπροστά τους. Για να πείσει ο ίδιος ο πρώην πρωθυπουργός τον κόσμο πρέπει, πρώτα, να έχει πείσει πολλούς άλλους να τον ακολουθήσουν. Κι αυτά τα πρόσωπα, εν τέλει, θα ορίσουν τις αποχρώσεις του νέου.

Τρίτον, η ισορροπία δεν είναι εύκολη. Ενέχει κινδύνους. Η προβολή νέων προσώπων δεν πρέπει να δημιουργεί την αίσθηση της απαξίωσης παλαιοτέρων που έχουν πολλά να προσφέρουν και σε κάθε περίπτωση αντιστάθηκαν στην αφομοίωση από τον πελατειασμό, τις σκοπιμότητες και την τοξικότητα.

Η απαξίωση τέτοιων πολιτικών προσώπων θα δημιουργούσε την αίσθηση της υπεροψίας -“εγώ κι απέναντι όλοι οι άλλοι”– και του ελιτισμού των δήθεν αναμάρτητων. Αλλο το “παλιό”, άλλωστε, κι άλλο η εμπειρία που συνδέεται με μία έντιμη πορεία. Λάθη έχουν κάνει όλοι και πρώτος ο ίδιος ο ιδρυτής του νέου εγχειρήματος. Άλλο, όμως, τα λάθη που συμβαίνουν κατά τη δράση, κι άλλο αυτά που αναφύονται εξαιτίας του στόχου και της σκοπιμότητας που είχε αυτή η δράση.

Ο συγκερασμός νέων προσώπων και η ενίσχυσή τους με άλλους που διαθέτουν πολιτική εμπειρία και ιστορικές αναφορές θα είναι η πραγματικά κρίσιμη δοκιμασία στην αφετηρία του νέου κόμματος. Τα άλλα έπονται χωρίς να υποτιμούνται.

Με το άρθρο του στην “Εφημερίδα των Συντακτών” που επιγράφεται “Ώρα ευθύνης” ο πρώην πρωθυπουργός δίνει, άλλωστε, το στίγμα του, ενώ με ενδιαφέρον αναμένεται η ομιλία του στο forum των Δελφών αλλά και όσα θα πει στην παρουσίαση του βιβλίου του πανεπιστημιακού Λεωνίδα Μακρή, αυτή την εβδομάδα, δίπλα στους Χάρη Δούκα, Γιάννη Μώραλη και Νίκο Χαρδαλιά που θα βρεθούν επίσης στο ίδιο πάνελ.

Το επόμενο διάστημα θα πυκνώσουν οι επαφές του πρώην πρωθυπουργού με προσωπικότητες από τον ευρύτερο χώρο της κεντροαριστεράς (πασοκογενείς), ενώ πυκνώνουν οι φήμες ότι συζητά, μεταξύ άλλων, με τον Χάρη Καστανίδη και τον Οδυσσέα Κωνσταντινόπουλο (εδώ).

Οι συζητήσεις με βουλευτές και κορυφαία στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ και της Νέας Αριστεράς θα γίνουν σε δεύτερο χρόνο, αφού αποσαφηνιστούν οι συνθήκες προς τις επόμενες εκλογές, όπως και ο ακριβής χρόνος τους.

Πάντως, ο πρώην πρωθυπουργός προετοιμάζεται και για τα τρία σενάρια: εκλογές τον Ιούνιο (πολύ μικρή πιθανότητα), εκλογές το φθινόπωρο, μετά την ΔΕΘ (αρκετά μεγάλη πιθανότητα), ή στην εξάντληση της κυβερνητικής θητείας, όπως έχει δηλώσει ο πρωθυπουργός.

Η ομάδα Τσίπρα

Τις επόμενες ημέρες θα αρχίσει συνεδριάζει σε τακτική βάση μια πιο κλειστή ομάδα υπο τον Αλέξη Τσίπρα με τον αριθμό των μελών της να μην ξεπερνά τα 7 με 8 άτομα μαζί με τον πρόεδρο.
Σε αυτό το κλειστό «όργανο» που παραπέμπει σε Πολιτικό Συμβούλιο μετέχουν ήδη σύμφωνα με πληροφορίες οι Γιώργος Βασιλειάδης, Μιχάλης Καλογήρου, Κώστας Τούμπουρος, Μίλτος Χατζηγιαννάκης και Γιάννα Πεππέ.

Η τελική μορφή του «οργάνου» θα διαμορφωθεί από τον ίδιο τον κ. Τσίπρα το αμέσως επόμενο διάστημα, όπως και του μεγαλύτερου «οργάνου» που θα αριθμεί περίπου 25 άτομα της εμπιστοσύνης του πρώην πρωθυπουργού.

Ουσιαστικά το κόμμα έχει αρχίσει να παίρνει σάρκα και οστά και σε επίπεδο πολιτικής δομής καθώς οι πυρήνες αυτοοργάνωσης έχουν κάνει ήδη ένα κύκλο συγκρότησής τους σε όλη την Ελλάδα.
Το πάζλ της οργανωτικής δομής συμπληρώνει το Οργανωτικό του οποίου επικεφαλής είναι ο Γιώργος Βασιλειάδης με τη συνδρομή του Γρηγόρη Θεοδοωράκη και του Μίλτου Χατζηγιαννάκη.

Το άρθρο στην “Εφημερίδα των Συντακτών”

Μια νέα και ισχυρή κυβερνώσα Αριστερά, προγραμματικά συμπαγής και ριζικά ανανεωμένη, είναι ζωτική ανάγκη. Κοινωνική, αλλά και εθνική.

Οσοι έκαναν τον κόπο να παρακολουθήσουν την προχθεσινή συζήτηση στη Βουλή, όχι μόνο δεν έλαβαν κάποιες απαντήσεις για τα εγκλήματα που βαρύνουν την κυβέρνηση, όπως η κακοποίηση του κράτους δικαίου και η διασπάθιση δημόσιου χρήματος, αλλά πιθανότατα θα έμειναν με ένα επιπλέον κρίσιμο και σχεδόν υπαρξιακό ερώτημα.

Ως πότε;

Ως πότε θα επιτρέπουμε σε μια κυβέρνηση συνώνυμη της φθοράς και της διαφθοράς να ασχημονεί σε βάρος του λαού και της δημοκρατίας, να κακοποιεί το κράτος δικαίου και τη Δικαιοσύνη, να λεηλατεί τα δημόσια και τα ευρωπαϊκά ταμεία και να υποθάλπει το ψέμα και την απάτη ως κυρίαρχο στοιχείο της πολιτικής της;

Ως πότε θα επιτρέπουμε σε έναν πρωθυπουργό που αντιμετωπίζει το κράτος σαν λάφυρο, να φυλακίζει το Σύνταγμα στα όρια της δικής του ηθικής και να αντιμετωπίζει τους Ελληνες σαν πολιτικά αναλφάβητους, ή ακόμα χειρότερα σαν πρόθυμους συνεργούς και συνένοχους στη γενικευμένη παρανομία και συγκάλυψη;

Ως πότε το έγκλημα θα χαρακτηρίζεται «λάθος», η ενοχή θα κρύβεται πίσω από διαχρονικές παθογένειες, η νομή του δημόσιου χρήματος πίσω από διακομματικές ευθύνες, η παραβίαση του Συντάγματος πίσω από νομικίστικες ακροβασίες και ο πρωθυπουργός πίσω από συνεργάτες του αποδιοπομπαίους τράγους;

Ως πότε θα ανεχόμαστε πολιτικές που τοποθετούν την Ελλάδα στη ζώνη υψηλού κινδύνου, την καθιστούν μέρος του πολέμου και αντιμετωπίζουν την κρίσιμη διεθνή κατάσταση ως ευκαιρία για μια τεράστια αναδιανομή εισοδήματος από την κοινωνική πλειοψηφία προς την ολιγαρχία των καρτέλ;

Αυτή η πλειοψηφία της κοινωνίας δυσκολεύεται σήμερα να βγάλει τον μήνα ακόμη και να έχει πρόσβαση σε βασικά αγαθά. Το ζούμε και το ακούμε σε κάθε συζήτηση με τους ανθρώπους γύρω μας και το βλέπουμε αποτυπωμένο σε όλες τις μετρήσεις κοινής γνώμης. Οπου η πλειοψηφία απαντά ότι το 2019, παρότι βγαίναμε από τα μνημόνια, ήταν οικονομικά καλύτερα, τα 3/4 ότι δυσκολεύονται να τα βγάλουν πέρα και ένα ποσοστό άνω του 70% ζητά πολιτική αλλαγή.

Μπορεί όμως αυτή η αλλαγή να έρθει αν τα πράγματα μείνουν ως έχουν;

Αρκεί η δυσαρέσκεια των πολιτών από την κυβέρνηση Μητσοτάκη για να τη φέρει;

Ολα δείχνουν ότι δεν αρκεί.

Γιατί δεν υπάρχει ισχυρή και αληθινά εναλλακτική κυβερνώσα δύναμη και πρόταση απέναντι στη σημερινή κυβέρνηση.

Οχι συμπληρωματική, αλλά αποφασιστικά αντιπαραθετική.

Αυτός είναι ο βασικός λόγος που, ενώ η κυβέρνηση Μητσοτάκη βυθίζεται στη διαφθορά και τις ανισότητες που παράγει, εντούτοις δείχνει να επιπλέει. Και αναλόγως αν κάποιος βλέπει το ποτήρι μισογεμάτο, μπορεί να υποθέσει ότι κυριαρχεί κιόλας.

Γιατί δεν υπάρχει αντίπαλος.

Οχι μόνο στις βελόνες των δημοσκοπικών μετρήσεων αλλά κυρίως στο πολιτικό αφήγημα, στο όραμα για τη διακυβέρνηση της χώρας.

Αυτό σώζει σήμερα την πιο κυνική και διεφθαρμένη κυβέρνηση της Μεταπολίτευσης.

Ο χρόνος όμως μετράει αντίστροφα για την ασφάλεια της πατρίδας και την καθημερινότητα του πολίτη.

Αν δεν αλλάξει κάτι δραστικά, αν όλοι οι παράγοντες φθοράς, κινδύνου και κρίσης παραμείνουν ως έχουν, τότε τα ακόμα χειρότερα είναι μπροστά για τη χώρα και την κοινωνία.

Κι αυτή η διαπίστωση μας αφορά όλους.

Και κυρίως τους προοδευτικούς πολίτες, τις δυνάμεις της δημοκρατίας και της δικαιοσύνης.

Ουδείς δικαιούται να μένει στη βολή του.

Ενα μεγάλο δημοκρατικό «ξεβόλεμα», μια εκ θεμελίων ανασύνθεση του δημοκρατικού και προοδευτικού χώρου, βασισμένη στη δικαιοσύνη, την εντιμότητα και έναν νέο πατριωτισμό, είναι ζωτική ανάγκη.

Μια νέα και ισχυρή κυβερνώσα Αριστερά, προγραμματικά συμπαγής και ριζικά ανανεωμένη, είναι ζωτική ανάγκη.

Κοινωνική αλλά και εθνική.

Και ζυγώνει η ώρα που όλοι θα κληθούμε να αναλάβουμε τις ευθύνες μας.

Σεραφείμ Κοτρώτσος

Σε γενικές γραμμές, οι παράμετροι που θα προσδιορίσουν τους συσχετισμούς στην τελική ευθεία προς τις επόμενες εκλογές -χωρίς να αποκλείεται να διεξαχθούν συντομότερα από το όριο της άνοιξης του 2027 που έθεσε ο πρωθυπουργός- είναι οι εξής:

-Η επιβάρυνση της εικόνας διακυβέρνησης από την διαχείριση της τραγωδίας των Τεμπών, του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ, ακόμα και το πρόσφατο εργατικό δυστύχημα στην “Βιολάντα” που όλα μαζί σωρρευτικά αναδεικνύονται με το αίτημα για Δικαιοσύνη και αντιμετώπιση της διαφθοράς το οποίο κατατάσσεται δεύτερο μετά την οικονομία σε όλες τις δημοσκοπήσεις.

-Η εντυπωσιακή αντοχή, αν και σε αισθητά χαμηλότερο επίπεδο, του πρωθυπουργικού προφίλ του Κυριάκου Μητσοτάκη (επί μία δεκαετία, πιά, είναι το πρόσωπο που κυριαρχεί), σε συνδυασμό με την αδυναμία της κατακερματισμένης αντιπολίτευσης να προβάλλει, έως τώρα, κάποιο ισχυρό “αντίπαλο δέος”.

-Οι ισχυρές ενδείξεις ότι είναι πολύ δύσκολο στις επόμενες εκλογές να προκύψει αυτοδυναμία του πρώτου κόμματος (Ν.Δ), κάτι που εκ των πραγμάτων βάζει στη συζήτηση τις πιθανότητες συνεργασιών, είτε για τον σχηματισμό κυβέρνησης είτε για να αντιμετωπιστεί το προβάδισμα του κυβερνώντος κόμματος.

Τα focus groups και τα “μικρά” προβλήματα που γίνονται μεγάλα

Ειδικότερα τα focus groups του Μαξίμου (δημοσιεύτηκαν στην “Καθημερινή”) εμφανίζουν μία μετατόπιση της επιρροής της Ν.Δ από την περιοχή του φιλελευθερισμού -με αιχμή το μεταρρυθμιστικό προφίλ- στον σκληρό πυρήνα των ψηφοφόρων που έμμεσα ή άμεσα εξαρτώνται από το κράτος, όπως οι συνταξιούχοι και οι δημόσιοι υπάλληλοι.

Σε αυτά τα τμήματα του εκλογικού σώματος σημειώνονται μικρότερες απώλειες απ΄ ότι, για παράδειγμα, στους αυτοαπασχολούμενους και ελεύθερους επαγγελματίες (αποτέλεσμα της τεκμαρτής φορολόγησης) και στους αγρότες (μπλόκα) που είχαν δώσει ποσοστό πάνω από 45% στη Ν.Δ στις εκλογές του 2023. Οι θύλακες αντοχής σε αυτά τα εκλογικά κοινά οφείλονται, αφενός στις κατά καιρούς επιδοματικές πολιτικές και τις αυξήσεις, αφετέρου στο ότι πρόκειται για περισσότερο συντηρητικούς πολίτες που δεν επιθυμούν ανατροπές.

Η κυβέρνηση, πάντως, έχει χάσει τα αντανακλαστικά της προηγούμενης περιόδου και δείχνει ενίοτε να πνίγεται στο ποτήρι θεωρητικά μικρών συμβάντων με σωρρευτική, όμως, επιρροή στο δυνητικό εκλογικό της ακροατήριο. Για παράδειγμα, η υπόθεση της διάταξης περί συνεπιμέλειας που αξιολογήθηκε ως “φωτογραφική” για την Όλγα Κεφαλογιάννη, ή η απερίσκεπτη τοποθέτηση του Λευτέρη Αυγενάκη σε αναπτυξιακό αγροτικό οργανισμό στην Κρήτη, ήταν δύο μόνο τέτοια περιστατικά.

Οι απώλειες στα δεξιά και η μάχη στο Κέντρο

Ένα κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο στην τελική ευθεία προς τις εκλογές θα ευδοκιμήσει το δίλημμα περί πολιτικής σταθερότητας. Όχι επειδή δεν είναι υπαρκτό με όσα συμβαίνουν διεθνώς και ειδικότερα στην ζώνη γεωπολιτικών συμφερόντων της χώρας (και στα ελληνοτουρκικά), αλλά διότι διευρύνεται σημαντικά (πάνω από 30%) το τμήμα εκείνο του εκλογικού σώματος που διακατέχεται από απογοήτευση και οργή και δείχνει να κατευθύνεται σε προσωποπαγή “αντισυστημικά” κόμματα. Σε αυτή την ζώνη του ανορθολογισμού είναι αμφίβολο εάν μπορεί να αποδόσει το σχετικό δίλημμα.

Μέχρις ώρας, το επιτελικό κέντρο του Μαξίμου εκπονεί μεθοδικά εστιασμένες πολιτικές παρεμβάσεις με στόχο να προσελκύσει τα ειδικά αυτά κοινά που θα κρίνουν σε σημαντικό βαθμό και την τελική εκλογική επίδοση. Από την άλλη, γίνεται σαφές ότι η κυβέρνηση αντιλαμβάνεται πώς δεν μπορεί να ικανοποιήσει τους πάντες και στοχεύει πολιτικά περισσότερο στον χώρο του Κέντρου (κατά το γνωστό κλισέ είναι αυτό που θα γείρει τελικά την εκλογική πλάστιγγα) επειδή εκτιμά, παράλληλα, ότι οι απώλειες προς τα δεξιά της δεν είναι εύκολα αναστρέψιμες.

Έχοντας αντιληφθεί ότι η βασική μάχη θα δοθεί στο Κέντρο, η κυβέρνηση φαίνεται πώς θα εστιάσει την προσοχή της ακριβώς εκεί και προς τούτο θα αξιοποιήσει και το μομέντουμ της έναρξης της διαβούλευσης για το (προ)αναθεωρητικό πλαίσιο του Συντάγματος. Θα προσπαθήσει, δηλαδή, να αναζωγονήσει, ταυτόχρονα, το μεταρρυθμιστικό της προφίλ (βάζοντας μεγάλο αριθμό διατάξεων προς αναθεώρηση στο τραπέζι: από το άρθρο 86 για την ευθύνη υπουργών μέχρι τα ιδιωτικά ΑΕΙ και την μερική τουλάχιστον άρση της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων) και την εκμαίευση της συνεννόησης με το ΠΑΣΟΚ.

Η πλαγιοκόπηση του ΠΑΣΟΚ

Ως προς το τελευταίο, στο Μαξίμου αναγνωρίζουν ότι, εφόσον προκύψει η ανάγκη συνεργασιών για τον σχηματισμό κυβέρνησης, μόνο το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης θα μπορούσε να γίνει εταίρος. Προκαλώντας και προσκαλώντας το ΠΑΣΟΚ στο θέμα της Συνταγματικής αναθεώρησης, λοιπόν, ίσως αναγκάσει τις μεταρρυθμιστικές δυνάμεις που υπάρχουν εκεί να αντιδράσουν και, παράλληλα, θα ωθήσει τον Νίκο Ανδρουλάκη σε ακόμα εντονότερη αριστερή στροφή. Με αυτόν τον τρόπο ο πρωθυπουργός θα επεκτείνει την επιρροή του στο Κέντρο και θα διαμορφώσει συνθήκες μίας πιθανής μετεκλογικής συνεργασίας με κάποιους βουλευτές του ΠΑΣΟΚ που δεν υιοθετούν την συγκρουσιακή στρατηγική (Δούκας, Γερουλάνος, Κατρίνης κ.ά) και κινούνται πιό κοντά στην μετριοπαθέστερη στάση της Άννας Διαμαντοπούλου που επιμένει πώς βασικό επιχείρημα στο μετεκλογικό τοπίο θα είναι το “συμφέρον της χώρας”.

Δεν είναι καθόλου τυχαίο, άλλωστε, ότι ο πρωθυπουργός αποφάσισε να συγκροτηθεί προαναθεωρητική κοινοβουλευτική επιτροπή, όπου θα γίνει το πείραμα της συναίνεσης, την ίδια ώρα που τη Ν.Δ θα εκπροσωπήσουν πολιτικοί με κεντρώο και κεντροδεξιό προφίλ, όπως ο Γ. Γεραπετρίτης, ο Θ. Ρουσσόπουλος και ο Ευρ. Στυλιανίδης. Οι δύο τελευταίοι προέρχονται από την καραμανλική πτέρυγα, ενώ ειδικότερα ο Θόδωρος Ρουσσόπουλος (με περγαμηνές από την θητεία του στην προεδρία της κοινοβουλευτικής συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης) τοποθετείται και πρόεδρος του συνεδρίου της Ν.Δ και αναμένεται να αξιοποιηθεί περαιτέρω στην τελική ευθεία προς τις εκλογές- λέγεται ότι μπορεί να περιληφθεί στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας ώστε να μην δεσμεύεται από το “απαγορευτικό” των περιορισμένων τηλεοπτικών εμφανίσεων κι έτσι να προωθήσει την στρατηγική προς το Κέντρο.

Οι ανεξέλεγκτες μεταβλητές που θα προσδιορίσουν και τον χρόνο των εκλογών

Οι πιό “θερμόαιμοι” στη Ν.Δ επιχαίρουν πάντως για την “βαβέλ” στο πολιτικό σκηνικό, με το κύμα του “αντισυστημισμού” να διογκώνεται και την κρίση στο ΠΑΣΟΚ να εντείνεται, θεωρώντας ότι έτσι αναδεικνύεται περισσότερο πώς δεν υπάρχει εναλλακτική διακυβέρνησης. Οι πιό ψύχραιμες φωνές, όμως, στο επιτελείο του πρωθυπουργού τονίζουν ότι είναι ακόμα νωρίς για συμπεράσματα δεδομένου ότι επίκειται η ίδρυση των δύο νέων κομμάτων, αυτών της Μαρίας Καρυστιανού και του Αλέξη Τσίπρα. Η πρώτη εκτιμάται ότι θα προσελκύσει ψηφοφόρους της δεξιάς πτέρυγας της Ν.Δ (ήδη στις μετρήσεις εμφανίζεται ποσοστό άνω του 15% όσων ψήφισαν το κυβερνών κόμμα στις τελευταίες εκλογές που δηλώνει σίγουρα ή μάλλον να την ψηφίσει) και θα μοχλεύσει τον χώρο του “αντισυστημισμού” όπου κυριαρχούν η Πλεύση Ελευθερίας και η Ελληνική Λύση. Ο πρώην πρωθυπουργός, όμως, κινείται με βήματα αργά αλλά σταθερά και, παρότι δημοσκοπικά φαίνεται να μην δημιουργεί δυναμική ρεύματος, είναι πιθανό να αναδειχθεί ως εναλλακτική διακυβέρνησης με πολιτικά και ορθολογικά χαρακτηριστικά.

Αυτό θεωρητικά ευνοεί τον Κυριάκο Μητσοτάκη, αφενός γιατί τον έχει ήδη νικήσει δύο φορές, αφετέρου επειδή, όπως εκτιμάται, θα ξυπνήσουν τα αντανακλαστικά του “αντιΣΥΡΙΖΑ μετώπου” στους κεντρώους ψηφοφόρους, όμως, από την άλλη, ένα κόμμα Τσίπρα χωρίς τα βαρίδια του παρελθόντος θα βάλει τη συζήτηση σε καθαρά πολιτική βάση. Άλλωστε, ο Αλέξης Τσίπρας έχει διατελέσει πρωθυπουργός και έχει εκείνα τα χαρακτηριστικά που δεν έχει κανένας άλλος στον χώρο της αντιπολίτευσης.

Σε κάθε περίπτωση, ο πρωθυπουργός θα μπορέσει να προσδιορίσει με μεγαλύτερη σαφήνεια την προεκλογική του τακτική μετά τον Απρίλιο, όταν όπως φαίνεται θα έχουν εκκινήσει οι πρωτοβουλίες του (Σύνταγμα κ.ά) και θα έχει αποτυπωθεί ο νέος πολιτικός χάρτης, και θα αξιολογήσει εάν και κατά πόσο τον συμφέρει να φτάσει στις κάλπες την άνοιξη του 2027, όπως έχει δηλώσει, ή να τις φέρει λίγο νωρίτερα. Η περίοδος μετά την επόμενη ΔΕΘ, ή τα τέλη Ιανουαρίου με αρχές Φεβρουαρίου του 2027 είναι δύο εναλλακτικές που εξετάζονται σοβαρά με την πρώτη να κερδίζει αρκετούς υποστηρικτές.

Σεραφείμ Κοτρώτσος

Ο έμπειρος Άδωνης Γεωργιάδης ήδη την κατέταξε στα δεξιά, ενώ άλλοι, όπως ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Συμεών Κεδίκογλου διαπιστώνει ομοιότητες με την ρητορική της ακροδεξιάς. Θεωρητικά προς το παρόν, ακριβώς επειδή η Μαρία Καρυστιανού απέκτησε πανελλαδική αναγνωρισιμότητα, σχεδόν γενική συμπάθεια και μεγάλη επιρροή ηγούμενη του κινήματος για την απόδοση δικαιοσύνης στην τραγωδία των Τεμπών, οι δημοσκόποι εκτιμούν πώς τα κόμματα που ίσως πληγούν περισσότερο είναι η Πλεύση Ελευθερίας και η Ελληνική Λύση. Η Ζωή Κωνσταντοπούλου και ο Κυριάκος Βελόπουλος, άλλωστε, πρωταγωνίστησαν στην υπεράσπιση των οικογενειών των θυμάτων και στις κατηγορίες για τις ευθύνες πολιτικών προσώπων.

Σε αυτή την πρώτη αξιολόγηση, ακούγεται λογικό ένα τέτοιο κόμμα να προκαλέσει περαιτέρω κατακερματισμό στον χώρο της σημερινής αντιπολίτευσης και να μοιραστεί ένα κομμάτι της δημοσκοπικής “πίτας”.

Θα προκαλέσει, για παράδειγμα, την συρρίκνωση μέχρι (πιθανού) αφανισμού της “Νίκης” (η κ. Γρατσία διετέλεσε βουλευτής του κόμματος του Δημ. Νατσιού, ενώ και άλλα πρόσωπα κοντά στην κ. Καρυστιανού έχουν περάσει από το ίδιο κόμμα), θα πλαγιοκοπήσει Πλεύση Ελευθερίας και Ελληνική Λύση, ίσως στερήσει ψηφοφόρους από το αντισυστημικό ακροατήριο των μικρότερων κομμάτων της αριστεράς, ακόμα και από τον ΣΥΡΙΖΑ και το ΚΚΕ.

Στην δημοσκόπηση της GPO (Παραπολιτικά), για παράδειγμα Πλεύση Ελευθερίας και Ελληνική Λύση αθροίζουν (Εκτίμηση Ψήφου) περίπου 23%, την ίδια ώρα που η “δυνητική δεξαμενή” ενός κόμματος Καρυστιανού αγγίζει το ίδιο ποσοστό, με σκληρό πυρήνα, όμως, δηλαδή όσους λένε “σίγουρα θα το στήριζαν” περίπου το 10%. Εκτιμάται, επίσης, ότι αυτός ο νέος πολιτικός φορέας θα στερούσε τμήμα του “δυνητικού ακροατηρίου” του κόμματος που θα ιδρύσει ο πρώην πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας, το οποίο, στην ίδια μέτρηση, φτάνει έως το 17,5%, με αρκετά μικρότερη “σκληρή βάση”.

Ποιό είναι το γενικό ακροατήριο- Οι “χαμένοι” ψηφοφόροι

Αυτό, όμως, που δεν μπορούν να προσεγγίσουν οι μετρήσεις είναι ποιός ακριβώς θα είναι ο συνολικός αριθμός των ψηφοφόρων στις επόμενες κάλπες, κυρίως, μάλιστα, πώς θα αντιδράσουν οι “χαμένοι” ψηφοφόροι, εκείνοι, δηλαδή, που ενώ ψήφισαν στις εθνικές εκλογές του 2023 δεν προσήλθαν στις κάλπες των ευρωεκλογών ένα χρόνο αργότερα. Οι δημοσκόποι, μάλιστα, θεωρούν πώς σε αυτό το αδιερεύνητο τοπίο πρέπει να εκτιμήσει κανείς και τις διαφορές μεταξύ όσων ψήφισαν στις ευρωεκλογές του 2019 και δεν προσήλθαν σε αυτές του 2023.

Για παράδειγμα, στις ευρωεκλογές του 2024 το «γαλάζιο» ψηφοδέλτιο επέλεξαν 1.125.602 ψηφοφόροι. Υπενθυμίζεται ότι στις επαναληπτικές κάλπες του Ιουνίου του περασμένου έτους για τις εθνικές εκλογές, στη «γαλάζια» κάλπη είχαν προσέλθει 2.115.322 εκλογείς. Ανάλογη, ήταν σε απόλυτους αριθμούς και η μείωση για τον ΣΥΡΙΖΑ, με τους ψηφοφόρους του (2024) να ανέρχονται σε 593.133 άτομα. Στις εθνικές εκλογές του περασμένου Ιουνίου το κόμμα, του οποίου τότε ηγείτο ο Αλ. Τσίπρας, επέλεξαν 930.013 ψηφοφόροι.

Εφόσον επιβεβαιωθεί δια του προγράμματος και των θέσεων του ότι το κόμμα Καρυστιανού εκφωνεί συντηρητικό ή και υπερσυντηρητικό λόγο, ακόμα περισσότερο εάν στοιχηθούν δίπλα της πρόσωπα με σαφές δεξιό ή υπερδεξιό πρόσημο, τότε, όπως εκτιμούν οι δημοσκόποι, η επιρροή του στο ακροατήριο των περίπου 1.000.000 ψηφοφόρων που δεν προσήλθαν στις ευρωεκλογές για να (ξανα)ψηφίσουν Ν.Δ ίσως αποδειχτεί σημαντική.

Από την άλλη, βεβαίως, το νέο κόμμα Τσίπρα ενδέχεται να δημιουργήσει συσπείρωση του νεοδημοκρατικού εκλογικού ακροατηρίου, ενώ δεν πρέπει να υποτιμάται πώς η αντισυστημική ρητορική Καρυστιανού διατρέχει οριζόντια το πολιτικό σύστημα. Υπό την έννοια αυτή, ουδείς θα μείνει ανεπηρέαστος.

Η παράμετρος της αποχής

Επίσης, ανεξέλεγκτη είναι και η παράμετρος της αποχής που κυμάνθηκε σε ιστορικά υψηλά, πρώτα στη δεύτερη εθνική κάλπη του 2023 (κυρίως, όμως, επειδή ουσιαστικά είχε προεξοφληθεί η μεγάλη νίκη της Ν.Δ), και μετά στις ευρωεκλογές του 2024. Προκύπτει, λοιπόν, το ερώτημα εάν ένα νέο κόμμα Καρυστιανού θα προσελκύσει στις κάλπες ψηφοφόρους που υπό άλλες προϋποθέσεις δεν είχαν σκοπό να ψηφίσουν, θεωρώντας ότι το σημερινό κόμματικό σύστημα δεν μπορεί να προσφέρει ικανοποιητική λύση διακυβέρνησης, ή επειδή εμφορούνται από θυμό και απογοήτευση.

Τα κόμματα Τσίπρα και Καρυστιανού δίνουν, ως εκ τούτου, διέξοδο σε πολλούς από τους “χαμένους” ψηφοφόρους (είτε από την παλαιότερη δεξαμενή του ΣΥΡΙΖΑ είτε από τη Ν.Δ) του 2024 (ευρωεκλογές) και εφόσον κάτι τέτοιο επαληθευτεί θα μεταβληθεί απρόβλεπτα η συνολική εικόνα του εκλογικού σώματος των επόμενων εκλογών.

Δεξιά- αριστερά

Μέχρι τώρα η σκληρότερη κριτική που έχει διατυπωθεί για το κόμμα Καρυστιανού προέρχεται από κυβερνητικά στελέχη και “γαλάζιους” βουλευτές, κάτι που θεωρητικά μοιάζει παράδοξο επειδή στις μετρήσεις η Ν.Δ φαίνεται να επηρεάζεται λιγότερο. Για παράδειγμα, ο Άδωνις Γεωργιάδης που καθημερινά εξαπολύει πυρά κατά της πολιτικού-Καρυστιανού και την κατατάσσει στα δεξιά της Ν.Δ δηλώνει, παράλληλα, ότι θα πληγούν περισσότερο Πλεύση Ελευθερίας και Ελληνική Λύση.

Η αντίδραση της κυβέρνησης πρέπει να συνδυαστεί με όσα σημειώνουμε παραπάνω για το ακροατήριο των “χαμένων” ψηφοφόρων της Ν.Δ. Εάν, για παράδειγμα, το κόμμα Καρυστιανού προσθέσει ψηφοφόρους στο εκλογικό σώμα των τελευταίων ευρωεκλογών –ειδικά αυτούς που αποτελούσαν τμήμα του “γαλάζιου” ακροατηρίου– αυτό μπορεί να μεταβάλλει και το όριο αυτοδυναμίας, ως πήχη, αλλά και το άθροισμα του υπολοίπου των κομμάτων που θα μείνουν εκτός Βουλής.

Βεβαίως, μένει να διαπιστωθεί εάν σκοπεύει τελικά να κατέλθει στις εκλογές με νέο κόμμα ο Αντώνης Σαμαράς (εκεί θα έχουμε έναν “συνωστισμό” στα δεξιά της Ν.Δ), όπως και τι στάση θα τηρήσει ο πρώην πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής που το πιθανότερο είναι πώς θα κρατήσει αποστάσεις από τον Κυριάκο Μητσοτάκη.

Μαρία Καρυστιανού και Μαρία Γρατσία, πάντως, δηλώνουν ότι δεν υπάρχει ο κλασικός διαχωρισμός “αριστερά-δεξιά” και ότι το νέο κόμμα δεν θα έχει δεξιά ή αριστερά “ιδεολογικά βαρίδια”, γεγονός που αποκαλύπτει την πρόθεση να “αλιεύσει” στο σύνολο του εκλογικού σώματος, προσβλέποντας κυρίως σε εκείνο το τμήμα του που έχει απογοητευθεί από το πολιτικό σύστημα και το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας (π.χ Δικαιοσύνη) του, αλλά, ταυτόχρονα, δεν βλέπει διέξοδο σε μείζονα κοινωνικά προβλήματα.

Οι προθέσεις της κ. Καρυστιανού θα γίνουν διαυγέστερες μόλις ανακοινώσει το πρόγραμμα αρχών του κόμματος και, κυρίως, τα βασικά πρόσωπα που θα απαρτίζουν την ηγετική ομάδα. Όπως και εάν τηρήσει μέχρι τέλους το σύνθημα “κανένας ενεργός πολιτικός” στις τάξεις του.

Θα ανταποκριθεί, για παράδειγμα, στην πρόσκληση συνεργασίας που, κατά ορισμένες πληροφορίες, θα της απευθύνει ο Στέφανος Κασσελάκης με το Κίνημα Δημοκρατίας που δημοσκοπικά κινείται εδώ και καιρό κάτω από το κατώφλι (3%) εισόδου στη νέα Βουλή; Θα έχει δίπλα της πρόσωπα από τον εκκλησιαστικό και τον εθνικιστικό χώρο, όπως έχει ακουστεί; Ή θα μπορέσει να προσελκύσει πρόσωπα που να έχουν επιρροή σε ένα πιό γενικό ακροατήριο που θα περιλαμβάνει ακόμα και το Κέντρο;

Αλλαγή σειράς;

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν αυτή την ώρα την τάση η Ν.Δ να πλησιάσει στις πρώτες εκλογές περίπου το 30%. Εάν αυτό επαληθευτεί και δεν σημειωθεί κάποια έκπληξη, το πιθανότερο είναι πώς, χωρίς το κόμμα Καρυστιανού στην εξίσωση, για την δεύτερη θέση θα ανταγωνιστούν το ΠΑΣΟΚ και το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα.

Με το κόμμα Καρυστιανού, όμως, στον ανταγωνισμό τα πράγματα αλλάζουν και δεν αποκλείεται να είναι εκείνο που θα μπει”σφήνα” ανάμεσά τους ή και θα διεκδικήσει ακόμα και την δεύτερη θέση. Κάτι τέτοιο θα συνιστούσε ένα εκλογικό σοκ που σε πρώτη ανάγνωση θα ευνοούσε τον Κυριάκο Μητσοτάκη για να θέσει ακόμα πιο επιτακτικό το δίλημμα περί σταθερότητας και ακυβερνησίας ενόψει της δεύτερης κάλπης.

Οι πιό ψύχραιμοι θεωρούν πώς μετά τις ανακοινώσεις για πρόγραμμα και πρόσωπα το κόμμα Καρυστιανού θα βρεθεί στον εκλογικό ανταγωνισμό με τα πυρά όλων στραμμένα εναντίον του και τις εγγενείς αδυναμίες του να αποκτούν σοβαρή διάσταση. Ιδιαίτερα εάν εμφανιστούν πρόσωπα δίπλα στην Μαρία Καρυστιανού που να εκφωνούν αλλοπρόσαλλο λόγο και να κινούνται στο όριο της πολιτικής γραφικότητας.

Το κυβερνητικό δίλημμα, άλλωστε, περί σταθερότητας, θα προσφέρει τη δυνατότητα στο ΠΑΣΟΚ και το κόμμα Τσίπρα, αλλά και τον χώρο της κεντροαριστεράς ευρύτερα, να θέσει και το δικό του δίλημμα απέναντι σε μία τρίτη θητεία Μητσοτάκη.

Τότε, ένα τμήμα του εκλογικού σώματος (κυρίως εκείνοι που δηλώνουν σήμερα αναποφάσιστοι) θα κληθεί να αξιολογήσει επί προτάσεων διακυβέρνησης και όχι μόνο υπό το κράτος του θυμού και της απογοήτευσης. Άρα, εκτιμάται από αρκετούς, αυτό θα δράσει υπέρ των πιό συστημικών κομμάτων εναλλακτικής διακυβέρνησης, μεταξύ των οποίων ο πρώην πρωθυπουργός ίσως διαθέτει μικρό αλλά σαφές προβάδισμα έναντι του ΠΑΣΟΚ.

Ο ίδιος ο Τσίπρας, πάντως, αφού τους ευχαρίστησε –πρώτα βεβαίως τον Άδωνη– για την διαφήμιση που του προσέφεραν, οφείλει να κάνει το επόμενο βήμα από το αριστοτεχνικό μάρκετινγκ της “δικής του αλήθειας” στην ουσία της πολιτικής. Υπόσχεται να το πράξει την προσεχή Τετάρτη στην παρουσίαση της “Ιθάκης” (στο “Παλλάς”), κι από εκείνη τη βραδιά και ύστερα θα κριθεί εάν έχει πράγματι να καταθέσει κάτι νέο που να δικαιολογεί το πολιτικό του “come back”.

Αυτές τις μέρες μέτρησε πόσοι πολιτικοί φίλοι του έχουν απομείνει, ίσως και να αφουγκράστηκε τον αχό της κοινωνίας αλλά και του χώρου της κεντροαριστεράς. Εκτός, ωστόσο, της πολιτικής πρότασης που πρέπει να αιτιολογεί την επιστροφή του, θα δώσει και μάχη με τον χρόνο. Η εκδήλωση στο “Σεράφειο” με Δούκα, Φάμελλο, Χαρίτση, Κόκκαλη, και γκεστ σταρ τον Ανδρουλάκη, επιβεβαιώνει ότι προσωπικότητες και κόμματα του χώρου σπεύδουν να πάρουν θέση.

Εάν όλοι αυτοί συμφωνούσαν αύριο σε έναν προγραμματικό διάλογο που θα άφηνε ορθάνοιχτη την πόρτα για σχέδιο διακυβέρνησης και ενιαίο ψηφοδέλτιο στις επόμενες εκλογές, το όποιο νέο πολιτικό εγχείρημα του πρώην πρωθυπουργού θα βρισκόταν ενώπιον του διλήμματος να συγκλίνει, ή, ακόμα, και να τύχει αναθεώρησης.

Οι πολιτικοί εγωϊσμοί των άλλων και οι εσωτερικές αντιθέσεις στα κόμματά τους, όμως, καταλήγουν σε αβελτηρίες και αναποφασιστικότητα, κι αυτό, αναμφίβολα, τον ευνοεί.

Διότι, κατά βάθος, ο Τσίπρας προτιμά, όχι μόνο να αναδειχθεί ως ο βασικός, ή και μοναδικός, αντίπαλος του Κυριάκου Μητσοτάκη, αλλά και να προβάλλει το καινούριο με την εμπειρία και την αυτογνωσία του παλαιού που υπερβαίνει τις γραμμές της εσωστρέφειας στο ΠΑΣΟΚ, τον ΣΥΡΙΖΑ, και τη Νέα Αριστερά. Έτσι θα μπορέσει να επιλέξει ποιοί πραγματικά από την κεντροαριστερά πρέπει και μπορούν να τον ακολουθήσουν, και να μην πιεστεί να ενσωματώσει όλους όσοι πρωταγωνιστούν αρνητικά, ή απλώς απουσιάζουν από τις σελίδες της “Ιθάκης”.

Φτάνει, δηλαδή, η ώρα που θα κατανοήσει πώς είναι μεν τολμηρό να γράφει κανείς ένα βιβλίο απολογισμού και αυτοκριτικής, ακόμα και να θίγει την πολιτική επάρκεια προσώπων που ο ίδιος επέλεξε, αλλά είναι ευκολότερο από το να επανϊδρύει τον εαυτό του και να επανεκτίθεται στη δοκιμασία του εκλογικού σώματος. Τώρα, χρειάζεται προγραμματική πρόταση, με αρχή, μέση, και τέλος, και πολλά νέα πρόσωπα που θα πείθουν με το καλημέρα ότι έχουν τις εγγυήσεις πώς δεν θα βρεθούν στις σελίδες μιας νέας “Ιθάκης”.

Τα πράγματα, ως γνωστόν, εξελίχθηκαν αρνητικά, το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης υπέστη εκλογική συντριβή (17,8%), και αυτό προκάλεσε την παραίτησή του, με την σημαδιακή, όπως αποδείχθηκε, αναφορά στο “τέλος του ΣΥΡΙΖΑ”. Για όσα συνέβησαν, φυσικά, εκείνη την περίοδο, η συμμετοχή του γνωστού πανεπιστημιακού ήταν μικρή, το κακό είχε ήδη συντελεστεί.

Δύο χρόνια μετά, κι ενώ ο πρώην πρωθυπουργός φιλοτεχνεί σταδιακά την επιστροφή του στην κεντρική πολιτική σκηνή με ένα νέο πολιτικό φορέα, ο κ. Μαραντζίδης ρωτήθηκε (Action24) σχετικά με το τι μπορεί να επιδιώκει με αυτή την κίνηση, όταν έχει ήδη χάσει σε δύο εθνικές αναμετρήσεις από τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Η απάντηση ήταν αφοπλιστική: “ο Τσίπρας θα χάνει (εκλογές) μέχρι να τις κερδίσει”. Φαίνεται πώς η φράση δεν βρίσκεται μακριά από την πραγματικότητα, ο Αλέξης Τσίπρας φιλοδοξεί να κερδίσει εκλογές, αν και όχι τις επόμενες.

Ψυχολογικά, πάντως, αυτό είναι και το κομβικό σημείο για τον πρώην πρωθυπουργό. Φαίνεται, δηλαδή, ότι έχει αποδεχτεί, πλέον, ότι αυτό που μετράει είναι ο τελικός στόχος (κάτι σαν την “Ιθάκη” του τίτλου του βιβλίου που είναι προς έκδοση), και όχι οι “ενδιάμεσες ήττες”, όπως για παράδειγμα μία ακόμα στις επόμενες εκλογές.

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο νέος πολιτικός φορέας αντλεί δυνητικούς ψηφοφόρους από μία δεξαμενή που (ανάλογα με την μέτρηση) εκκινεί από το 20% και φτάνει μέχρι το 25%. Οι δημοσκόποι προτρέπουν να εστιάζει κανείς στο “σίγουρα και μάλλον ναι” αυτών των μετρήσεων, το οποίο επίσης κυμαίνεται από το 9% έως το 12%, στην τελευταία, δε, μέτρηση της Metron Analysis (Mega Channel) έφτασε λίγο πάνω από το 11%, λιγότερο από δύο μονάδες κάτω από το ποσοστό του ΠΑΣΟΚ στην ίδια κατάταξη. Οι γνωρίζοντες λένε πώς αυτός πρέπει να είναι και ο στόχος ενός νέου πολιτικού φορέα, να κερδίσει, δηλαδή, την δεύτερη θέση στις εκλογές του Μαρτίου του 2027 (εκτός απροόπτου), ώστε στην πολύ πιθανή περίπτωση που η Ν.Δ, ως πρώτο κόμμα, δεν θα συγκεντρώνει ποσοστό αυτοδυναμίας, να αποτελέσει τον εμβρυουλκό ευρύτερων πολιτικών ανακατατάξεων.

Λογικό, ως εκ τούτου, είναι πολλά να κριθούν από το αποτύπωμα στις δημοσκοπήσεις, τόσο σε αυτές το επόμενο διάστημα που θα δείχνουν την τάση, όσο και μετά την ίδρυση του νέου φορέα. Για παράδειγμα, το γεγονός ότι η Marc (Ant1) εισήγαγε νέα ποιοτική μέτρηση της “Προτίμησης πρωθυπουργού” όπου ο Αλέξης Τσίπρας κατετάγη δεύτερος με περίπου 9 μονάδες από τον Κυριάκο Μητσοτάκη, και με πολύ μεγάλη διαφορά από τον Νίκο Ανδρουλάκη, επισημάνθηκε ευχάριστα στο επιτελείο της Λ. Αμαλίας. Εφόσον αυτή η τάση συνεχιστεί θεωρείται πώς θα κινητροδοτήσει πολιτικές προσωπικότητες που σήμερα τελούν σε αναμονή, όπως και κύκλους εκτός πολιτικής.

Κάθε δε επίθεση που θα δέχεται από την κυβέρνηση θα επιβεβαιώνει εμμέσως την τάση αυτή, και θα συνδράμει στον σχεδιασμό να θεωρηθεί ως “αντίπαλο δέος” στη Ν.Δ, σε εκλογικό, ή μετεκλογικό χρόνο.

Πώς το ΠΑΣΟΚ “διαβάζει” τον Τσίπρα

Παρόμοια ανάγνωση κάνουν και στην Χαριλάου Τρικούπη: αντιλαμβάνονται, δηλαδή, πώς ένα “κόμμα Τσίπρα” δεν εξαντλεί μόνο το εκλογικό “απόθεμα” του ΣΥΡΙΖΑ (περίπου 8 στους 10 ψηφοφόρους του), αλλά προκαλεί επαναπατρισμό ψηφοφόρων που έχουν διασπαρεί στη ζώνη των αναποφάσιστων, και σε άλλα κόμματα του ίδιου χώρου (Νέα Αριστερά, Πλεύση Ελευθερίας, Μερα25), όμως προσελκύει και έναν σχετικά μικρό αλλά διόλου αμελητέο αριθμό ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ (δυνητικά έως και το 20%), ενώ δεν περνάει απαρατήρητο και σε μερίδα κεντρώων.

Εφόσον αυτά τα ποσοτικά και ποιοτικά δημοσκοπικά στοιχεία (σημείωση: πριν καν ανακοινωθεί η ίδρυση του νέου φορέα, παρουσιαστεί προγραμματική διακήρυξη, και εμφανιστούν τα πρόσωπα που θα τον πλαισιώνουν), η δεύτερη θέση θα γίνει “μήλο της έριδας” μεταξύ του ΠΑΣΟΚ και του νέου κόμματος, και εάν το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης τερματίσει τρίτο θα πυροδοτηθούν εξελίξεις.

Για παράδειγμα, σε μία διαδικασία ανάθεσης εντολών σχηματισμού κυβέρνησης -καθώς δεν θα υπάρχει αυτοδυναμία του πρώτου κόμματος-, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα …προσπεράσει τον πρώην πρωθυπουργό και ίσως προτείνει στον Νίκο Ανδρουλάκη κυβερνητική συνεργασία. Όχι τόσο γιατί θα την επιδιώκει, αλλά για να προβάλλει ακόμα πιό επιτακτική η ανάγκη διακυβέρνησης και να τεθούν τα διλήμματα της δεύτερης κάλπης.

Είναι βέβαιο πώς θα εισπράξει άρνηση από τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ, κάτι που πιθανότατα θα προκαλέσει σοβαρούς κλυδωνισμούς στο εσωτερικό του κόμματος, με κάποια στελέχη του να σκέφτονται την επανάληψη μιας συγκυβέρνησης προ του …κινδύνου Τσίπρα.

Όμως, και ο πρώην πρωθυπουργός, εφόσον πάρει, ως δεύτερος, την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης, είναι μάλλον βέβαιο ότι θα προτείνει την άμεση συγκρότηση μετώπου κατά της Ν.Δ με στόχο την ανάληψη της διακυβέρνησης στις δεύτερες κάλπες. “Με δεύτερο τον Τσίπρα στις εκλογές, το πρόβλημα μεταφέρεται στο εσωτερικό του ΠΑΣΟΚ, και όλα τα ενδεχόμενα, ακόμα και μιας διάσπασης, είναι ανοικτά. Και, φυσικά, ο αρχηγός θα αμφισβητηθεί, καθώς όχι μόνο δεν θα έχει νικήσει τον Μητσοτάκη, έστω και με μία ψήφο, αλλά θα έχει απωλέσει και τη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης“, έλεγε στο libre κορυφαίο στέλεχος του κόμματος.

Όλα αυτά μπορεί να ανατραπούν μόνο με κάποια παράδοξη (με τα σημερινά δεδομένα) αλλαγή του εκλογικού τοπίου που θα μπορούσαν να προκαλέσουν, είτε κάποιες εσωτερικές κινήσεις στη Ν.Δ, είτε κάποια σημαντική εκλογική καταγραφή ενός κόμματος Σαμαρά, εφόσον, φυσικά, ο πρώην πρωθυπουργός αποφασίσει, τελικά, κάτι τέτοιο.

Η σχέση του Τσίπρα με το ΠΑΣΟΚ

Από την άλλη, ο Αλέξης Τσίπρας, όπως εκτιμούν αρκετοί αναλυτές, δεν έχει κανένα λόγο να δράσει ανταγωνιστικά στο ΠΑΣΟΚ, τουλάχιστον σε πρώτη φάση. Τουναντίον, πρέπει να κλείσει όσο περισσότερο μπορεί τις “πληγές” που άνοιξαν κάποιες στιγμές της διακυβέρνησης του. Στα “συν” αναφέρουν την πρόταση που είχε απευθύνει όταν ίσχυε η απλή αναλογική, στα “μείον”, όμως, υπάρχουν, ακόμα, τόσο το θέμα χειρισμού της υπόθεσης της Novartis, όσο και τοξικές, επιθετικές συμπεριφορές στελεχών του, εκείνη την εποχή, κατά του ΠΑΣΟΚ (π.χ Παύλος Πολάκης). Μία κίνηση που θα μπορούσε να γίνει, είναι να διατυπωθεί ειλικρινής αυτοκριτική για όλα αυτά, κάτι που επιχειρήθηκε από τον πρώην πρωθυπουργό (ως προς τη Novartis) σε συνέδριο της “Καθημερινής”, πριν περίπου ένα χρόνο. Οι πληροφορίες -που δεν διαψεύσθηκαν- αναφέρουν, μάλιστα, πώς είχε υπάρξει και επικοινωνία, με δική του πρωτοβουλία, με τον Ευάγγελο Βενιζέλο. Δεν είναι ίσως τυχαίο πώς έκτοτε η κριτική του τελευταίου προς τον ΣΥΡΙΖΑ είναι σπάνια, προς τον ίδιο τον πρώην πρωθυπουργό, ακόμα σπανιότερη. Οι δε τελευταίες αναφορές του περί “μη διακυβερνήσιμης χώρας”, και για “κρίση λειτουργίας του κράτους και των θεσμών”, μάλλον είναι κοντά σε ανάλογες επισημάνσεις του Αλέξη Τσίπρα.

Η αυτοκριτική, πάντως, που θα κάνει ο πρώην πρωθυπουργός θα αποτελέσει, πιθανώς, βαρόμετρο, σχετικά με το πώς θα υποδεχτεί το νέο εγχείρημα το πολιτικό προσωπικό της ευρύτερης κεντροαριστεράς, και ειδικότερα το εκλογικό ακροατήριο και τα ίδια τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ. Οι πληροφορίες αναφέρουν, πάντως, ότι το επιτελείο του πρώην πρωθυπουργού συνομιλεί με πασοκογενείς από ολόκληρη τη χώρα.

Η …συμπόρευση με τον ΣΥΡΙΖΑ

Ως προς την πρόταση συμπόρευσης που αποφασίστηκε στην Π.Γ του ΣΥΡΙΖΑ, μετά από εισήγηση του Σωκράτη Φάμελλου, φαίνεται ότι ο πρώην πρωθυπουργός δεν προτίθεται να τοποθετηθεί δημόσια για να μην προκαλέσει αντιδράσεις, ωστόσο είναι βέβαιο ότι δεν προτίθεται να μετατρέψει τον πολιτικό φορέα που θα ιδρύσει σε ένα νέο συνασπισμό και άθροισμα κομμάτων, ή συνιστωσών.

Το πιθανότερο είναι πώς στο κατάλληλο χρόνο (προεκλογικά), κι αφού έχουν προηγηθεί συζητήσεις, θα αποδεχτεί την προσχώρηση σημαντικής μερίδας βουλευτών και στελεχών, υπό την αυστηρή προϋπόθεση (για τους βουλευτές) ότι θα παραιτηθούν και θα επιστρέψουν τις έδρες τους στο κόμμα με το οποίο εξελέγησαν, και στη συνέχεια θα περιληφθούν στα ψηφοδέλτια του νέου φορέα.

Είναι σαφές πως η νεότερη γενιά βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ θα βρεθεί στο “μικροσκόπιο” του νέου φορέα, ήδη, μάλιστα, πολλοί απ΄ αυτούς έχουν τοποθετηθεί δημοσίως θετικά. Για παράδειγμα, οι Διον. Καλαματιανός, Γ. Καραμέρος, Μιλτ. Ζαμπάρας, Συμεών Κεδίκογλου, Αλεξ. Μεϊκόπουλος, Κατερίνα Νοτοπούλου, και άλλοι, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα πλαισιώσουν το νέο εγχείρημα Τσίπρα, μαζί με αρκετούς από τους παλαιότερους, όπως, η αντιπρόεδρος της Βουλής Όλγα Γεροβασίλη (που διατηρεί στενή και αδιάλλειπτη σχέση μαζί του), ο Γ. Ραγκούσης, και άλλοι. Οι Θ. Θεοχαρόπουλος, Κ. Ζαχαριάδης, και άλλοι της σχετικά νεότερης γενιάς, έχουν κομματικές θέσεις και, μάλλον, θα συναρτήσουν σε κάποιο βαθμό τον χρόνο μετακίνησής του με τις κινήσεις που θα κάνει τελικά ο πρόεδρος του κόμματος.

Οι πληροφορίες, πάντως, αναφέρουν πώς αρκετές προσωπικότητες που σήμερα βρίσκονται εκτός σκληρού πυρήνα πολιτικής (από τους κοινωνικούς φορείς, όπως και από την αγορά, και τις επιχειρήσεις), αλλά και πρώην κορυφαία πολιτικά στελέχη από το ΠΑΣΟΚ, βρίσκονται σε επικοινωνία με το επιτελείο του πρώην πρωθυπουργού και έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον να ενεργοποιηθούν στο νέο φορέα.

Ο Σωκράτης Φάμελλος, από την άλλη, έκανε μεν την πρόταση για συμπόρευση, ωστόσο έχει να διαχειριστεί την εσωτερική κρίση με τον Παύλο Πολάκη, και τη θέση που θα πάρουν οι Ν. Παππάς και Ρένα Δούρου (που θεωρούνται “αποκλεισμένοι” από το νέο εγχείρημα), όπως και το σοβαρό πρακτικό και πολιτικό ζήτημα του τι θα γίνει με τον ΣΥΡΙΖΑ ως κομματικό οργανισμό, με γραφεία, κρατική επιχορήγηση, οργανώσεις κ.ά.

Το βιβλίο

Η παρουσίαση του βιβλίου του Αλέξη Τσίπρα, περί τα τέλη Νοεμβρίου, ή τις αρχές Δεκεμβρίου, θα αποτελέσει το πρώτο βήμα της τελικής φάσης του rebranding και της πορείας προς την ίδρυση του νέου πολιτικού φορέα. Οι περισσότεροι εστιάζουν την προσοχή τους στο περίγραμμα του προγραμματικού σχεδίου που, όπως λέγεται, θα περιλαμβάνεται στο περίφημο 12ο κεφάλαιο, όμως στα προηγούμενα έντεκα, που θα περιγράφουν από την διαπραγμάτευση με τους δανειστές, το κρίσιμο καλοκαίρι του 2015, την συγκυβέρνηση με τον Πάνο Καμμένο, σε συνδυασμό με απαντήσεις στο γιατί δεν επέλεξε συνεργασία με το Ποτάμι, θα υπάρχει και αρκετά εκτενής αυτοκριτική για τα “επίμαχα” της περιόδου 2015-19.

Κάποιοι αναμένουν, για παράδειγμα, κάποια αυτοκριτική ως προς τον χειρισμό θεμάτων που προκάλεσαν μείζονες συγκρούσεις: την υπόθεση των τηλεοπτικών αδειών και τους χειρισμούς που έγιναν, την υπόθεση Novartis και τις σχέσεις τότε κυβερνητικών στελεχών με τη Δικαιοσύνη, τις εσωτερικές συγκρούσεις με τον Παύλο Πολάκη και την υποχώρησή του -περισσότερες από μία φορά- ως προς το αίτημα διαγραφής του, και πολλά άλλα.

Το αυτονόητο της εισήγησης Φάμελλου εκκινεί από την αγωνία, το άγχος, και την ανάγκη. Τουλάχιστον οι μισοί βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ –και, πάντως, όλοι της νεότερης γενιάς- αφήνουν να εννοηθεί, όπου σταθούν και όπου βρεθούν, ότι είναι έτοιμοι για μεταγραφή στο νέο κόμμα. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι, η συντριπτική πλειονότητα των τοπικών οργανώσεων ανά την επικράτεια έχουν διαμηνύσει στην Κουμουνδούρου πώς αναγνωρίζουν μόνο τον “φυσικό ηγέτη” του χώρου. Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ αντελήφθη ότι κινδυνεύει σύντομα να είναι αρχηγός κόμματος χωρίς κόμμα. Και έπαιξε, αναγκαστικά, το χαρτί της συμπόρευσης, παρότι η κίνησή του θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ανορθολογική: προτείνει συμπόρευση με ένα κόμμα που ακόμα δεν υπάρχει!

Βεβαίως, η κοινή λογική λέει ότι στις επόμενες εκλογές θα ήταν από πολιτικό παράδοξο, έως ανέκδοτο, να κατέλθουν μαζί ο ΣΥΡΙΖΑ και το κόμμα Τσίπρα. Στις κάλπες, δε, αυτά τα συναισθηματικά “δεν είμαστε αντίπαλοι” δεν ισχύουν. Δεν προτρέπεις τους ψηφοφόρους σου να προτιμήσουν …φιλικά ένα άλλο κόμμα.

Ως εκ τούτου, η εισήγηση Φάμελλου υπηρετεί το αυτονόητο και αποσκοπεί στο να τον βγάλει από την αμηχανία που έχει περιέλθει ολόκληρος ο ΣΥΡΙΖΑ. Τον βγάζει, όμως;

Συμπόρευση των προοδευτικών δυνάμεων έχει προτείνει ο ΣΥΡΙΖΑ (και με συνεδριακή σφραγίδα) και προς το ΠΑΣΟΚ, και τη Νέα Αριστερά. Όμως, ο μεν Νίκος Ανδρουλάκης κάνει επίμονα πως δεν ακούει, η δε Πατησίων προβάλλει διάφορα ακατανόητα επιχειρήματα και κωλυσιεργεί. Για ποιόν, λόγο, όταν αρνούνται αυτοί οι δύο, να σπεύσει ο Αλέξης Τσίπρας να κάνει δεκτό το αίτημα συμπόρευσης;

Υπάρχει κι ένας πρόσθετος λόγος: ο πρώην πρωθυπουργός παραιτήθηκε από βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ και προετοιμάζεται για ένα νέο κόμμα-κίνημα, μεταξύ άλλων και για να ιδρύσει εκ του μηδενός κάτι που δεν θα τελεί υπό την ομηρία προσωπικών στρατηγικών και συνιστωσών.Αυτό το πλήρωσε, με την μεγάλη, βεβαίως, ευθύνη που του αναλογεί.

Ένα νέο κόμμα (Τσίπρα) με συνδεδεμένο τον ΣΥΡΙΖΑ, ίσως και τη Νέα Αριστερά, δεν θα ήταν παρά μία επανάληψη της φάρσας των συριζαϊκών τάσεων που είχε βαφτιστεί πλουραλισμός αλλά κατέλξε σε βαβέλ.

Το πιθανότερο είναι πώς ο πρώην πρωθυπουργός δεν θα δηλώσει ρητά ότι δεν ενδιαφέρεται για τη συμπόρευση,για λόγους ευγένειας και συναισθηματικής φόρτισης. Απλώς θα αδιαφορήσει.

Από την άλλη, ο Σωκράτης Φάμελλος θα έχει πράξει το χρέος του, και θα έχει πει αυτό που έπρεπε να πει, διαχωρίζοντας τη θέση του από τον Παύλο Πολάκη που αποκαλεί τον Τσίπρα “διασπαστή”. Όμως, δεν τελειώνει εκεί η αγωνία του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ. Υπάρχει το κτίριο της Κουμουνδούρου και η κρατική επιχορήγηση, πράγματα που έχουν και ιστορική και οικονομική αξία και δεν εγκαταλείπονται εύκολα. Αυτά τα κομματικά ιμάτια κάπως πρέπει να μοιραστούν, είναι μάλλον βέβαιο, όμως, πώς ο πρώην πρωθυπουργός δεν τα θέλει πιά. Τι νέο κόμμα θα ήταν αυτό που θα είχε έδρα στην Κουμουνδούρου;

Εν κατακλείδι, η περίφημη συμπόρευση θα καταλήξει πιθανότατα αδειανό πουκάμισο, βουλευτές και στελέχη θα ετοιμάζονται για το κόμμα Τσίπρα, ελπίζοντας, όμως, ότι θα περάσουν το αυστηρό “face control”, ο δε Σωκράτης Φάμελλος θα χρειαστεί να αποφασίσει εάν θα παραμείνει μέχρι τέλους κυβερνήτης ενός σκάφους που δημοσκοπικά βυθίζεται, ή εάν θα πράξει όσα ιστορικά του αναλογούν και θα υπογράψει το “τέλος εποχής”. Ακόμα κι αν στην Κουμουνδούρου εγκαθιδρυθεί μία νέα ομάδα υπό τον Παύλο Πολάκη, και όσους γνωρίζουν πως δεν μπορούν να ενταχθούν στη νέα κατάσταση που διαμορφώνεται.

Κι αυτό διότι τους επόμενους μήνες η κομματική γεωγραφία δεν θα είναι ίδια. Όχι μόνο επειδή κυβέρνηση και αντιπολίτευση θα βλέπουν τα ποσοτικά και ποιοτικά στοιχεία των μετρήσεων να προσαρμόζονται στον (μακρύ) προεκλογικό χρόνο, και τα κοινωνικά προβλήματα πιθανώς να διογκώνονται, αλλά, κυρίως, επειδή σε αυτή τη γεωγραφία θα έχουν προστεθεί νέοι παίκτες. Και όχι οποιοιδήποτε παίκτες, αλλά δύο πρώην πρωθυπουργοί με νέα πολιτικά υποκείμενα.

Τους πρώτους μήνες του ΄26, ένα μόλις χρόνο πριν τις εκλογές –εφόσον ο πρωθυπουργός τηρήσει μέχρι τέλους τη σχετική δέσμευσή του-, οι δημοσκοπήσεις δεν θα μετρούν μόνο τη Ν.Δ και τα σημερινά κόμματα της αντιπολίτευσης, αλλά το κόμμα Τσίπρα, και πιθανότατα και το κόμμα Σαμαρά. Παράλληλα, θα ενεργοποιηθεί η απάντηση του (παλαιού Βρετανού πρωθυπουργού) Μακ Μίλαν, που άλλοι κακώς την αποδίδουν στον Τσώρτσιλ, στην ερώτηση “ποιός είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος που διατρέχει μία κυβέρνηση”: “Τα γεγονότα, φίλε μου, τα γεγονότα”, είχε πει.

Η υπεροχή Μητσοτάκη

Σήμερα, η υπεροχή του Κυριάκου Μητσοτάκη είναι περισσότερο από σαφής, παρότι το κυβερνών κόμμα τρεκλίζει σε ποσοστά που απέχουν πολύ από την αφετηρία φιλόδοξης διεκδίκησης της αυτοδυναμίας. Γιατί, πολύ; Επειδή, οι ίδιοι οι δημοσκόποι αναγνωρίζουν πώς η αναλογική κατανομή της “γκρίζας ζώνης” (αναποφάσιστοι, λευκό- άκυρο, άλλο κόμμα) που φτάνει έως και το 25% είναι επιστημονικά επισφαλής και, τελικά, σε κάποιο βαθμό αυθαίρετη. Η προσέγγιση του 30% από τη Ν.Δ στην Εκτίμηση Ψήφου εικάζεται, δεν είναι “κλειδωμένη”.

Παρόλα αυτά, στην “καταλληλότητα” ο πρωθυπουργός βλέπει τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης με τρεις- τέσσερις φορές μικρότερο ποσοστό, το ΠΑΣΟΚ, δε, είναι κολλημένο στη ζώνη του 13-15% και πρέπει να επιτύχει παγκόσμιο ρεκόρ -να “τσιμπάει” δύο μονάδες κάθε μήνα- για να κερδίσει τις εκλογές “έστω και με μία ψήφο”.

Τα γεγονότα

Τα γεγονότα, όμως, απειλούν ήδη την κυβέρνηση:

Η ακρίβεια είναι ο ελέφαντας που δεν βγαίνει από το δωμάτιο, παρά τις πρωτοβουλίες, τα πρόστιμα, και τις συμφωνίες με τους ιδιοκτήτες των σούπερ μάρκετ. Οι επίσημες έρευνες επιβεβαιώνουν ότι 6 στους 10 φτάνουν αγκομαχώντας στις 20 του μήνα, και μετά αρχίζουν τις …προσευχές, το κόστος ζωής, όπως τα ενοίκια, συνεχίζει ανοδικά, η αίσθηση, δε, είναι πώς η πλειονότητα των πολιτών θεωρούν ότι ήταν στην ίδια, ή και σε καλύτερη οικονομική κατάσταση το 2019 απ΄ ότι σήμερα! Στην τελευταία μέτρηση της Opinion Poll (Action24), το 70,7% αξιολογεί αρνητικά την εξαετή διακυβέρνηση, κι αυτό κρύβεται προσώρας κάτω από το χαλί επειδή δεν φαίνεται να υπάρχει εναλλακτική πρόταση.

Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν αποκάλυψε μόνο πόσο βαθιά διεφθαρμένο είναι το κράτος,όπως και την άθλια διαχείριση, ή και εμπλοκή, γαλάζιων στελεχών, αλλά προκαλεί παρενέργειες με την καθυστέρηση (πιθανώς και μεγάλες απώλειες) στην καταβολή αγροτικών ενισχύσεων και αποζημιώσεων. Στους αγρότες, στις τελευταίες εκλογές, η Ν.Δ είχε λάβει ποσοστά αρκετά πάνω από το 41%, τώρα κινδυνεύει να δει το κύμα δυσαρέσκειας να μετατρέπεται σε εκλογική καταβαράθρωση. Συμπαρασύροντας, βεβαίως, και δεκάδες βουλευτές της που πιέζονται και ίσως χάσουν τις έδρες τους.

Η τραγωδία των Τεμπών, ένα θέμα που υποτιμήθηκε τρομακτικά από την κυβέρνηση, παραμένει κοινωνικό βαρόμετρο και θα συνεχίσει να επηρεάζει το πολιτικό κλίμα, είτε τροφοδοτήσει κάποιο νέο κόμμα, είτε όχι. Εάν οι εκλογές γίνουν κανονικά, τον Μάρτιο του ’27, θα έχει προηγηθεί νέος γύρος μεγάλων συλλαλητηρίων για την τρίτη μαύρη επέτειο, και θα συνεχίζεται η δίκη- νομικοί θεωρούν βέβαιο ότι θα διαρκέσει περίπου ενάμισι χρόνο.

Οι νέοι παίκτες

Από την άλλη, οι “φωτογραφίες της στιγμής” θα αλλάξουν, επειδή θα αλλάξουν οι… στιγμές.

Πρώτον, το κόμμα Τσίπρα μπορεί, θεωρητικά, να δώσει την κυβέρνηση την ευκαιρία να βάλει απέναντί της τα “σκιάχτρα” του 2015, όμως πολλά θα εξαρτηθούν από το πόσο φρέσκο θα είναι το νέο πολιτικό αφήγημα του πρώην πρωθυπουργού, και πόσο φρέσκα θα είναι τα πρόσωπα που θα τον πλαισιώσουν. Άλλο πράγμα, να έχεις αντιπάλους στην “καταλληλότητα” τον Νίκο Ανδρουλάκη που δεν έχει πρότερη κυβερνητική εμπειρία, κι άλλο έναν πρώην πρωθυπουργό, και δη με την αδιαμφισβήτητη χαρισματικότητα του Αλέξη Τσίπρα.

Δεύτερον, ένα τέτοιο κόμμα θα προκαλέσει ανακατατάξεις στην ευρύτερη κεντροαριστερά, ίσως αλλάξει τη δημοσκοπική κατάταξη, και θα δημιουργήσει προϋποθέσεις για εναλλακτικά σενάρια μεταξύ της πρώτης και της δεύτερης εκλογικής αναμέτρησης. Η ατζέντα σταδιακά θα εμπλουτίζεται και νέες πιθανότητες θα αναδεικνύονται- σε ένα διψασμένο κοινωνικό έδαφος, κάτι τέτοιο παίζει ρόλο.

Τρίτον,το κόμμα Σαμαρά. Εφόσον ο έτερος πρώην πρωθυπουργός κάνει το βήμα που προαναγγέλλουν συνομιλητές και συνεργάτες του, μπορεί να μην διεκδικεί υψηλό εκλογικό ποσοστό, είναι βέβαιο, όμως, πως θα κάνει ζημιά στη βάση της Ν.Δ. Σε συνθήκες αναζήτησης μιας οριακής αυτοδυναμίας, αυτό είναι επικίνδυνο για τον πρωθυπουργό. Κυβερνητικές πηγές υποστηρίζουν, βεβαίως, ότι ένα τέτοιο κόμμα θα πάρει ψηφοφόρους περισσότερο από την Λατινοπούλου, ή τον Βελόπουλο, κάτι τέτοιο, ωστόσο, δεν εδράζεται σε επαρκή τεκμηρίωση, όπως και να’ χει, όμως, οι απώλειες και για τη Ν.Δ διόλου αμελητέες θα είναι.

Επιστρέφουμε στην εισαγωγή. Οι τωρινές δημοσκοπήσεις “φωτογραφίζουν” κυριολεκτικά τη στιγμή, και τίποτε περισσότερο.Από τη μία τα …γεγονότα, από την άλλη οι νέοι παίκτες που ετοιμάζονται, θα αλλάξουν την κομματική γεωγραφία, θα προκαλέσουν συσπειρώσεις και αντισυσπειρώσεις, και θα προσφέρουν εναλλακτικές δυνατότητες. Κυρίως, για έναν στους τέσσερις ψηφοφόρους που στέκεται στο περιθώριο και περιμένει. Η τελική κατανομή, όμως, αυτού του 25% μπορεί να αλλάξει άρδην αυτό που (δημοσκοπικά) βλέπουμε σήμερα.

Θα μπορούσε να το εκλάβει ως ανέκδοτο, είναι, όμως, πολύ σοβαρό, και, εν τέλει, είναι ακριβώς το αντίθετο από την περίφημη ανασύνθεση της κεντροαριστεράς που, με τον ένα, ή τον άλλο τρόπο, πρεσβεύουν όλα τα παραπάνω κόμματα. Κι’ άλλο το “δεν είμαστε αντίπαλοι” που εκφωνείται ένθεν κακείθεν, κι άλλο ο ανταγωνισμός στις κάλπες. Για κάποιους είναι και θέμα πολιτικής επιβίωσης.

Το πιθανότερο είναι πώς δεν μπορεί να συμβεί κάτι διαφορετικό. Ο ΣΥΡΙΖΑ -ή …κάποιος ΣΥΡΙΖΑ- δεν θα κλείσει τα γραφεία στην Κουμουνδούρου και θα δώσει τα κλειδιά στον πρώην πρωθυπουργό για να τα διατηρήσει ως αποθήκη ιδεολογικών και άλλων κειμηλίων (ουδεμία περίπτωση να τα χρησιμοποιήσει), η δε Νέα Αριστερά, αν και διανύει ακόμα τη βρεφική πολιτική ηλικία της, είναι δύσκολο να παραδώσει το μικρό οχυρό ριζοσπαστικής “καθαρότητας”- ακόμα κι αν πρέπει να βυθιστεί μαζί του.

Από την άλλη, ο Αλέξης Τσίπρας, μάλλον δεν έχει κανένα λόγο να ηγηθεί κάποιας συγκόλησης που θα περιλαμβάνει από τον Παύλο Πολάκη μέχρι τον Ευκλείδη Τσακαλώτο, κι έτσι να αναβιώσει τη βαβέλ των συνιστωσών που ενέτεινε τους διασταγμούς και την αναποφασιστικότητά του- κυρίως μετά την ήπια ήττα του 2019.

Ο,τιδήποτε συμβεί, θα συμβεί, πιθανότατα, μεταξύ πρώτης και δεύτερης εκλογικής αναμέτρησης, με τη Ν.Δ να απέχει -λίγο, ή πολύ- από την αυτοδυναμία, και εφόσον το κόμμα Τσίπρα έχει κατορθώσει να αναρριχηθεί στη δεύτερη θέση.

Όταν, δηλαδή, θα τεθούν διλήμματα προς το πολιτικό προσωπικό του ΠΑΣΟΚ, και η Ν.Δ θα βάλει στο τραπέζι το περίστροφο της πολιτικής σταθερότητας. Τότε, ίσως κλείσουν και τυπικά οι “ιστορικοί κύκλοι” κομμάτων και προσώπων, και καθένας θα έχει μετρήσει το πολιτικό του μπόϊ.

Σε λιγότερο από ένα χρόνο από σήμερα, και ανάλογα με το δημοσκοπικό αποτύπωμα ενός εκάστου, ο Νίκος Ανδρουλάκης θα κληθεί να αποφασίσει εάν αντέχει το αφήγημα της αυτονομίας -κατοχυρωμένο συνεδριακά, άλλωστε-, και εάν Σωκράτης Φάμελλος και Αλέξης Χαρίτσης θα επιμένουν να αναζητούν χωριστά τις τύχες τους, ή θα ενωθούν υπό ενιαιίους εκλογικούς συνδυασμούς.

Ο κατακερματισμός, σε κάθε περίπτωση ευνοεί τη Ν.Δ (σε όποια μορφή κι αν έχει τότε), η πολιτική σταθερότητα θα έχει γίνει σημαία της, και η κεντροαριστερά θα ασχολείται κατά κύριο λόγο με το ΠΑΣΟΚ και το κόμμα Τσίπρα, σε μία ενδιαφέρουσα και ίσως “αιματηρή” εσωτερική δαμάχη. Θα ήταν, ωστόσο, αστείο, να δούμε στις εκλογές τρία κόμματα με σημείο εκκίνησης το ίδιο πρόσωπο: τον πρώην πρωθυπουργό. Όσο κι αν κλωνοποιηθεί το πολιτικό του παρελθόν.