Σπύρος Σιδέρης

Τα πλάνα ήταν παλιά, τραβηγμένα σε διαφορετικά σημεία και για άλλες επιχειρήσεις. Το κόλπο βρισκόταν στον χρονισμό: επανεμφανίστηκαν ακριβώς όταν όλοι περίμεναν το επόμενο επεισόδιο στην αντιπαράθεση Άγκυρας και Τελ Αβίβ.

Η νύχτα που γέμισε «τουρκικά τανκς»

Το πρώτο βίντεο εμφανίστηκε στις 19 Αυγούστου από τον άγνωστο λογαριασμό «Γουάιτ Σαντ» στην πλατφόρμα Χ. Έδειχνε στρατιωτικά οχήματα φορτωμένα σε βαριές νταλίκες και συνοδευόταν από τη φράση ότι ο τουρκικός στρατός «συνεχίζει να στέλνει τεθωρακισμένα στη Συρία». Μόνο από αυτή την ανάρτηση ξεπέρασε το ένα εκατομμύριο προβολές.

Ακολούθησε δεύτερο βίντεο από τον λογαριασμό «Αρ Κέι Εμ», με διαφορετική φάλαγγα αλλά σχεδόν πανομοιότυπη περιγραφή. Στο τρίτο, η προπαγάνδα βρήκε το συναίσθημα που της έλειπε: στρατιωτικά οχήματα περνούσαν ανάμεσα σε πολίτες που επευφημούσαν. Η ιστορία μεταφράστηκε σε αραβικά, αγγλικά, εβραϊκά και τουρκικά. Η πολυγλωσσική αναπαραγωγή λειτούργησε ως ψευδής διασταύρωση.

Τα πλάνα πρόδωσαν το ψέμα

Η έρευνα ανοιχτών πηγών του «Al Jazeera» εντόπισε την παλαιότερη ανάρτηση του πρώτου βίντεο στις 6 Ιουλίου 2022. Τα οχήματα βρίσκονταν στο Αζάζ, βόρεια του Χαλεπιού, και κατευθύνονταν σε τουρκικές θέσεις ενόψει τότε πιθανής επιχείρησης κατά των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων.

Στο δεύτερο απόσπασμα εμφανίζονταν πράγματι τουρκικά τεθωρακισμένα τύπου Κίρπι και Κόμπρα. Μια μπλε πινακίδα, όμως, πρόδιδε τον τόπο. Το πλήρες υλικό είχε μεταδοθεί από το «TRT World» τον Οκτώβριο του 2017 και έδειχνε στρατιωτική κίνηση στο Χατάι, προς το συνοριακό πέρασμα Τζιλβέγκιοζου. Η φάλαγγα ήταν αληθινή· η ημερομηνία και η αποστολή της είχαν αλλαχθεί.

Το τρίτο βίντεο ήταν ακόμη πιο αποκαλυπτικό. Οι περισσότεροι εμφανίζονταν με χειμωνιάτικα ρούχα, ενώ αυτές τις ημέρες η θερμοκρασία σε συριακές επαρχίες ξεπερνά τους 44 βαθμούς. Αντίγραφό του είχε δημοσιευθεί στις 19 Ιανουαρίου 2026, με την ένδειξη ότι είχε γυριστεί στη Ράκα, την περίοδο που ο συριακός στρατός προωθούνταν προς την Τάμπκα.

Το ισραηλινό χτύπημα και το τέλειο άλλοθι

Το σκηνικό μέσα στο οποίο ανακυκλώθηκαν τα βίντεο ήταν εκρηκτικό. Το Ισραήλ είχε πλήξει τον διάδρομο και αποθηκευτικούς χώρους της βάσης Αμπού αλ Ντουχούρ, υποστηρίζοντας ότι επρόκειτο να αναπτυχθούν εκεί τουρκικές δυνάμεις. Η Δαμασκός αρνήθηκε ότι σχεδιαζόταν μόνιμη τουρκική βάση, ενώ η Άγκυρα κατηγόρησε την ισραηλινή κυβέρνηση για επικίνδυνη κλιμάκωση.

Ο ισραηλινός υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατς προειδοποίησε τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να μην παρασύρει τη χώρα του σε «επικίνδυνες περιπέτειες» στη Συρία. Την ίδια ώρα, ο αμερικανός απεσταλμένος Τομ Μπάρακ χαρακτήρισε το πλήγμα «αχρείαστη κλιμάκωση», ενώ η Ουάσινγκτον επιχειρούσε να στήσει μηχανισμό αποτροπής επεισοδίων μεταξύ Ισραήλ, Τουρκίας και Συρίας. Το πολεμικό κλίμα είχε ήδη δημιουργηθεί· τα επίμαχα βίντεο απλώς του έδωσαν εικόνα.

Ο σύρος υπουργός Εξωτερικών Άσαντ αλ Σαϊμπάνι ανέφερε ότι Τούρκοι αξιωματικοί είχαν επισκεφθεί την εγκατάσταση στο πλαίσιο εκπαίδευσης και ανταλλαγής τεχνογνωσίας, επέμεινε όμως ότι δεν υπήρχε σχέδιο ανάπτυξης στρατευμάτων. Στο κενό ανάμεσα στην επίσκεψη και τη διάψευση, τα παλιά πλάνα βρήκαν το ιδανικό έδαφος.

Ποιον βολεύει η στρατιά των λογαριασμών

Δεν υπάρχουν στοιχεία που να συνδέουν τη διάδοση με κάποια κυβέρνηση ή υπηρεσία. Το ίδιο ψέμα, πάντως, δουλεύει για αντίπαλα στρατόπεδα. Στο φιλοϊσραηλινό αφήγημα, οι εικόνες «αποδεικνύουν» ότι η τουρκική επέκταση συνιστούσε άμεση απειλή και δικαιολογούν το πλήγμα.

Στην Άγκυρα και στους συμμάχους της, η εντύπωση μιας μεγάλης στρατιωτικής φάλαγγας προβάλλει ισχύ και αποτρεπτική ικανότητα. Οι αντίπαλοι της Τουρκίας στη Συρία μπορούν να παρουσιάσουν τα ίδια τεθωρακισμένα ως προαναγγελία κατοχής ή νέας επίθεσης. Οι ανώνυμοι διακινητές, τέλος, μετατρέπουν τον φόβο σε προβολές, ακολούθους και επιρροή.

Αυτή είναι η λογική του πληροφοριακού κορεσμού: το ίδιο αφήγημα εκτοξεύεται ταυτόχρονα από πολλές σελίδες, με διαφορετικές εικόνες και αόριστες αναφορές σε «πηγές» και «δημοσιογράφους». Ο χρήστης δεν βλέπει μία ανεπιβεβαίωτη ανάρτηση, αλλά μια ομοβροντία αναρτήσεων που επαναλαμβάνουν την ίδια εκδοχή. Στη Συρία, το παλιό υλικό δεν αρχειοθετείται. Επιστρατεύεται ξανά, με καινούργια λεζάντα.