Σπύρος Σιδέρης

Για πρώτη φορά μετά από χρόνια, κορυφαίοι ραβίνοι και ηγέτες του υπερορθόδοξου χώρου αμφισβητούν ανοιχτά τη συμμαχία τους με τον Νετανιάχου, προκαλώντας πολιτικό σεισμό στο κυβερνητικό στρατόπεδο και ανοίγοντας συζήτηση ακόμη και για το πιθανό τέλος της πολιτικής του κυριαρχίας.

Η κρίση επικεντρώνεται στο ιδιαίτερα ευαίσθητο θέμα της απαλλαγής των σπουδαστών των θρησκευτικών σχολών από τη στρατιωτική θητεία. Οι υπερορθόδοξοι θεωρούν τη μελέτη της Τορά υπέρτατη θρησκευτική αποστολή και αντιδρούν εδώ και δεκαετίες σε κάθε προσπάθεια υποχρεωτικής στράτευσης. Ωστόσο, μετά τον πόλεμο και τις αυξημένες ανάγκες ασφαλείας του Ισραήλ, η πίεση προς την κυβέρνηση για ευρύτερη στρατολόγηση εντάθηκε σημαντικά, δημιουργώντας βαθύ ρήγμα στο εσωτερικό της κυβερνητικής συμμαχίας.

• Τα υπερορθόδοξα κόμματα, κυρίως ο Ενωμένος Ιουδαϊσμός της Τορά και το Σας, απαίτησαν επανειλημμένα από τον Νετανιάχου να προωθήσει νομοθεσία που θα κατοχυρώνει επίσημα την εξαίρεση των σπουδαστών των Γιεσίβα από τη θητεία. Παρά τις πολιτικές δεσμεύσεις και τις επαναλαμβανόμενες διαβεβαιώσεις, η κυβέρνηση απέτυχε να εξασφαλίσει συμφωνία, προκαλώντας οργή στους βασικούς συμμάχους της.

Η κρίση κορυφώθηκε όταν ο ραβίνος Ντοβ Λάντο, κορυφαία πνευματική μορφή της λιθουανικής υπερορθόδοξης κοινότητας, δήλωσε δημόσια ότι «δεν υπάρχει πλέον εμπιστοσύνη στον πρωθυπουργό». Η παρέμβασή του θεωρήθηκε ιστορική, καθώς η στρατηγική συμμαχία μεταξύ του Λικούντ και των υπερορθόδοξων κομμάτων αποτελούσε επί δεκαετίες θεμέλιο της ισραηλινής Δεξιάς.

Το πολιτικό παρασκήνιο αποκαλύπτει ότι οι κρίσεις μεταξύ των δύο πλευρών δεν είναι καινούριες. Εδώ και σχεδόν δύο χρόνια, οι υπερορθόδοξοι απειλούσαν επανειλημμένα να στηρίξουν τη διάλυση της Κνεσέτ. Σε αρκετές περιπτώσεις, μάλιστα, η ρήξη αποφεύχθηκε κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή, έπειτα από μαραθώνιες νυχτερινές διαπραγματεύσεις και προσωρινούς συμβιβασμούς.

• Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά επεισόδια σημειώθηκε λίγο πριν από την ισραηλινή στρατιωτική επιχείρηση κατά του Ιράν, όταν οι υπερορθόδοξοι είχαν απειλήσει να ψηφίσουν υπέρ της διάλυσης της Βουλής. Τελικά υποχώρησαν, όμως η δυσπιστία απέναντι στον Νετανιάχου παρέμεινε και σταδιακά μετατράπηκε σε ανοιχτή πολιτική αμφισβήτηση.

Στη συνέχεια, υπουργοί των υπερορθόδοξων κομμάτων παραιτήθηκαν από κυβερνητικές θέσεις διαμαρτυρόμενοι για συλλήψεις σπουδαστών θρησκευτικών σχολών που αρνούνταν τη στράτευση. Παρά τις παραιτήσεις, οι κομματικοί μηχανισμοί συνέχισαν να επηρεάζουν ουσιαστικά το κυβερνητικό έργο, γεγονός που έδειχνε ότι καμία πλευρά δεν επιθυμούσε πραγματική κατάρρευση της συμμαχίας.

Το καθοριστικό σημείο ήρθε με την ψήφιση του κρατικού προϋπολογισμού. Οι υπερορθόδοξοι χρησιμοποίησαν τον προϋπολογισμό ως βασικό μοχλό πίεσης, απειλώντας ότι θα τον καταψηφίσουν εάν δεν προχωρούσε ο νόμος περί απαλλαγής από τη θητεία. Τελικά, όμως, στήριξαν την κυβέρνηση, εξασφαλίζοντας σημαντικά πολιτικά και οικονομικά ανταλλάγματα.

• Σύμφωνα με πληροφορίες του ισραηλινού Τύπου, στον προϋπολογισμό ενσωματώθηκαν επιπλέον εκατοντάδες εκατομμύρια σέκελ για υπερορθόδοξα εκπαιδευτικά ιδρύματα, κοινωνικές δομές και κομματικά δίκτυα πρόνοιας. Παράλληλα, πρόσωπα προσκείμενα στο Σας τοποθετήθηκαν σε σημαντικές θρησκευτικές θέσεις σε μεγάλες ισραηλινές πόλεις, ενισχύοντας περαιτέρω την επιρροή του κόμματος.

Παρά τη σκληρή δημόσια ρητορική, πολλοί αναλυτές στο Ισραήλ θεωρούν ότι οι υπερορθόδοξοι δεν επιθυμούν πραγματικά μια άμεση πτώση της κυβέρνησης. Το πιθανότερο σενάριο παραμένει μια περιορισμένη επίσπευση των εκλογών κατά λίγες εβδομάδες ή μήνες και όχι μια δραματική πολιτική ανατροπή.

Ωστόσο, η δημόσια αμφισβήτηση του Νετανιάχου από κορυφαίους θρησκευτικούς ηγέτες έχει τεράστιο πολιτικό συμβολισμό. Για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, τμήμα του υπερορθόδοξου κόσμου αφήνει να εννοηθεί ότι ο Νετανιάχου δεν αποτελεί πλέον αναντικατάστατο πολιτικό σύμμαχο.

• Ιδιαίτερη σημασία αποκτά επίσης η στάση του Σας, το οποίο μέχρι στιγμής αποφεύγει να τοποθετηθεί ξεκάθαρα. Η σιωπή του κόμματος του Αριέ Ντερί θεωρείται κρίσιμη, καθώς χωρίς τη στήριξη των υπερορθόδοξων κομμάτων η κυβερνητική πλειοψηφία μετατρέπεται σε εξαιρετικά εύθραυστο πολιτικό σχήμα.

Την ίδια στιγμή, οι εσωτερικές διαφωνίες στους υπερορθόδοξους κύκλους περιπλέκουν ακόμη περισσότερο το σκηνικό. Η πιο σκληρή γραμμή εκφράζεται από κύκλους της Αγκουντάτ Ισραέλ, ενώ άλλοι ραβίνοι και πολιτικοί φοβούνται ότι μια νέα κυβέρνηση ίσως αποδειχθεί λιγότερο πρόθυμη να εξυπηρετήσει τα αιτήματα της κοινότητάς τους.

Το μεγάλο ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο αν θα πέσει η κυβέρνηση, αλλά αν αρχίζει να καταρρέει το πολιτικό μοντέλο πάνω στο οποίο στηρίχθηκε η μακροχρόνια κυριαρχία του Νετανιάχου.

Η σχέση αμοιβαίας εξάρτησης μεταξύ του Λικούντ και των υπερορθόδοξων κομμάτων υπήρξε βασικός πυλώνας της ισραηλινής πολιτικής σταθερότητας την τελευταία δεκαετία. Αν αυτός ο άξονας διαρραγεί οριστικά, τότε το Ισραήλ ίσως εισέρχεται σταδιακά σε μια νέα, μετα-Νετανιάχου εποχή — ακόμη κι αν ο ίδιος παραμείνει προσωρινά στην εξουσία.

Σπύρος Σιδέρης

Η παρέμβαση της Ουάσιγκτον ήρθε στον απόηχο της προκαταρκτικής έγκρισης των προτάσεων από το ισραηλινό κοινοβούλιο και εν μέσω πυκνής αμερικανικής διπλωματικής κινητικότητας στην περιοχή. Το Ισραήλ απάντησε με αμυντική ρητορική: ο υπουργός Εξωτερικών Γίντεον Σαάρ δεσμεύθηκε ότι η κυβέρνηση «δεν θα επιδιώξει την πρόοδο» των κειμένων προς τελική ψήφιση, ενώ ο υπουργός Παιδείας Γιοάβ Κις θόλωσε περαιτέρω το σήμα, λέγοντας από το βήμα της Κνεσέτ πως «η αρχή της κυβέρνησης είναι υπέρ της προσάρτησης» – απλώς όχι «με πρόχειρα σχέδια της αντιπολίτευσης ή δυσαρεστημένων εταίρων». Το αποτέλεσμα;

Ένα διπλωματικό ρήγμα που εκτείνεται από την Ιερουσαλήμ ως την Ουάσιγκτον, και μια εσωτερική συζήτηση στο Ισραήλ για το αν ο «δρόμος της ειρήνης» μπορεί να συνυπάρξει με τετελεσμένα στο έδαφος.

Αμερικανικό μήνυμα χωρίς αποχρώσεις

Απαντώντας στη θύελλα αντιδράσεων που προκάλεσε η προκαταρκτική ψήφιση των δύο σχεδίων νόμου, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε –σε συνέντευξή του που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη– ότι «δεν θα επιτρέψει» την προσάρτηση της Δυτικής Όχθης. Υπενθύμισε ότι το Ισραήλ έχει δώσει δέσμευση προς αραβικά κράτη «να μην προχωρήσει σε τέτοιο βήμα», προειδοποιώντας ότι ενδεχόμενη προσάρτηση θα κόστιζε «όλη τη στήριξη των ΗΠΑ».

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Μάρκο Ρούμπιο συνέδεσε ευθέως το ψήφισμα της Κνεσέτ με τον κίνδυνο υπονόμευσης της συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου στη Γάζα, υπογραμμίζοντας ότι προέχει να διατηρηθεί η κατάπαυση του πυρός τις επόμενες εβδομάδες και προαναγγέλλοντας τον ορισμό ανώτατου απεσταλμένου στο αμερικανικό επιτελείο για την επίβλεψη της εφαρμογής της.

«Αισθάνομαι προσβεβλημένος»: ο Βανς και η «κακή πολιτική τακτική»

Η πιο σκληρή γλώσσα ακούστηκε από τον Τζέι Ντι Βανς. Αποχωρώντας από το Τελ Αβίβ, ο αντιπρόεδρος μίλησε για «ανόητη πολιτική μανούβρα» που του προκάλεσε «προσωπική ενόχληση», σημειώνοντας ότι η Ουάσιγκτον «δεν θα επιτρέψει» την προσάρτηση.

Η παρέμβασή του ήρθε μετά την προσπάθεια του Μπενιαμίν Νετανιάχου να πείσει την αμερικανική πλευρά ότι πρόκειται για «κομματικό παιχνίδι» – με ένα σχέδιο από «αντάρτη» υπουργό λόγω προϋπολογισμού και ένα δεύτερο από την αντιπολίτευση.

Η αμερικανική εξέταση, ωστόσο, κατέληξε ότι η κυβέρνηση θα μπορούσε να είχε εμποδίσει το διττό εγχείρημα. Το ότι ο Γιοάβ Κις διατύπωσε από την έδρα της Κνεσέτ πως «το κάνουμε στην πράξη καθημερινά» –εννοώντας την εμβάθυνση του ελέγχου– άφησε ανοιχτή την εντύπωση ότι πρόκειται όχι μόνο για εσωτερικό τακτικισμό, αλλά για γραμμή πολιτικής που απλώς δεν έχει «τυπωθεί» σε νόμο.

Η Κνεσέτ, η κυβερνητική γραμμή, κομματικά παίγνια και διεθνές κόστος

Τα δύο σχέδια νόμου, παρότι σε προκαταρκτικό στάδιο, αρκούσαν για να σηματοδοτήσουν κίνηση προσάρτησης – ένα μονοπάτι που θα έφερνε το Ισραήλ απέναντι όχι μόνο στις ΗΠΑ, αλλά και σε κρίσιμους αραβικούς εταίρους που συνομιλούν με την Ουάσιγκτον για τη «μεγάλη συμφωνία» στη Μέση Ανατολή.

Η ομολογία του Κις ότι «η καλύτερη κυβέρνηση για το σχέδιο των εποικισμών» είναι η τωρινή, αλλά «ο δρόμος δεν είναι οι πρόχειροι νόμοι», φανέρωσε την εσωτερική αντίφαση: πολιτική βούληση για εμβάθυνση ελέγχου στο έδαφος, αλλά φόβος διεθνούς απομόνωσης εάν αποκτήσει νομική μορφή.

Κοινή γνώμη και «οδικός χάρτης» Τραμπ

Παρά τον θόρυβο περί «ξένων πιέσεων», μεγάλες μάζες της ισραηλινής κοινωνίας εξακολουθούν να βλέπουν τις ΗΠΑ ως ακλόνητο σύμμαχο και τον Ντόναλντ Τραμπ ως τον «φιλικότερο πρόεδρο» προς το Ισραήλ.

Ενδεικτικό είναι ότι –όπως καταγράφεται σε πρόσφατες μετρήσεις– περίπου το 72% δηλώνει θετικό στη σχέση τερματισμού της σύγκρουσης που προωθεί ο Λευκός Οίκος, της οποίας ο 19ος όρος περιγράφει διαδικασία αυτοδιάθεσης για τους Παλαιστινίους και προοπτική κρατικής υπόστασης.

Η οπτική αυτή «πουλά» στο ισραηλινό κοινό ως έξοδος από τον πόλεμο δύο ετών, χωρίς στρατηγικό κέρδος και με οικονομικό κόστος αλλά και ασφάλειας που βαραίνει ολοένα και περισσότερο.

Το διακύβευμα για τη Γάζα και την περιφερειακή αρχιτεκτονική

Για την Ουάσιγκτον, η νομοθετική τροχιοδεικτική βολή της Κνεσέτ διασταυρώνεται με τη σταθεροποίηση της κατάπαυσης του πυρός στη Γάζα και με την προσπάθεια να στηθεί διαρκής μηχανισμός εφαρμογής των συμφωνηθέντων.

Η δημόσια προειδοποίηση του Μάρκο Ρούμπιο ότι η προσάρτηση «απειλεί τη συμφωνία τερματισμού» εκπέμπει κόκκινη γραμμή: όποιος ανατινάζει τη διαδικασία στη Γάζα, ακυρώνει και την προοπτική του περιφερειακού πακέτου εξομάλυνσης με τα αραβικά κράτη – την ίδια «μεγάλη ιδέα» που ο Λευκός Οίκος παρουσιάζει ως στρατηγικό δώρο στο Ισραήλ και ασπίδα απέναντι στην ιρανική επιρροή.

Πού πηγαίνει η κυβέρνηση Νετανιάχου;

Η διπλή γραμμή – καθημερινή εμβάθυνση ελέγχου στη Δυτική Όχθη, αλλά «πάγωμα» των νομοθετικών τετελεσμένων – φανερώνει κυβέρνηση σε πολιτική ισορρόπηση. Ο Γκίντεον Σαάρ επιχειρεί να ρίξει τους τόνους έναντι των ΗΠΑ, όμως οι διαβεβαιώσεις του συγκρούονται με τις δηλώσεις Κις και με την πίεση της ακροδεξιάς πτέρυγας του κυβερνητικού σχήματος.

Αν η Ουάσιγκτον μετατρέψει την προειδοποίηση σε δεσμευτική προϋπόθεση για τη χρηματοδότηση, τη στρατιωτική συνεργασία και – κυρίως – για την περιφερειακή συμφωνία, τότε το Ισραήλ θα κληθεί να επιλέξει: διαδρομή εξομάλυνσης με πολιτικό κόστος στο εσωτερικό ή σύγκρουση με τον βασικό του εταίρο.

Στον άμεσο ορίζοντα, το πιθανότερο σενάριο είναι ένα πολιτικό «πάγωμα» των νομοθετημάτων, με συνέχιση της πρακτικής ελέγχου επί του πεδίου και διαρκή αμερικανική επιτήρηση. Όμως η σαφήνεια της αμερικανικής γραμμής – από τον Τραμπ, τον Βανς και τον Ρούμπιο – αφήνει ελάχιστα περιθώρια για διπλή γλώσσα.

Η Κνεσέτ μπορεί να κινείται σε εσωτερικούς τακτικισμούς, αλλά η στρατηγική σχέση ΗΠΑ–Ισραήλ στέλνει το πιο καθαρό μήνυμα των τελευταίων ετών: χωρίς λύση στο παλαιστινιακό και χωρίς σεβασμό των δεσμεύσεων, δεν υπάρχει «μεγάλη συμφωνία» για ασφάλεια, ανασυγκρότηση και περιφερειακή ομαλοποίηση.

Σπύρος Σιδέρης

Έτσι, ο Νετανιάχου επέλεξε το πολιτικό «μείνε-εκτός-κάδρου», κερδίζοντας χρόνο αλλά επιβεβαιώνοντας την εύθραυστη ισορροπία της κυβέρνησής του απέναντι τόσο στην αμερικανική πίεση όσο και στις εσωτερικές ιδεολογικές εμμονές.

Ο διχασμένος «νικητής»

Η ειρωνεία της συγκυρίας είναι εμφανής: ενώ ο Νετανιάχου εμφανίζεται προσωρινά ενισχυμένος στις δημοσκοπήσεις, είναι πλέον όμηρος των εταίρων που τον κρατούν στην εξουσία. Η παύση των εχθροπραξιών και η ανταλλαγή αιχμαλώτων παρουσιάζονται από τον ίδιο ως πράξη ρεαλισμού υπέρ της ασφάλειας· για τους ακροδεξιούς συμμάχους του, όμως, ισοδυναμούν με υπονόμευση της αποτροπής.

Η ομιλία του Τραμπ στην Κνεσέτ και οι δημόσιες παρεμβάσεις του υπέρ ενός νέου πολιτικού σχεδίου—με παρατεταμένη κατάπαυση του πυρός, μεταβατική διοίκηση στη μεταπολεμική Γάζα με αραβική συμμετοχή και επαναφορά της Παλαιστινιακής Αρχής στο προσκήνιο—τοποθέτησαν τον Νετανιάχου πάνω σε ένα δίπολο που δύσκολα διαχειρίζεται: αν απορρίψει το σχέδιο, ρισκάρει την αμερικανική στήριξη· αν το αποδεχθεί, απειλείται με ρήξη του συνασπισμού.

Εσωτερικό ρήγμα και ο πειρασμός της κάλπης

Στο παρασκήνιο, κυκλοφορεί το σενάριο για πρόωρες εκλογές την άνοιξη του 2026, ώστε ο Νετανιάχου να κεφαλαιοποιήσει την πρόσκαιρη άνοδο του Λικούντ. Είναι, όμως, ένα στοίχημα υψηλού ρίσκου.

Αν το κυβερνητικό σχήμα καταρρεύσει πριν παγιωθεί η νέα δημοσκοπική εικόνα, ο πρωθυπουργός ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπος με εσωκομματικούς ανταγωνιστές στο ίδιο το Λικούντ—τον πρώην υπουργό Άμυνας Γιοάβ Γκαλάντ ή τον υπουργό Οικονομίας και Βιομηχανίας Νιρ Μπαρκάτ—που εδώ και καιρό ζυγίζουν την «επόμενη μέρα».

Ακόμη κι αν ο συνασπισμός αντέξει βραχυπρόθεσμα, ο Νετανιάχου θα πρέπει να αντιμετωπίσει μια κλιμακούμενη διεθνή πίεση για συγκεκριμένα βήματα στο «επόμενο στάδιο»: από τον μηχανισμό ασφάλειας στη Γάζα έως την ανασυγκρότηση της παλαιστινιακής διοίκησης και την επαναφορά—έστω ως ρητορική—της λύσης των δύο κρατών.

Η μάχη της αφήγησης

Η νέα αντιπαράθεση στο Ισραήλ δεν θα δοθεί μόνο στο επίπεδο των στρατιωτικών επιχειρήσεων, αλλά—ίσως κυρίως—στο πεδίο της πολιτικής. Ο Νετανιάχου επιχειρεί να πλαισιώσει την εκεχειρία ως αναγκαία τακτική παύση για την προστασία των πολιτών και την επιστροφή των ομήρων, ενώ οι επικριτές του μιλούν για αναγνώριση αδιεξόδου.

Η «μάχη της αφήγησης» αφορά και το εσωτερικό μέτωπο: οι οικογένειες των ομήρων ζητούν οριστική συμφωνία και όχι μερικές κινήσεις, την ώρα που το εθνικιστικό μπλοκ απαιτεί «επιστροφή στη δράση» και πλήρη ισραηλινό έλεγχο της Γάζας—έστω μέσω μιας έμμεσης διοίκησης.

Στο ίδιο πλαίσιο, ο ρόλος της Κνεσέτ αποδεικνύεται παραλυτικός: κάθε προσπάθεια για θεσμοθέτηση μεταπολεμικού σχεδίου σκοντάφτει στις απειλές αποχώρησης από τους Σμότριτς και Μπεν Γκβιρ. Το αποτέλεσμα είναι ένα κενό στρατηγικής που ενισχύει τους πραγματιστές στο στράτευμα και τις υπηρεσίες ασφαλείας, οι οποίοι προειδοποιούν ότι χωρίς μεταβατικό σχήμα με αραβική και διεθνή συνδρομή θα προκύψει κενό εξουσίας ικανό να φέρει τη Χαμάς—ή νέα θυλάκια—ξανά στο προσκήνιο.

Η εξίσωση Τραμπ και το ισραηλινό πολιτικό σύστημα

Ο Τραμπ παίζει πλέον ρόλο αρχιτέκτονα της παρούσας διπλωματικής τροχιάς. Για την Ουάσινγκτον, ο Νετανιάχου είναι χρήσιμος αλλά όχι αναντικατάστατος. Η αμερικανική ανοχή έχει σαφή όρια, ιδίως όταν η εσωτερική πολιτική επιβίωση του Ισραηλινού πρωθυπουργού προκρίνεται έναντι της περιφερειακής σταθερότητας.

Αυτό το μήνυμα έγινε σαφές και στη σύνοδο του Σαρμ ελ-Σέιχ—έστω και διά της απουσίας του Νετανιάχου. Η εικόνα ενός πρωθυπουργού που αποφεύγει το διεθνές κάδρο για να μην προκαλέσει ρήξη με τους εταίρους του είναι πολιτικά διαβρωτική στο εσωτερικό και ανησυχητική για τους συμμάχους.

Η δικαστική σκιά και το διεθνές περιβάλλον

Πέραν της πολιτικής σκακιέρας, παραμονεύει η δικαστική διάσταση: ο Νετανιάχου παραμένει στο κάδρο του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για την εκστρατεία στη Γάζα. Όσο διαρκεί το «παράθυρο» διεθνούς συνεννόησης, η διπλωματική ομπρέλα λειτουργεί. Αν, όμως, η κυβέρνηση αποδυναμωθεί ή διολισθήσει σε σύγκρουση με τους βασικούς της συμμάχους, η δικαστική πίεση μπορεί να επανέλθει ενισχυμένη, με συνέπειες που θα υπερβαίνουν το εσωτερικό πολιτικό πεδίο.

Πολιτική ρευστότητα και μέσα στο Λικούντ

Στο Λικούντ, η συζήτηση για τη διαδοχή δεν είναι πια ταμπού. Ο Γιοάβ Γκαλάντ προβάλλει ως πρόσωπο ασφάλειας με στρατιωτικό κύρος, ενώ ο Νιρ Μπαρκάτ εκπέμπει το σήμα της τεχνοκρατικής επάρκειας με έμφαση στην οικονομία και τη διεθνή εικόνα. Και οι δύο τηρούν δημόσια πειθαρχία, γνωρίζουν όμως ότι ο χρόνος μπορεί να φθείρει περαιτέρω τον πρωθυπουργό—ιδίως αν η εκεχειρία παγιωθεί χωρίς σαφές πολιτικό σχέδιο για τη μεταπολεμική Γάζα.

Το ρολόι γυρίζει εις βάρος του. Η πρόσκαιρη άνοδος περίπου τεσσάρων μονάδων δεν κρύβει την κόπωση του εκλογικού σώματος και τη διαιρετική τομή που διαπερνά την ισραηλινή κοινωνία. Κάθε εβδομάδα χωρίς σαφές σχέδιο για το «η ημέρα-μετά» ενισχύει τους εσωτερικούς αμφισβητίες και διαβρώνει την αξιοπιστία του στο εξωτερικό.

Το δίλημμα είναι αμείλικτο: είτε ακολουθεί τη γραμμή Τραμπ προς μια πολιτική διευθέτηση, ρισκάροντας ρήξη με τους ακροδεξιούς εταίρους, είτε συνεχίζει να ισορροπεί πάνω σε ένα λεπτό νήμα, ελπίζοντας ότι οι δημοσκοπήσεις θα σταθεροποιηθούν μέχρι να φτάσει στην κάλπη με τους δικούς του όρους.

Η «ειρήνη του Τραμπ»—αν αποκρυσταλλωθεί θεσμικά—μπορεί να γίνει η μεγαλύτερη δοκιμασία για τον Νετανιάχου. Απαιτεί παραχωρήσεις, θεσμικές μεταρρυθμίσεις και νέα πρόσωπα στη διαχείριση της μεταπολεμικής Γάζας: όλα όσα ο ίδιος απέφευγε για χρόνια.

Ο «μάγος» της ισραηλινής πολιτικής μπορεί να επιβιώσει αν μετατρέψει την αναγκαστική εκεχειρία σε αφήγημα εθνικής αντοχής και ασφαλούς μετάβασης. Αν αποτύχει, η «επόμενη μέρα» ίσως να μην του ανήκει—αλλά σε εκείνους που ήδη προετοιμάζονται για το μετά-Νετανιάχου Ισραήλ.

Η παρουσία του Τραμπ στη Μέση Ανατολή σηματοδοτεί την επιτυχή έκβαση της συμφωνίας εκεχειρίας μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς, που περιελάμβανε απόσυρση των ισραηλινών στρατευμάτων, απελευθέρωση όλων των ομήρων από τη Χαμάς και Παλαιστίνιων κρατουμένων από το Ισραήλ. 

«Είναι μεγάλη τιμή, πολύ ωραίο το μέρος εδώ. Είμαστε εδώ σήμερα, ημέρα χαράς και ελπίδας. Μετά από δύο έτη σκότους και αιχμαλωσίας, 20 όμηροι γύρισαν σπίτι» είπε ο Αμερικανός πρόεδρος παίρνοντας τον λόγο. «Τα όπλα σιωπούν» τόνισε προσθέτοντας ότι η περιοχή είναι τώρα «σε ειρήνη» και ελπίζουμε ότι θα παραμείνει έτσι «για πάντα».

«Δεν πρόκειται μόνο για το τέλος πολέμου αλλά για το τέλος μίας εποχής τρομοκρατίας. Είναι η αρχή μιας μεγάλης ομόνοιας και μόνιμης αρμονίας για το Ισραήλ και όλα τα έθνη μιας περιοχής που σύντομα θα είναι πραγματικά υπέροχη. Το πιστεύω αυτό με όλη μου την καρδιά.  Πρόκειται για την ιστορική αυγή μίας νέας Μέσης Ανατολής».

«Μετά από δύο οδυνηρά χρόνια στο σκοτάδι και την αιχμαλωσία, 20 θαρραλέοι όμηροι επιστρέφουν στη λαμπρή αγκαλιά των οικογενειών τους, και αυτό είναι λαμπρό», τόνισε ο Τραμπ.

«Γενεές από τώρα αυτή η στιγμή θα μείνει ως η στιγμή που όλα άρχισαν να αλλάζουν, και να αλλάζουν προς το καλύτερο», πρόσθεσε ο Αμερικανός πρόεδρος.

Ο Τραμπ δήλωσε ότι η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός σηματοδοτεί το τέλος του πολέμου του Ισραήλ στη Γάζα, καθώς και το τέλος της «εποχής του τρόμου και του θανάτου». «Αυτό δεν είναι μόνο το τέλος ενός πολέμου. Είναι το τέλος της εποχής του τρόμου και του θανάτου και η αρχή της εποχής της πίστης, της ελπίδας και του Θεού. Είναι η αρχή μιας μεγάλης συμφωνίας και μόνιμης αρμονίας για το Ισραήλ και όλα τα έθνη μιας περιοχής που σύντομα θα γίνει πραγματικά υπέροχη. Το πιστεύω αυτό με όλη μου την καρδιά. Πρόκειται για μια ιστορική αυγή μιας νέας Μέσης Ανατολής», τόνισε ο Τραμπ.

Στη συνέχεια, ο Τραμπ ζήτησε από τον Νετανιάχου να σηκωθεί και είπε στον Ισραηλινό πρωθυπουργό ότι «δεν είναι ο πιο εύκολος άνθρωπος για να συνεργαστείς μαζί του… Αλλά αυτό είναι που τον κάνει σπουδαίο».

Ακόμη, ο Τραμπ ευχαρίστησε τις αραβικές χώρες που βοήθησαν στις διαπραγματεύσεις. Είναι ένας «απίστευτος θρίαμβος» που συνεργάστηκαν, δήλωσε.

Παράλληλα, δήλωσε ότι η προσωπικότητά του έχει να κάνει με τον τερματισμό των πολέμων. «Το Ισραήλ έγινε ισχυρό και δυνατό, γεγονός που οδήγησε στην ειρήνη. Οι όμηροι επέστρεψαν, είναι τόσο ωραίο να μπορώ να το λέω», δήλωσε υπό δυνατά χειροκροτήματα στην Κνεσέτ.

«Επιτέλους, όχι μόνο για τους Ισραηλινούς αλλά και για τους Παλαιστινίους, ο μακρύς εφιάλτης τελείωσε επιτέλους. Πρόκειται για μια συναρπαστική περίοδο για το Ισραήλ και τη Μέση Ανατολή. Οι δυνάμεις του χάους που έχουν πλήξει την περιοχή έχουν ηττηθεί ολοκληρωτικά», πρόσθεσε ο Αμερικανός πρόεδρος.

Ο Τραμπ συνέχισε την ομιλία του ευχαριστώντας τον ειδικό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ, τον σύμβουλό του και γαμπρό του Τζάρεντ Κούσνερ – ο οποίος, σύμφωνα με τον Τραμπ, «αγαπά το Ισραήλ» – καθώς και τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και τον υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ. «Είχαμε μερικούς απίστευτα καλούς ανθρώπους που εργάστηκαν σε αυτό», τόνισε ο Τραμπ.

Επιστρέφοντας στο Ισραήλ, ο Τραμπ είπε ότι «ο Μπένιαμιν Νετανιάχου μου τηλεφωνούσε πολλές φορές» ζητώντας όπλα – «τόσες πολλές φορές που το Ισραήλ έγινε ισχυρό και δυνατό… αυτό οδήγησε στην ειρήνη», τόνισε.

Μιλώντας για το Ιράν, είπε ότι η Τεχεράνη είχε πυρηνικά όπλα, «οι αραβικές χώρες δεν θα ένιωθαν άνετα να συνάψουν τη συμφωνία που έχουμε τώρα». Ακόμη, είπε ότι «θα ήταν σπουδαίο αν μπορούσαμε να συνάψουμε ειρηνευτική συμφωνία με το Ιράν. Οι Ιρανοί θέλουν να επιβιώσουν».

«Ας επικεντρωθούμε πρώτα στη Ρωσία, θα το καταφέρουμε», συνέχισε ο Αμερικανός πρόεδρος, αναφερόμενος και στον πόλεμο στην Ουκρανία.

«Η διοίκησή μου βοηθά την κυβέρνηση του Λιβάνου στο να αφοπλιστεί η Χεζμπολάχ. Ολόκληρη η περιοχή ενέκρινε το σχέδιο για τον αφοπλισμό της Χαμάς. Το Ισραήλ, με τη βοήθειά μας, έχει κερδίσει όλα όσα μπορούσε με τη δύναμη των όπλων», πρόσθεσε ο Αμερικανός πρόεδρος.

Ακόμη, είπε στον Νετανιάχου ότι δεν βρίσκεται πια σε πόλεμο και μπορεί τώρα να είναι πιο ευγενικός. «Ακόμη και η Σαουδική Αραβία δήλωσε ότι ήρθε η ώρα να χτίσουμε ένα μέλλον απαλλαγμένο από την επιρροή του εξτρεμισμού. Σε λίγο θα συναντηθώ με τις πιο ισχυρές χώρες. Μαζί δείξαμε ότι η ειρήνη δεν είναι απλώς μια ελπίδα, αλλά μια πραγματικότητα».

«Θα μου κάνετε όλοι μια χάρη αν προσχωρήσετε όλοι στη Συμφωνία του Αβραάμ. Τώρα έχουμε ειρήνη και ανθρώπους που πραγματικά αγαπούν το Ισραήλ», δήλωσε ακόμη ο Αμερικανός πρόεδρος.

Ο Τραμπ υποστήριξε επίσης ότι είναι μια ευκαιρία για τους Παλαιστίνιους να απομακρυνθούν για πάντα από τον δρόμο της βίας. «Σκοπεύω να συμμετάσχω στις προσπάθειες για την ανοικοδόμηση της Γάζας. Θέλω να ευχαριστήσω τους Άραβες και τις μουσουλμανικές χώρες για την υποστήριξή τους στην ασφαλή ανοικοδόμηση της Γάζας».

Επεισόδιο στην Κνεσέτ με βουλευτές

Ο πρόεδρος της ισραηλινής Βουλής που πήρε πρώτος τον λόγο ανέφερε πως το Ισραήλ θα εισηγηθεί την υποψηφιότητα Τραμπ για το Νομπέλ Ειρήνης του χρόνου, «γιατί το αξίζει», όπως είπε χαρακτηριστικά. Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου στη συνέχεια, ανέφερε ότι «το Ισραήλ δεν ξεχνά τους φίλους του» και πως δεν υπάρχει κανένας άλλος άνθρωπος που να έχει κάνει «ούτε στο ελάχιστο όσα έχει κάνει ο Τραμπ, ο μεγαλύτερος φίλος που είχε και έχει το κράτος του Ισραήλ».

Αντιδράσεις

H ομιλία του Αμερικανού προέδρου διακόπηκε μετά από φωνές υπέρ της Παλαιστίνης δύο αριστερών μελών της Κνέσετ, του Όφερ Κασίφ και του Άιμαν Οντέ, οι οποίοι απομακρύνθηκαν από την ασφάλεια. «Αυτό ήταν πολύ αποτελεσματικό» είπε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, ενώ τα μέλη της Κνέσετ φώναζαν το όνομά του.

Οι δυο βουλευτές του αραβοϊσραηλινού κόμματος Χαντάς-Ταάλ άρχισαν να φωνάζουν στην αρχή της ιστορικής ομιλίας του Ντόναλντ Τραμπ στην Κνεσέτ. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ παρέμεινε ψύχραιμος, και συνέχισε την ομιλία του μετά από μια μικρή παύση. Τα μέλη της ασφάλειας παρενέβησαν άμεσα. 

Ο πρόεδρος του κόμματος Αγιαμάν Οντέχ, απομακρύνθηκε από την ολομέλεια της Κνεσέτ, αφού σήκωσε μια πινακίδα που καλούσε τον Τραμπ να «αναγνωρίσει την Παλαιστίνη». Ο αραβοϊσραηλινός βουλευτής είναι ένθερμος υποστηρικτής της παλαιστινιακής κρατικής υπόστασης, την οποία απορρίπτει η κυβέρνηση του Ισραήλ.

Ο βουλευτής του κόμματος, Οφέρ Κασίφ, επιχείρησε επίσης να κρατήσει πινακίδα με ανάλογο μήνυμα και απομακρύνθηκε βίαια. 

«Συγγνώμη για αυτό, κύριε πρόεδρε», είπε ο πρόεδρος της Κνεσέτ στον Τραμπ. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ απάντησε χαριτολογώντας «αυτό ήταν αποτελεσματικό», προκαλώντας ένα ακόμη κύμα χειροκροτημάτων από τους Ισραηλινούς βουλευτές και συνθήματα «Τραμπ».

Νωρίτερα, φτάνοντας στην Κνεσέτ, ο Ντόναλντ Τραμπ έγραψε στο βιβλίο: «Είναι μεγάλη μου τιμή, είναι μια υπέροχη ημέρα», ενώ ακολούθως προχώρησε στην αίθουσα του κοινοβουλίου όπου θα μιλήσει στους Ισραηλινούς βουλευτές.

Νετανιάχου: Ο Τραμπ είναι ο μεγαλύτερος φίλος που είχε ποτέ στον Λευκό Οίκο το Ισραήλ

Έπειτα, καταχειροκροτούμενος ανέβηκε στο βήμα της Κνεσέτ ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, που αντάλλαξε θερμό χαιρετισμό με τον Ντόναλντ Τραμπ, τον οποίο και καλωσόρισε. «Θυμόμαστε τους φίλους μας, γνωρίζουμε τη συνεισφορά και την αποφασιστικότητά σας», είπε ο Νετανιάχου, σημειώνοντας ότι η επιστροφή των ομήρων ήταν μια στιγμή χαράς. «Πόσο πολύ περιμέναμε να έρθει αυτή η στιγμή. Θα ήθελα να σας ευχαριστήσω εκ μέρους όλου του έθνους» είπε.

«Κύριε πρόεδρε, η Κνεσέτ σας καλωσορίζει στην Ιερουσαλήμ, την αιώνια πρωτεύουσά μας. Ήσασταν ο πρώτος που την αναγνώρισε και μετέφερε την πρεσβεία. Σας ευχαριστούμε θερμά γι’ αυτό. Υπάρχουν πολλοί λόγοι να σας ευχαριστήσω. Σας ευχαριστώ γιατί αναγνωρίσατε την κυριαρχία του Ισραήλ στα υψίπεδα του Γκολάν, επειδή είχατε το σθένος να αντιμετωπίσετε τα ψέματα που ειπώθηκαν κατά του Ισραήλ στα Ηνωμένα Έθνη, σας ευχαριστώ γιατί αναγνωρίσατε τα δικαιώματά μας στην Ιουδαία», είπε. «Σας ευχαριστώ που αναγνωρίσατε το Ιερουσαήλ ως πρωτεύουσα του Ισραήλ», πρόσθεσε.

«Ο Ντόναλντ Τραμπ είναι ο μεγαλύτερος φίλος που είχε ποτέ στον Λευκό Οίκο το κράτος του Ισραήλ» τόνισε, μιλώντας για πρόταση που τελειώνει τον πόλεμο πετυχαίνοντας όλους τους στόχους του Ισραήλ. «Είστε δεσμευμένος σε αυτήν την ειρήνη όπως κι εγώ. Και θα επιτύχουμε αυτή την ειρήνη. Και το κάναμε πριν με τις συμφωνίες του Αβραάμ και θα το κάνουμε ξανά», είπε.

PM Netanyahu calls President Trump's actions 'Miraculous' as he thanks American officials. pic.twitter.com/udKAYrPOg4

— The Jerusalem Post (@Jerusalem_Post) October 13, 2025

«Σήμερα το εβραϊκό ημερολόγιο γράφει το τέλος ενός διετούς πολέμου», είπε ο Ισραηλινός πρωθυπουργός. «Θυμόμαστε τους 1.200 ανθρώπους που εκτέλεσε η Χαμάς εν ψυχρώ, συμπεριλαμβανομένων και δεκάδων Αμερικανών». «Αυτά τα τέρατα παίρνουν μωρά ως ομήρους, ως απάντηση σε αυτή τη βάρβαρη επίθεση, το Ισραήλ έκανε αυτό που έπρεπε. Με απαράμιλλο σθένος, εμείς θέλαμε να κατατροπώσουμε τους εχθρούς μας. Οι στρατιώτες μας πολέμησαν σαν λιοντάρια. Πετύχαμε τεράστιες νίκες κατά της Χαμάς και του άξονα του Ιράν».

«Το τίμημα αυτών των νικών ήταν βαρύ. Σχεδόν 2.000 Ισραηλινοί χάθηκαν. Άφησαν πίσω τους γονείς, συζύγους, παιδιά, αδέλφια. Τα γέλια τους χάθηκαν για πάντα. Στις οικογένειες των πεσόντων στρατιωτών, θέλω να πω ότι ξέρω τον βαθύ σας πόνο, την ανείπωτη θλίψη που θα σας συνοδεύει στη ζωή της. Το κράτος του Ισραήλ σκύβει ταπεινά ενώπιόν σας. Λόγω των ηρώων το έθνος μας θα επιβιώσει, θα έχει ειρήνη».

Ο Νετανιάχου αναφέρθηκε και σε Αμερικανοϊσραηλινό τραυματία πολέμου, που βρισκόταν στην αίθουσα, και τον οποίο χειροκρότησαν όλοι, συμπεριλαμβανομένου του Τραμπ που σηκώθηκε όρθιος.

«Οι άνθρωποί μας είναι ισχυροί. Οι Ισραηλινοί είναι έθνος λιονταριών. Οι Εβραίοι έχουν βγει από τις στάχτες τους ξανά και ξανά και όταν ιδρύσαμε το κράτος του Ισραήλ είπαμε “ποτέ ξανά, ποτέ ξανά δεν θα είμαστε ανυπεράσπιστοι έναντι των εχθρών μας”. Οι εχθροί μας κατανοούν πόσο αποφασισμένοι είμαστε. Κατανοούν ότι το Ισραήλ είναι εδώ και θα μείνει εδώ. Αυτά είναι τα αδιάσειστα θεμέλια της ειρήνης. Ειρήνη δια της ισχύος».

«Ήταν ένα μεγάλο ταξίδι να έρθουμε εδώ» είπε και κατηγόρησε ότι σε πολλές χώρες υπέκυψαν στον αντισημιτισμό και στη Χαμάς. Ωστόσο, όπως είπε, καθοριστική ήταν η εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στην ηγεσία των ΗΠΑ «και μέσα σε μία νύχτα άλλαξαν όλα». Όπως είπε, ο πρόεδρος Τραμπ πέτυχε να κάνει κάτι που κανείς δεν πίστευε ότι ήταν εφικτό, έφερε τον κόσμο από πίσω του για να τον υποστηρίζει. Ο Νετανιάχου συνεχάρη τον Γουίτκοφ, τον Τζάρεντ Κούσνερ για τη συνεισφορά τους σε αυτή την προσπάθεια.

Στη συνέχεια είναι προγραμματισμένη Σύνοδος για την ειρήνη στην Αίγυπτο, στο θέρετρο Σαρμ ελ Σέιχ στην Ερυθρά Θάλασσα, όπου διεξήχθησαν και οι διαπραγματεύσεις για τη συμφωνία. Στη Σύνοδο θα συμπροεδρεύσει ο Ντόναλντ Τραμπ με τον ομόλογό του τής Αιγύπτου Αμπντέλ Φάταχ αλ Σίσι και τη συμμετοχή 20 και πλέον άλλων ηγετών κρατών και κυβερνήσεων και του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες. Στη Σύνοδο θα συμμετάσχουν η Ελλάδα και η Κύπρος.

Είναι η ιστορική αυγή μιας νέας Μέσης Ανατολής, τόνισε ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ από το βήμα της Κνεσέτ (ισραηλινός κοινοβουλούλιο). Ο Νετανιάχου δεν είναι «ο πιο εύκολος άνθρωπος για να αντιμετωπίσει κανείς, αλλά αυτό τον κάνει σπουδαίο», σημείωσε ακόμη. «Γενιές από σήμερα θα θυμούνται αυτή τη στιγμή ως τη στιγμή που όλα άρχισαν να αλλάζουν, και να αλλάζουν πολύ προς το καλύτερο», ανέφερε ο Τραμπ.

Το νομοσχέδιο, το οποίο παρουσίασε ο βουλευτής Αλμόγκ Κοέν, μέλος του ακροδεξιού κόμματος Otzma Yehudit (Εβραϊκή Δύναμη), επιτρέπει στον υπουργό Εσωτερικών να απελαύνει μέλη της οικογένειας “τρομοκρατών (…) εάν γνώριζαν εκ των προτέρων σχέδια τρομοκρατικών επιθέσεων αλλά δεν έκαναν ό,τι μπορούσαν προκειμένου να εμποδίσουν τη διάπραξή τους”.

Ο υπουργός Εσωτερικών θα έχει επίσης την εξουσία να “απελαύνει τα μέλη της οικογένειας που εκφράζουν την υποστήριξή τους στην τρομοκρατία ή δημοσιοποιούν δηλώσεις που εγκωμιάζουν ή ενθαρρύνουν τρομοκρατικές ενέργειες ή μια τρομοκρατική οργάνωση”.

Ισραηλινοί πολίτες θα μπορούν να απελαύνονται από επτά έως δεκαπέντε χρόνια, και οι μόνιμοι ή προσωρινοί κάτοικοι από δέκα έως είκοσι χρόνια.

Ο νόμος αυτός, που υποστηριζόταν εδώ και χρόνια από την ακροδεξιά, έχει σκοπό, σύμφωνα με τους υποστηρικτές του, να αποτρέψει τους Άραβες πολίτες του Ισραήλ, που ζουν στο Ισραήλ και στην προσαρτημένη Ανατολική Ιερουσαλήμ, από τη διάπραξη αντιισραηλινών επιθέσεων.

“Από σήμερα, κάθε πατέρας, μητέρα, γιος, κόρη, αδελφός, αδελφή ή σύζυγος ενός μέλους της οικογένειάς του/της που έχει επιτεθεί σε πολίτες του Ισραήλ και τον/την υποστηρίζει θα απελαύνεται”, ανέφερε σε μια ανακοίνωση ο Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ, ο υπουργός Εθνικής Ασφαλείας και επικεφαλής του κόμματος Εβραϊκή Δύναμη.

Εκπρόσωπος του Κοέν δήλωσε στο AFP πως ο νόμος θα εφαρμόζεται για την οικογένεια οποιουδήποτε προσώπου έχει διαπράξει τρομοκρατική επίθεση, και όχι απαραίτητα για εκείνους που έχουν καταδικαστεί από δικαστήριο, και θα πρόκειται για μια ταχεία διαδικασία.

Δεν διευκρίνισε πως θα στέλνονται οι οικογένειες στη Γάζα, στον παλαιστινιακό θύλακο που έχει καταστραφεί έπειτα από έναν και πλέον χρόνο πολέμου, μετά την αιματηρή επίθεση της Χαμάς στο νότιο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023.

Το νομικό κέντρο Adalah για τα δικαιώματα των αραβικών μειονοτήτων στο Ισραήλ, κατήγγειλε μια “επικίνδυνη κλιμάκωση στην ισραηλινή νομοθετική καταστολή των Παλαιστινίων, υπό το κάλυμμα της μάχης κατά της τρομοκρατίας“.

Σε μια ανακοίνωση, η οργάνωση κατήγγειλε επίσης τη “συλλογική τιμωρία” των Παλαιστινίων, λέγοντας πως ο νόμος αντίκειται στο διεθνές δίκαιο καθώς ενισχύει ένα “δικαστικό σύστημα δύο ταχυτήτων” στο Ισραήλ.