«Όλοι είμαστε κατά καιρούς ο δύσκολος», λέει ο Τζέφερσον Φίσερ, δικηγόρος από το Τέξας και συγγραφέας του βιβλίου The Next Conversation: Argue Less, Talk More. Το δύσκολο δεν είναι να το αποδεχτείς θεωρητικά, προσθέτει· είναι να το αναγνωρίσεις τη στιγμή που συμβαίνει.

Ζητήσαμε από ειδικούς να εξηγήσουν τα σημάδια που δείχνουν ότι ίσως συμβάλλετε περισσότερο στη σύγκρουση απ’ όσο νομίζετε.

Χρησιμοποιείτε απόλυτες εκφράσεις όπως “πάντα” και “ποτέ”

Στη διάρκεια ενός καβγά, είναι δελεαστικό να πείτε: «Πάντα το κάνεις αυτό», «Ποτέ δεν ακούς». Όμως οι απόλυτες εκφράσεις είναι από τους πιο σίγουρους τρόπους να εκτροχιαστεί μια συζήτηση. «Η χρήση των άκρων σχεδόν πάντα δημιουργεί προβλήματα», εξηγεί ο Φίσερ. «Το μόνο που καταφέρνετε είναι να προσθέσετε μια νέα διαφωνία για το αν όντως συμβαίνει πάντα ή ποτέ».

Με άλλα λόγια, τη στιγμή που θα καταφύγετε σε μια απόλυτη δήλωση, το αρχικό θέμα χάνεται. «Γίνεται ζήτημα μνήμης», λέει ο Φίσερ. «Μετατρέπεται σε χρονολόγιο — και πια δεν συζητάτε το βασικό ερώτημα».

Η Αταλί Αμπραμοβίτσι, θεραπεύτρια ζευγαριών στο Λος Άντζελες, παρατηρεί το ίδιο μοτίβο. Οι γενικεύσεις κάνουν τον άλλον να νιώθει παρεξηγημένος ή αδικημένος, με αποτέλεσμα να υψώνει άμυνες. Η εστίαση σε συγκεκριμένα περιστατικά με πραγματικά δεδομένα δίνει και στους δύο ένα σαφέστερο πλαίσιο για επίλυση.

Επιτίθεστε στην ταυτότητα, όχι στη συμπεριφορά

Ένα από τα σοβαρότερα λάθη σε έναν καβγά είναι η σύγχυση μεταξύ ταυτότητας και πράξης. Εκφράσεις όπως «Είσαι απαίσιος άνθρωπος!», «Είσαι εγωιστής», ή «Είσαι ίδιος με τη μητέρα σου» πλήττουν προσωπικά τον άλλο.

«Όταν νιώθουμε πως η ταυτότητά μας δέχεται επίθεση, αμυνόμαστε αμέσως», εξηγεί η Αμπραμοβίτσι. Πολύ πιο αποτελεσματικό είναι να επικεντρωθείτε στο πώς σας έκανε να νιώσετε μια συγκεκριμένη συμπεριφορά: «Νιώθω απορριπμένος όταν φεύγεις από τη συζήτηση», ή «Πληγώνομαι όταν με διακόπτεις». Τα συναισθήματα δεν μπορούν να αμφισβητηθούν — κι έτσι η συζήτηση μένει στην ουσία της επίλυσης κι όχι στην επίρριψη ευθυνών.

Κρατάτε “σκορ” στις σχέσεις σας

Η καταγραφή παραπόνων μετατρέπει την οικειότητα σε λογιστική. «Κανείς δεν κερδίζει όταν προσπαθεί να έχει δίκιο», λέει η Αμπραμοβίτσι. Είναι σημαντικό να νιώθετε ομάδα — εσείς και ο άλλος απέναντι στο πρόβλημα.

Οι άνθρωποι κρατούν σκορ όταν αισθάνονται ότι δεν τους βλέπουν ή δεν τους εκτιμούν αρκετά. Αν διαφωνείτε για το ποιος πλένει τα πιάτα πιο συχνά, πιθανότατα το πρόβλημα ξεπερνά τις βρώμικες κούπες· αφορά την προσπάθεια που θεωρείτε ότι βάζετε στη σχέση. Αναγνωρίστε αυτό το μοτίβο και αναρωτηθείτε τι πραγματικά χρειάζεστε εκείνη τη στιγμή.

Οι άλλοι νιώθουν ότι περπατούν “σε αυγά” κοντά σας

Αυτό είναι δύσκολο να το εντοπίσετε γιατί φαίνεται κυρίως σε όσα οι άλλοι δεν κάνουν: ίσως σας προσκαλούν λιγότερο συχνά ή αποφεύγουν κάποια θέματα. Προσέχουν υπερβολικά τα λόγια τους, φοβούμενοι ότι θα αντιδράσετε έντονα.

«Νιώθουν πως πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί για να μη σας ενοχλήσουν με κάτι», λέει ο Φίσερ. Αν διαπιστώνετε ότι οι γύρω σας αποφεύγουν ή οι συζητήσεις μοιάζουν αφύσικα προσεκτικές, αξίζει να αναρωτηθείτε γιατί. Οι κοντινοί μας άνθρωποι έχουν συχνά πληροφορίες για τα μοτίβα μας που εμείς αγνοούμε.

Υπάρχει πάντα δράμα στη ζωή σας

Όλοι περνούν δύσκολες περιόδους, αλλά αν η σύγκρουση σάς ακολουθεί παντού — σε φιλίες, οικογένεια, εργασία ή σχέσεις — ίσως χρειάζεται να εξετάσετε τον κοινό παρονομαστή. «Μήπως εσείς είστε ο κοινός παράγοντας;» ρωτά ο Φίσερ. Είναι ένα άβολο αλλά ουσιώδες ερώτημα: Αν γύρω σας υπάρχει συνεχώς ένταση κι εσείς βρίσκεστε στο επίκεντρο, μήπως την αναζητάτε ασυνείδητα;

Κάποιοι άνθρωποι έλκονται από τη σύγκρουση γιατί η έντασή της καλύπτει συναισθηματικά κενά που αλλιώς μένουν ανικανοποίητα. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάποιος είναι κακός άνθρωπος — αλλά μπορεί να γίνεται δύσκολος στη συμβίωση. Η αναγνώριση του μοτίβου είναι το πρώτο βήμα για αλλαγή.

Έχετε διαφορετικά στάνταρ για τον εαυτό σας

Σκεφτείτε την τελευταία φορά που αργήσατε κάπου· πιθανόν είχατε σοβαρό λόγο. Τώρα θυμηθείτε πότε κάποιος άλλος άργησε — του δείξατε την ίδια κατανόηση; Αν όχι, πρόκειται για διπλό στάνταρ: τείνετε να δικαιολογείτε τον εαυτό σας αλλά όχι τους άλλους.

«Είναι εύκολο να πούμε ‘είχε κίνηση’, αλλά αν άλλος καθυστερήσει πέντε λεπτά τον χαρακτηρίζουμε αδιάφορο ή τεμπέλη», λέει ο Φίσερ. Το ίδιο συμβαίνει σε μεγαλύτερες στιγμές: εξηγούμε τη δική μας ένταση αλλά παρεξηγούμε των άλλων. Αν παρατηρείτε πως συγχωρείτε ευκολότερα τον εαυτό σας, αξίζει να το αντιμετωπίσετε.

Ο θυμός διαρκεί περισσότερο από τη νηφαλιότητα

Όλοι χάνουμε την ψυχραιμία μας κάποιες φορές. Ο Φίσερ όμως ξεχωρίζει όσους επανέρχονται γρήγορα από εκείνους που μένουν θυμωμένοι πολύ μετά το τέλος της έντασης. «Αν ο θυμός κρατά περισσότερο από τη διαύγειά σας, αυτό είναι ένδειξη».

Η παραμονή στην οργή περιορίζει την οπτική μας στη δική μας πλευρά μόνο. Όσοι δυσκολεύονται στις συγκρούσεις βλέπουν μόνο τη δική τους εκδοχή του προβλήματος· όσοι τα καταφέρνουν καλύτερα μπορούν να αναγνωρίσουν τόσο τη δική τους συμβολή όσο και του άλλου.

Η άμυνά σας κυριαρχεί στη συζήτηση

Από όλους τους τρόπους με τους οποίους συμβάλλουμε ασυνείδητα στη σύγκρουση, η άμυνα ίσως είναι η πιο διαδεδομένη και ύπουλη. «Η άμυνα είναι ο μεγαλύτερος εχθρός της ακρόασης και της σύνδεσης», λέει η ψυχολόγος Χάριετ Λέρνερ, συγγραφέας του βιβλίου The Dance of Anger. Μας κρατά κολλημένους σε έναν φαύλο κύκλο διαμάχης χωρίς ουσία.

Το δύσκολο είναι πως η άμυνα σπάνια μοιάζει έτσι εκείνη τη στιγμή — συνήθως βιώνεται ως αυτοπροστασία ή ανάγκη να αποκαταστήσουμε την αλήθεια. Η Λέρνερ περιγράφει αυτή την αντανακλαστική αντίδραση ως το γνωστό «μα… μα… μα…» που ξεκινά μόλις δεχτούμε κριτική.

Σε κατάσταση άμυνας ψάχνουμε τα λάθη στα λόγια του άλλου για να αντικρούσουμε, όχι για να καταλάβουμε. Καθώς αυξάνεται η ένταση, καταφεύγουμε ευκολότερα σε χειριστικές τακτικές: κηρύγματα, διαγνώσεις, ντροπή, επίρριψη ευθυνών ή ακόμα και πλήρη αποστασιοποίηση — όλα αυτά επιδεινώνουν αντί να λύνουν τη διαφωνία.

Το πρώτο βήμα είναι απλώς η παρατήρηση: αναγνωρίστε πότε έχετε περάσει σε κατάσταση συναγερμού όπου η πραγματική ακρόαση γίνεται αδύνατη. Στόχος δεν είναι να καταπιέσετε εντελώς την άμυνά σας· αλλά να την αφήσετε στην άκρη αρκετά ώστε πραγματικά να ακούσετε τι προσπαθεί ο άλλος να σας μεταφέρει.

Μην υποτιμάτε τη δύναμη μιας γνήσιας συγγνώμης — ακόμη κι αν συμφωνείτε μόνο με ένα μικρό μέρος όσων ειπώθηκαν. Η πλήρης άρνηση ανάληψης ευθύνης αποτελεί μορφή κλιμάκωσης της έντασης· μπορείτε πάντα μετά να εκφράσετε τη θέση σας. Όπως λέει χαρακτηριστικά η Λέρνερ: «Αν τουλάχιστον επιθυμούσαμε όσο και να μας καταλάβουν οι άλλοι… να καταλαβαίνουμε κι εμείς αυτούς».

Πηγή: time.com