Η συνάντηση διεξήχθη σε κλίμα έντασης, με τις σχέσεις ΗΠΑ – Καναδά να παραμένουν τεταμένες από την πρώτη ημέρα της επιστροφής του Τραμπ στον Λευκό Οίκο. Κεντρικό αγκάθι παραμένουν οι δασμοί και το εμπορικό ισοζύγιο, θέματα που ο Τραμπ έχει μετατρέψει σε προσωπική σταυροφορία.

Ο Καναδάς είναι η μοναδική χώρα της G7 που δεν έχει καταλήξει σε νέα εμπορική συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο Τραμπ έχει επιβάλει δασμούς 35% σε όλα τα εισαγόμενα καναδικά προϊόντα, πλήττοντας σοβαρά τη βιομηχανία και τις εξαγωγές της Οτάβα.

Σε ερώτηση δημοσιογράφου για το ενδεχόμενο μείωσης των δασμών, ο Τραμπ απέφυγε να απαντήσει ευθέως, δηλώνοντας: «Θα τα πούμε αργότερα αυτά, θα μιλήσουμε σίγουρα για δασμούς». Ωστόσο, επιχείρησε να διατηρήσει μια πιο συναινετική στάση:
«Γεωγραφικά είμαστε κοντά με τον Καναδά. Θέλουμε συνεργασία στο εμπόριο. Εμείς δίνουμε τα πάντα στον Καναδά… Θα κάνουμε υποχωρήσεις, ειδικά στον χάλυβα, αλλά πρέπει να πληρωθούν δασμοί».

Ο Καναδός πρωθυπουργός, εμφανώς πιο διπλωματικός, απάντησε ότι «ο Καναδάς είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος εμπορικός σύμμαχος των ΗΠΑ» και υπογράμμισε την πρόθεση της χώρας του «να βρεθεί μια καλή συμφωνία και για τις δύο πλευρές».

Από τα εμπορικά στα εσωτερικά και στη Μέση Ανατολή

Όπως συνηθίζει, ο Τραμπ εκμεταλλεύτηκε τη συνέντευξη για να αγγίξει και άλλα, άσχετα θέματα. Με χιούμορ, τρολάρισε για άλλη μια φορά την ιδέα προσάρτησης του Καναδά στις ΗΠΑ, ενώ στη συνέχεια επιτέθηκε στον Τζο Μπάιντεν, χαρακτηρίζοντάς τον «τον χειρότερο πρόεδρο που είχαμε ποτέ».

Κατηγόρησε τους Δημοκρατικούς το κυβερνητικό shutdown, λέγοντας ότι «είναι σαν επίθεση καμικάζι, δεν έχουν τίποτα να χάσουν, έχασαν τις εκλογές». Παράλληλα, επιτέθηκε και σε δημάρχους πόλεων των ΗΠΑ, χαρακτηρίζοντας τον δήμαρχο του Σικάγο «απαίσιο», ενώ υποστήριξε ότι «η Ουάσιγκτον είναι πλέον ένα ασφαλές μέρος, όπου μπορείς να βγεις για φαγητό με την οικογένειά σου χωρίς φόβο».

Οι αναφορές σε Πούτιν και τη Μέση Ανατολή

Στο ζήτημα της Μέσης Ανατολής, ο Τραμπ δήλωσε αισιόδοξος ότι «η ειρήνη είναι κοντά», σημειώνοντας πως «μια ομάδα βρίσκεται ήδη στο Κάιρο και θα σταλεί και δεύτερη».

Ωστόσο, δεν έκρυψε την απογοήτευσή του για τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, λέγοντας πως «η κατάσταση εκεί είναι πιο δύσκολη κι από τη Μέση Ανατολή». Εξέφρασε επίσης προβληματισμό για τον «τρελό αριθμό» των 8.000 στρατιωτών που σκοτώθηκαν την προηγούμενη εβδομάδα. Η συνάντηση των δύο ηγετών έκλεισε χωρίς κοινή δήλωση, γεγονός που αντικατοπτρίζει το ψυχρό κλίμα στις σχέσεις Ουάσιγκτον-Οτάβα, αλλά και την πρόθεση του Τραμπ να συνεχίσει την επιθετική εμπορική του πολιτική, ακόμα και απέναντι σε στενούς συμμάχους των ΗΠΑ.

Η δήλωσή του έρχεται σε μια περίοδο αυξημένων εντάσεων με τις ΗΠΑ μετά τις απειλές του Ντόναλντ Τραμπ, αν και ο Κάρνεϊ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο συμμετοχής στο σχεδιαζόμενο από τον Αμερικανό πρόεδρο σύστημα πυραυλικής άμυνας.

Μία ημέρα αργότερα, ο υπουργός Άμυνας του Καναδά, Ντέιβιντ ΜακΓκίντι, τόνισε ότι η χώρα του επιθυμεί να ενισχύσει γρήγορα τις αμυντικές της δυνατότητες λόγω των αυξανόμενων παγκόσμιων απειλών, που συνιστούν ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία και η αυξανόμενη επιθετικότητα της Κίνας. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στην προστασία της κυριαρχίας του Καναδά στην Αρκτική.

Η άμυνα αποτέλεσε κεντρικό σημείο και στην Εναρκτήρια Ομιλία του Θρόνου.

Η ομιλία περιλάμβανε δεσμεύσεις για «ανασυγκρότηση, επανεξοπλισμό και επανεπένδυση» στις ένοπλες δυνάμεις και αναφορά στην πρόθεση του Καναδά να ενισχύσει τις σχέσεις του με τους Ευρωπαίους συμμάχους και να συμμετάσχει στο ReArm Europe.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ είχε προτείνει τη δωρεάν συμμετοχή του Καναδά στο αμερικανικό αντιπυραυλικό σύστημα «Golden Dome», υπό την προϋπόθεση ότι η χώρα θα δεχθεί να γίνει η 51η πολιτεία των Ηνωμένων Πολιτειών. Η πρόταση αυτή προκάλεσε ποικίλες αντιδράσεις και απαντήθηκε από τον Καναδό πρωθυπουργό με ένα ξεκάθαρο μήνυμα κυριαρχίας.

«Το Κοινοβούλιό μας λειτουργεί βάσει κανόνων και παραδόσεων. Σε αυτές τις αξίες εδράζεται η αθηναϊκή μας Δημοκρατία. Ναι, εμείς είμαστε η Αθήνα, αυτοί είναι η Ρώμη. Και θα νικήσουμε. Βρισκόμαστε στη Χρυσή Εποχή της Αθήνας», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Μαρκ Κάρνεϊ, ενισχύοντας το αφήγημα του κοινοβουλευτικού σεβασμού και της εθνικής ανεξαρτησίας.

Σε τηλεοπτική του εμφάνιση στην εκπομπή «Εξουσία και Πολιτική» του CBC, ο Καναδός ηγέτης τόνισε πως η χώρα πρέπει να προχωρήσει σε στενότερη αμυντική συνεργασία με ευρωπαϊκούς εταίρους. Όπως σημείωσε, ο στόχος είναι η σταδιακή απεξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες σε ό,τι αφορά την προμήθεια όπλων και πυρομαχικών.

Το αφήγημα της εθνικής αυτονομίας ενίσχυσε και η ιστορική παρέμβαση του βασιλιά Καρόλου, ο οποίος απηύθυνε ομιλία από τον θρόνο — την πρώτη από μονάρχη εν ενεργεία από το 1977 — σηματοδοτώντας την αποφασιστικότητα του Καναδά να διατηρήσει τον κυρίαρχο ρόλο του στη διεθνή σκακιέρα.

Την ίδια στιγμή, ο Ντόναλντ Τραμπ επανέλαβε τις προτάσεις του με οικονομικούς όρους. «Είπα στον Καναδά, που θέλει διακαώς να ενταχθεί στο θαυμαστό μας σύστημα του Χρυσού Θόλου, ότι θα του κοστίσει 61 δισ. δολάρια αν παραμείνει ξεχωριστό κράτος, αλλά απολύτως τίποτα αν γίνει η αγαπημένη μας 51η πολιτεία», δήλωσε με το γνωστό του ύφος.

Παρ’ όλα αυτά, ο Κάρνεϊ δεν απέκλεισε την πιθανότητα επενδυτικής συμμετοχής στο φιλόδοξο πρόγραμμα αντιπυραυλικής άμυνας που οραματίζεται ο Τραμπ — ένα πρότζεκτ συνολικού κόστους 175 δισεκατομμυρίων δολαρίων, με στόχο την προστασία των ΗΠΑ από ενδεχόμενες απειλές εκ μέρους της Κίνας και της Ρωσίας.

Πριν από τη συνάντηση, ο Κάρνεϊ είχε δηλώσει πως ο βασικός στόχος του τετ α τετ είναι να επιχειρηθεί «επαναφορά» της σχέσης ανάμεσα στις δύο χώρες, η οποία έχει πληγεί από την πολιτική των αμερικανικών δασμών και τα αλλεπάλληλα υπονοούμενα Τραμπ για προσάρτηση.

Κατά την κοινή τους εμφάνιση μπροστά στους δημοσιογράφους, ο Αμερικανός πρόεδρος συνεχάρη τον Καναδό πρωθυπουργό για τη νίκη του στις εκλογές, χαρακτηρίζοντάς την «μία από τις μεγαλύτερες επιστροφές στην ιστορία της πολιτικής», ενώ δεν δίστασε να προσθέσει με χιούμορ: «Ίσως και μεγαλύτερη από τη δική μου». 

Από την πλευρά του, ο Κάρνεϊ ευχαρίστησε τον πρόεδρο για τη «φιλοξενία του», υπογραμμίζοντας πως εξελέγη «για να μεταμορφώσει τον Καναδά». 

• Η ατμόσφαιρα όμως έγινε πιο αμήχανη όταν τέθηκε το ζήτημα των δηλώσεων Τραμπ για πιθανή μετατροπή του Καναδά σε 51η πολιτεία των ΗΠΑ. 

Ο Κάρνεϊ, εμφανώς ενοχλημένος από την αναφορά του Τραμπ στον Καναδά ως «ευκαιρία ακινήτων», απάντησε κοφτά: «Κάποια μέρη δεν είναι ποτέ προς πώληση». Και πρόσθεσε με έμφαση: «Δεν είναι προς πώληση και δεν θα είναι ποτέ». 

Ο Τραμπ υποβάθμισε τη σημασία της δήλωσης του Κάρνεϊ, τονίζοντας πως αυτή δεν θα επηρεάσει τις σημερινές συνομιλίες τους. Στη συνέχεια, με το γνώριμο υπαινικτικό του ύφος, πρόσθεσε: «Μόνο ο χρόνος θα δείξει» και «ποτέ μη λες ποτέ». «Θα δούμε με τον καιρό τι θα συμβεί».

Ο Αμερικανός πρόεδρος επανήλθε στο θέμα της «πολιτειακής ένταξης», λέγοντας ότι εξακολουθεί να στηρίζει την ιδέα, και υποστήριξε πως κάτι τέτοιο θα σήμαινε «δωρεάν στρατιωτική κάλυψη και τεράστια μείωση φόρων για τους Καναδούς». Δεν παρέλειψε να κάνει και μια προσωπική αναφορά, σημειώνοντας ότι μέλη της οικογένειας της μητέρας του ζούσαν στον Καναδά και χαρακτηρίζοντας τη χώρα «πολύ ξεχωριστό μέρος».

«Πρόθεσή μου ήταν πάντα να θέσω αυτά τα ζητήματα άμεσα», τόνισε ο Καναδός πρωθυπουργός, υπογραμμίζοντας ότι επιδιώκει να συζητήσει τόσο τα επείγοντα θέματα των δασμών όσο και τη μακροπρόθεσμη στρατηγική συνεργασία των δύο χωρών.

Σε ερώτηση δημοσιογράφου αν κατά την πρόσφατη τηλεφωνική επικοινωνία τους ο Τραμπ υπαινίχθηκε ότι ο Καναδάς θα μπορούσε να γίνει η 51η πολιτεία των ΗΠΑ — σχόλιο που ο Αμερικανός πρόεδρος έχει κάνει επανειλημμένα δημοσίως — ο Κάρνεϊ απάντησε κατηγορηματικά: «Όχι, δεν το είπε».

Αναφορικά με τη στάση της κυβέρνησης Τραμπ έναντι του Καναδά, ο Καναδός πρωθυπουργός δήλωσε με νόημα: «Πρέπει πάντα να διακρίνουμε την επιθυμία από την πραγματικότητα», προσθέτοντας με έμφαση: «Το ενδεχόμενο να γίνει ο Καναδάς πολιτεία των Ηνωμένων Πολιτειών δεν πρόκειται να συμβεί ποτέ. Ποτέ».

Ο Κάρνεϊ παραδέχτηκε ότι η συνάντησή του με τον Τραμπ δεν πρόκειται να είναι εύκολη. «Δεν προσποιούμαι ότι οι συζητήσεις θα είναι εύκολες… Θα παλέψω για την καλύτερη δυνατή συμφωνία για τον Καναδά», δήλωσε.

Ο νέος πρωθυπουργός δήλωσε ότι δεν πρόκειται να επισκεφθεί την Ουάσινγκτον αν δεν υπάρξει σαφής δέσμευση για έναν διάλογο που θα αναγνωρίζει πλήρως την καναδική κυριαρχία. Οι δηλώσεις αυτές έρχονται σε έντονα φορτισμένο κλίμα, μετά τις επαναλαμβανόμενες δηλώσεις του Τραμπ περί μετατροπής του Καναδά σε «51η Πολιτεία» των ΗΠΑ — ρητορική που έχει πυροδοτήσει αντιδράσεις και αγανάκτηση στον καναδικό λαό.

Ο Κάρνεϊ, ο οποίος ήταν επικεφαλής του Φιλελεύθερου Κόμματος που κατήγαγε ιστορική νίκη στις πρόωρες εκλογές της Δευτέρας, διαμήνυσε ότι «ένα τέτοιο σενάριο δεν πρόκειται ποτέ, μα ποτέ να συμβεί.»

Μάλιστα, αναφερθείς σε παρόμοια ρητορική του Τραμπ απέναντι και σε άλλες χώρες, ο Κάρνεϊ σημείωσε ότι «ειλικρινά, δεν νομίζω ότι θα συμβεί ποτέ με καμία άλλη χώρα… είτε πρόκειται για τον Παναμά, είτε για τη Γροιλανδία, είτε για οπουδήποτε αλλού».

Ωστόσο, ο Καναδός πρωθυπουργός τόνισε πως υπάρχει «δυνατότητα win-win» για τη χώρα του, αν μπορέσει να εξασφαλίσει μια συμφωνία με τις ΗΠΑ και ταυτόχρονα να ενισχύσει τις εμπορικές σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ηνωμένο Βασίλειο.

«Σε ευχαριστώ, Καναδά, που με εμπιστεύτηκες, που με προκάλεσες και που μου έδωσες το προνόμιο να υπηρετήσω την καλύτερη χώρα και τον καλύτερο λαό στη Γη», έγραψε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Ο Κάρνεϋ είχε κερδίσει με χαρακτηριστική άνεση στην εσωκομματική αναμέτρηση την πρώην υπουργό Οικονομικών Κρίστια Φρίλαντ, η οποία είχε προκαλέσει την πτώση της κυβέρνησης Τριντό, την πρώην επικεφαλής της κυβερνητικής Βουλής Καρίνα Γκουλντ και τον πρώην βουλευτή Φρανκ Μπέιλις.

Στο νέο και μικρότερο υπουργικό συμβούλιο, ο Κάρνεϊ διατήρησε βασικούς υπουργούς στο πόστο τους, όπως την Μελανί Ζολί στο Εξωτερικών και τον Μπιλ Μπλερ στο Άμυνας. Η Φρίλαντ, που είχε παραιτηθεί τον Δεκέμβριο, ανέλαβε υπουργός Μεταφορών. Εκτός του νέου σχήματος έμειναν πολιτικοί φίλοι του Τριντό.

Παρά ταύτα, ο Κάρνεϊ ως σήμερα δεν έχει εκλεγεί ποτέ και άρα δεν θα παρίσταται στις συνεδριάσεις της Βουλής των Κοινοτήτων, κάτι σπάνιο στην ιστορία της χώρας.

Τις επόμενες ημέρες ο Κάρνεϊ αναμένεται να ανακοινώσει την ημερομηνία των εκλογών που θα πρέπει να γίνουν ως το φθινόπωρο. Αν κρίνουμε από τις δημοσκοπήσεις, η αναμέτρηση έχει πάρει χαρακτηριστικά θρίλερ.

Μέχρι και το τέλος Δεκεμβρίου, πριν ο Τριντό ανακοινώσει την παραίτησή του, το κόμμα του κινούταν στο 20% ενώ οι Συντηρητικοί ήταν πάνω από το 40% και έδειχναν να είναι σε τροχιά αυτοδυναμίας. Τρεις μήνες αργότερα, οι Φιλελεύθεροι ανεβαίνουν διαρκώς και πλέον ξεπερνούν το 30%, ενώ οι Συντηρητικοί έχουν χάσει έδαφος, αν και παραμένουν πρώτοι με διαφορά που συνεχώς μειώνεται.

Η μετατόπιση στις δημοσκοπήσεις ήταν τόσο δραματική που οι δημοσκόποι δυσκολεύτηκαν να βρουν προηγούμενο.