Ο καρκίνος του προστάτη αποτελεί έναν από τους συχνότερους καρκίνους στους άνδρες και, στις περισσότερες περιπτώσεις, διαγιγνώσκεται σε στάδιο όπου η νόσος παραμένει εντοπισμένη και δεν έχει δώσει μεταστάσεις. Σε αυτό το σημείο, οι θεραπευτικές επιλογές είναι πολλές και ιδιαίτερα αποτελεσματικές, με υψηλά ποσοστά ίασης. Η επιλογή της κατάλληλης προσέγγισης εξαρτάται από τον βαθμό επιθετικότητας του όγκου, την ηλικία, τις συνοδές παθήσεις και τις προτιμήσεις του ασθενούς.

Για τους άνδρες χαμηλού κινδύνου, η «ενεργός παρακολούθηση» —με τακτικές εξετάσεις PSA, απεικονιστικούς ελέγχους και, όταν απαιτείται, επαναληπτικές βιοψίες— αποτελεί συχνά μια ασφαλή λύση χωρίς άμεση θεραπεία. Αντίθετα, οι ασθενείς με ενδιάμεσο ή υψηλό κίνδυνο συνήθως χρειάζονται πιο επιθετική παρέμβαση, όπως χειρουργική αφαίρεση του προστάτη ή ριζική ακτινοθεραπεία.

Γιατί συνδυάζεται η ακτινοθεραπεία με ανδρογονικό αποκλεισμό;

Όπως εξηγούν η Δρ. Μαρία Καπαρέλου (Παθολόγος–Ογκολόγος) και ο Καθηγητής Θάνος Δημόπουλος από τη Θεραπευτική Κλινική του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα», σε αρκετές περιπτώσεις η ακτινοθεραπεία συνδυάζεται με ορμονοθεραπεία (Androgen Deprivation Therapy – ADT). Η ορμονοθεραπεία μειώνει τα επίπεδα των ανδρογόνων, κυρίως της τεστοστερόνης, η οποία αποτελεί «καύσιμο» για την ανάπτυξη πολλών καρκίνων του προστάτη.

Η μείωση των ανδρογόνων ενισχύει την αποτελεσματικότητα της ακτινοβολίας και περιορίζει τον κίνδυνο υποτροπής. Ωστόσο, δεν πρόκειται για μια αγωγή χωρίς κόστος: μπορεί να προκαλέσει εξάψεις, κόπωση, μείωση της libido, αύξηση βάρους και, σε παρατεταμένη χρήση, αρνητικές επιδράσεις στην καρδιαγγειακή υγεία και τον μεταβολισμό. Έτσι, η ιατρική έρευνα τα τελευταία χρόνια επικεντρώνεται στο κρίσιμο ερώτημα:
Ποια είναι η ιδανική διάρκεια της ADT ώστε να προσφέρει το μέγιστο όφελος με τις λιγότερες επιβαρύνσεις;

Η μεγαλύτερη μέχρι σήμερα ανάλυση: Τι έδειξε η μελέτη του 2025 στο JAMA Oncology

Μια πρόσφατη μεγάλη μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε το 2025 στο JAMA Oncology εξέτασε αυτό ακριβώς το ζήτημα. Η μελέτη συγκέντρωσε δεδομένα από 13 τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές και περισσότερους από 10.000 άνδρες με εντοπισμένο καρκίνο του προστάτη, οι οποίοι έλαβαν ακτινοθεραπεία σε συνδυασμό με ADT. Με μέσο χρόνο παρακολούθησης που ξεπερνούσε τα 11 χρόνια, οι ερευνητές μπόρεσαν να αξιολογήσουν με μεγάλη ακρίβεια την επίδραση της διάρκειας της ορμονοθεραπείας στις υποτροπές, τις μεταστάσεις και τη συνολική επιβίωση.

Τα βασικά ευρήματα:

·         Η προσθήκη ADT στην ακτινοθεραπεία βελτιώνει σημαντικά τις εκβάσεις, μειώνοντας τον κίνδυνο βιοχημικής υποτροπής και απομακρυσμένης νόσου.

·         Το όφελος δεν αυξάνεται απεριόριστα με τη μεγαλύτερη διάρκεια της ορμονοθεραπείας.

·         Η μεγαλύτερη θεραπευτική αξία φαίνεται να συγκεντρώνεται στους πρώτους 9–12 μήνες θεραπείας.

·         Μετά το πρώτο έτος, τα επιπλέον οφέλη μειώνονται, ενώ αυξάνεται ο κίνδυνος παρενεργειών και θνησιμότητας από άλλες αιτίες.

Με απλά λόγια: περισσότερη ορμονοθεραπεία δεν σημαίνει πάντα καλύτερη θεραπεία και σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να επιβαρύνει τον ασθενή χωρίς ουσιαστικό όφελος.

Ποιοι χρειάζονται μακρύτερη θεραπεία και ποιοι όχι;

Η μελέτη καταλήγει σε έναν καθαρό και πρακτικό οδηγό:
η διάρκεια της ορμονοθεραπείας πρέπει να εξατομικεύεται ανάλογα με τον κίνδυνο του όγκου και το προφίλ του ασθενούς.

·         Ασθενείς υψηλού κινδύνου:
Πιθανότατα ωφελούνται από πιο παρατεταμένη διάρκεια ADT.

·         Ασθενείς ενδιάμεσου κινδύνου:
Μπορεί να επιτύχουν άριστο έλεγχο της νόσου με συντομότερη διάρκεια, αποφεύγοντας τις μακροχρόνιες παρενέργειες.

·         Ασθενείς με συνοδά προβλήματα υγείας:
Είναι ακόμη πιο σημαντικό να περιορίζεται η έκθεση σε θεραπεία που μπορεί να επηρεάσει την καρδιαγγειακή ή μεταβολική λειτουργία.

Προς μια πραγματικά εξατομικευμένη θεραπεία

Τα νέα δεδομένα ενισχύουν τον ρόλο της εξατομικευμένης, βιολογικά καθοδηγούμενης θεραπευτικής προσέγγισης. Η λήψη αποφάσεων δεν πρέπει να βασίζεται μόνο στα χαρακτηριστικά του όγκου, αλλά και στο συνολικό προφίλ του ασθενούς: τις συννοσηρότητες, τη λειτουργική κατάσταση, τις ανάγκες και τις επιθυμίες του, καθώς και τις επιδράσεις στην ποιότητα ζωής.

Η σύγχρονη ογκολογία δεν περιορίζεται πλέον στο «ένα σχήμα για όλους»

Στόχος είναι να συνδυαστεί η μέγιστη αντικαρκινική αποτελεσματικότητα με τη μικρότερη δυνατή επιβάρυνση, προσφέροντας στους άνδρες με καρκίνο του προστάτη μια θεραπεία πιο ακριβή, πιο ασφαλή και πιο ανθρώπινη.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Ο καρκίνος του προστάτη παραμένει η πιο συχνή μορφή καρκίνου στους άνδρες στην Ευρώπη, με περίπου 480.000 νέες διαγνώσεις ετησίως, σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Καρκίνου (E.C.C.O.). Παρά το γεγονός ότι πρόκειται για έναν τύπο καρκίνου που συχνά εξελίσσεται αργά, η ανίχνευσή του σε πρώιμα στάδια μπορεί να σώσει ζωές. Ωστόσο, η πρόληψη στον καρκίνο του προστάτη δεν είναι πάντα μια απλή ή αθώα υπόθεση: μπορεί να οδηγήσει σε υπερδιάγνωση και υπερθεραπεία, με σημαντικές επιπτώσεις στην ποιότητα ζωής και στα δημόσια συστήματα υγείας.

Μια νέα ανάλυση της Ευρωπαϊκής Μελέτης Τυχαίου Ελέγχου για τον Καρκίνο του Προστάτη (ERSPC), που δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο του 2025 στο έγκριτο περιοδικό New England Journal of Medicine, έρχεται να φωτίσει αυτό το ζήτημα με δεδομένα από πάνω από δύο δεκαετίες παρακολούθησης.

Η έρευνα αυτή, που ξεκίνησε το 1993, περιέλαβε περισσότερους από 162.000 άνδρες ηλικίας 55 έως 69 ετών από οκτώ ευρωπαϊκές χώρες, οι οποίοι χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες: εκείνους που προσκλήθηκαν σε επαναλαμβανόμενο έλεγχο με τη μέτρηση του ειδικού προστατικού αντιγόνου (PSA) και εκείνους που δεν υποβλήθηκαν σε προληπτική εξέταση. Στόχος ήταν να διαπιστωθεί εάν η τακτική παρακολούθηση του PSA μειώνει τον κίνδυνο θανάτου από καρκίνο του προστάτη.

Μετά από πάνω από δύο δεκαετίες, τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η θνησιμότητα από καρκίνο του προστάτη ήταν κατά 13% χαμηλότερη στην ομάδα που υποβλήθηκε σε έλεγχο σε σχέση με την ομάδα ελέγχου. Με άλλα λόγια, για κάθε 456 άνδρες που προσκλήθηκαν σε εξέταση, αποφεύχθηκε ένας θάνατος από τη νόσο, ενώ για κάθε 12 άνδρες στους οποίους ο καρκίνος διαγνώστηκε χάρη στον έλεγχο, ένας θάνατος αποτράπηκε. Οι αριθμοί αυτοί δείχνουν βελτίωση σε σχέση με την προηγούμενη ανάλυση της ίδιας μελέτης, η οποία είχε γίνει στα 16 χρόνια παρακολούθησης, γεγονός που σημαίνει ότι τα οφέλη της πρόληψης αυξάνονται όσο περνούν τα χρόνια.

Στη μελέτη, μόνο το 16% των εξετάσεων PSA ήταν αυξημένο, ενώ από τα δείγματα που ελήφθησαν με βιοψία, μόλις ένα στα τέσσερα επιβεβαίωσε την ύπαρξη καρκίνου. Αυτό σημαίνει ότι πολλοί άνδρες υπεβλήθησαν σε επεμβατικές διαδικασίες χωρίς πραγματική ανάγκη, βιώνοντας άγχος, δυσφορία ή και επιπλοκές. Ακόμη σοβαρότερο είναι ότι ένα σημαντικό ποσοστό των καρκίνων που εντοπίστηκαν ήταν χαμηλού κινδύνου, δηλαδή μορφές της νόσου που πιθανότατα δεν θα προκαλούσαν ποτέ συμπτώματα ή θάνατο.

Το δίλημμα του προσυμπτωματικού ελέγχου

Η καθιέρωση του τεστ PSA (Prostate Specific Antigen) τη δεκαετία του ’90 θεωρήθηκε επανάσταση στην πρώιμη διάγνωση του καρκίνου του προστάτη. Ωστόσο, η εκτεταμένη χρήση του οδήγησε με τα χρόνια σε υπερδιάγνωση περιπτώσεων που πιθανόν δεν θα εκδηλώνονταν ποτέ κλινικά.

Η Ευρωπαϊκή Ουρολογική Εταιρεία (EAU) επισημαίνει ότι το PSA τεστ δεν πρέπει να εφαρμόζεται μαζικά, αλλά να στοχεύει σε άνδρες υψηλού κινδύνου, δηλαδή σε όσους έχουν οικογενειακό ιστορικό ή είναι άνω των 50 ετών. Η υπερβολική χρήση του οδηγεί συχνά σε ψευδώς θετικά αποτελέσματα, περιττές βιοψίες και θεραπείες που ενδέχεται να προκαλέσουν σοβαρές παρενέργειες, όπως ακράτεια ή στυτική δυσλειτουργία.

Νέες ευρωπαϊκές οδηγίες: Στοχευμένος και όχι καθολικός έλεγχος

Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Σχεδίου για την Καταπολέμηση του Καρκίνου (Europe’s Beating Cancer Plan), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει θέσει ως στόχο μια νέα προσέγγιση στον προσυμπτωματικό έλεγχο.
Η πρόταση του 2022 προβλέπει ότι τα κράτη-μέλη θα πρέπει να εφαρμόζουν στοχευμένα προγράμματα ελέγχου για τον καρκίνο του προστάτη, με χρήση πολυπαραγοντικών κριτηρίων (όπως γενετικοί δείκτες, MRI και οικογενειακό ιστορικό), και όχι απλώς μέσω του PSA.

Αυτή η προσέγγιση συνδυάζει επιστημονική τεκμηρίωση με πολιτική ευθύνη, ώστε να εξισορροπεί τα οφέλη της πρώιμης διάγνωσης με το κόστος και τους κινδύνους της υπερδιάγνωσης.

Η ελληνική πραγματικότητα και οι νέες προοπτικές

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΟΔΥ, ο καρκίνος του προστάτη αντιπροσωπεύει περίπου το 20% των διαγνώσεων καρκίνου στους άνδρες. Ωστόσο, δεν υπάρχει ακόμη εθνικό πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου, όπως συμβαίνει σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Οι ειδικοί επισημαίνουν την ανάγκη για ένα στοχευμένο εθνικό πρωτόκολλο πρόληψης, με οδηγίες προς τους γιατρούς και ενημέρωση του κοινού, ώστε να αποφεύγεται η άκριτη χρήση του PSA και να ενισχυθεί η εξατομικευμένη ιατρική προσέγγιση.

Η σύγχρονη πολιτική υγείας οφείλει να ενσωματώσει τις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις, δημιουργώντας πλαίσιο τεκμηριωμένης πρόληψης, όπου κάθε άνδρας θα αξιολογείται με βάση τα προσωπικά του χαρακτηριστικά, το οικογενειακό ιστορικό και τις ανάγκες του.

Η νέα εποχή της εξατομικευμένης πρόληψης

Η ανάπτυξη νέων διαγνωστικών τεχνικών, όπως η πολυπαραμετρική μαγνητική τομογραφία (mpMRI) και τα γενετικά τεστ κινδύνου, αλλάζει το τοπίο στην πρόληψη. Οι μέθοδοι αυτές επιτρέπουν πιο στοχευμένο έλεγχο και μειώνουν τον αριθμό των περιττών βιοψιών.
Η ενσωμάτωση αυτών των εργαλείων στα δημόσια συστήματα υγείας, ωστόσο, απαιτεί πολιτική βούληση, υποδομές και πόρους, καθώς και εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας.

Πολιτική διάσταση: πρόληψη με μέτρο και τεκμηρίωση

Η υπερδιάγνωση δεν είναι απλώς ιατρικό ζήτημα· είναι θέμα πολιτικής υγείας και ηθικής ευθύνης. Όπως τονίζουν ειδικοί της ΕΕ, η πρόληψη πρέπει να βασίζεται στην αρχή της αναλογικότητας: να σώζει ζωές χωρίς να δημιουργεί νέες μορφές επιβάρυνσης για τα συστήματα υγείας ή ψυχολογικό άγχος για τους πολίτες.

Στο πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα καλείται να αναπτύξει εθνική στρατηγική ανδρικής υγείας, με βασικό πυλώνα τον ορθολογικό προσυμπτωματικό έλεγχο του καρκίνου του προστάτη, σε συνέργεια με τις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες.

Η πρόληψη του καρκίνου του προστάτη αποτελεί πολύτιμο εργαλείο δημόσιας υγείας, υπό την προϋπόθεση ότι εφαρμόζεται με επιστημονική ακρίβεια και πολιτική σύνεση. Η Ευρώπη δείχνει τον δρόμο: έξυπνη πρόληψη, όχι μαζική υπερδιάγνωση.
Η πρόκληση για τη χώρα μας είναι να μετατρέψει αυτή την ευρωπαϊκή εμπειρία σε πρακτική πολιτική υγείας, που θα σέβεται τόσο τον ασθενή όσο και το σύστημα.

Αποτελεί τη συχνότερη νεοπλασία που διαγιγνώσκεται στους άντρες. Από τη δεκαετία του 1990, με τον προσδιορισμό του ειδικού προστατικού αντιγόνου (PSA) στο αίμα, οι περισσότερες περιπτώσεις καρκίνου του προστάτη διαγιγνώσκονται σε αρχικό στάδιο και αντιμετωπίζονται ριζικά με χειρουργική εξαίρεση ή ακτινοθεραπεία. Όμως, με την ευρεία χρήση του PSA, διαγιγνώσκονται πολλές περιπτώσεις καρκίνου του προστάτη που δεν θα είχαν καμία κλινική επίπτωση στους ασθενείς, εγείροντας την πιθανότητα της υπερδιάγνωσης και υπερθεραπείας της νόσου. 

Εξέταση PSA ως μοναδικός προσυμπτωματικός έλεγχος για τον καρκίνο του προστάτη:  Νέες προοπτικές και προκλήσεις 

Για το λόγο αυτό, οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής Θεοδώρα Ψαλτοπούλου (Παθολόγος, Καθηγήτρια Επιδημιολογίας-Προληπτικής Ιατρικής), Μιχάλης Λιόντος (Επίκουρος Καθηγητής Ογκολογίας)και Θάνος Δημόπουλος (τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ, Καθηγητής Ογκολογίας – Αιματολογίας και Διευθυντής της Θεραπευτικής Κλινικής) τονίζουν ότι αμφισβητείται η αξία του ελέγχου PSA ως μοναδικού προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του προστάτη. Μάλιστα, παρά τα δεδομένα μακροχρόνιας παρακολούθησης κλινικών μελετών που απέδειξαν ότι η μέτρηση του PSA στον πληθυσμό μπορεί να μειώσει τη θνητότητα από καρκίνο του προστάτη, αυτή η γενική προσέγγιση δεν έχει υιοθετηθεί από καμία επιστημονική εταιρεία. 

Η μελέτης ProtecT 

Ενισχυτικά αυτών των συμπερασμάτων είναι και τα αποτελέσματα μακροχρόνιας παρακολούθησης της μελέτης ProtecT, που εξέτασε την επιβίωση ασθενών με τοπικό καρκίνο προστάτη και με ευνοϊκά κλινικοπαθολογοανατομικά χαρακτηριστικά. Η μελέτη απέδειξε ότι η θνητότητα από τη νόσο σε αυτούς τους ασθενείς είναι μικρή (2-3% μετά από 15 χρόνια) και μάλιστα δεν διαφέρει ανάλογα με το είδος της αρχικής αντιμετώπισης (χειρουργείο, ακτινοθεραπεία ή ενεργή παρακολούθηση). 

Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε πέρυσι τις συστάσεις της για τον προσυμπτωματικό έλεγχο για τον καρκίνο και κάλεσε τις χώρες μέλη να συνεχίσουν την έρευνα για τον καρκίνο του προστάτη και να εκτιμήσουν τη δυνατότητα εφαρμογής αλλά και την αποτελεσματικότητα οργανωμένων προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου που θα βασίζονται στον κίνδυνο που έχει κάθε άτομο με βάση τα αποτελέσματα του PSA σε συνδυασμό με τη μαγνητική τομογραφία προστάτη. 

Συνέδριο της Ευρωπαϊκής Ουρολογικής Εταιρείας

Στο φετινό Συνέδριο της EAU στο Παρίσι, τονίστηκε η ανάγκη για μια εξατομικευμένη προσέγγιση προσυμπτωματικού ελέγχου στον καρκίνο του προστάτη, με βάση τον κίνδυνο κάθε ατόμου να εμφανίσει τη νόσο. 

Όπως τονίστηκε τόσο από τους εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Ουρολογικής Εταιρείας όσο και από εκπροσώπους των συλλόγων ασθενών, ο έλεγχος του PSA μπορεί να επιφέρει μείωση της θνητότητας αλλά αυτό επιτυγχάνεται με το κόστος της υπερθεραπείας της νόσου που μπορεί να είναι επιβλαβές για αρκετούς ασθενείς.  

Επιπλέον, δεν υπάρχουν σαφείς οδηγίες για τη συχνότητα που πρέπει να επαναλαμβάνεται η εξέταση αλλά και το χρόνο διακοπής του ελέγχου. 

Η Μελέτη CAP

Ο μεμονωμένος έλεγχος του PSA πάντως δεν φαίνεται ότι ωφελεί όπως απέδειξε η μελέτη CAP που ανακοινώθηκε στο συνέδριο και δημοσιεύθηκε ταυτόχρονα στο περιοδικό JAMA. Στη μελέτη αυτή περίπου 420.000 άνδρες ηλικίας 50-69 ετών τυχαιοποιήθηκαν είτε να κληθούν άπαξ για έλεγχο PSA είτε να λάβουν τη συνηθισμένη παρακολούθηση. Περίπου 40% όσων κλήθηκαν, πραγματοποίησαν τελικά έλεγχο PSA, ενώ υπολογίζεται ότι 10-15% του πληθυσμού ελέγχου επίσης υποβλήθηκε σε έλεγχο. Μετά από 15 έτη παρακολούθησης, η μείωση της θνητότητας από καρκίνο προστάτη δεν ήταν σημαντική και πιο συγκεκριμένα μειώθηκε από 8 ανά 1000 άτομα πληθυσμού σε 7 ανά 1000 άτομα. 

Ο καθηγητής Hamdy που ηγήθηκε της μελέτης CAP στο Ηνωμένο Βασίλειο τόνισε ότι θα πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί όταν οδηγούμε ασθενείς σε βιοψία προστάτη καθώς η διάγνωση του καρκίνου μπορεί να οδηγήσει και σε υπερθεραπεία ασθενών που έχουν κλινικά μη σημαντικά νεοπλάσματα. 

Είναι σημαντικό να επισημανθεί ότι στο πλαίσιο της βελτίωσης των δυνατοτήτων προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του προστάτη έχει συσταθεί το συνεργατικό δίκτυο PRAISE-U που συμμετέχουν επιστημονικοί φορείς από διάφορες ευρωπαϊκές χώρες. Ο σκοπός αυτού του προγράμματος είναι να εφαρμοσθούν πιλοτικά προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του προστάτη που θα βασίζονται στη διαστρωμάτωση κινδύνου για τη νόσο των συμμετεχόντων. Τα αποτελέσματα αυτών των προγραμμάτων θα παρέχουν πολύτιμη πληροφόρηση για την ανάπτυξη κοινών οδηγιών προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του προστάτη που θα μπορούν να εφαρμοσθούν σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 

Η Μελέτη ProScreen 

Προς την κατεύθυνση αυτή είναι και η μελέτη ProScreen που διεξάγεται στη Φιλανδία. Στη μελέτη αυτή, οι περίπου 60.000 συμμετέχοντας ηλικίας 50 ως 63 ετών τυχαιοποιήθηκαν είτε στην καθιερωμένη πρακτική είτε σε προσυμπτωματικό έλεγχο τριών φάσεων σε αναλογία 3:1. Ο έλεγχος περιελάμβανε αρχικά τη μέτρηση PSA ακολουθούμενη σε όσους είχαν τιμές πάνω από 3ng/ml από την εκτίμηση του σκορ ενός τεστ καλλικρεϊνης και σε όσους είχαν θετικό τεστ την διεξαγωγή μαγνητικής τομογραφίας προστάτη. Σε βιοψία τελικά υποβάλλονταν όσα άτομα είχαν υποψία υψηλού κινδύνου καρκίνου προστάτη με βάση τη μαγνητική. 

Μια πρωταρχική ανάλυση της μελέτης δημοσιεύθηκε τις προηγούμενες ημέρες στο περιοδικό JAMA. Στην ανάλυση αυτή που έχουν καταγραφεί οι μισοί περίπου συμμετέχοντες που κλήθηκαν να συμμετάσχουν στον προσυμπτωματικό έλεγχο και τελικά 3,4% αυτών υποβλήθηκαν σε βιοψία προστάτη και στο 2% διαγνώσθηκε καρκίνος προστάτη. Ο πολυφασικός προσυμπτωματικός έλεγχος που εφαρμόσθηκε στη μελέτη οδήγησε σε περισσότερες διαγνώσεις καρκίνου προστάτη σε σχέση με την ομάδα ελέγχου κυρίως όμως καρκίνων υψηλού κινδύνου που έχει κλινική σημασία να αντιμετωπιστούν ριζικά. Βέβαια πρόκειται για τα αρχικά δεδομένα της μελέτης και θα χρειαστεί μακροχρόνια παρακολούθηση για να εξεταστεί αν επιτυγχάνεται ο στόχος αυτής της μεθοδολογίας προσυμπτωματικού ελέγχου που είναι να μειωθεί σημαντική η θνητότητα από τη νόσο σε σχέση με την ομάδα ελέγχου.

Συμπερασματικά, καθώς κατανοούμε καλύτερα τη μοριακή ετερογένεια του καρκίνου του προστάτη και προσπαθούμε να προσδιορίσουμε τι σημαίνει κλινικά σημαντική νόσος, αποκτά ιδιαίτερη σημασία η περαιτέρω έρευνα για την ανάπτυξη στοχευμένου προσυμπτωματικού ελέγχου για τη νόσο που θα μπορεί να μειώσει τη θνητότητά της.