Ο καρκίνος του παχέος εντέρου παραμένει μία από τις κύριες αιτίες θανάτων που σχετίζονται με καρκίνο παγκοσμίως, με την έγκαιρη ανίχνευση να είναι κρίσιμη για τη βελτίωση της έκβασης των ασθενών. Το καινοτόμο τεστ (Colon AiQ), που διενεργείται με μια απλή αιμοληψία, στοχεύει να αντιμετωπίσει τα κενά στις τρέχουσες μη επεμβατικές μεθόδους προσυμπτωματικού ελέγχου, προσφέροντας μια λύση, πέραν της κολονοσκόπησης που ενισχύει σημαντικά τη δυνατότητα έγκαιρης ανίχνευσης.

Τι προσφέρει η εξέταση με το νέο τεστ

Η εξέταση με το συγκεκριμένο τεστ ανιχνεύει τον καρκίνο του παχέος εντέρου σε πρώιμα στάδια, όταν είναι ακόμα ιάσιμος. Επίσης, έχει τη δυνατότητα να εντοπίσει σε ασυμπτωματικούς ασθενείς προκαρκινικές βλάβες (πχ προχωρημένα αδενώματα) που χρειάζονται ενδοσκοπική αφαίρεση. Είναι η πιο ακριβής, μη επεμβατική εξέταση στην Ευρώπη για τον καρκίνο του παχέος εντέρου, η οποία βασίζεται στη μοριακή ανάλυση του αίματος.

Βασικά χαρακτηριστικά του νέου τεστ 

Υψηλή ακρίβεια και Αξιοπιστία: Το τεστ χρησιμοποιεί τεχνολογία αιχμής για να παρέχει ακριβή και αξιόπιστα αποτελέσματα, βοηθώντας στον εντοπισμό πιθανών κινδύνων καρκίνου του παχέος εντέρου ακόμη και στα αρχικά του στάδια. Είναι το πιο αξιόπιστο μοριακό τεστ προσυμπτωματικού ελέγχου στην Ελλάδα μετά την κολονοσκόπηση. Μπορεί να ανιχνεύσει ακόμα και πολύποδες και αδενώματα.

Μη επεμβατική διαδικασία: Η μοναδική αυτή εξέταση γίνεται με μια απλή αιμοληψία, καθιστώντας την προσιτή σε όλα τα άτομα που αποφεύγουν συστηματικά τις επεμβατικές προσυμπτωματικές εξετάσεις, με αποτέλεσμα να μην κάνουν σωστή πρόληψη.

Αξίζει να αναφερθεί πως το τεστ που παρέχεται δωρεάν στους πολίτες, μέσω του προγράμματος ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ, με πόρους του ταμείου Ανάκαμψης, ανιχνεύει παρουσία αίματος στα κόπρανα. Δεν μπορεί να εντοπίσει προκαρκινικές αλλοιώσεις. Αντίθετα, το νέο τεστ είναι μοριακό, δηλαδή, ελέγχει τη μεθυλίωση των γονιδίων.

Το νέο τεστ δεν καλύπτεται από τον ΕΟΠΥΥ, γίνεται μόνο ιδιωτικά και το κόστος είναι 300 ευρώ. 

Η διαδικασία παραγγελίας και διενέργειας του νέου τεστ

Ο ενδιαφερόμενος επικοινωνεί τηλεφωνικά με την εταιρεία και παραλαμβάνει το τεστ. Η αιμοληψία γίνεται είτε στο σπίτι ή στο κοντινότερο μικροβιολογικό εργαστήριο. Στέλνονται τα αποτελέσματα στην εταιρεία και αποστέλλεται εμπιστευτική απάντηση μετά από περίπου 12 εργάσιμες ημέρες. Η εξέταση εντοπίζει προκαρκινικές αλλοιώσεις, πολύποδες και αδενώματα.

Αν είναι αρνητική δεν χρειάζεται να γίνει κολονοσκόπηση. Αν είναι θετική τότε πρέπει να προχωρήσει ο ασθενής σε διενέργεια κολονοσκόπησης. 

Το τεστ είναι διαθέσιμο από την IQ Genomix.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το νέο τεστ Colon AiQ προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του παχέος εντέρου, επισκεφθείτε την ιστοσελίδα www.iqgenomix.com  ή επικοινωνήστε στο τηλέφωνο: +30 216 000 5494 

Ενώ τα άτομα άνω των 50 ετών, σε ορισμένα μέρη του κόσμου, έχουν δει σταθερά ή και μειούμενα ποσοστά καρκίνου του παχέος εντέρου, η επίπτωση –δηλαδή η συχνότητα εμφάνισης νέων περιστατικών– στους νεότερους ενήλικες (25-49 ετών) συνεχίζει να αυξάνεται, στη Δύση και όχι μόνο: Για πρώτη φορά, ο καρκίνος του παχέος εντέρου πρώιμης έναρξης (EOCRC) έχει αποδειχθεί ότι αυξάνεται στην Ευρώπη, την Ασία και τη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική.

Τα υψηλότερα ποσοστά επίπτωσης βρέθηκαν στην Αυστραλία, το Πουέρτο Ρίκο, τη Νέα Ζηλανδία, τις ΗΠΑ και τη Νότια Κορέα. Μέχρι το 2030, πιστεύεται ότι το 11% των καρκίνων του παχέος εντέρου και το 23% των καρκίνων του ορθού θα εμφανιστούν σε ηλικία κάτω των 50 ετών.

Η γονιδιακή μετάλλαξη που προκαλεί προδιάθεση για καρκίνο και το σύγχρονο Lifestyle

Όπως αναφέρουν η Παθολόγος, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, Καθηγήτρια Θεραπευτικής-Επιδημιολογίας-Προληπτικής Ιατρικής στο ΕΚΠΑ, η Επιμελήτρια Παθολόγος – Ογκολόγος ΕΣΥ, Μαγδαληνή Μήγκου, η Παθολόγος – Ογκολόγος, Δρ. Μαρία Καπαρέλου, η Βιολόγος, Παναγιώτα Ζαχαράκη, και ο Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής ΕΚΠΑ, Θάνος Δημόπουλος, ένας στους έξι ανθρώπους που έχουν διαγνωστεί με τέτοιο καρκίνο έχει μετάλλαξη σε ένα γονίδιο προδιάθεσης για καρκίνο, που σημαίνει ότι η γενετική βρίσκεται ανάμεσα στους σημαντικούς παράγοντες κινδύνου για τους νεαρούς ενήλικες. Ωστόσο, η γενετική, καθώς είναι απίθανο να έχει αλλάξει ριζικά με την πάροδο του χρόνου, δεν είναι σε θέση να εξηγήσει την αύξηση της επίπτωσης.

Ο κίνδυνος αυξάνεται μεταξύ των ατόμων που γεννήθηκαν το 1960 ή αργότερα και αυτή η μετατόπιση γενεών συνεπάγεται έκθεση σε κοινούς περιβαλλοντικούς παράγοντες και παράγοντες του τρόπου ζωής —ειδικά εκείνους που συνδέονται με τις αναπτυσσόμενες οικονομίες— στην πρώιμη ζωή και στη νεαρή ενήλικη ζωή που συνδυάζονται για να αυξήσουν τον κίνδυνο. Έχουν εμπλακεί ταυτόχρονα αυξανόμενα επίπεδα παχυσαρκίας, μεταβολικού συνδρόμου, δυτικής διατροφής, καθιστικής ζωής, κατανάλωσης αλκοόλ και χρήσης αντιβιοτικών. Ωστόσο, τα δεδομένα σχετικά με τις συσχετίσεις εξακολουθούν να είναι μικτά, καθιστώντας τον έλεγχο βάσει οποιουδήποτε κινδύνου πέρα ​​από το γενετικό και το οικογενειακό ιστορικό ανέφικτη.

Ως εκ τούτου, για να καταπολεμηθεί η αυξανόμενη επιβάρυνση του καρκίνου του παχέος εντέρου σε μικρότερες ηλικίες, ορισμένοι πρότειναν τη μείωση της ηλικίας έναρξης του προσυμπτωματικού ελέγχου μέσου κινδύνου.

Οι κατευθυντήριες γραμμές των ΗΠΑ άρχισαν να αλλάζουν το 2018, μειώνοντας τη συνιστώμενη ηλικία έναρξης του προσυμπτωματικού ελέγχου από τα 50 στα 45 έτη.
Η Αυστραλία ακολούθησε το παράδειγμά της το 2024 για το εθνικό της πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του εντέρου. Τα πρώτα δεδομένα υποδηλώνουν ότι η απόδοση του προσυμπτωματικού ελέγχου καρκίνου του παχέος εντέρου για τις ηλικίες 45-49 ετών είναι παρόμοια με αυτή των άνω των 50 ετών, αλλά τα διευρυμένα κριτήρια παραμένουν αμφιλεγόμενα, εν μέρει λόγω της ανησυχίας για τη διοχέτευση της ικανότητας προσυμπτωματικού ελέγχου μακριά από αυτούς που μπορεί να ωφεληθούν περισσότερο.

Με τα σημερινά δεδομένα, στο μεγαλύτερο ποσοστό του, ο καρκίνος του παχέος εντέρου δεν διαγιγνώσκεται με προσυμπτωματικό έλεγχο αλλά όταν τα άτομα παρουσιάζουν συμπτώματα, συχνά σε προχωρημένο στάδιο. Περίπου το 25% θα έχει οικογενειακό ιστορικό που θα τους επέτρεπε για προγενέστερο έλεγχο. Οι συστάσεις θεραπείας είναι οι ίδιες σε όλες τις ηλικίες, αλλά οι μικρότεροι σε ηλικία ασθενείς τείνουν να λαμβάνουν πιο επιθετικά σχήματα, το όφελος επιβίωσης των οποίων μπορεί να είναι μόνο μικρό.

Συνηθισμένοι να βλέπουν ασθενείς με καρκίνο του γαστρεντερικού συστήματος στα 60 ή στα 70 τους, οι κλινικοί γιατροί αντιμετωπίζουν τώρα ένα νέο δημογραφικό στοιχείο με νέες προκλήσεις. Το πρώτο εμπόδιο είναι η έγκαιρη διάγνωση.

Οι γενικοί ιατροί αναφέρουν δυσκολίες στη διάκριση ύποπτων χαρακτηριστικών και ενοχές κατά την υπερβολική παραπομπή ατόμων στη δευτεροβάθμια περίθαλψη και οι νεότεροι ασθενείς με καρκίνο συχνά αισθάνονται ότι τα συμπτώματά τους παραγνωρίστηκαν.

Η πεποίθηση ότι ο καρκίνος του παχέος εντέρου είναι μια ασθένεια που επηρεάζει μόνο τους ηλικιωμένους πρέπει να αλλάξει.

Μετά τη διάγνωση, η ολιστική φροντίδα πρέπει επίσης να λάβει υπόψη έναν σύνολο ψυχοκοινωνικών παραγόντων που σχετίζονται περισσότερο με τους νεότερους ενήλικες.
Τα άτομα κάτω των 50 είναι πιο πιθανό να εργάζονται ή να φοιτούν στην εκπαίδευση, να επιδιώκουν σχέσεις, να έχουν μικρά παιδιά ή να θέλουν να μεγαλώσουν τις οικογένειές τους και πιθανότατα θα πρέπει να ζήσουν περισσότερο με τις επιπλοκές της θεραπείας του καρκίνου.
Σε σύγκριση με τους ηλικιωμένους ασθενείς, οι νεότεροι σε ηλικία ασθενείς αναφέρουν χειρότερο άγχος και εικόνα σώματος μετά από θεραπεία και μπορεί να ανησυχούν περισσότερο για τη δυσλειτουργία του εντέρου, του ουροποιητικού και της σεξουαλικής λειτουργικότητας μετά από χειρουργική εκτομή.
Η πιθανή υπογονιμότητα που προκαλείται από θεραπείες για τον καρκίνο είναι ένα άλλο βασικό ζήτημα για αυτόν τον πληθυσμό ασθενών, για τον οποίο απαιτείται ειλικρινής συμβουλευτική σχετικά με τον οικογενειακό προγραμματισμό.

Τα άτομα κάτω των 50 ετών μπορεί επίσης να είναι λιγότερο ανθεκτικά οικονομικά, έχοντας λιγότερες αποταμιεύσεις, και έτσι η θεραπεία θα μπορούσε επίσης να έχει οικονομικές συνέπειες.

Οι απορριπτικές συμπεριφορές, οι ανησυχίες για παρενέργειες και οι οικονομικές επιπτώσεις, καθώς και η πιθανή απαίτηση για να δοθεί χρόνος στην αντιμετώπιση της νόσου, μακριά από παιδιά, καριέρα ή εκπαίδευση, μπορεί όλα να επηρεάσουν τη συμμόρφωση στη θεραπεία και τα αποτελέσματά της.

Αν και το ποσοστό των καρκίνων σε ασθενείς κάτω των 50 ετών παραμένει χαμηλό, αντιπροσωπεύοντας περίπου έναν στους 20 καρκίνους του παχέος εντέρου στο Ηνωμένο Βασίλειο, η αυξανόμενη επιβάρυνση —και οι λόγοι πίσω από αυτό— δεν μπορούν να αγνοηθούν. Οι χώρες μπορεί να χρειαστεί μελλοντικά να εξετάσουν το ενδεχόμενο αναθεώρησης των κατευθυντήριων οδηγιών προσυμπτωματικού ελέγχου. Είναι σημαντικό ότι οι κλινικοί γιατροί πρέπει να προσαρμόσουν τη φροντίδα τους για την έγκαιρη διάγνωση και αποτελεσματική αντιμετώπιση και των νεαρών αυτών ασθενών (κάτω από 50 έτη) με καρκίνο.

Όπως εξηγεί σε σχετικό δελτίο τύπου ο Γκανές Χαλάντε, αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Φλόριντα, το σώμα μας είναι σχεδιασμένο να επιλύει ενεργά τη φλεγμονή μέσω βιοενεργών λιπιδικών ενώσεων που προέρχονται από υγιεινά λιπαρά που καταναλώνουμε, όπως το αβοκάντο. Τα βιοενεργά λιπίδια είναι πολύ μικρά μόρια που προέρχονται από τις τροφές που τρώμε και όταν προέρχονται από επεξεργασμένα τρόφιμα, διαταράσσουν άμεσα την ισορροπία του ανοσοποιητικού συστήματος και οδηγούν σε χρόνιες φλεγμονές.

Στην έρευνα, τα αποτελέσματα της οποίας δημοσιεύθηκαν διαδικτυακά στο περιοδικό «Gut», χρησιμοποιήθηκε μια εξαιρετικά ευαίσθητη τεχνική για να εντοπιστούν ίχνη λιπιδίων σε 162 δείγματα όγκων από ασθενείς του Γενικού Νοσοκομείου της Τάμπα. Στο εσωτερικό των όγκων η ομάδα παρατήρησε υπερβολικό αριθμό μορίων που προάγουν τη φλεγμονή και έλλειψη εκείνων που συμβάλλουν στην επίλυσή της και προάγουν την επούλωση.

Εξάλλου, σε προηγούμενες μελέτες του ίδιου Πανεπιστημίου είχε διαπιστωθεί ότι η ανθυγιεινή διατροφή παίζει ρόλο και σε άλλες ασθένειες, όπως το Αλτσχάιμερ, ο διαβήτης και οι καρδιαγγειακές παθήσεις.

«Είναι γνωστό ότι οι ασθενείς με ανθυγιεινή διατροφή έχουν αυξημένη φλεγμονή στον οργανισμό τους. Βλέπουμε τώρα αυτή τη φλεγμονή στους ίδιους τους όγκους του παχέος εντέρου και ο καρκίνος είναι σαν μια χρόνια πληγή που δεν επουλώνεται- αν το σώμα σας ζει καθημερινά με εξαιρετικά επεξεργασμένες τροφές, η ικανότητά του να επουλώνει αυτή την πληγή μειώνεται λόγω της φλεγμονής και της καταστολής του ανοσοποιητικού συστήματος που τελικά επιτρέπει στον καρκίνο να αναπτυχθεί», εξηγεί ο Τίμοθι Γέτμαν, καθηγητής Χειρουργικής στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Φλόριντα.

Σύμφωνα με τον Γέτμαν, τα ευρήματα υπογραμμίζουν την επείγουσα ανάγκη επαναξιολόγησης των συστατικών της δυτικής διατροφής, η οποία συνήθως αποτελείται από υπερβολική κατανάλωση πρόσθετων σακχάρων, κορεσμένων λιπαρών, εξαιρετικά επεξεργασμένων τροφίμων, χημικών ουσιών και φλεγμονωδών σπορέλαιων.

Οι ερευνητές σημειώνουν εξάλλου ότι τα ευρήματα αυτά ανοίγουν τον δρόμο για μια νέα, φυσική προσέγγιση, που έχει ονομαστεί «resolution medicine» και αφορά στην αποκατάσταση της ισορροπίας στη διατροφή του ασθενούς για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση του καρκίνου του παχέος εντέρου. Μια τέτοια διατροφή επικεντρώνεται στην αντιστροφή της φλεγμονής χρησιμοποιώντας υγιεινές, μη επεξεργασμένες τροφές πλούσιες σε ωμέγα-3 λιπαρά οξέα και παράγωγα του ιχθυέλαιου, που μαζί με τον ισορροπημένο ύπνο και την άσκηση βοηθούν στην αποκατάσταση των μηχανισμών επούλωσης του οργανισμού.

«Για εμάς είναι πάρα πολύ σημαντικό να δρομολογήσουμε ένα μεγάλο πρόγραμμα προληπτικών εξετάσεων. Όπως θυμάστε, ξεκίνησε με το Πρόγραμμα “Φώφη Γεννηματά” για τον εντοπισμό του καρκίνου του μαστού -μάλιστα, σήμερα είναι η παγκόσμια ημέρα καταπολέμησης του καρκίνου του μαστού-, ένα πρόγραμμα το οποίο ήταν εξαιρετικά επιτυχημένο, διότι μας επέτρεψε να εντοπίσουμε πάρα πολλές γυναίκες οι οποίες είχαν πρόωρα συμπτώματα καρκίνου του μαστού, χωρίς να το γνωρίζουν.

Σε μια εποχή που δίνουμε πολύ μεγάλη έμφαση στην πρόληψη, η συνέχιση αυτού του προγράμματος και για άλλες ασθένειες έχει μεγάλη σημασία. Και εδώ να πούμε ότι το τεστ αυτό για εντοπισμό συμπτωμάτων, που μπορεί να δείχνουν ότι κάποιος μπορεί να είναι υποψήφιος να έχει καρκίνο στο παχύ έντερο, διατίθεται πια δωρεάν σε όλους τους συμπολίτες μας μεταξύ 50 και 69 ετών. Είναι μία πολύ εύκολη εξέταση. Οι συμπολίτες που ανήκουν σε αυτή την ηλικιακή ομάδα έχουν πάρει αυτό το μήνυμα. Μην το αγνοήσετε, διότι η πρόληψη σώζει ζωές.

Δεν σημαίνει το θετικό τεστ, σε καμία περίπτωση, ότι κάποιος έχει καρκίνο. Όμως, είναι μια ένδειξη ώστε να μπορέσουμε να προχωρήσουμε σε περαιτέρω εξετάσεις. Να τονίσω, επίσης, ότι όλη η διαδικασία είναι δωρεάν και καλυμμένη σε περίπτωση που το τεστ είναι θετικό», ανέφερε ο Πρωθυπουργός.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ενημερώθηκε από τη φαρμακοποιό για τη διενέργεια του τεστ και για την ανταπόκριση των πολιτών στο πρόγραμμα.

Η αύξηση αυτή σχετίζεται με τις μεταβολές στον τρόπο ζωής και τις διατροφικές συνήθειες, που έχουν επέλθει στον ευρωπαϊκό πληθυσμό τα τελευταία 50 χρόνια και ιδιαιτέρως λόγω της παχυσαρκίας. 

Ο καρκίνος του παχέος εντέρου μπορεί να προληφθεί στο 90% των περιπτώσεων με την εφαρμογή προσυμπτωματικού ελέγχου 

Ο προσυμπτωματικός έλεγχος συνίσταται στη διενέργεια ελάχιστα επεμβατικών ή μη επεμβατικών εξετάσεων για τον εντοπισμό μιας αλλοίωσης σε προκαρκινικό στάδιο (πολύποδας) ή ενός καρκίνου σε αρχόμενο στάδιο, οπότε και η πρόγνωση του ασθενή είναι καλύτερη και οι πιθανότητες ίασης ιδιαίτερα αυξημένες. 

Η καθιερωμένη πρακτική προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του παχέος εντέρου περιλαμβάνει τη διενέργεια κολονοσκόπησης ανά 5-10 έτη με ηλικία έναρξης τα 45 έτη για τον γενικό πληθυσμό.
Η κολονοσκόπηση, όμως, αποτελεί ήπια επεμβατική διαδικασία και τα ποσοστά συμμόρφωσης με το πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου είναι ως εκ τούτου μικρότερα από όσο θα θέλαμε για να επιτευχθούν οι στόχοι της προσυμπτωματικής διάγνωσης του καρκίνου του παχέος εντέρου. 

Με στόχο τη βελτίωση της συμμόρφωσης, υπάρχουν διαθέσιμες μη επεμβατικές τεχνικές προσυμπτωματικού ελέγχου όπως είναι ο έλεγχος της αιμοσφαιρίνης στα κόπρανα και ο έλεγχος DNA στα κόπρανα. Οι εξετάσεις αυτές όμως έχουν μικρότερη ευαισθησία από την κολονοσκόπηση, πρέπει να επαναλαμβάνονται ανά 1-3 χρόνια και προϋποθέτουν τον έλεγχο με κολονοσκόπηση επί θετικών αποτελεσμάτων. 

Υπάρχει επομένως ανάγκη βελτίωσης της ευαισθησίας και της ειδικότητας των μη επεμβατικών τεχνικών, ώστε να γενικευθεί ο προσυμπτωματικός έλεγχος για τον καρκίνο του παχέος εντέρου στον πληθυσμό. 

Στο πλαίσιο αυτό, δημοσιεύθηκαν πρόσφατα στο έγκριτο περιοδικό New England Journal of Medicine δύο μεγάλες προοπτικές μελέτες* που διεξήχθησαν στις Ηνωμένες Πολιτείες, και οι οποίες αξιολογήσαν νεότερες μη επεμβατικές διαδικασίες προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του παχέος εντέρου. 

·         Η πρώτη μελέτη αξιολόγησε ένα νέας γενιάς τεστ DNA στα κόπρανα και ενέταξε περίπου 20.000 άτομα ηλικία άνω των 40 ετών που είχαν προγραμματίσει να κάνουν κολονοσκόπηση στο πλαίσιο προσυμπτωματικού ελέγχου. Οι συμμετέχοντες, πριν από την κολονοσκόπηση, υποβλήθηκαν σε έλεγχο κοπράνων τόσο με το νεότερο τεστ DNA όσο και με ανοσοϊστοχημική μέθοδο για την ανίχνευση αιμοσφαιρίνης. Τα δεδομένα έδειξαν ότι, το νέας γενιάς τεστ DNA ανιχνεύει το 94% των καρκίνων που διαγνώσθηκαν με κολονοσκόπηση και το 45% των προκαρκινικών αλλοιώσεων. Η ευαισθησία του νεότερου τεστ είναι σημαντικά ψηλότερη από το αντίστοιχο τεστ ανίχνευσης αιμοσφαιρίνης στα κόπρανα αλλά η ειδικότητά του παραμένει χαμηλότερη.

·         Στη δεύτερη μελέτη, αξιολογήθηκε μια διαφορετική μη επεμβατική πρακτική, δηλαδή η ανάλυση κυκλοφορούντος DNA στο αίμα των συμμετεχόντων, οι οποίοι επίσης ήταν προγραμματισμένο να υποβληθούν σε κολονοσκόπηση. Και η μέθοδος αυτή είχε υψηλή ευαισθησία στην ανίχνευση νεοπλασίας (83%) αλλά μικρότερη ευαισθησία (μόλις 13%) για τις προκαρκινικές αλλοιώσεις. Επιπλέον, η ειδικότητά της ήταν επίσης μικρότερη από τα αντίστοιχα δεδομένα για τον ανοσοϊστοχημικό προσδιορισμό αιμοσφαιρίνης στα κόπρανα. 

Επομένως, δύο νέες μη επεμβατικές τεχνικές με αυξημένη ευαισθησία θα μπορούν να είναι διαθέσιμες για την προσυμπτωματική διάγνωση του καρκίνου του παχέος εντέρου. Είναι πιθανό ότι τα δύο νέα τεστ θα αυξήσουν τη συμμόρφωση και θα αυξήσουν το ποσοστό του πληθυσμού που θα συμμετάσχει στα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του παχέος εντέρου.  

Η αναφορά* αυτή εμπεριέχει πάντα σημαντικά δεδομένα για την εξέλιξη της επίπτωσης και της θνητότητας της νόσου σε διάφορες ηλικιακές ομάδες, ενώ εξάγονται σημαντικά συμπεράσματα τόσο για την αποτελεσματικότητα των θεραπευτικών και προληπτικών παρεμβάσεων που έγιναν τα προηγούμενα χρόνια αλλά και για τις σημαντικές ανάγκες που πρέπει να εστιαστεί η προσοχή των επιστημόνων στο άμεσο μέλλον.

Διαρκής η μείωση της θνητότητας από τον καρκίνο

Όπως τονίζουν οι ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Θάνος Δημόπουλος (τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ, Καθηγητής Ογκολογίας – Αιματολογίας) και Μιχάλης Λιόντος (Επίκουρος Καθηγητής Θεραπευτικής Ογκολογίας), τα φετινά δεδομένα επιβεβαιώνουν τη διαρκή μείωση της θνητότητας της νόσου που έχει διαπιστωθεί τα τελευταία 25 έτη. Μάλιστα, υπολογίζεται ότι η αλλαγή αυτή που έχει προέλθει λόγω των θεραπευτικών εξελίξεων και των εξετάσεων προσυμπτωματικού ελέγχου, έχει αποτρέψει περίπου 4 εκατομμύρια θανάτους στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο καρκίνος παραμένει η δεύτερη αιτία θανάτου στο γενικό πληθυσμό μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Αποτελεί δε την πρώτη αιτία θανάτου στους άνδρες ηλικίας 60-79 ετών και στις γυναίκες 40-79 ετών. Η επίπτωση βέβαια της νόσου συνεχίζει να αυξάνει και υπολογίζεται ότι για πρώτη φορά το 2024 περισσότερα από 2 εκατομμύρια άτομα θα διαγνωσθούν με καρκίνο στις ΗΠΑ. Η συνεχής αύξηση της επίπτωσης σχετίζεται προφανώς με τη γήρανση του πληθυσμού αλλά και με τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου όπως είναι η παχυσαρκία.

Αρκετά ενδιαφέροντα είναι τα δεδομένα για την επίπτωση της νόσου ανά ηλικιακή ομάδα. Καθώς, η ανάπτυξη καρκίνου σχετίζεται με την αθροιστική επίδραση διαφόρων παραγόντων κινδύνου με την πρόοδο της ηλικίας, είναι αναμενόμενο οι περισσότερες διαγνώσεις της νόσου να καταγράφονται σε άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών. Τα τελευταία χρόνια όμως, παρατηρείται μικρή μείωση στο ποσοστό των νέων διαγνώσεων καρκίνου σε άτομα άνω των 65 ετών, παρότι η ομάδα αυτή των ανθρώπων μεγαλώνει αριθμητικά λόγω της γήρανσης του πληθυσμού.

Αντίθετα, παρατηρείται αύξηση της επίπτωσης του καρκίνου σε άτομα κάτω των 50 ετών. Η μεταβολή αυτή αποδίδεται στη σημαντική μείωση των διαγνώσεων καρκίνου του προστάτη και νεοπλασμάτων που σχετίζονται με το κάπνισμα σε πιο ηλικιωμένα άτομα και στην αντίστοιχη αύξηση των ποσοστών παχυσαρκίας σε άτομα που έχουν γεννηθεί μετά το 1950.

Αξιοπρόσεκτη είναι η αύξηση της επίπτωσης του καρκίνου του παχέος εντέρου και του ορθού σε νεότερα άτομα. Ο καρκίνος παχέος εντέρου και ορθού είναι πλέον η πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο μεταξύ ανδρών και γυναικών ηλικίας κάτω από 50 ετών. Η μεταβολή αυτή θεωρείται ότι σχετίζεται με την αλλαγή του τρόπου ζωής και των καθημερινών συνηθειών σε νεότερα άτομα και υπογραμμίζει την ανάγκη για την ευρεία εφαρμογή των προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου για τη νόσο. Επίσης, περίπου το ένα τρίτο των ασθενών που διαγιγνώσκονται με καρκίνο παχέος εντέρου και ορθού πριν την ηλικία των 50 ετών έχουν κληρονομική προδιάθεση για τη νόσο ή οικογενειακό ιστορικό τέτοιων νεοπλασιών και με βάση τις ισχύουσες κατευθυντήριες οδηγίες θα έπρεπε να ξεκινούν τον προσυμπτωματικό έλεγχο για τη νόσο πριν την ηλικία των 45 ετών.

Αναφορικά με τα γυναικολογικά νεοπλάσματα, τα δεδομένα καταγράφουν μια σημαντική μείωση της επίπτωσης του καρκίνου τραχήλου της μήτρας στις γυναίκες που βρίσκονται στην 3^η δεκαετία της ζωής τους, την ηλικιακή δηλαδή ομάδα που πρώτη εκτέθηκε στο εμβόλιο έναντι του ιού HPV.

Αντίθετα όμως παρατηρείται αύξηση της επίπτωσης της νόσου στην ηλικιακή ομάδα 30-44 ετών κατά τα έτη 2012-2019, γεγονός που υπογραμμίζει τη σημασία εφαρμογής του προσυμπτωματικού ελέγχου για τη νόσο αυτή αλλά και τη συνεχιζόμενη ανάγκη προφυλακτικού εμβολιασμού του πληθυσμού των εφήβων. Επίσης, ο καρκίνος του ενδομητρίου συνεχίζει να αποτελεί την μοναδική κακοήθεια για την οποία αυξάνει η θνητότητα τα τελευταία χρόνια κατά ένα ποσοστό 2% ετησίως. Τα δεδομένα μάλιστα καταδεικνύουν μεγάλη διαφορά στην πενταετή επιβίωση της νόσου μεταξύ των διαφόρων φυλετικών ομάδων.

Οι διαφορές αυτές μόνο κατά ένα μέρος μπορούν αν αποδοθούν στη μεγαλύτερη επίπτωση περισσότερο επιθετικών ιστολογικών υποτύπων σε γυναίκες μαύρης φυλής. Διάφορες μελέτες δείχνουν χαμηλότερη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, διάγνωση σε υψηλότερο στάδιο της νόσου και μικρότερη πιθανότητα θεραπείας με την καθιερωμένη αγωγή για τις γυναίκες μαύρης φυλής. Με δεδομένα ότι πολύ πρόσφατα, η ανοσοθεραπεία κατέδειξε σημαντικά οφέλη για την επιβίωση των γυναικών με προχωρημένο ή μεταστατικό καρκίνο ενδομητρίου, υπάρχει ο κίνδυνος να μεγαλώσει ακόμη περισσότερο το χάσμα στην επιβίωση των γυναικών λόγω των κοινωνικών ανισοτήτων.

Σε κάθε περίπτωση, τα ετήσια στατιστικά δεδομένα για τον καρκίνο υπογραμμίζουν ότι η νόσος αυτή αποτελεί ένα ιδιαίτερα σημαντικό πρόβλημα δημόσιας υγείας και παρέχουν σημαντικές πληροφορίες για τη χάραξη πολιτικών πρόληψης και θεραπείας της νόσου. Παράλληλα, τα στοιχεία αποτυπώνουν την ευνοϊκή επίδραση των θεραπευτικών παρεμβάσεων στην αύξηση της επιβίωσης των ασθενών και ιδίως για νεοπλάσματα που στο παρελθόν είχαν ιδιαίτερα πτωχή πρόγνωση όπως ο καρκίνος του πνεύμονα και το μελάνωμα. Είναι σημαντικό βέβαια να υπάρχει ισότιμη πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας ώστε τα οφέλη από τις επιστημονικές εξελίξεις να διαχέονται σε όλες τις ομάδες του πληθυσμού.