Στις εικόνες που καταγράφονται, ελικόπτερο προσεγγίζει το πλοίο, ενώ ένοπλοι κομάντος κατεβαίνουν στο κατάστρωμα με τη χρήση σκοινιών, σε μια επιχείρηση που θυμίζει στρατιωτικό σενάριο.

Σύμφωνα με τη φινλανδική Ακτοφυλακή, το πλοίο κατευθυνόταν από το ρωσικό λιμάνι της Αγίας Πετρούπολης προς το Ισραήλ τη στιγμή του περιστατικού. Οι αρχές της χώρας διερευνούν υπόθεση βαριάς διατάραξης τηλεπικοινωνιών, καθώς και βαριάς δολιοφθοράς και απόπειρας δολιοφθοράς, όπως δήλωσε ο αρχηγός της αστυνομίας του Ελσίνκι, Γιάρι Λιούκκου.

Το περιστατικό εντάσσεται, σύμφωνα με Ευρωπαίους αξιωματούχους, σε ένα ευρύτερο πλαίσιο αυξημένης ανησυχίας για τις λεγόμενες υβριδικές απειλές, στον απόηχο του πολέμου στην Ουκρανία. Η Μόσχα απορρίπτει τις κατηγορίες περί εμπλοκής, ενώ το ΝΑΤΟ έχει επισημάνει ότι η Συμμαχία οφείλει να είναι έτοιμη να απαντήσει σε απειλές που στοχεύουν κρίσιμες υποδομές, όπως τηλεπικοινωνιακά δίκτυα και ενεργειακά συστήματα.

Μιλώντας στο OPEN, ο Παπασταύρου αποκάλυψε ότι έχει υπάρξει ενδιαφέρον από αμερικανικούς παράγοντες, τονίζοντας πως το έργο βρίσκεται «σε φάση διερεύνησης». Όπως ανέφερε, οι ΗΠΑ ζητούν τεχνικά στοιχεία για να αξιολογήσουν τη συμμετοχή τους, καθώς το έργο διαθέτει ευρύτερη γεωπολιτική σημασία και λειτουργεί πολυδιάστατα για την περιοχή.

«Υπάρχει ευρύτερο ενδιαφέρον για τις διασυνδέσεις στην ανατολική Μεσόγειο και από τις δύο πλευρές του ατλαντικού, τις χώρες του Κόλπου και το Ισραήλ. Οι εμπορικοί δρόμοι αποκτούν πολύ μεγάλη αξία όπως ο IMEC για να φέρνει τα προϊόντα της Ινδίας στην Ευρώπη και εκεί δημιουργείται ευρύτερο ενδιαφέρον για της διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου».

Ερωτηθείς αν το έργο αυτό θα έχει αποτελέσματα στην καθημερινότητα των πολιτών, ο κ. Παπασταύρου απάντησε «ορισμένα πράγματα δεν είναι μόνο τσέπη. Όσον αφορά την ηλεκτρική διασύνδεση δεν είναι μόνο τσέπη. Όμως η διασύνδεση μετά με Κύπρο-Ισραήλ αλλά και Ισραήλ-Αραβικός κόσμος, Ινδία, είναι πολύ τσέπη. Αν ενισχύσουμε τις διασυνδέσεις στην Ανατολική Μεσόγειο η Ινδία βλέπει τον δρόμο αυτό ως τον πιο ασφαλή για τα προϊόντα της και αυτό σημαίνει ανάπτυξη για τη χώρα τα λιμάνια και τις θέσεις εργασίας».

«Θεωρώ ότι η Ελλάδα έχει σημαντική θέση ανάμεσα σε 3 ηπείρους και το αμερικανικό δίκαιο λέει ότι εκεί που περνάει φυσικό αέριο δεν ακουμπάει κανένας» πρόσθεσε ο κ. Παπασταύρου.

Σύμφωνα με τον ίδιο «ο καλύτερος τρόπος θωράκισης των υποδομών της χώρας είναι οι συμφωνίες. Το ότι ήταν 4 υπουργοί της κυβέρνησης Τραμπ στην Αθήνα την περασμένη εβδομάδα ήταν ο καλύτερος τρόπος στο πεδίο. Είχαμε πυλώνα συνεργασιών πέρα και πάνω από πρόσωπα και τώρα εκτός από τον αμυντικό κλάδο υπάρχει και ο ενεργειακός».

Όσον αφορά, τέλος, τις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας τις χαρακτήρισε «πρώτη προτεραιότητα». «Η αποκλιμάκωση που υπήρξε τον Αύγουστο εμφανίστηκε στις τιμές της λιανικής τον Σεπτέμβριο. Ο βασικός στόχος που πήγαμε χθες στον επίτροπο ήταν για να προτείνουμε συγκεκριμένα μέτρα. Οι Έλληνες, οι Βούλγαροι, οι Ούγγροι πληρώνουν πιο ακριβά. Χρειάζεται μια υποδομή με χρήματα της Ευρώπης γιατί π.χ. η Αυστρία που έχει φτηνή ενέργεια δεν έχει κίνητρο για να αφήσει να πάει πιο νότια. Η επιτροπή δεσμεύτηκε ότι πριν το τέλος του χρόνου θα ανακοινώσει πλαίσιο μέτρων διασύνδεσης ώστε η αποκλιμάκωση να συνεχίσει να γίνεται».

Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, που σύμφωνα με αρμόδιες πηγές διεξήχθη σε άκρως εποικοδομητικό κλίμα, τέθηκαν όλα τα επιμέρους ρυθμιστικά ζητήματα του έργου ηλεκτρικής διασύνδεσης GSI.

Σε πνεύμα συνεργασίας, βρέθηκαν αρκετά σημεία σύγκλισης και αποφασίστηκαν οι περαιτέρω ενέργειες που θα ακολουθήσουν, με σκοπό τη διευθέτηση των εναπομείναντων ζητημάτων.

Πρόκειται για μία από τις εκκρεμότητες που σχετίζεται με την πρόοδο του έργου, οι οποίες συζητήθηκαν στην συνάντηση που είχε χθες ο υπουργός με τον υπουργό Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας της Κύπρου, Γιώργο Παπαναστασίου.

Όπως είπε ο Σταύρος Παπασταύρου, στη συνάντηση «συμφωνήθηκε να προχωρήσουμε επιλύοντας όλα τα εκκρεμή θέματα ώστε να έχουμε ένα ενιαίο μέτωπο για την υλοποίηση του έργου που θα δώσει τέλος στην ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου».

Ο κ. Παπασταύρου ανέφερε ακόμη ότι:

-Η σύμβαση με τη Chevron για τις έρευνες υδρογονανθράκων νότια της Κρήτης θα ολοκληρωθεί μέσα στο 2025, θα ακολουθήσει η έγκριση από το Ελεγκτικό Συνέδριο και από τη Βουλή στις αρχές του 2026 ώστε την επόμενη χρονιά να ξεκινήσουν και οι γεωφυσικές έρευνες στην περιοχή. Πρόσθεσε ότι από τη στιγμή που θα ξεκινήσουν οι έρευνες χρειάζεται ένα διάστημα τριών έως πέντε ετών ώστε να ανακαλυφθεί το σημείο όπου μπορεί να υπάρχει εκμεταλλεύσιμο κοίτασμα. «Υπάρχουν σαφείς ενδείξεις, όχι αποδείξεις, για κοιτάσματα τα οποία μπορούν να πάνε την χώρα μας σε άλλο επίπεδο διαφορετική ποιότητα ζωής», είπε.

-Τον Σεπτέμβριο του 2025 οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας επέστρεψαν στα προ κρίσης επίπεδα, του Σεπτεμβρίου του 2021. «Το Σεπτέμβριο είχαμε πολύ σημαντική μείωση των τιμών χονδρικής και τον Οκτώβριο παρά την άνοδο στις τιμές χονδρικής δεν αυξήθηκαν οι τελικές τιμές καταναλωτή. Η κυβέρνηση όταν βλέπει τις τιμές να ξεφεύγουν ήταν και είναι εκεί παρεμβαίνοντας όπως έγινε πέρσι την άνοιξη με ένα πολύ γενναίο πρόγραμμα επιδότησης για τις επιχειρήσεις».

-Τις επόμενες μία με δύο εβδομάδες θα ανακοινωθεί το σχέδιο για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας, σε πρώτη φάση για την Αττική, τη Θεσσαλονίκη και τη Χαλκιδική και στη συνέχεια για την υπόλοιπη Ελλάδα. Θα περιλαμβάνει βραχυπρόθεσμα μέτρα για την επόμενη διετία όπως και μακροπρόθεσμες παρεμβάσεις.

Ο κ. Παπασταύρου δήλωσε, μιλώντας στο OPEN, ότι «η ιστορία κολλάει σε μια διαρκή αμφισβήτηση της βιωσιμότητας αυτού του έργου» από την κυπριακή πλευρά. Τόνισε ότι «η ελληνική δημοκρατία δεν εκβιάζει, μιλάει μόνο θεσμικά» και ότι «οι σχέσεις Ελλάδας-Κύπρου δεν διαταράσσονται από έργα». 

«Για να προχωρήσει το έργο πρέπει να αρθούν οι επιφυλάξεις για τη βιωσιμότητά του», ήταν το μήνυμα που έστειλε ο υπουργός Ενέργειας, με φόντο την εστία έντασης που σημειώθηκε χτες μετά από δημοσίευμα κυπριακής εφημερίδας.  

Βασικά σημεία της παρέμβασης Παπασταύρου:

• Οι σχέσεις Ελλάδας – Κύπρου είναι αδιάρρηκτες και είναι υπεράνω οποιουδήποτε έργου.
• Το καλώδιο είναι ένα έργο στρατηγικής σημασίας.
• Η Ε.Ε. το έχει αναγάγει σε ένα από τα πιο σημαντικά έργα ενεργειακής σημασίας. 
• Το έργο θα βάλει τέλμα στην απομόνωση της Κύπρου. 
• Εχουμε διαρκώς αλληλοσυγκρουόμενα μηνύματα από την Κυπριακή πλευρά.
• Το έργο έχει κοστίσει μέχρι τώρα 300 εκ. που τα έχει αναλάβει ο ΑΔΜΗΕ.
• Η ιστορία κολλάει σε μια διαρκή αμφισβήτηση της βιωσιμότητας αυτού του έργου.
• Η ελληνική δημοκρατία δεν εκβιάζει, μιλάει μόνο θεσμικά. 
• Ο υπουργός Οικονομικών της Κύπρου έρχεται και λέει ότι δεν έχει βάλει την υπογραφή του στο έργο και διαμηνύει ότι δεν θα τηρήσει τις αποφάσεις της ρυθμιστικής αρχής της Κύπρου. Ολο αυτό δημιουργεί εμπόδια.
• Χρειάζεται ένα ξεκαθάρισμα στην επιθυμία και των δύο πλευρών. 
• Το έργο αγοράστηκε από τον ΑΔΜΗΕ πριν δύο χρόνια. Η άδεια αυτού που έχει αγοράσει ο ΑΔΜΗΕ δεν έχει μεταβιβαστεί εδώ και δύο χρόνια. 
• Για να προχωρήσει το έργο πρέπει να αρθούν οι επιφυλάξεις για τη βιωσιμότητά του. 
• Αν επιλυθούν όλα αυτά το έργο θα προχωρήσει.
• Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέλει να γίνει το έργο, το θεωρεί πολύ σημαντικό. 
• Οι σχέσεις Ελλάδας-Κύπρου δεν διαταράσσονται από έργα. 
• Η κυπριακή πλευρά λέει ότι το έργο δεν είναι βιώσιμο επί της αρχής.

Το χρονικό

Υπενθυμίζεται ότι κυριακάτικο δημοσίευμα της κυπριακής εφημερίδας πυροδότησε εστία έντασης για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, καθώς υποστήριξε ότι ο ΑΔΜΗΕ υπέβαλε ένσταση στη Ρυθμιστική Αρχή της Κύπρου (ΡΑΕΚ) εναντίον της απόφασής της να του εγκρίνει ανάκτηση εξόδων 82 εκατ. ευρώ, με δικαίωμα είσπραξης μόνο 25 εκατ. για την περίοδο Ιανουαρίου – Δεκεμβρίου 2025. 

Αντ’ αυτού, σύμφωνα με το δημοσίευμα, διεκδικεί να του αναγνωριστεί δικαίωμα ανάκτησης ποσού 251 εκατ. ευρώ για δαπάνες που έκανε μέχρι τώρα, πριν ολοκληρωθεί το έργο.

Το δημοσίευμα είχε προκαλέσει την οργή του Κύπριου προέδρου, Νίκου Χριστοδουλίδη, ο οποίος κληθείς να σχολιάσει το δημοσίευμα εξαπέλυσε σφοδρά πυρά κατά του ΑΔΜΗΕ. «Αν ο επικεφαλής του ΑΔΜΗΕ νομίζει ότι με επιστολές ή με πληρωμένες καταχωρίσεις εκβιάζεται η κυπριακή κυβέρνηση, προφανώς δεν ξέρει με ποιους έχει να κάνει», ανέφερε χαρακτηριστικά σε δηλώσεις του το πρωί της Κυριακής.

Ακολούθησε ανακοίνωση του ΑΔΜΗΕ με την οποία διαψεύδει την αυθαίρετη και αδιασταύρωτη πληροφορία του δημοσιεύματος περί άμεσης διεκδίκησης των 251 εκατ. ευρώ, ενώ το απόγευμα συγκλήθηκε σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου υπό τον πρωθυπουργό με την ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και τη διοίκηση του ΑΔΜΗΕ.

«H κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας φέρεται να δέχτηκε με ικανοποίηση την σαφή διευκρίνιση από πλευράς ΑΔΜΗΕ», αναφέρει νεότερο δημοσίευμα του «Φιλελεύθερου», με τις πηγές που επικαλείται να παραπέμπουν στην πρόσφατη κοινή δήλωση Χριστοδουλίδη – Μητσοτάκη από τη Νέα Υόρκη, με την οποία επανέλαβαν την προσήλωση των δύο κυβερνήσεων προς την υλοποίηση του συγκεκριμένου έργου στρατηγικής σημασίας.

Πριν δύο εβδομάδες, και το άλλο ιταλικό ερευνητικό σκάφος NG WORKER είχε αποχωρήσει από την Ελλάδα και έχει ήδη φτάσει στη Μεσίνα.

Τα δύο ερευνητικά σκάφη είχαν πραγματοποιήσει έρευνες εντός και εκτός των ελληνικών χωρικών υδάτων βορείως της Κρήτης, όπου παρενέβη η Τουρκία με την αποστολή κορβέτας, η οποία δήλωσε ότι οι έρευνες πραγματοποιούνταν σε μη οριοθετημένη περιοχή, επαναφέροντας την αξίωση για περιορισμό της άσκησης των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας, ανατολικά του 25ου Μεσημβρινού.

Οι έρευνες, οι οποίες θα έπρεπε να προχωρήσουν ανατολικά προς την Κύπρο, έχουν διακοπεί από τον Ιούλιο εξαιτίας του επεισοδίου της Κάσου, όταν το IEVOLI RELUME ήρθε αντιμέτωπο με πέντε τουρκικά πολεμικά πλοία, τα οποία υποστήριξαν ότι οι έρευνες παραβιάζουν την τουρκική υφαλοκρηπίδα, οδηγώντας σε διακοπή των ερευνών.

Παρά τις προσπάθειες που έγιναν στη συνάντηση Γεραπετρίτη-Φιντάν, δεν φαίνεται να έχει βρεθεί λύση για την πραγματοποίηση των ερευνών χωρίς κίνδυνο σοβαρής κρίσης. Και έτσι, παρά τις δηλώσεις ότι το έργο θα συνεχιστεί κανονικά, η εξέλιξη αυτή δημιουργεί αβεβαιότητα τόσο για την ομαλή ολοκλήρωση του έργου, όσο και για την άσκηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας.