Νίκος Γιαννόπουλος

Και ο λόγος είναι ένας. Σε περίπτωση μεγάλου σεισμού (ενδεχόμενο, πάντως, που σύμφωνα με τους επιστήμονες ολοένα και απομακρύνεται) είναι πολύ πιθανό οι σημαντικότερες ζημιές να συμβούν σ’ αυτά ακριβώς τα κτίρια που είναι χτισμένα στο χείλος του γκρεμού.

• Αναζητήσαμε πληροφορίες εκ των έσω. Εντοπίσαμε άνθρωπο, Σαντορινιό, που έχει γνώση της κατάστασης των κτιρίων λόγω της επαγγελματικής του ενασχόλησης. Και μάς έκανε σοφότερους.

“Τα κτίρια στη Σαντορίνη εν γένει είναι ασφαλή. Ηδη ελέγχθηκαν τρία από τα σχολικά κτίρια του νησιού και δεν αντιμετωπίζουν κανένα πρόβλημα. Δεν είναι σ’ αυτά που επικεντρώνονται το βλέμμα όλων μας. Τα οικήματα πάνω στην Καλντέρα είναι που μας ενδιαφέρουν” τονίζει χαρακτηριστικά.

Σπίτια στην Καλντέρα υπάρχουν από παλιά στο νησί. Όταν άρχισε όμως η τουριστική μανία, ήδη από τα 70s, τα παλιά σπίτια έδωσαν τη θέση τους (σιγά-σιγά) σε τουριστικα καταλύματα όλων των ειδών. Ακόμα και βαριές κατασκευές με πισίνες πάνω στην κόψη του γκρεμού έκαναν την εμφάνισή τους, παρά το γεγονός ότι οι πάντες γνώριζαν την επικινδυνότητα των εγχειρημάτων αυτών.

“Για να τα πούμε απλά, έτσι ώστε να καταλαβαίνει και ο κόσμος. Το έδαφος στην Καλντέρα είναι κούφιο κατά το κοινώς λεγόμενο. Υπάρχει, άρα, ένας βάσιμος φόβος ότι μπορεί να υποχωρήσει, να “φύγει”, όπως λέμε χαρακτηριστικά, σε περίπτωση ισχυρής δόνησης. Αυτό το ξέρουν οι πάντες στο νησί, δεν αποτελεί κάποιο μυστικό” λέει η πηγή από τη Σαντορίνη στο Libre.

• “Δεν είναι τυχαίο ότι μόλις άρχισε το σεισμικό ντεμαράζ, αυτά τα μέρη έκλεισαν με κορδέλες. Εκλεισαν για λόγους ασφαλείας. Αδειασαν πισίνες κτλ. Και οι ίδιοι οι ιδιοκτήτες ξέρουν ότι τα κτίσματά τους κινδυνεύουν” προσθέτει.

“Xρειαζόμαστε εχέγγυα ασφαλείας, νέες μετρήσεις. Βλέπω ότι γίνονται στο νησί. Αλλά παράλληλα χρειαζόμαστε έργα υποδομών. Νέο λιμάνι στο Μονόλιθο οπωσδήποτε. Νέο οδικό δίκτυο. Πρέπει να φροντίσουμε το νησί το δίχως άλλο πριν να είναι πολύ αργά” καταλήγει.

Αν θέλουμε να μιλήσουμε με περισσότερο δόκιμους όρους για την Καλντέρα, θα πρέπει να αναφερθούμε στα πρανή του εδάφους και στην επικινδυνότητά τους. Ως πρανή ορίζονται οι κεκλιμένες επιφάνειες του εδάφους, που σχηματίζονται είτε φυσικά είτε τεχνητά. Συνήθως αναφέρονται σε πλαγιές, πρανή οδών, πρανή ποταμών ή πρανή σε τεχνικά έργα. Εδώ έχουμε να κάνουμε με πρανή που έχουν σχηματιστεί απολύτως φυσικά, λόγω της γεωλογικής ιδιαιτερότητας του μέρους (μην ξεχνάμε την ύπαρξη του ηφαιστείου επίσης).

Τα πρανή της Καλντέρας είναι απότομα και φτάνουν σε ύψος έως και 300 μέτρα από την επιφάνεια της θάλασσας. Η κλίση τους είναι εξαιρετικά “βίαιη” λόγω των ηφαιστειακών εκρήξεων που σχημάτισαν τη Σαντορίνη. Λόγω της μεγάλης κλίσης και της σύνθεσης των πετρωμάτων, τα πρανή της Καλντέρας είναι επιρρεπή σε κατολισθήσεις και διάβρωση, ιδιαίτερα μετά από σεισμούς ή έντονες βροχοπτώσεις. Αυτά λέει η φυσική και η γεωλογία.

Τα ερωτήματα που τίθενται, δραματικά θα έλεγε κανείς αυτές τις ώρες, είναι το εξής:

• Γιατί δόθηκαν άδειες για την κατασκευή ξενοδοχειακών μονάδων πάσης φύσεως πάνω σε τέτοιο έδαφος;
• Και επίσης, ποια μέτρα πάρθηκαν έτσι ώστε να καταστούν αυτά τα κτίρια ακόμη περισσότερο ασφαλή;

Όταν η συζήτηση φτάνει σ’ αυτό το σημείο έχει να κάνει με το μοντέλο ανάπτυξης που επελέγη για τις Κυκλάδες και γενικότερα για τη χώρα. Ο τουρισμός είναι αλήθεια ότι αποφέρει κέρδη. Αυτό έγινε πασιφανές τουλάχιστον τα τελευταία 40 χρόνια. Στη Σαντορίνη, όπως και στα άλλα μεγάλα νησιά των Κυκλάδων, έλαβε χώρα ένα αναπτυξιακό όργιο με ανέγερση ξενοδοχειών σχεδόν παντού (δείτε και το παράδειγμα της Μήλου με το Σαρακήνικο και την ανέγερση ξενοδοχείο πάνω του).

Αυτό που ονομάζουμε φέρουσα ικανότητα (δηλαδή η μέγιστη ποσότητα πληθυσμού, δραστηριοτήτων ή ανάπτυξης που μπορεί να υποστηρίξει ένας τόπος χωρίς να υποβαθμίζεται το φυσικό, κοινωνικό και οικονομικό περιβάλλον του) στη Θύρα ξεχείλωσε. Εν γνώση των αρχών, των τοπικών αρχόντων και φυσικά του κράτους. Φαίνεται ότι υπήρξε πλήρης αδιαφορία ότι η περιοχή είναι απολύτως σεισμογενής, όπως έχει δείξει άλλωστε και το πρόσφατο παρελθόν, αγνοήθηκε παντελώς και ο παράγοντας του ηφαιστείου.

• Τα όρια, λοιπόν, της φέρουσας ικανότητας του νησιού έχουν προ πολλού ξεπεραστεί. Κάτι που άλλωστε αποδείχθηκε το καλοκαίρι όταν είχε βγει από τις τοπικές αρχές εκείνη η περιβόητη ανακοίνωση που συμβούλευε τους ντόπιους να περιορίσουν τις μετακινήσεις τους λόγω της αυξημένης τουριστικής κίνησης!

Το “χτίσιμο” της Καλντέρας συνεπώς συνιστά φαινόμενο άκρως επικίνδυνο αν και όχι καινούργιο. Γίνεται όμως κάτι παραπάνω από σαφές ότι όταν περάσει ο σεισμικός κίνδυνος, θα πρέπει να γίνει ένας ριζικός ανασχεδιασμός ο οποίος θα είναι συμβατός με την ιδιαίτερη μορφολογία του εδάφους και με την… κοινή λογική.

Κάτι τελευταίο από την πηγή μας σε σχέση με τον τουρισμό: “Νομίζετε όλοι ότι η Σαντορίνη έχει κόσμο το καλοκαίρι αλλά δεν είναι έτσι τα πράγματα. Δουλεύει πολύ με την κρουαζιέρα και τις ημερήσιες εκδρομές από τα γύρω νησιά. Ολα αυτά υπάρχουν μέχρι το απόγευμα. Στη συνέχεια η πραγματικότητα είναι τελείως διαφορετική. Και αυτό το μοντέλο πρέπει να αλλάξει αν θέλουμε να δούμε μία διαφορετική Σαντορίνη”.

Ο,τι λάμπει, δεν είναι χρυσός συμπερασματικά. Με αφορμή το μπαράζ σεισμών ήρθαν στην επιφάνεια πολλά από τα προβλήματα του νησιού, προέκυψαν όμως και ευκαιρίες λύσεων. Οταν λήξει η κατάσταση έκτακτης ανάγκης θα δούμε ποιες θα είναι οι προτεραιότητες που θα δοθούν.

Και οι τρεις σεισμοί χαρακτηρίστηκαν «ασθενείς» από το ινστιτούτο. Καθημερινά συνεχίζουν να καταγράφονται δεκάδες δονήσεις στην περιοχή.

Σήμερα αναμένεται η εισήγηση των επιστημόνων για το αν θα λειτουργήσουν από Δευτέρα τα σχολεία.

Ο καθηγητής Γεωφυσικής του ΑΠΘ, Κώστας Παπαζάχος μίλησε στην ΕΡΤ3 για τη ύφεση του φαινομένου και αν αυτό σημαίνει κάτι:

«Να πω την αλήθεια, όχι απαραίτητα γιατί ξέρετε, εδώ η ακολουθία έχει ένα επεισοδιακό χαρακτήρα, δηλαδή έχουμε ομάδες σεισμών κάποια χρονικά διαστήματα. Αν τύχει το χρονικό διάστημα να είναι βραδινό, έχουμε ένα δύσκολο βράδυ. Αν τύχει το βράδυ να μην έχει κάποια τέτοια δραστηριοποίηση, είναι πιο καλό. Γενικά υπάρχει μια μικρή μείωση της σεισμικότητας αλλά είναι σχετικά μικρή, οπότε είναι αρκετά νωρίς για να βγάλουμε οριστικά συμπεράσματα».

Σχετικά με το ότι είναι συγκρατημένα μεν αλλά πιο αισιόδοξοι τις τελευταίες ώρες οι επιστήμονες ανέφερε:

«Το γεγονός ότι υπάρχει μια μικρή ύφεση, συν το γεγονός ότι ακολουθία δεν επεκτείνεται παραπέρα, συν το γεγονός ότι το ρήγμα, όπως φαίνεται από τους προϋπολογισμούς επίκεντρο αρχίζει να γεμίζει με επίκεντρα κομμάτια, που φαινόταν ότι ίσως ενδεχομένως δεν είχαν σπάσει και μπορούσαν κατά πιθανότητα να σπάσουν με ένα ισχυρότερο σεισμό, φαίνεται να πηγαίνει καλύτερα. Όλα αυτά φαίνεται να πηγαίνουν λίγο καλύτερα και αυτό μας δημιουργεί μια αισιοδοξία για το πως θα πάει η ακολουθία».

Για το αν γνωρίζουν πότε περιμένουμε εκτόνωση του φαινομένου:

«Δυστυχώς όχι. Αυτό είναι παντελώς άγνωστο αυτή τη στιγμή. Από την εμπειρία, αυτές οι ακολουθίες κρατάνε κάποιες βδομάδες, αλλά νομίζω και η επόμενη εβδομάδα θα κυλήσει ίσως λίγο καλύτερα, αλλά πάντως σαν την προηγούμενη περίπου».

Για το σενάριο ενός ισχυρού σεισμού των έξι και πάνω Ρίχτερ:

«Υπάρχουν κάποιοι συχνά που έχουν τοποθετηθεί με δηλώσεις ότι μπορεί να γίνει κάποιος πολύ μεγάλος σεισμός. Απλά να πω ότι η σεισμολογία είναι μια ποσοτική επιστήμη και πρέπει να βασιστούμε στα στοιχεία, τα οποία έχουμε. Τα στοιχεία, τα οποία έχουμε δείχνουν ένα ρήγμα το οποίο σιγά σιγά εντός εισαγωγικών γεμίζει με πίκρα, διαγράφεται καλύτερα και το οποίο δεν φαίνεται να έχει κάποιες εντός εισαγωγικών εκκρεμότητες. Τίποτα δεν αποκλείει κάποιο γειτονικό τμήμα να ενεργοποιηθεί, αλλά το γειτονικότερο τμήμα προς τη μεριά της Σαντορίνης έχει ήδη ενεργοποιηθεί προς τη μεριά της Αμοργού φαίνεται ότι είχε εξαντλήσει το δυναμικό του με το σεισμό του ‘56. Άρα από αυτά τα στοιχεία, που έχουμε και με την κατανομή της σεισμικότητας, με τη μη επέκτασή της περαιτέρω, μπορούμε να κάνουμε μια ενδεικτική εκτίμηση. Μια εκτίμηση που λέει ότι μπορεί να γίνει ένας σεισμός μεγέθους 7, πρέπει να ξέρουμε και που βασίζεται αυτή τη στιγμή κάποια συγκεκριμένα στοιχεία δεν μας έχουν παρασχεθεί. Οπότε αυτή τη στιγμή θα ήθελα να πω ότι έχω μεγάλη περιέργεια για το ποιες είναι αυτές οι εκτιμήσεις, που οδηγούν στο ότι ένας σεισμός μεγέθους 7 είναι πιθανός ή έχει κάποια πιθανότητα».

Σεισμοί μεγέθους 7 Ρίχτερ, είναι αρκετά μεγάλοι σεισμοί και θα αφορούσαν ένα ρήγμα, το οποίο δεν έχει σπάσει καθόλου και το οποίο δραστηριοποιείται με μια σεισμική δόνηση. Με τον τρόπο, που έχει γίνει αυτή η ακολουθία και με την ενέργεια, που έχει ήδη εκκληθεί φαίνεται αυτό αρκετά πιο δύσκολο να συμβεί.

Βλέπουμε σε προηγούμενους σεισμούς ότι εκεί, που γίνονται οι προσεισμοί, εφόσον τους θεωρούμε προσεισμούς, δεν έχουμε σημαντική ολίσθηση και η πιο σημαντική ολίσθηση γίνεται μετά, εκεί, δηλαδή στα κομμάτια, που περισσεύουν. Αντίστοιχα οι μετασεισμοί γίνονται τα κομμάτια που περισσεύουν μετά τον κύριο σεισμό. Κάτι τέτοιο, λοιπόν, τώρα φαίνεται να μην συμβαίνει. Φαίνεται δηλαδή σιγά σιγά το ρήγμα να γεμίζει με σεισμούς μεγάλου μεγέθους, οι οποίες σπάνε διάφορα κομμάτια του. Αυτό μας κάνει πιο αισιόδοξους. Τα δεδομένα, που βλέπουμε στα μάτια μας, ο τρόπος που είναι κατανεμημένα τα επίκεντρα. Γι’ αυτό και βλέπω ότι υπάρχει μια συγκρατημένη αισιοδοξία. Δεν έχουμε αποκλείσει το σενάριο ενός ισχυρού σεισμού και αυτό νομίζω θα παραμείνει το επόμενο χρονικό διάστημα. Απλά οι πιθανότητες μιας δραστηριότητας, η οποία θα μοιάζει με τη μορφή της σμηνοσειράς όσο περνάει ο χρόνος γίνονται μεγαλύτερες».

Τέλος, σε ό,τι αφορά την εισήγησή του για τα σχολεία, ο κ.Παπαζάχος επισήμανε:

«Αυτό θα το δούμε αύριο, αλλά νομίζω έτσι, που βλέπω την ακολουθία και τουλάχιστον μέχρι σήμερα, που είχε μια αρκετά ισχυρή ομάδα σεισμών με μέγεθος γύρω στο 5 το πρωί, δεν νομίζω ότι αλλάζει πολύ η κατάσταση. Δύσκολα βλέπω το πώς τα παιδιά στα σχολεία και πριν ολοκληρωθούν οι έλεγχοι, θα μπουν και θα λειτουργήσουν εν μέσω μιας ακολουθίας. Εκτός αν έχουμε κάποια δραματική μείωση Σαββατοκύριακο».

Τι έδειξαν οι έλεγχοι για τη στατικότητα

Οι σεισμοί δημιουργούν κατολισθητικά φαινόμενα στο νησί της Σαντορίνης ειδικά στην Καλντέρα όπου γίνονται αυτοψίες από το ΕΑΓΜΕ. Οι περιοχές με το μεγαλύτερο πρόβλημα έχουν χαρτογραφηθεί και χρειάζονται σε πρώτη φάση έναν έλεγχο του υπάρχοντος δικτύου προστασίας όσον αφορά στα πλέγματα και τα τοιχία αντιστήριξης, για τυχόν αστοχίες που μπορεί να έχουν και να χρήζουν συντήρησης και να καταβληθεί μία προσπάθεια με κάποια πρόσθετα μέτρα πάνω σε αυτά.

• Στη βάση αυτή, αναμένεται οι επιστήμονες με βάση τα δεδομένα που έχουν συγκεντρώσει και συνεχίζουν να συγκεντρώνουν, να υποβάλουν συγκεκριμένες προτάσεις, τις οποίες ο δήμος και η περιφέρεια καλούνται να εφαρμόσουν.

Σκοπός είναι αρχές Μάρτη να υπάρχουν τα πρώτα αποτελέσματα, δηλαδή οι πρώτες προτάσεις όσον αφορά τους ελέγχους που θα διενεργηθούν για τα μέτρα συντήρησης ενώ για εκτενέστερα έργα θα πρέπει να γίνουν επιπλέον μελέτες, ευστάθειας πρανών για παράδειγμα, οι οποίες πρέπει να κοστολογηθούν για να υλοποιηθούν.

• Την ίδια ώρα, όμως, στο πλαίσιο του προγράμματος προσεισμικών ελέγχων που διενεργεί ο ΟΑΣΠ, μέσα σε έξι ημέρες έχουν πραγματοποιηθεί 12.000 αυτοψίες.

Οι υποδομές που έχουν μεγαλύτερη σεισμική ανθεκτικότητα είναι οι σύγχρονες καινούριες κατασκευές που διαθέτουν όλα τα μέτρα, που προβλέπουν οι αντισεισμικοί συντελεστές που προβλέπονται από το πολεοδομικό κανονισμό.

• Απεναντίας, τα παλιά κτήρια, τα εγκαταλελειμμένα κτήρια είναι αυτά τα οποία είναι περισσότερο ευαίσθητα και για αυτό η οδηγία από την επιτροπή σεισμικού και ηφαιστειακού κινδύνου που λειτουργεί υπό τον ΟΑΣΠ είναι οι κάτοικοι να μην πλησιάζουν τα παλιά κτίρια σε όλη αυτή την περιοχή, έως ότου το σύστημα ισορροπήσει.

Τα κτήρια αυτά εντοπίζονται κατά βάση στα χωριά, στους οικισμούς οι οποίοι είχαν δομηθεί πριν το 1980, όταν ο σεισμικός συντελεστής ήταν πολύ χαμηλός.

«Η Οία είναι πιο κοντά και καθαρά από λάβες και ελαφρόπετρα. Όμως στη νότια περιοχή, τα πετρώματα από κάτω είναι ασβεστόλιθοι και μάρμαρα, συμπαγή και συνεκτικά. Η συμπεριφορά είναι τελείως διαφορετική. Άρα οι επιπτώσεις θα είναι διαφορετικές και ο κίνδυνος θα είναι κυρίως για όσα σπίτια έχουν την ωραία θέα και θέση αλλά είναι και πιο επικίνδυνα λόγω αστάθειας των πρανών στην Καλντέρα».

«Όσο και αν έχουν χτιστεί με σωστό τρόπο δεν παύουν να είναι σε ένα υπόβαθρο ασταθές γιατί είναι στο χείλος της Καλντέρας. Επομένως εκεί υπάρχουν συνέχειες στους βράχους και τη δομή που μπορεί με τη δόνηση 5,5 ή 6 Ρίχτερ να φύγουν κάποια κομμάτια και να υπάρξουν προβλήματα από κατολισθήσεις που θα προκληθούν.

Είδατε μόλις περάσαμε το 4,5 Ρίχτερ είχαμε εικόνες στα πρανή της Σαντορίνης με καταπτώσεις και χώματα. Πέφτουν και είναι λογικό. Κατά τα άλλα οι κατασκευές που είναι δομημένες σωστά δεν αναμένεται να πάθουν ζημιές», συμπλήρωσε ο κ. Παπανικολάου μιλώντας στο MEGA.

Πριν από λίγο η ιστοσελίδα Forecast Weather Greece κοινοποίησε ένα βίντεο από την Καλντέρα.

Η αποκάλυψη έγινε έπειτα από τις έρευνες διεθνούς ωκεανογραφικής αποστολής, τα αποτελέσματα της οποίας δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό «Nature Geoscience». Οι επιστήμονες που συμμετείχαν στην ωκεανογραφική ερευνητική αποστολή 398 στη Σαντορίνη, στο πλαίσιο του προγράμματος «International Ocean Discovery Program», με επικεφαλής τον Γιόνας Πράιν από το Πανεπιστήμιο του Αμβούργου και τη συμμετοχή της αναπληρώτριας καθηγήτριας του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του ΕΚΠΑ, Εύης Νομικού, πραγματοποίησαν για πρώτη φορά υποθαλάσσιες γεωτρήσεις σε βάθος μέχρι και 160 μέτρων μέσα στην καλδέρα της Σαντορίνης και ανακάλυψαν υποβρύχιες αποθέσεις ελαφρόπετρας που τοποθετούνται χρονικά το 726 μ.Χ. και συνάδουν με τις ιστορικές καταγραφές για μια υποβρύχια έκρηξη που συνέβη εκείνη την εποχή.

Η έκρηξη πολύ μικρή μέχρι σήμερα

Αν και η έκρηξη αυτή ήταν γνωστή, θεωρούνταν πολύ μικρή μέχρι σήμερα. Όπως διαπίστωσε, όμως, η ερευνητική ομάδα, παρήγαγε τόσο μεγάλη ποσότητα ελαφρόπετρας που κάλυψε τη θάλασσα σε μια τεράστια περιοχή μέχρι τις ακτές της Μικράς Ασίας, δηλαδή πάνω από 400 χιλιόμετρα μακριά. Η βίαιη αυτή έκρηξη πρέπει να συνέβη κυρίως κάτω από την επιφάνεια του νερού, καθώς δεν έχουν εντοπιστεί υπολείμματά της στην ξηρά. Ο όγκος αυτού του στρώματος τέφρας και πετρωμάτων μπορεί να είναι έως και 3,1 κυβικά χιλιόμετρα με εκτιμώμενο μέγεθος έκρηξης (VEI) πέντε.

Η Σαντορίνη είναι ενεργή εδώ και περίπου 650.000 χρόνια και ταξινομείται ως ένα πολυκυκλικό ηφαίστειο, με φάσεις ανανέωσης και επαναφόρτισης μέσω νέων ροών μάγματος με μικρές, αλλά συχνές εκρήξεις. Αυτό ακολουθείται από μια φάση συσσώρευσης με λίγες εκρήξεις κατά τη διάρκεια πολλών χιλιάδων ετών πριν από μια ισχυρή έκρηξη που προκαλεί κατάρρευση της καλδέρας, με την τελευταία να είναι η Μινωική έκρηξη που έγινε την Εποχή του Χαλκού, περίπου το 1.600 π.Χ. Έπειτα από αυτή την τεράστια έκρηξη, ένα καινούριο ηφαίστειο, η Καμένη, εμφανίστηκε στο κέντρο της καλδέρας και σήμερα οι κορυφές αυτού του κυρίως υποθαλάσσιου ηφαιστείου αποτελούν τα νησιά Νέα και Παλαιά Καμένη εντός της καλδέρας της Σαντορίνης.

Το ηφαίστειο ήταν ικανό και για μεγαλύτερες εκρήξεις

Τα πρόσφατα ευρήματα της αποστολής 398, στην οποία συμμετέχουν 32 επιστήμονες από εννιά χώρες, αμφισβητούν την επικρατούσα γνώση των ηφαιστειακών φάσεων της Σαντορίνης. Καθώς το ηφαίστειο βρίσκεται σε μια τυπική φάση σχηματισμού λάβας (επαναφόρτισης) μετά την έκρηξη της Εποχής του Χαλκού, οι επιστήμονες θεωρούσαν μέχρι σήμερα ότι η φάση αυτή είναι ικανή να δώσει μικρές εκρήξεις. Ωστόσο, οι πρόσφατες υποθαλάσσιες γεωτρήσεις και η ανακάλυψη ενός στρώματος ελαφρόπετρας πάχους 40 μέτρων δείχνουν ότι το ηφαίστειο ήταν ικανό όχι μόνο για μικρές εκρήξεις, αλλά και για μεγαλύτερες κατά τη διάρκεια των πρώτων σταδίων του κύκλου της καλδέρας.

Είναι αξιοσημείωτο ότι η έκρηξη του 726 μ.Χ. ήταν 30 φορές μικρότερη από τη μινωική και «δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι μια τέτοια έκρηξη θα συμβεί ξανά στο εγγύς μέλλον», όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κ. Νομικού. Ωστόσο, υπογραμμίζει ότι «η αλλαγή στην κατανόηση της συμπεριφοράς του ηφαιστείου της Σαντορίνης έχει σημαντικές επιπτώσεις για την εκτίμηση του ηφαιστειακού κινδύνου και πρέπει να ληφθεί υπόψη στις εκτιμήσεις και την αξιολόγηση της ηφαιστειακής επικινδυνότητας».

Ελλιπή τα παγκόσμια αρχεία ηφαιστειακών εκρήξεων

Όπως προσθέτει η ίδια, αυτά τα ευρήματα «δείχνουν επίσης ότι τα παγκόσμια αρχεία ηφαιστειακών εκρήξεων είναι σε μεγάλο βαθμό ελλιπή σε ό,τι αφορά τις εκρήξεις κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Η αναγνώριση των δυνητικά επικίνδυνων εκρήξεων στα πρώτα στάδια του κύκλου κατασκευής της καλδέρας είναι ζωτικής σημασίας για την ανάπτυξη ολοκληρωμένων στρατηγικών μείωσης του κινδύνου τόσο σε τοπικό, όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο».