H Καθηγήτρια Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η Βιολόγος Παναγιώτα Ζαχαράκη και ο Καθηγητής Επιδημιολογίας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ και Αντιπρόεδρος του ΕΟΔΥ Δημήτρης Παρασκευής, συνοψίζουν τα νεότερα δεδομένα.

Την Τρίτη, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ταξινόμησε τη JN.1 ως «υποπαραλλαγή ενδιαφέροντος», που σημαίνει χαμηλό κίνδυνο για τη δημόσια υγεία, τουλάχιστον μέχρι τα σημερινά επιστημονικά δεδομένα.

Η JN.1 συνεχίζει να προκαλεί αυξανόμενο ποσοστό των μολύνσεων

Το CDC ανέφερε ότι η υπομονάδα και είναι πλέον η υπομονάδα που κυκλοφορεί πιο ευρέως στη χώρα. Η σχεδόν διπλάσια αύξηση (39% έως 50% των κρουσμάτων στις ΗΠΑ) από το εκτιμώμενο 15% έως 29% των κρουσμάτων στις Ηνωμένες Πολιτείες, που είχε προβλέψει το CDC έως τις 8 Δεκεμβρίου, υποδηλώνει ότι η υποπαραλλαγή είναι είτε πιο μεταδοτική είτε καλύτερη στο να αποφεύγει τα ανοσοποιητικά συστήματα, από άλλες υπομονάδες, πρόσθεσε το CDC.

Είναι νωρίς για να γνωρίζουμε εάν και με ποιον τρόπο η JN.1 θα προκαλέσει νοσηλείες, σύμφωνα το CDC, προσθέτοντας ότι τα υφιστάμενα εμβόλια, τα τεστ και οι θεραπείες λειτουργούν ακόμη καλά εναντίον αυτής.

Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσίευση στο Lancet των Yang et al, η παλιότερη υποπαραλλαγή SARS-CoV-2 BA.2.86, η οποία γρήγορα τέθηκε ως παραλλαγή υπό παρακολούθηση μετά την εμφάνισή της, είχε συγκεντρώσει την παγκόσμια προσοχή. Αν και το BA.2.86 δεν έδειξε ουσιαστικό πλεονέκτημα χυμικής ανοσολογικής διαφυγής και ανάπτυξης σε σύγκριση με τις τρέχουσες κυρίαρχες παραλλαγές, έδειξε αξιοσημείωτα υψηλή συγγένεια δέσμευσης με την ACE2. Αυτή η αυξημένη συγγένεια δέσμευσης, σε συνδυασμό με τη διακριτή αντιγονικότητά του, θα μπορούσε να επιτρέψει στο BA.2.86 να συσσωρεύσει μεταλλάξεις που αποφεύγουν το ανοσοποιητικό κατά τη διάρκεια της πληθυσμιακής μετάδοσης.
Με μόνο μία πρόσθετη μετάλλαξη του τομέα δέσμευσης υποδοχέα (L455S) σε σύγκριση με τον προκάτοχό της BA.2.86, η παραλλαγή JN.1 έγινε γρήγορα κυρίαρχη στη Γαλλία.

Φαίνεται να υπάρχει μια αξιοσημείωτη μείωση της συγγένειας δέσμευσης ACE2 στην υποπαραλλαγή JN.1, υποδεικνύοντας ότι οι ενισχυμένες ικανότητές της ανοσολογικής διαφυγής έρχονται σε βάρος της μειωμένης δέσμευσης ACE2.

Λαμβάνοντας υπόψη ότι το L455 βρίσκεται κυρίως στον επίτοπο των αντισωμάτων Τάξης 1 της περιοχής δέσμευσης υποδοχέα, η μελέτη αυτή εξέτασε περαιτέρω τις δυνατότητες διαφυγής του JN.1 ως απόκριση σε οκτώ μονοκλωνικά αντισώματα κατηγορίας 1 εξουδετέρωσης XBB.1·5. Αυτή η μετάλλαξη αντιστάθμισε αποτελεσματικά την ευαισθησία του BA.2.86 σε αυτή την ομάδα αντισωμάτων. Μαζί, αυτά τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι το L455S ενίσχυσε σημαντικά την αντίσταση του JN.1 στη χυμική ανοσία μέσω της αντιστάθμισης της αδυναμίας του BA.2.86 στα αντισώματα κατηγορίας 1.

Συνοπτικά, η JN.1, κληρονομώντας την αντιγονική ποικιλομορφία του BA.2.86 και μαζί με την απόκτηση του L455S, πέτυχε γρήγορα εκτεταμένη αντίσταση στα αντισώματα κατηγορίας 1, 2 και 3 της περιοχής δέσμευσης υποδοχέα, και έδειξε υψηλότερη ανοσολογική διαφυγή, σε σύγκριση με το BA.2.86 και άλλα ανθεκτικά στελέχη, όπως τα HV.1 και JD.1·1, σε βάρος της μειωμένης δέσμευσης του ανθρώπινου ACE2.
Τέτοια στελέχη θα μπορούσαν να επιβιώσουν και να μεταδοθούν, καθώς η αντιγονική τους διαφορά θα τους επέτρεπε να στοχεύσουν διάφορους πληθυσμούς σε σύγκριση με τα κυρίαρχα στελέχη και θα είχαν τη δυνατότητα να συσσωρεύουν γρήγορα μεταλλάξεις υψηλής ανοσοαποφυγής με κόστος τις ικανότητες δέσμευσης του ανθρώπινου ACE2.

Μάλιστα χτες, Τρίτη 19/12, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) χαρακτήρισε το στέλεχος JN.1 του κορονοϊού ως «παραλλαγή ενδιαφέροντος», αλλά δήλωσε ότι δεν αποτελεί μεγάλη απειλή για τη δημόσια υγεία.

«Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, ο πρόσθετος παγκόσμιος κίνδυνος, που ενέχει ο ιός JN.1, για τη δημόσια υγεία αξιολογείται επί του παρόντος ως χαμηλός», ανέφερε χαρακτηριστικά η δήλωση του ΠΟΥ.

Σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC), η παραλλαγή JN.1 άρχισε να εμφανίζεται για πρώτη φορά τον Σεπτέμβριο, αλλά δεν άρχισε να αποτελεί ένα σημαντικό ποσοστό μολύνσεων στις ΗΠΑ μέχρι πρόσφατα.

Όσα πρέπει να γνωρίζουμε για την παραλλαγή JN.1.

Η παραλλαγή JN.1 είναι πιο μολυσματική από τις προηγούμενες παραλλαγές;

Η JN.1 είναι απόγονος της παραλλαγής όμικρον που σχετίζεται πολύ στενά με έναν άλλο απόγονο της όμικρον, το στέλεχος BA.2.86. Το μόνο πράγμα που κάνει τις δύο παραλλαγές διαφορετικές είναι μια πρωτεΐνη στην ακίδα, στο τμήμα του ιού που του επιτρέπει να εισβάλει στα ανθρώπινα κύτταρα, σύμφωνα με το CDC.

Το CDC εκτιμά ότι η JN.1 ευθύνεται για έναν αυξανόμενο αριθμό λοιμώξεων, γεγονός που υποδηλώνει ότι η παραλλαγή είναι είτε πιο μεταδοτική είτε καλύτερη στην αποφυγή του ανοσοποιητικού συστήματος του σώματός μας από προηγούμενες παραλλαγές του κορονοϊού.

Ωστόσο, δεν υπάρχουν στοιχεία ότι η JN.1 προκαλεί πιο σοβαρή ασθένεια από άλλες παραλλαγές.

Ποια είναι τα συμπτώματα της JN.1;

Δεν υπάρχουν ειδικά συμπτώματα της JN.1, αλλά τα κύρια συμπτώματα φαίνεται να είναι ίδια με άλλες πιο πρόσφατες παραλλαγές, όπως τα ακόλουθα:

·         Πόνος ή αίσθηση ‘γδαρσίματος’ στο λαιμό

·         Κούραση

·         Πονοκέφαλος

·         Ρινική συμφόρηση

·         Βήχας

·         Πυρετός

Είναι αποτελεσματικά τα εμβόλια και οι θεραπείες κατά της JN.1;

Μέχρι στιγμής, τα τρέχοντα εμβόλια και θεραπείες για την COVID-19 φαίνεται να λειτουργούν ενάντια στην παραλλαγή JN.1, σύμφωνα με το CDC.

Παρόλο που το πιο πρόσφατο ενισχυτικό κατά της COVID-19 εμβόλιο που κυκλοφορεί στην αγορά προοριζόταν να προστατεύσει από το XBB.1.5, οι ερευνητές λένε ότι το εμβόλιο δημιουργεί επίσης ορισμένα αντισώματα που αποτρέπουν την JN.1.

Για την προστασία από την COVID-19, οι ειδικοί στον τομέα της υγείας συμβουλεύουν να λαμβάνονται τα ίδια προληπτικά μέτρα κατά της παραλλαγής JN.1 —και άλλων παραλλαγών του SARS-CoV-2— δηλαδή να εξακολουθούν να εμβολιάζονται οι ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού, να τηρείται η χρήση μάσκας σε πολυσύχναστους εσωτερικούς χώρους και να περιορίζεται η επαφή με άτομα που μπορεί να έχουν μολυνθεί.