Η απόφαση Τραμπ να ξεκινήσει, σε συνεργασία με το Ισραήλ αλλά χωρίς συνεννόηση είτε με το Κογκρέσο είτε με τους συμμάχους των ΗΠΑ, έναν πόλεμο με στόχο την αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν, εισάγει όλο τον κόσμο σε μια εποχή νέων, μεγάλων κινδύνων. Η διάχυση της σύγκρουσης στην ευρύτερη περιοχή είναι ήδη συντελεσμένη, καθώς το Ιράν επέλεξε, σε μια κίνηση υψηλού ρίσκου, να ανταποδώσει τις επιθέσεις χτυπώντας χώρες του Κόλπου.

Οι διεθνείς αντιδράσεις

Τους βομβαρδισμούς από ΗΠΑ και Ισραήλ και τα αντίποινα από το Ιράν καταδίκασαν ο γ.γ. του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες και όλοι οι επικεφαλής υπηρεσιών του Οργανισμού, εδώ

Η Ευρώπη: Η Ευρωπαϊκή Ένωση δικαιολόγησε τους βομβαρδισμούς επειδή το καθεστώς των αγιατολάχ «σκότωσε χιλιάδες Ιρανούς» αλλά εκφράζει τον φόβο ότι θα προκαλέσουν κλιμάκωση και ζητά διπλωματική διευθέτηση.

Μακρόν, Μερτς και Στάρμερ με κοινή τους ανακοίνωση ζητούν άμεση διακοπή των εκατέρωθεν βομβαρδισμών και επιστροφή των ΗΠΑ και του Ιράν στις διαπραγματεύσεις, εδώ. Ειδικά ο Μακρόν προειδοποίησε ότι «το ξέσπασμα πολέμου μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν έχει βαριές συνέπειες» και ζήτησε την έκτακτη σύγκληση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ

Η Ισπανία απορρίπτει τις επιθέσεις και ζητά άμεση αποκλιμάκωση.

Η Αθήνα δήλωσε ότι «είναι κοινός τόπος ότι ο έλεγχος του πυρηνικού και βαλλιστικού προγράμματος, ώστε να μην αποκτήσει το Ιράν πυρηνικό όπλο, αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για τη σταθερότητα και την ειρήνη στην περιοχή», και έκανε αναφορές στο σεβασμό του διεθνούς δικαίου, εδώ.

Ανεπιφύλακτα υπέρ των πολεμικών επιχειρήσεων εναντίον του Ιράν τάχθηκαν η Αυστραλία, εδώ και ο Καναδάς, εδώ, επειδή «αποτρέπουν την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων» από την Τεχεράνη.

Ο Ερντογάν κατηγορηματικά καταδίκασε την επίθεση από το Ισραήλ και τις ΗΠΑ και την απέδωσε στις προκλήσεις του Νετανιάχου που δηλητηρίασαν τη διαδικασία διαπραγματεύσεων, εδώ.

Το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών καταδικάζει τους βομβαρδισμούς ως «προσχεδιασμένη και απρόκλητη πράξη ένοπλης επίθεση σε κυρίαρχο και ανεξάρτητο μέλος του ΟΗΕ», εδώ.

Το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών εξέφρασε έντονη ανησυχία, ζήτησε την άμεση διακοπή της στρατιωτικής δράσης και επανάληψη διαλόγου και διαπραγματεύσεων, εδώ.

Το Πακιστάν «καταδικάζει αυστηρά την απρόκλητη επίθεση στο γειτονικό Ιράν».

Bloomberg/Ο Τραμπ τα θέλει όλα: Πόλεμος για αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν

Οι κίνδυνοι είναι άμεσοι. Με την επίθεση σε ηγετικές δομές της Τεχεράνης, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έθεσαν το καθεστώς σε κατάσταση υπαρξιακής άμυνας.

Με την έναρξη της «Operation Epic Fury», ο Ντ. Τραμπ αποκάλυψε, έστω εκ των υστέρων, το εύρος των φιλοδοξιών του απέναντι στο Ιράν. Αν και δεν είχε παρουσιάσει πλαίσιο στόχων στο Κογκρέσο πριν την επίθεση, το μήνυμα που έστειλε μέσω ομιλίας του ήταν ξεκάθαρο: Ο στόχος είναι «τα πάντα». Πρόκειται για ένα γεωπολιτικό στοίχημα τεράστιας κλίμακας, με απρόβλεπτες συνέπειες.

Στην οκτάλεπτη τοποθέτησή του, ο Τραμπ παρέθεσε πολλαπλές αιτιολογήσεις για τη στρατιωτική δράση: Αποτροπή μιας υποτιθέμενης άμεσης απειλής, οριστική εξάλειψη του πυρηνικού προγράμματος, καταστροφή των βαλλιστικών πυραύλων και των γραμμών παραγωγής τους, διάλυση των στρατιωτικών δομών και των δικτύων επιρροής του Ιράν στην περιοχή, ακόμη και «εκδίκηση» για επιθέσεις κατά Αμερικανών τα τελευταία 47 χρόνια. Υποσχέθηκε επίσης να σταματήσει την εσωτερική καταστολή του καθεστώτος.

Ωστόσο, ο πιο φιλόδοξος και καθοριστικός στόχος είναι η αλλαγή καθεστώτος. Χωρίς αυτήν, όλα τα υπόλοιπα θα είναι προσωρινά. Η Ισλαμική Δημοκρατία θα μπορούσε να ανασυγκροτήσει τις δυνατότητές της — πυρηνικές, πυραυλικές και στρατιωτικές — μαθαίνοντας από την εμπειρία του πολέμου. Επιπλέον, μια επιβίωση του καθεστώτος θα οδηγούσε πιθανότατα στην αποπομπή διεθνών επιθεωρητών και σε ακόμη μεγαλύτερη αδιαφάνεια γύρω από τον εμπλουτισμό ουρανίου.

Αντίθετα, εάν η επιχείρηση οδηγήσει στην πτώση του Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ και του πυρήνα εξουσίας του, μετά τον θάνατό του, ο Τραμπ θα μπορούσε να ισχυριστεί ιστορική επιτυχία. Το καθεστώς αντιμετωπίζει εσωτερική φθορά και περιορισμένη λαϊκή στήριξη. Ωστόσο, η επιδίωξη ανατροπής μέσω αεροπορικών επιδρομών δεν έχει ιστορικό προηγούμενο επιτυχίας.

Οι κίνδυνοι είναι άμεσοι. Με την επίθεση σε ηγετικές δομές της Τεχεράνης, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έθεσαν το καθεστώς σε κατάσταση υπαρξιακής άμυνας. Το Ιράν απαντά με πλήγματα σε αμερικανικές βάσεις, ενεργειακές εγκαταστάσεις στον Κόλπο, ίσως προχωρήσει και σε απόπειρα αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ. Οι πρώτες εκρήξεις σε περιοχές όπως το Μπαχρέιν και η κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης στο Ισραήλ καταδεικνύουν το εύρος της έντασης.

Παράλληλα, οι περιφερειακές ισορροπίες είναι εύθραυστες. Χώρες όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, αν και εχθρικές προς την Τεχεράνη, εμφανίζονται επιφυλακτικές, φοβούμενες αποσταθεροποίηση και ενεργειακές αναταράξεις.

Ακόμη και αν το καθεστώς καταρρεύσει, η επόμενη ημέρα είναι αβέβαιη. Το Ιράν, με πληθυσμό 92 εκατ. και σύνθετη εθνοτική δομή, δεν διαθέτει οργανωμένη εναλλακτική ηγεσία. Οι κουρδικές πολιτικές δυνάμεις έχουν ήδη κινητοποιηθεί, προκαλώντας ανησυχία στην Τουρκία.

Η αμερικανική εμπειρία σε Αφγανιστάν, Ιράκ και Λιβύη υπενθυμίζει ότι η στρατιωτική ανατροπή καθεστώτος δεν εγγυάται σταθερότητα. Η επιχείρηση κατά του Ιράν ενδέχεται να αναδιαμορφώσει τη Μέση Ανατολή — ή να εγκλωβίσει τις ΗΠΑ σε έναν ακόμη μακρόχρονο και αβέβαιο πόλεμο επιλογής.

BBC/ Πόλεμος κατ’ επιλογή, με απρόβλεπτες συνέπειες

Η απόφαση των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ να εξαπολύσουν νέα στρατιωτική επίθεση κατά του Ιράν σηματοδοτεί μια εξαιρετικά επικίνδυνη καμπή στη Μέση Ανατολή. Παρότι το Ισραήλ χαρακτήρισε την επιχείρηση «προληπτική», τα διαθέσιμα στοιχεία δεν δείχνουν ύπαρξη άμεσης απειλής. Πρόκειται, σύμφωνα με αναλυτές, για πόλεμο κατ’ επιλογή.

Η Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ φαίνεται να εκτίμησαν ότι το ιρανικό καθεστώς είναι ευάλωτο: Βαθειά οικονομική κρίση, εσωτερική αποσταθεροποίηση μετά τη βίαιη καταστολή διαδηλώσεων και στρατιωτικές υποδομές που επλήγησαν σοβαρά στον περσινό πόλεμο. Η συγκυρία θεωρήθηκε ευκαιρία που δεν έπρεπε να χαθεί.

Ωστόσο, η κίνηση εγείρει σοβαρά ερωτήματα νομιμότητας. Η επίκληση αυτοάμυνας είναι δύσκολο να τεκμηριωθεί δεδομένης της τεράστιας ανισορροπίας ισχύος μεταξύ ΗΠΑ–Ισραήλ και Ιράν. Παρά τις δηλώσεις του Τραμπ και Νετανιάχου ότι το Ιράν αποτελεί υπαρξιακή και παγκόσμια απειλή, δεν έχει παρουσιαστεί δημόσια αποδεικτικό στοιχείο περί απειλής επικείμενης επίθεσης.

Οι πολιτικοί υπολογισμοί είναι επίσης εμφανείς. Ο Νετανιάχου, που αντιμετωπίζει εκλογές, έχει επανειλημμένα ενισχύσει τη θέση του σε περιόδους πολέμου. Για τον Τραμπ, οι στόχοι εμφανίζονται μεταβαλλόμενοι: από την καταστροφή του πυρηνικού προγράμματος έως την έμμεση προτροπή για αλλαγή καθεστώτος. Και οι δύο απηύθυναν έκκληση στον ιρανικό λαό να εξεγερθεί.

Όμως η ιστορία δείχνει ότι η αλλαγή καθεστώτος δεν επιτυγχάνεται μόνο με αεροπορικές επιδρομές. Η ανατροπή του Σαντάμ Χουσεΐν το 2003 και του Μουαμάρ Καντάφι το 2011 ακολούθησε ευρείας κλίμακας στρατιωτική εμπλοκή και κατέληξε σε παρατεταμένη αστάθεια. Το Ιράν είναι ένα σύνθετο κράτος 92 εκατομμυρίων κατοίκων, χωρίς οργανωμένη εναλλακτική ηγεσία έτοιμη να αναλάβει.

Ακόμη και η εξόντωση του Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ δεν εγγυάται κατάρρευση του συστήματος. Η Ισλαμική Δημοκρατία διαθέτει θεσμικό βάθος και στηρίζεται στους Φρουρούς της Επανάστασης (IRGC), που είναι ιδεολογικά προσανατολισμένοι και έτοιμοι για σύγκρουση. Η ιδέα της «συναλλαγής» που χαρακτηρίζει τη σκέψη Τραμπ δύσκολα εφαρμόζεται σε ένα καθεστώς όπου η ιδεολογία και το αφήγημα του μαρτυρίου παίζουν κεντρικό ρόλο.

Η Τεχεράνη φαίνεται να είχε προετοιμαστεί για το ενδεχόμενο πολέμου, παρά τις παράλληλες διαπραγματεύσεις. Η δυσπιστία απέναντι στις ΗΠΑ, ιδίως μετά την αποχώρηση από τη συμφωνία JCPOA, ενίσχυσε την πεποίθηση ότι οι συνομιλίες δεν αποτελούσαν εγγύηση ασφάλειας.

Οι περιφερειακές συνέπειες είναι δυνητικά σοβαρές: Απειλή για τα Στενά του Ορμούζ, ενεργειακή αστάθεια και κίνδυνος γενικευμένης ανάφλεξης. Χώρες όπως η Σαουδική Αραβία παρακολουθούν με ανησυχία.

Η νέα σύγκρουση βαθαίνει την ήδη εύθραυστη ισορροπία της περιοχής. Το ερώτημα δεν είναι μόνο αν η στρατιωτική επιχείρηση θα επιτύχει τους στόχους της, αλλά και τι θα ακολουθήσει — σε μια Μέση Ανατολή που έχει επανειλημμένα αποδείξει ότι οι πόλεμοι επιλογής σπάνια παραμένουν υπό έλεγχο.

Atlantic/ Ο επικίνδυνος τζόγος του Τραμπ για αλλαγή καθεστώτος

Η αμερικανική εμπειρία στο Ιράκ το 1991 και το 2003, καθώς και στη Λιβύη το 2011, δείχνουν ότι η ανατροπή καθεστώτων συχνά οδηγεί σε χάος.

Η απόφαση του Ντ. Τραμπ να εμπλέξει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε πόλεμο κατά του Ιράν συνιστά ένα από τα πιο ριψοκίνδυνα γεωπολιτικά εγχειρήματα της σύγχρονης αμερικανικής ιστορίας. Παρά τους ισχυρισμούς περί «επικείμενης απειλής» και «προληπτικών πληγμάτων», τα δεδομένα δεν υποδεικνύουν άμεσο κίνδυνο για τις ΗΠΑ ή το Ισραήλ. Πρόκειται για πόλεμο κατ’ επιλογή — και, ουσιαστικά, για πόλεμο αλλαγής καθεστώτος.

Το ιρανικό καθεστώς είναι αυταρχικό και βίαιο, με πρόσφατες μαζικές δολοφονίες διαδηλωτών και μακρά ιστορία καταστολής. Η πτώση του θα μπορούσε, θεωρητικά, να ανοίξει τον δρόμο για ένα πιο φιλελεύθερο και φιλοδυτικό σύστημα. Ωστόσο, η διαδρομή προς ένα τέτοιο αποτέλεσμα είναι εξαιρετικά στενή και γεμάτη κινδύνους.

Ο Τραμπ δεν έχει παρουσιάσει σαφή στρατηγική ούτε έχει καθορίσει κριτήρια επιτυχίας. Πέρα από τη δέσμευση για αποτροπή πυρηνικού εξοπλισμού, η λογική φαίνεται να είναι ότι η εκτεταμένη στρατιωτική καταστροφή θα αποδυναμώσει το καθεστώς και θα ωθήσει τον λαό σε εξέγερση. Η ιστορία όμως δείχνει ότι οι δικτατορίες διαθέτουν υψηλή ανοχή στον πόνο, ιδίως όταν το κόστος μεταφέρεται στους πολίτες.

Η αμερικανική εμπειρία στο Ιράκ το 1991 και το 2003, καθώς και στη Λιβύη το 2011, λειτουργεί ως προειδοποίηση. Η ανατροπή καθεστώτων δεν εγγυάται σταθερότητα· συχνά οδηγεί σε χάος, εμφύλιες συγκρούσεις και μακροχρόνια αποσταθεροποίηση. Το Ιράν, με πληθυσμό 92 εκατ . και ισχυρούς θεσμούς εξουσίας όπως οι Φρουροί της Επανάστασης, είναι πολύ μεγαλύτερη και πιο σύνθετη περίπτωση από προηγούμενα παραδείγματα.

Σενάριο επιτυχίας υπάρχει: Μια αεροπορική εκστρατεία τόσο αποτελεσματική που θα αποκεφαλίσει την ηγεσία, θα διαλύσει τους μηχανισμούς καταστολής και θα οδηγήσει σε μαζικές αποστασίες και οργανωμένη λαϊκή εξέγερση. Σε αυτή την εκδοχή, νέες πολιτικές δυνάμεις θα αναλάβουν γρήγορα τη διακυβέρνηση και η περιοχή θα παραμείνει εκτός παρέμβασης τρίτων δυνάμεων.

Οι πιθανότητες αποτυχίας, όμως, είναι περισσότερες: Απώλειες Αμερικανών στρατιωτών που θα οδηγήσουν σε βεβιασμένη αποχώρηση,· επιβίωση του καθεστώτος μετά από σκληρή καταστολή· αντικατάστασή του από στρατιωτική χούντα ακόμη πιο βίαιη· ή ευρεία περιφερειακή ανάφλεξη μέσω ιρανικών αντιποίνων. Υπάρχει επίσης ο κίνδυνος εγκατάλειψης μιας αποτυχημένης εξέγερσης, όπως συνέβη στο Αφγανιστάν.

Ο Τραμπ δεν έχει ζητήσει έγκριση από το Κογκρέσο ούτε έχει οικοδομήσει διεθνή συμμαχία πέραν του Ισραήλ. Σε αντίθεση με προηγούμενες επεμβάσεις, δεν διαφαίνεται πολυμερής στήριξη ή σχέδιο για τη «μετά την πτώση» εποχή.

Η επιχείρηση μοιάζει με υψηλού ρίσκου στοίχημα: Λίγοι δρόμοι οδηγούν σε επιτυχία, πολλοί σε στρατηγικό αδιέξοδο. Όπως σε μια παρτίδα πόκερ με «inside straight», η νίκη είναι δυνατή αλλά απίθανη. Και σε τέτοιου είδους γεωπολιτικά στοιχήματα, το κόστος της αποτυχίας δεν είναι απλώς πολιτικό — είναι ανθρώπινο και ιστορικό.

Reuters/ Ο Τραμπ γνώριζε: Ίσως υπάρξουν βαριές αμερικανικές απώλειες

Λίγο πριν διατάξει την αμερικανική επίθεση κατά του Ιράν, ο Ντ. Τραμπ είχε ενημερωθεί ότι επρόκειτο για μια επιχείρηση «υψηλού ρίσκου, υψηλής ανταμοιβής». Σύμφωνα με αξιωματούχους που μίλησαν στο Reuters, τα ενημερωτικά σημειώματα προς τον πρόεδρο περιλάμβαναν τόσο σαφείς προειδοποιήσεις για ενδεχόμενες βαριές αμερικανικές απώλειες όσο και εκτιμήσεις ότι μια επιτυχής εκστρατεία θα μπορούσε να επιφέρει ιστορική ανατροπή ισορροπιών στη Μέση Ανατολή υπέρ των ΗΠΑ.

Σύμφωνα με τις διαρροές, ο Τραμπ είχε διαδοχικές ενημερώσεις από κορυφαίους αξιωματούχους, μεταξύ των οποίων ο διευθυντής της CIA John Ratcliffe, ο υπουργός Εξωτερικών Marco Rubio και ο υπουργός Άμυνας Pete Hegseth. Οι εκτιμήσεις περιλάμβαναν σενάρια ιρανικών βαλλιστικών επιθέσεων που θα μπορούσαν να υπερφορτώσουν τα αμερικανικά συστήματα αεράμυνας, καθώς και χτυπήματα από ιρανικές παραστρατιωτικές οργανώσεις σε Ιράκ και Συρία.

Παρά τη μαζική στρατιωτική ενίσχυση στην περιοχή, οι ίδιες πηγές παραδέχονται ότι υπήρχαν όρια στις διαθέσιμες άμυνες. Ειδικοί προειδοποιούν ότι ακόμη και μετά τα αρχικά πλήγματα, το Ιράν διατηρεί σημαντικές δυνατότητες αντιποίνων — από βαλλιστικούς πυραύλους και drones έως κυβερνοεπιθέσεις. Όπως σημείωσε ο πρώην αξιωματούχος του Πενταγώνου Daniel Shapiro, η Τεχεράνη διαθέτει περισσότερους πυραύλους ικανούς να πλήξουν αμερικανικές βάσεις απ’ ό,τι οι ΗΠΑ διαθέτουν αναχαιτιστικά συστήματα.

Ο ίδιος ο Τραμπ αναγνώρισε δημοσίως το ρίσκο, δηλώνοντας ότι «οι ζωές γενναίων Αμερικανών μπορεί να χαθούν», αλλά παρουσίασε την επιχείρηση ως «ευγενή αποστολή» με μακροπρόθεσμο στόχο την εξάλειψη της ιρανικής απειλής. Οι διακηρυγμένοι στόχοι του είναι εκτεταμένοι: καταστροφή πυραυλικών δυνατοτήτων, εξουδετέρωση του ναυτικού, αποδυνάμωση των περιφερειακών συμμάχων της Τεχεράνης και παρεμπόδιση απόκτησης πυρηνικού όπλου — στόχο που το Ιράν αρνείται ότι επιδιώκει.

Απόδοση από το KREPORT

Σύμφωνα με ανάλυση του KREPORT, οι συνέπειες ενός τέτοιου ενδεχομένου είναι μεγάλες έως απρόβλεπτες. Η απάντηση του Ιράν μπορεί να είναι η εκτόξευση λίγων εκατοντάδων πυραύλων στο Ισραήλ – η αεράμυνα του οποίου, παρά τη σύμπραξη των ΗΠΑ, αποδείχτηκε προχτές ότι δεν είναι άτρωτη. Ή, να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ -από όπου περνούν 1,7 εκατ. βαρέλια αργό/ημέρα. Ή –ένα σενάριο όχι τελείως φανταστικό- σε αντίποινα να βομβαρδίσει πετρελαϊκές εγκαταστάσεις γειτονικών χωρών -της Σαουδικής Αραβίας. Σε κάθε ενδεχόμενο, το κόστος αυτής της εξέλιξης θα το πληρώσει όλος ο κόσμος, ο πόλεμος θα είναι περιφερειακός αλλά οι συνέπειές του παγκόσμιες, μέσω μιας ενεργειακής κρίσης.

Ο χάρτης με τις εγκαταστάσεις-στόχους του Ιράν

Αν και δεν είναι σαφές πώς θα απαντήσει το Ισραήλ στο Ιράν, διάφορα σενάρια που παραθέτει το Bloomberg κυμαίνονται δυνητικά από πλήγμα στρατιωτικών στόχων έως πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, ακόμη και πυρηνικές εγκαταστάσεις. Η χώρα του Περσικού Κόλπου είναι ο τρίτος μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου στον ΟΠΕΚ . Οι προμήθειες αργού που αντιστοιχούν στο ένα πέμπτο περίπου της παγκόσμιας ζήτησης και μια μεγάλη ποσότητα υγροποιημένου φυσικού αερίου διέρχονται από τα στενά του Ορμούζ κατά μήκος των ιρανικών ακτών. Η Σαουδική Αραβία, το Ιράκ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ και το Κατάρ στέλνουν αποστολές μέσω της βασικής πλωτής οδού.

Το Ιράν είπε ότι το τελευταίο του μπαράζ πυραύλων ήταν ως απάντηση στις επιθέσεις του Ισραήλ στην πιο σημαντική μαχητική ομάδα πληρεξουσίου του, τη Χεζμπολάχ, και τη δολοφονία του αρχηγού του, Χασάν Νασράλα.

Ακολουθεί ένας χάρτης που δείχνει τις μεγάλες ενεργειακές εγκαταστάσεις του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου, αγωγών, διυλιστηρίων και τερματικών αποθήκευσης:

Πηγή Bloomberg (διυλιστήρια πετρελαίου και τερματικοί σταθμοί). Υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ Παγκόσμια βάση δεδομένων χαρακτηριστικών πετρελαίου και φυσικού αερίου (αγωγοί και πεδία) Σημείωση: Τα διυλιστήρια πετρελαίου και οι τερματικοί σταθμοί ταξινομούνται βάσει χωρητικότητας.

Οι σοβαρές ενστάσεις της Ουάσιγκτον

Οι ΗΠΑ, καθαρός εξαγωγές πετρελαίου από το 2020, είναι οι σχετικά πιο προετοιμασμένες από κάθε άλλη μεγάλη οικονομία να αντιμετωπίσουν τις άμεσες συνέπειες ενός τέτοιου ενδεχομένου. Διαθέτουν ένα μεγάλο μαξιλάρι αποθεμάτων αργού για την εξομάλυνση τυχόν διακυμάνσεων των τιμών, περίπου 383 εκατ. βαρέλια στρατηγικό απόθεμα και άλλα 413 εκατ. βαρέλια εμπορικά αποθέματα, ενώ καταναλώνουν 20 εκατ. βαρέλια/ημέρα. Οι βαρύτερες συνέπειες από τις υψηλότερες τιμές του αργού θα είναι στην κάλπη: Αν αυξηθούν οι τιμές της βενζίνης την ώρα που οι Αμερικανοί θα πηγαίνουν να ψηφίσουν.

Η ιρανική επίθεση στο Ισραήλ περιελάμβανε περισσότερα από 300 drones, πυραύλους κρουζ και βαλλιστικούς πυραύλους. Αυτό είναι προφανώς πολύ περισσότερο από τους 15 βαλλιστικούς πυραύλους που εκτόξευσε το Ιράν στην αεροπορική βάση Ayn al-Asad και το διεθνές αεροδρόμιο Erbil ως αντίποινα για τη δολοφονία των ΗΠΑ του Qassem Suleimani, ο οποίος ηγήθηκε της ελίτ Quds Force του IRGC, τον Ιανουάριο του 2020. Η διαφορά μιλάει σε πολλά σημεία που αξίζει να εξεταστούν, σύμφωνα με ανάλυση του Foreign Policy.

Πρώτον, τα αντίποινα για τον θάνατο του Σουλεϊμανί δεν ήταν τίποτα άλλο από την αποκατάσταση της τιμής του Ιράν. Δολοφονώντας με θρασύτητα μια τόσο σημαντική και δημοφιλή προσωπικότητα όσο ο Σουλεϊμανί απαίτησε κάποια ιρανική απάντηση, αλλά η Τεχεράνη ήταν επιφυλακτική επειδή φοβόταν έναν κλιμακούμενο πόλεμο με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Όσοι σκοτώθηκαν από την ισραηλινή επίθεση στο συγκρότημα της πρεσβείας του Ιράν στη Δαμασκό την 1η Απριλίου δεν ήταν τόσο διάσημοι ή τόσο ισχυροί όσο ο Σουλεϊμανί, αλλά τα αντίποινα ήταν μεγαλύτερα και πιο περίπλοκα. Η διαφορά υποδηλώνει ότι αυτή η απάντηση αφορούσε κάτι περισσότερο από την τιμή: αφορούσε κάποιο στοιχείο αποτροπής.

Χτύπημα …αποτροπής;

Το Ιράν γνωρίζει καλά την έκταση και την ικανότητα της αεράμυνας του Ισραήλ. Η κλίμακα του χτυπήματος σχεδιάστηκε σχεδόν σίγουρα για να επιτρέψει σε τουλάχιστον μερικά από τα επιθετικά πυρομαχικά να διεισδύσουν σε αυτές τις άμυνες και να προκαλέσουν κάποιο βαθμό ζημιάς. Η αδυναμία τους να το πράξουν ήταν αναμφίβολα απογοήτευση για την Τεχεράνη, αλλά οι Ιρανοί πιθανότατα μπορούν ακόμα να παρηγορηθούν ότι η επίθεση ήταν τρομακτική για τον ισραηλινό λαό και ανησυχητική για την κυβέρνησή τους. Το Ιράν πιθανότατα ελπίζει ότι ήταν αρκετά δυσάρεστο να σταματήσουν οι Ισραηλινοί ηγέτες την επόμενη φορά που θα εξετάσουν μια επιχείρηση όπως το χτύπημα της πρεσβείας.

Δεύτερον, οι αρχικές αναφορές δείχνουν ότι η επίθεση φέρεται να επικεντρώθηκε σε έναν ή περισσότερους στρατιωτικούς στόχους, συμπεριλαμβανομένης μιας ισραηλινής αεροπορικής βάσης έξω από την Beersheba. Αυτό, επίσης, υποδηλώνει σημαντικό βαθμό προσοχής από την πλευρά του Ιράν. Θα μπορούσε να είχε εκτοξευθεί στο Τελ Αβίβ ή στη Χάιφα, όπου οποιαδήποτε πρόσκρουση θα ήταν πολύ πιο πιθανό να σκοτώσει Ισραηλινούς αμάχους.

Τρίτον, η Χεζμπολάχ δεν συμμετείχε. Η Χεζμπολάχ είναι ο άσος του Ιράν. Με περισσότερους από 150.000 ρουκέτες και πυραύλους, η λιβανέζικη μαχητική ομάδα θα μπορούσε να συντρίψει την ισραηλινή αεράμυνα. Αλλά η Χεζμπολάχ είναι σύμμαχος του Ιράν, όχι μαριονέτα, και ένα τεράστιο χτύπημα της Χεζμπολάχ θα μπορούσε να προκαλέσει έναν ολοκληρωτικό πόλεμο με το Ισραήλ, κάτι που η Χεζμπολάχ προσπαθεί να αποφύγει . Η Τεχεράνη θα έπαιζε μόνο το χαρτί της Χεζμπολάχ εάν αυτό που κάνει είναι εξαιρετικά σημαντικό για αυτήν.

Όλα αυτά ενισχύουν τη στρατηγική εκτίμηση ότι το Ιράν δεν επιδιώκει να κλιμακωθεί με το Ισραήλ και, στην πραγματικότητα, εργάζεται πολύ σκληρά για να αποφύγει την κλιμάκωση. Αν και το Ισραήλ έχει χτυπήσει σκληρά τη Χαμάς σύμμαχο του Ιράν, ο πόλεμος στη Γάζα έχει πάει πολύ καλά για την Τεχεράνη μέχρι στιγμής. Το Ισραήλ τραυματίστηκε σοβαρά στην επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, τα σχέδια για ομαλοποίηση Ισραήλ-Σαουδικής Αραβίας έχουν μπει στον πάγο και μεγάλο μέρος της Μέσης Ανατολής και του ευρύτερου κόσμου κατηγορεί το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες για όλα αυτά. Δεν υπάρχει κανένας λόγος για την ιρανική ηγεσία να διακινδυνεύσει όλα αυτά δίνοντας στο Ισραήλ (ή στις Ηνωμένες Πολιτείες) μια δικαιολογία να κάνει τεράστια ζημιά στο Ιράν, το οποίο θα μπορούσε να αρπάξει την ήττα από τα σαγόνια της νίκης του.

Το Ιράν δεν είχε χτυπήσει ποτέ απευθείας το Ισραήλ από το δικό του έδαφος πριν από το Σάββατο. Ούτε το Ισραήλ δεν έπληξε ποτέ ανοιχτά το ιρανικό έδαφος – όλες οι επιθέσεις του στο Ιράν ήταν είτε στρατιωτικές επιθέσεις σε Ιρανούς στη Συρία, τον Λίβανο και αλλού είτε κρυφές επιθέσεις στο ιρανικό έδαφος, επικαλούμενος επομένως την εύλογη άρνηση. Αυτό ήταν ένα αναγνωρισμένο, πράγματι σαλπιγγόμενο, στρατιωτικό χτύπημα στο Ισραήλ από το Ιράν. Ανοίγει την πόρτα στο Ισραήλ να κάνει τώρα το ίδιο, και το Ισραήλ μπορεί να κάνει πολύ μεγαλύτερη ζημιά στο Ιράν από ό,τι το Ιράν στο Ισραήλ.

Πιθανότερο ένα περιορισμένο χτύπημα

«Μόνο του το Ισραήλ δεν μπορεί να τα βγάλει πέρα. Η αντίδρασή του θα είναι περιορισμένη», εκτίμησε ο αντιπτέραρχος Αθανάσιος Παπανικολάου μιλώντας στο Mega.

Και πρόσθεσε: «Εκτός από βαλλιστικούς πυραύλους που μπορούν να έχουν κάποιο αποτέλεσμα, είναι σχεδόν αδύνατη μια αεροπορική επιδρομή. Είναι μεγάλη απόσταση, πρέπει να περάσει από εναέριους χώρους χωρών οι οποίες πρέπει να το επιτρέψουν. Η Τουρκία δεν θα το επιτρέψει, δεν θα το επιτρέψει η Συρία, το Ιράκ, η Ιορδανία. Εκτός κι αν κάνει κάποια επιχείρηση του στυλ του Ιράκ για να χτυπήσει πυρηνικά εργοστάσια, αλλά και αυτό είναι δύσκολο λόγω της απόστασης».

Εκτιμώ ότι δεν θα γίνει κάτι στο πλαίσιο αυτών που είδαμε αυτές τις ημέρες. Δεν θα είναι μια μαζική επιχείρηση, σημείωσε ο κ. Παπανικολάου.

Πώς και πού αναπτύσσονται οι στρατιωτικές δυνάμεις

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει οι συμμαχίες που «σφυρηλατούνται», αλλά και πώς αναπτύσσονται οι στρατιωτικές δυνάμεις στη Μέση Ανατολή.

Σε κόκκινο συναγερμό βρίσκονται οι στρατιωτικές δυνάμεις της περιοχής με τις συμμαχίες που έχουν διαμορφωθεί να βασίζονται ουσιαστικά σε δύο άξονες:

Από την πλευρά του Ιράν, οι σύμμαχοί του βρίσκονται στο Λίβανο με την Χεζμπολάχ και στην Υεμένη με τους Χούθι. Παρασκηνιακά βρίσκεται η Κίνα, καθώς έχει ενδιαφέρον για τα πετρέλαια του Ιράν αγοράζοντας την πλειονότητα του συγκεκριμένου ορυκτού, μην επιθυμώντας την ανατροπή του καθεστώτος της Τεχεράνης. Παράλληλα, και η Ρωσία θεωρεί το Ιράν ως αυτό που λέμε «τον άνθρωπό της» στο χώρο της Μέσης Ανατολής.

Από την άλλη πλευρά, στο άρμα των συμμάχων του Ισραήλ προσδένονται οι χώρες της Ιορδανίας, οι ΗΠΑ και η Μεγάλη Βρετανία.

Η στάση του Ισραήλ

Ωστόσο, οι υπολογισμοί του Ισραήλ είναι επίσης περίπλοκοι. Το Ιράν εξοπλίζει, χρηματοδοτεί και εκπαιδεύει μια σειρά από περιφερειακούς εχθρούς του Ισραήλ, συμπεριλαμβανομένων της Χαμάς και της Χεζμπολάχ. Οι Ισραηλινοί ηγέτες προετοιμάζονται για μια σύγκρουση με τη Χεζμπολάχ, και ορισμένοι το θεωρούν ακόμη και αναπόφευκτο. Το Ιράν υποστηρίζει επίσης τους Χούτι στην Υεμένη, οι οποίοι επιτίθενται στη διεθνή ναυτιλία στο όνομα του χτυπήματος του Ισραήλ. Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι οι Ισραηλινοί ηγέτες πιστεύουν ότι η διακοπή της ιρανικής επιρροής στην περιοχή είναι ίσως η κορυφαία προτεραιότητα της χώρας.

Επιπλέον, το Ισραήλ πάντα πίστευε ότι η ιερότητα του αποτρεπτικού του μέσου ήταν ζωτικής σημασίας για την επιβίωση του κράτους και την ασφάλεια των πολιτών του. Ξανά και ξανά, το Ισραήλ έχει απαντήσει σε κάθε επίθεση με γνώμονα την πιο θεμελιώδη λογική της θεωρίας αποτροπής: Όταν κάποιος σε χτυπάει, αν θέλεις να βεβαιωθείς ότι δεν θα το ξανακάνει, τον αντεπιτίθεται 10 φορές πιο δυνατά. Η 7η Οκτωβρίου αναβίωσε τη δέσμευση του Ισραήλ σε αυτήν την προσέγγιση, μετά από χρόνια που η χώρα ένιωθε αρκετά ασφαλής ώστε να τραβήξει μερικές από τις γροθιές της για να ζητήσει μεγαλύτερη διεθνή υποστήριξη.

Παρά την τρομερή αποτυχία της ιρανικής επίθεσης, το Ισραήλ μπορεί ακόμα να αισθάνεται την ανάγκη να χτυπήσει το Ιράν κάπου για να αποδείξει ότι ποτέ δεν θα αποθαρρυνθεί από το να απαντήσει για να αποκαταστήσει την αποτρεπτική του δύναμη.

Η αποτυχία της ιρανικής επίθεσης, ωστόσο, καθιστά λιγότερο πιθανή μια τέτοια ισραηλινή απάντηση και το Ισραήλ και ο στρατός του έχουν ήδη γεμάτα τα χέρια τους. Ο πόλεμος με τη Χαμάς είναι σε εξέλιξη και το Ισραήλ έχει σηματοδοτήσει ότι σκοπεύει να εκκαθαρίσει τη Ράφα παρά την εκτεταμένη διεθνή αντίσταση, συμπεριλαμβανομένης της Ουάσινγκτον. Ως αποτέλεσμα του πολέμου, η διεθνής φήμη του Ισραήλ έχει πέσει κατακόρυφα , η υποστήριξη έχει πέσει στις Ηνωμένες Πολιτείες και η προσέγγισή του με τα αραβικά κράτη του Κόλπου βρίσκεται σε παύση. Οι απλοί Ισραηλινοί εύλογα θέλουν να επιστρέψουν σε μια πιο φυσιολογική ζωή και η ισραηλινή οικονομία έχει δεχθεί μεγάλο πλήγμα τόσο από τον πόλεμο όσο και από τη μαζική κινητοποίηση εφέδρων. Αυτή τη στιγμή, ο ισραηλινός στρατός και το μεγαλύτερο μέρος της ισραηλινής κυβέρνησης επιδιώκουν να ρίξουν τα στρατιωτικά προβλήματα, όχι να τα πολλαπλασιάσουν.

«Δεδομένο ότι το Ισραήλ θα ανταποδώσει το χτύπημα»

Ο διεθνολόγος Αλέξανδρος Δεσποτόπουλος εκτίμησε πως είναι δεδομένη η απάντηση του Ισραήλ στο Ιράν.

«Το θέμα είναι πως θα χτυπήσει. Θα χτυπήσει απευθείας το Ιράν ή κάποιο στόχο εκτός Ιράν; Ο τρόπος που έγινε η επίθεση αυτή από το Ιράν επιχειρησιακά προκαλεί κάποια ερωτήματα».

«Ο τρόπος που το έκανε το Ιράν ήταν γιατί ήθελε να δείξει την άμεση εμπλοκή του στον πόλεμο, αφετέρου μπορεί κανείς να εικάσει ότι όλες οι προειδοποιήσεις πριν την επίθεση εξυπηρετεί όποιον θέλει να τελειώσει αυτό τον πόλεμο. ήταν κατά κάποιο τρόπο προειδοποιητικό».

Εκείνο που προκαλεί ανησυχία είναι η απευθείας επίθεση του Ιράν κατά του Ισραήλ, είπε ο κος Δεσποτόπουλος.

«Έγινε μία επίθεση από την Τεχεράνη, όχι κάποιον τρίτο. Ήθελε να στείλει μήνυμα στο Ισραήλ: “τελείωσε τον πόλεμο, αλλιώς θα εμπλακούμε άμεσα”».
Όσο για τον ρόλο της Δύσης, εκτίμησε πως Ευρώπη και ΗΠΑ θα επιχειρήσουν να κατευνάσουν τα πνεύματα, καθώς τα δύο ανοιχτά μέτωπα της Ουκρανίας και της Γάζας μπορούν να την καταστήσουν ανίσχυρη μελλοντικά.

«Η Δύση έχει δύο μέτωπα ανοιχτά, τη Γάζα και την Ουκρανία. Δεν είναι εύκολο να υποστηρίξει δύο ανοιχτά μέτωπα. Η Δύση αυτό που θέλει είναι να κλείσουν αυτά τα δύο μέτωπα γιατί έχουν κρατήσει καιρό. Είναι λογικό να υπάρχουν πιέσεις στον Νετανιάχου να τελειώσει τον πόλεμο», είπε ο Αλέξανδρος Δεσποτόπουλος.

Σύμφωνα με την κοινή ανακοίνωση των οκτώ κρατών, καταστράφηκαν αποθήκες πολεμικού υλικού, πύραυλοι, ρουκέτες, ραντάρ και συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας των Χούθις. Σύμφωνα με ανεξάρτητες εκτιμήσεις οι βομβαρδισμοί δεν κάνουν διαφορά, δεν αποτρέπουν τους Χούθις.

Το βέβαιο είναι ότι ένας περιορισμένος πόλεμος, που άρχισε μετά την αιματηρή εισβολή της Χαμάς στο Ισραήλ, στις 7 Οκτωβρίου, εξελίσσεται σε έναν επικίνδυνο περιφερειακό πόλεμο , με ευρύτερες διεθνείς επιπτώσεις και πάνω από 27.000 άμαχους νεκρούς μέχρι σήμερα.

Σημειώστε και αυτό, η Χαμάς δεν έχει απαντήσει ακόμα στην πρόταση για προσωρινή εκεχειρία, εδώ, ενώ χτες χιλιάδες Ισραηλινοί διαδήλωσαν στο Τελ Αβίβ, ζητώντας από την κυβέρνηση να κάνει «ό,τι χρειάζεται» για να απελευθερωθούν οι όμηροι.

Δύο αναλύσεις για έναν επικίνδυνο πόλεμο

Το Ιράν αιφνιδιάστηκε από την επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου. Δεν είχε ζητηθεί η γνώμη της Τεχεράνης και η επιχείρηση κινδύνευε να παρασύρει το Ιράν σε μια ευρύτερη σύγκρουση που δεν επιθυμούσε. Έξι δισεκατομμύρια δολάρια που επρόκειτο να αποδεσμευτούν από τις Ηνωμένες Πολιτείες σε αντάλλαγμα για την αποφυλάκιση κρατουμένων πάγωσαν και πάλι. Στα δημόσια σχόλια των Ιρανών ηγετών διακρινόταν μια δόση εκνευρισμού απέναντι στη Χαμάς, γράφει σχετικά ο αναλυτής Τζον Σόγιερς στους Financial Times, υπό τον τίτλο «Biden’s dilemma over Iran’s skilled game of chicken».

Αναλυτικότερα και με βάση την απόδοση του άρθρου από το KREPORT:

Σχεδόν τέσσερις μήνες από τότε, το Ιράν σταδιακά έστρεψε την κατάσταση προς όφελός του. Η επίθεση της Χαμάς πλήγωσε το Ισραήλ και αποκάλυψε τα ευάλωτα σημεία  του. Σταμάτησε επίσης τις προσπάθειες να πειστεί η Σαουδική Αραβία να αναπτύξει διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ. Αυτά ήταν οφέλη που μπορούσε να καλλιεργήσει η Τεχεράνη. Σε όλη τη Μέση Ανατολή, μαχητές που εκπαιδεύτηκαν και εξοπλίστηκαν από τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν, αύξησαν την πίεση ενάντια στη διεθνή ναυτιλία στην Ερυθρά Θάλασσα και στις βάσεις που χρησιμοποιούνται από τις αμερικανικές δυνάμεις στο Ιράκ, τη Συρία και τώρα στην Ιορδανία. Η Χεζμπολάχ στον Λίβανο, κατά κάποιο τρόπο η πιο σημαντική από τις ομάδες που υποστηρίζει το Ιράν, αυξάνει τη δυσφορία του Ισραήλ, καθώς συνεχίζει την άγραφη παράδοση της ανταλλαγής πυραύλων από την άλλη πλευρά των συνόρων.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Τζο Μπάιντεν έχει υπερβολικά πολλά με τα οποία πρέπει να ασχοληθεί σε μια εκλογική χρονιά. Ποιος μπορεί να τον κατηγορήσει επειδή ήθελε να αποφύγει μια ακόμα σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, ενώ είναι ακόμα νωπές οι επώδυνες μνήμες από το Ιράκ και το Αφγανιστάν; Το Ιράν επίσης δεν θέλει έναν περιφερειακό πόλεμο. Ωστόσο, η σαφής προτεραιότητα του Μπάιντεν να αποφύγει την κλιμάκωση έχει δώσει στο Ιράν την αυτοπεποίθηση ότι μπορεί να αυξήσει την πίεση, εκτιμώντας ότι οι συνέπειές της θα ήταν διαχειρίσιμες.

Εν τω μεταξύ, η επίθεση του Ισραήλ στη Γάζα έχει χάσει τη δυναμική της, με τους ηγέτες της Χαμάς να είναι ακόμα ζωντανοί και τους Ισραηλινούς ομήρους να βρίσκονται ακόμη σε αιχμαλωσία. Καθώς το σοκ από τη βαρβαρότητα της Χαμάς αμβλύνεται, οι δυτικοί ηγέτες αναζητούν τρόπους να τερματίσουν την κρίση, πρωτοβουλία που εμποδίζεται μόνο από έναν ανυπότακτο Νετανιάχου, ο οποίος αγωνίζεται για την πολιτική του επιβίωση.

Είναι λοιπόν η κρίση στη Γάζα μια νίκη για το Ιράν; 

Σίγουρα υπάρχουν θετικά για την Τεχεράνη. Η στρατηγική του Ιράν για άμυνα εμπροσθοφυλακής – ενίσχυση των πολιτοφυλακών και δημιουργία του λεγόμενου Άξονα της Αντίστασης – έχει αποδειχθεί επιτυχημένη. Κάθε πολιτοφυλακή έχει τη δική της ταυτότητα και κάποιο βαθμό αυτονομίας. Η επίθεση της Χαμάς τον Οκτώβριο δείχνει ότι δεν κατευθύνονται όλες κεντρικά από τους Φρουρούς της Επανάστασης. Πολιτοφυλακές όπως η Kata’ib Hizbollah, μέρος του πλέγματος των ομάδων τις οποίες κατηγορεί η Ουάσιγκτον για την επίθεση με drone που σκότωσε τρεις Αμερικανούς στρατιώτες, έχουν τη δική τους εχθρότητα εναντίον της Αμερικής – ο αρχηγός τους, Αμπού Μαχντί αλ Μουχαντίς, σκοτώθηκε στην επίθεση των ΗΠΑ που το 2020 δολοφόνησε τον Κασέμ Σουλεϊμανί, τον αρχηγό της δύναμης ανορθόδοξου πολέμου και κατασκοπείας του Ιράν.

Όλες αυτές οι πολιτοφυλακές εξαρτώνται από το Ιράν για χρηματοδότηση και όπλα. Οι Χούτι στην Υεμένη, για παράδειγμα, δεν θα ήταν σε θέση να εξαπολύσουν επιθέσεις με πυραύλους και drones στα πλοία της Ερυθράς Θάλασσας ή να καταλάβουν πλοία κατεβάζοντας μαχητές με ελικόπτερα, χωρίς πολύ συγκεκριμένη εκπαίδευση και υλικό από τους Φρουρούς. Κρατώντας τους σε απόσταση αναπνοής, το Ιράν έχει τη δυνατότητα να αρνείται ότι έχει  άμεση εμπλοκή. Έτσι το βάρος της κλιμάκωσης πέφτει στην πλάτη της Αμερικής.

Αλλά την ίδια στιγμή, το Ιράν έχει να αντιμετωπίσει τα δικά του προβλήματα ασφάλειας. Οι εκτεταμένες διαδηλώσεις στους δρόμους στα τέλη του 2022 έδειξαν το βαθύτερο επίπεδο αντίστασης ενάντια στο καθεστώς.

Θεωρούμε το Ιράν ως ενιαίο κράτος. Όμως το καθεστώς πρέπει να αντιμετωπίσει μια ποικιλία περιφερειακών κινημάτων. Οι Βαλούχοι απασχόλησαν για λίγο τη διεθνή ειδησεογραφία τον περασμένο μήνα, μετά από τις επιτυχημένες επιθέσεις στα νοτιοανατολικά της χώρας και την ιρανική απάντηση με πυραύλους κατά του Πακιστάν που αντιμετωπίζει παρόμοια αποσχιστική πρόκληση από τους Βαλούχους. Οι Κούρδοι αποτελούν εξ ίσου μεγάλο πρόβλημα για το Ιράν όπως είναι και για το Ιράκ, τη Συρία και την Τουρκία. Οι αραβόφωνοι στο πλούσιο σε πετρέλαια Χουζιστάν είναι επιρρεπείς σε αναταραχές, και ακόμη και οι αρκετά ενσωματωμένοι Αζέροι, στο βορρά, αντιτίθενται στις εντολές της Τεχεράνης, για παράδειγμα σχετικά με τη γλωσσική πολιτική στα τοπικά μέσα ενημέρωσης.

Η Τεχεράνη

Επιπλέον, το Ιράν έγινε στόχος σουνιτών τρομοκρατών τον περασμένο μήνα, όταν περισσότεροι από 80 άνθρωποι σκοτώθηκαν από παρακλάδι του Ισλαμικού Κράτους που δρα με ορμητήριο το Αφγανιστάν. Η έλλειψη ελέγχου του καθεστώτος αποκαλύφθηκε όταν δεν μπόρεσαν να σταματήσουν την επίθεση ακόμη και μετά από προειδοποίηση από τις ΗΠΑ.

Η μεγαλύτερη ανησυχία στην Τεχεράνη είναι πώς θα διαχειριστεί τη μεταβίβαση της ηγεσίας όταν ο 84χρονος Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ δεν θα είναι πλέον σε θέση να συνεχίσει ως Υπέρτατος Ηγέτης. Η μεταβίβαση της εξουσίας είναι πάντα μια επικίνδυνη στιγμή για τα αυταρχικά καθεστώτα και στο Ιράν δεν υπάρχει κάποιος προφανής διάδοχος. Στα παρασκήνια, συζητείται εάν η εξουσία πρέπει να μετατοπιστεί πιο φανερά στις δυνάμεις ασφαλείας. Η δολοφονία του Σουλεϊμανί το 2020 αφαίρεσε έναν χαρισματικό ηγέτη που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως συνδετική δύναμη για το καθεστώς. Οι εκκλήσεις του Χαμενεΐ προς τους Φρουρούς της Επανάστασης να επιδείξουν «στρατηγική υπομονή» προκαλεί την υποψία ότι υπάρχουν αυξανόμενες εντάσεις ανάμεσα σε αυτούς και τον Υπέρτατο Ηγέτη.

Πέρα απ’ όλα αυτά υπάρχει και το πυρηνικό ζήτημα. Η πυρηνική συμφωνία του 2015 είχε τις αδυναμίες της, αλλά η εγκατάλειψή της από τον Τραμπ επέτρεψε στο Ιράν να ξεφύγει από τα αυστηρά όρια των αποθεμάτων πυρηνικού υλικού του και τη στενή παρακολούθηση του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας. Έτσι το Ιράν πλησιάζει ολοένα και περισσότερο το κατώφλι της πυρηνικής δύναμης. Το ζήτημα, δικαίως, παραμένει καθοριστικός παράγοντας στους υπολογισμούς της ομάδας Μπάιντεν.

Δεν υπάρχει εύκολη απάντηση στο δίλημμα που αντιμετωπίζει ο Λευκός Οίκος για το πώς να αποτρέψει περαιτέρω επιθέσεις από ένοπλες ομάδες. Η ιρανική ηγεσία είναι ικανή στο περίτεχνο παιχνίδι του ποιος θα βλεφαρίσει πρώτος. Μετά την επίθεση στην Ιορδανία αναμένονται αμερικανικά χτυπήματα. Για να πείσουν το Ιράν να χαλιναγωγήσει τους δορυφόρους του, οι ΗΠΑ θα πρέπει να εκμεταλλευτούν τη νευρικότητα του καθεστώτος για τη σταθερότητα στο εσωτερικό. Θα απαιτηθεί τολμηρή διπλωματία σε συνδυασμό με διάθεση για κλιμάκωση.

(*) Ο Τζον Σόγιερς είναι πρώην αρχηγός της ΜΙ6 και πρέσβης της Βρετανίας στον ΟΗΕ

Μέχρι πού θα φτάσουν τα αμερικανικά στρατεύματα στην Μέση Ανατολή

Όταν την προηγούμενη εβδομάδα τρεις Αμερικανοί στρατιώτες σκοτώθηκαν από drones στην Ιορδανία, η κοινή γνώμη στις ΗΠΑ αναρωτήθηκε γιατί, χρόνια αφότου τερματίστηκε η επιχείρηση στο Ιράκ, αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις παραμένουν στην περιοχή, σημειώνουν σε ανάλυσή τους οι New York Times.

Πού βρίσκονται οι δυνάμεις των ΗΠΑ

Περίπου 40.000 Αμερικανοί στρατιώτες σταθμεύουν σε όλη τη Μέση Ανατολή, κυρίως σε χώρες με στενούς δεσμούς με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο αριθμός βέβαια, είναι κατά πολύ μικρότερος από την περίοδο του πολέμου στο Ιράκ και της σύγκρουσης με το Ισλαμικό Κράτος.

Το 2007, μόνο στο Ιράκ, υπήρχαν περισσότεροι από 160.000 Αμερικανοί στρατιώτες. Τώρα έχουν περιοριστεί στις 2.500.

Άλλοι 900 στρατιώτες σταθμεύουν στη Συρία, όπου υποστηρίζουν τις κουρδικές δυνάμεις. Περίπου 350 στελέχη του Στρατού και της Πολεμικής Αεροπορίας σταθμεύουν στη βάση, που δέχθηκε τη δολοφονική επίθεση.

Στην αεροπορική βάση στο Azraq της Ιορδανίας, οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν  περίπου 2.000 στρατιώτες. Πάνω από 13.500  εδρεύουν στο Κουβέιτ και χιλιάδες άλλοι σε χώρες όπως το Μπαχρέιν, το οποίο  φιλοξενεί τον 5^ο Στόλο των ΗΠΑ, και το Κατάρ, στην αεροπορική βάση που χρησιμοποιείται από την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ.

Γιατί υπάρχουν τόσα πολλά στρατεύματα εκεί;

Πριν από τον πόλεμο στη Γάζα, η μείωση της  στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή αποτελούσε στρατηγική επιλογή. Η κυβέρνηση Μπάιντεν αποφάσισε να επικεντρωθεί αφενός στην υποστήριξη της Ουκρανίας ενάντια στη Ρωσία και αφετέρου στην πιθανή απειλή από την Κίνα.

Ωστόσο, αμερικανικά στρατεύματα παρέμειναν εν μέρει στην περιοχή, ώστε να προβάλουν την ισχύ των ΗΠΑ και κυρίως να αποτρέψουν το ενδεχόμενο άμεσου πολέμου του Ιράν με το Ισραήλ.

Από τον πόλεμο στο Ιράκ, στο Ισλαμικό Κράτος

Μέχρι το 2015, ο ISIS ήλεγχε αρκετές πόλεις στο Ιράκ και τη Συρία, συμπεριλαμβανομένης της Μοσούλης και της Ράκα, καθώς και ένα μεγάλο κομμάτι εδάφους κατά μήκος των συνόρων των δύο χωρών. Ένας στρατιωτικός συνασπισμός υπό την ηγεσία των Ηνωμένων Πολιτειών, συμπεριλαμβανομένων των δυνάμεων στη Συρία και το Ιράκ, τον νίκησε. Παρόλο που το 2021  ο αμερικανικός  στρατός κήρυξε την ολοκλήρωση της αποστολής του, ο κίνδυνος νέας περιφερειακής αστάθειας από την δράση εξτρεμιστικών ομάδων, παρέμεινε  ορατός. 

Κινδυνεύουν οι δυνάμεις των ΗΠΑ στην περιοχή;

Μετά την  επίθεση της 7^ης Οκτωβρίου από τη  Χαμάς, ομάδες μαχητών που υποστηρίζονται από το Ιράν,  έχουν εξαπολύσει περισσότερα από 160 χτυπήματα κατά των δυνάμεων των ΗΠΑ στη Συρία, το Ιράκ και την Ιορδανία.

Η επίθεση την προηγούμενη εβδομάδα ήταν η πρώτη που προκάλεσε απώλειες, ενώ άλλοι 19 Αμερικανοί στρατιώτες είχαν τραυματιστεί σοβαρά  σε επιδρομές κατά των αεροπορικών βάσεων Al Asad και Al Tanf στο Ιράκ, τον περασμένο Οκτώβριο.

Είναι ξεκάθαρο ότι ανώτατοι Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι προσπάθησαν   να αποφύγουν γενικευμένη σύρραξη, παρόλο που αντάλλαξαν  κατηγορίες για την πυροδότηση περιφερειακής σύγκρουσης. «Ενώ δεν επιδιώκουμε πόλεμο, ούτε φοβόμαστε ούτε τρέχουμε να ξεφύγουμε από τον πόλεμο», δήλωσε χαρακτηριστικά  ο στρατηγός Χοσεΐν Σαλαμί, αρχηγός του Σώματος των Φρουρών της Επανάστασης του Ιράν.

(*) Συνοπτική απόδοση του θέματος «What are U.S. troops doing in the Middle East?» των NYTimes.

Πηγή: KREPORT

Η κυβέρνηση του Ιράν προχώρησε στη διακοπή του Internet στην Τεχεράνη, σε μια προσπάθεια να αποσοβήσει τη δημοσίευση βίντεο από την εξέγερση που ξεκίνησε στους δρόμους της πρωτεύουσας μετά το θάνατο της Μοχσά Αμίνι.

Οι διαδηλώσεις, οι οποίες μετατράπηκαν σε βίαια επεισόδια, ξεκίνησαν στις 16 Σεπτεμβρίου, μετά το θάνατο της 22χρονης, κουρδικής καταγωγής, Μαχσά Αμίνι, η οποία είχε συλληφθεί από την «αστυνομία ηθών» και ξυλοκοπήθηκε άγρια αφήνοντας την τελευταία της πνοή στο νοσοκομείο. Η άτυχη νεαρή είχε ξυλοκοπηθεί επειδή φόραγε λάθος το χιτζάμπ της…

Έτσι, η κυβέρνηση του Ιράν, όπως αναφέρει ο Guardian, διέκοψε κάθε πρόσβαση στο διαδίκτυο ενώ και σε περιοχές του Κουρδιστάν, αναφέρεται πως δεν υπάρχει Internet, ώστε να μην μεταδίδονται στα social media οι σκηνές ωμής βίας που διαδραματίζονται από την αστυνομία και τους διαδηλωτές.

Δεκάδες οι νεκροί

Τουλάχιστον 31 πολίτες έχουν σκοτωθεί στο Ιράν από την έναρξη των διαδηλώσεων, που καταπνίγονται από τις δυνάμεις ασφαλείας, διαμαρτυρόμενοι για τον θάνατο της νεαρής Μαχσά Αμινί στη διάρκεια της κράτησής της από την αστυνομία ηθών στην Τεχεράνη, σύμφωνα με τη ΜΚΟ Iran Human Rights (IHR).

«Ο ιρανικός λαός βγήκε στους δρόμους για να αγωνιστεί για τα θεμελιώδη δικαιώματά του και την ανθρώπινη αξιοπρέπειά του (…) και η κυβέρνηση απαντά σε αυτές τις ειρηνικές διαδηλώσεις με σφαίρες», κατήγγειλε ο διευθυντής της ΜΚΟ Μαχμούντ Αμίρι-Μόγκανταμ σε ανακοίνωσή του που δόθηκε στη δημοσιότητα έπειτα από έξι ημέρες διαδηλώσεων.

Το γυναικείο κίνημα κατά του χιτζάμπ ανοίγει τις «πύλες της κολάσεως»

Η οργή μεγαλώνει στο Ιράν μετά το θάνατο της Μάχσα Αμίνι, μίας νεαρής γυναίκας που φόρεσε με λάθος τρόπο το χιτζάμπ και έγινε σύμβολο της βαρβαρότητας του καθεστώτος. Από το ιρανικό Κουρδιστάν μέχρι την Τεχεράνη, η οργή ξεχειλίζει, με τους σκληροπυρηνικούς εκπροσώπους του καθεστώτος να περνάνε πλέον στην αντεπίθεση, με μέτρα καταστολής και φίμωσης.

Για έκτη συνεχόμενη ημέρα, πόλεις και πανεπιστήμια βρίσκονται στο επίκεντρο μαζικών διαδηλώσεων κατά του καθεστώτος. Ο θάνατος της Mάχσα Αμίνι στις 16 Σεπτεμβρίου, μετά τη σύλληψή της από περιπολικό της «αστυνομίας ηθών», άναψε τη φλόγα της έντασης.

Η 22χρονη κοπέλα που συνελήφθη σε δρόμο της πρωτεύουσας επειδή φορούσε το χιτζάμπ με «ακατάλληλο τρόπο», έγινε σύμβολο της βαρβαρότητας και της αυθαιρεσίας του ιρανικού καθεστώτος «Γυναίκα, ζωή, ελευθερία», «Κάτω οι δικτάτορες», «Θάνατος στον Χαμενεΐ» φωνάζουν έκτοτε διαδηλωτές, στοχεύοντας το καθεστώς και τα θεμέλιά του, με αφορμή την υποχρεωτική χρήση του χιτζάμπ, δόγμα της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν.

Οι αρχές απάντησαν με ακόμη περισσότερη καταστολή και οι συγκρούσεις έγιναν βίαιες, με τους διαδηλωτές να μην διστάζουν να αντεπιτεθούν κατά της αστυνομίας ή να επιτεθούν σε περιπολικά και αστυνομικά τμήματα. Όπως μετέδωσαν τα ιρανικά πρακτορεία ειδήσεων σήμερα (22/9), επτά διαδηλωτές και τέσσερα μέλη των δυνάμεων ασφαλείας έχουν σκοτωθεί μέχρι στιγμής.

Φρουροί της Επανάστασης

Μέσα στο κλίμα αυτό, οι πανίσχυροι Φρουροί της Επανάστασης ζήτησαν από τις δικαστικές αρχές να συλλαμβάνουν «όσους διαδίδουν ψευδείς ειδήσεις και φήμες» σε σχέση με την Μάχσα Αμίνι σε ανακοίνωσή τους που εκδόθηκε σήμερα (22/9) Στην ανακοίνωσή τους εξέφρασαν τη συμπαράστασή τους στην οικογένεια και τους συγγενείς της 22χρονης κοπέλας.

«Ζητήσαμε από το δικαστικό σώμα να εντοπίσει όσους διαδίδουν ψευδείς ειδήσεις και φήμες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης καθώς και στο δρόμο και που θέτουν σε κίνδυνο την ψυχολογική ασφάλεια της κοινωνίας και να τους αντιμετωπίσει αποφασιστικά», τόνισαν οι Φρουροί οι οποίοι κατέστειλαν διαδηλώσεις στο παρελθόν. «Η βούληση του ιρανικού λαού είναι η εξής: μην λυπάστε τους εγκληματίες», ανέφερε στο ίδιο μήκος κύματος, κύριο άρθρο στην σκληροπυρηνική εφημερίδα Kayhan.

Οι διαδηλώσεις για τον θάνατο της Αμίνι είναι οι μεγαλύτερες στην Ισλαμική Δημοκρατία από το 2019. Οι περισσότερες σημειώνονται στα βορειοδυτικά του Ιράν, όπου κατοικούν κατά κύριο λόγο Κούρδοι, αλλά έχουν εξαπλωθεί επίσης στην πρωτεύουσα και σε τουλάχιστον 50 πόλεις και κωμοπόλεις σε όλη τη χώρα, με την αστυνομία να χρησιμοποιεί βία για να διαλύσει τους διαδηλωτές.

Ένα μέλος μιας ιρανικής φιλοκυβερνητικής παραστρατιωτικής οργάνωσης, του Basij, μαχαιρώθηκε μέχρι θανάτου στη βορειοανατολική πόλη Mασάντ την Τετάρτη, ανέφεραν δύο ημιεπίσημα ιρανικά πρακτορεία ειδήσεων, γεγονός που προκαλεί φόβους νέας ανάφλεξης. Το πρακτορείο Tasnim ανέφερε επίσης ότι ένα άλλο μέλος της οργάνωσης δέχθηκε θανάσιμα πυρά την Τετάρτη στην πόλη Καζβίν από «ταραχοποιούς και συμμορίες». Στα βορειοανατολικά, οι διαδηλωτές φώναζαν «Θα πεθάνουμε, θα πεθάνουμε, αλλά θα πάρουμε πίσω το Ιράν» κοντά σε ένα αστυνομικό τμήμα που πυρπολήθηκε

Το αίτημα για προσωπικές ελευθερίες

Ο θάνατος της Aμίνι έχει αναζωπυρώσει την οργή για ζητήματα όπως οι περιορισμοί στις προσωπικές ελευθερίες στο Ιράν, των αυστηρών μέτρων ενδυμασίας για τις γυναίκες και μιας οικονομίας που βυθίζεται από τις κυρώσεις. Οι αρχές φοβούνται μια αναβίωση των διαδηλώσεων του 2019 που ξέσπασαν για τις αυξήσεις της τιμής της βενζίνης, τις πιο αιματηρές στην ιστορία της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Το Reuters ανέφερε ότι 1.500 σκοτώθηκαν την περίοδο εκείνη.

Οι διαδηλωτές αυτή την εβδομάδα εξέφρασαν επίσης οργή για τον Ανώτατο Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. «Μοτζτάμπα, μακάρι να πεθάνεις και να μην γίνεις Ανώτατος Ηγέτης», εθεάθη να φωνάζει διαδηλωτής στην Τεχεράνη, αναφερόμενος στον γιο του Χαμενεΐ, ο οποίος ορισμένοι πιστεύουν ότι θα μπορούσε να διαδεχθεί τον πατέρα του στην κορυφή του πολιτικού κατεστημένου του Ιράν. Το Reuters δεν μπόρεσε να επαληθεύσει το βίντεο.

Η κουρδική οργάνωσης για τα δικαιώματα Hengaw, ανέφερε ότι ο αριθμός των νεκρών στις κουρδικές περιοχές έχει φθάσει τους 15. Ιρανοί αξιωματούχοι αρνήθηκαν ότι οι δυνάμεις ασφαλείας σκότωσαν διαδηλωτές, υπονοώντας ότι μπορεί να πυροβολήθηκαν από ένοπλους αντιφρονούντες και επιτείνοντας το κλίμα χάους.

Καθώς οι διαδηλώσεις δεν δείχνουν κανένα σημάδι χαλάρωσης, οι αρχές περιόρισαν την πρόσβαση στο Διαδίκτυο. Η Αμίνι συνεληφθη ενω βρισκόταν σε οικογενειακό ταξίδι στην Τεχεράνη. Αυτόπτες μάρτυρες και συγγενείς κατηγορούν τους αστυνομικούς ότι την ξυλοκόπησαν άγρια, χτυπώντας την πολλές φορές στο κεφάλι.

Αργότερα κατέρρευσε και μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο σε κώμα. Στις 16 Σεπτεμβρίου, τρεις μέρες αργότερα, πέθανε. Οι ιρανικές αρχές ισχυρίζονται ότι υπέστη θανατηφόρο καρδιακό επεισόδιο. Η οικογένειά της λέει ότι ήταν απολύτως υγιής. Το τραγικό περιστατικό επανάφερε βίαια στο προσκήνιο τους ισλαμικούς ενδυματολογικούς κώδικες και την αστυνομική αυθαιρεσία στο Ιράν.

Η σημασία του χιτζάμπ στην ιρανική κοινωνία

Από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979, ήταν υποχρεωτικό για τις γυναίκες να φορούν χιτζάμπ στο Ιράν. Η κυβέρνηση βασίζεται σε μέρη του Κορανίου, το ιερό βιβλίο του Ισλάμ και τα Χαντίθ (ρητά του Προφήτη Μωάμεθ) για να δικαιολογήσει την πολιτική της, αν και η μουσουλμανική θρησκευτική γραφή δεν είναι απολύτως σαφής σχετικά με το αν οι γυναίκες πρέπει να καλύπτονται.

Οι ισλαμικοί ενδυματολογικοί κώδικες επιβάλλονται αυστηρά από την «αστυνομία ηθών» της χώρας, η οποία περιφέρεται στους δρόμους με φορτηγά συλλαμβάνοντας άτομα που έχουν «ακατάλληλα» ρούχα. Είναι γνωστές ως gasht-e ershad (περιπολίες καθοδήγησης). Παρά την απειλή σύλληψης, εκατομμύρια Ιρανές γυναίκες αντιτίθενται στο χιτζάμπ, φορώντας το χαλαρά γύρω από το κεφάλι τους και συχνά αφήνοντας τη μαντίλα να πέσει στους ώμους τους.

Η αντίσταση στο υποχρεωτικό χιτζάμπ ήταν σχεδόν άμεση. Αφού ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν Αγιατολάχ Χομεϊνί είπε ότι οι γυναίκες πρέπει να τηρούν τους ισλαμικούς ενδυματολογικούς κώδικες το 1979, υπήρξαν έντονες διαμαρτυρίες, με αποτέλεσμα η κυβέρνηση να διευκρινίσει ότι τα σχόλιά του Χομεϊνί ήταν απλώς μια σύσταση. Έγινε νόμος το 1983. Οι διαμαρτυρίες κατά του χιτζάμπ συνεχίστηκαν σποραδικά έκτοτε, με αποκορύφωμα τις γυναίκες να καίνε τις μαντίλες τους και να χορεύουν στις διαδηλώσεις των τελευταίων ημερών.

«Σύμβολο καταπίεσης»

Πριν από την επανάσταση, όταν το Ιράν διοικούνταν από τον κοσμικό βασιλιά Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί, πολλές Ιρανές φορούσαν το χιτζάμπ. Το έκαναν για διάφορους λόγους, είτε λόγω παράδοσης, ταυτότητας, θρησκευτικής έκφρασης ή οικογενειακής πίεσης. Ωστόσο, σύμφωνα με την Ιρανή ποιήτρια και δημοσιογράφο Aσιέχ Αμίνι, το κύριο πρόβλημα σήμερα είναι ότι οι γυναίκες αναγκάζονται να καλύπτονται, επισημαίνοντας ότι μπορούν να μαστιγωθούν ή να φυλακιστούν επειδή αψηφούν τους ισλαμικούς ενδυματολογικούς κώδικες.

«Δυστυχώς, αυτό έχει οδηγήσει πολλούς ανθρώπους να το μισούν», είπε στο Euronews. «Οι γυναίκες βιώνουν μεγάλη καταπίεση. Δεν αντέχουν αυτή την κυριαρχία και διεκδικούν δικαιώματα. Η αστυνομία λέει ότι είναι εκεί για να συμβουλεύσει» πρόσθεσε. «Αλλά, στην πραγματικότητα, κάθε μέρα, σε όλες τις πόλεις του Ιράν, ελέγχουν το σώμα των γυναικών, το ντύσιμό τους, τα πάντα». «Το χιτζάμπ είναι σύμβολο αυτής της καταπίεσης».

Η Aμίνι, η οποία συνελήφθη επίσης κάποτε από την «αστυνομία ηθών» είπε ότι οι διαδηλώσεις που συγκλονίζουν αυτή τη στιγμή το Ιράν αφορούν πολύ περισσότερα από τους κώδικες ενδυμασίας. «Οι απαιτήσεις των ανθρώπων δεν περιορίζονται στο χιτζάμπ», είπε. «Θέλουν ελευθερία. Θέλουν δημοκρατία. Θέλουν να είναι ελεύθεροι από αυτή την Ισλαμική Δημοκρατία».

Ο θάνατος της Μάχσα Αμίνι έχει επαναφέρει στο προσκήνιο ζητήματα όπως οι προσωπικές ελευθερίες στην Ισλαμική Δημοκρατία και η οικονομία που καταρρέει απο τις πολυετείς κυρώσεις. Σύμφωνα με έναν Ιρανό ακτιβιστή, ο οποίος θέλησε να διατηρήσει την ανωνυμία του, ένα άλλο ζήτημα είναι ότι οι αρχές δεν σέβονται τις διαφορετικές μορφές ενδυμασίας που φορούν οι διάφορες εθνικές και θρησκευτικές ομάδες του Ιράν.

Αντίθετα, η κυβέρνηση προσπαθεί να προωθήσει το μαύρο τσαντόρ, ένα μεγάλο κομμάτι ύφασμα, που αφήνει ακάλυπτο μόνο το πρόσωπο. «Η ισλαμική κυβέρνηση δεν εγκρίνει καν τους άλλους τύπους χιτζάμπ και παραδοσιακών ενδυμάτων σε άλλες εθνοτικές ομάδες», είπε. «Καταπιέζουν ακόμη και εκείνους τους ανθρώπους που στην πραγματικότητα ασκούν τη θρησκεία τους».

Το Ιράν είναι μια μικτή κοινωνία, που περιλαμβάνει μεταξύ άλλων Πέρσες, Κούρδους, Άραβες, και Τουρκμένους. Κάθε εθνοτική ομάδα έχει τα δικά της παραδοσιακά ρούχα και φοράει το χιτζάμπ με διαφορετικούς τρόπους, αλλάζοντας χρώματα, μοτίβα και στυλ. «Είναι πραγματικά δύσκολο να μιλήσουμε για το χιτζάμπ αυτή τη στιγμή», λέει η Αμίνι.