Συνέντευξη

Χρόνης Διαμαντόπουλος

–Κύριε Καθηγητά, είστε επικεφαλής του Κυπριακού Κέντρου του Διεθνούς Ερευνητικού Ινστιτούτου του Όσλο. Πείτε λίγα λόγια για τον ρόλο του και τους στόχους του Κέντρου;

Από την ίδρυσή του το 2005, το Κυπριακό Κέντρο λειτουργεί ως ανεξάρτητο, δικοινοτικό ερευνητικό ίδρυμα. Οργανικά, είναι μία από τις διευθύνσεις του Ερευνητικού Ινστιτούτου του Όσλο για την Ειρήνη, του παλαιότερου και πρωτεύοντος διεθνώς ινστιτούτου ειρήνης. Ταυτόχρονα, οι απευθείας όροι εντολής του Κέντρου από το Κοινοβούλιο και την Κυβέρνηση της Νορβηγίας είναι να συνεισφέρει στην επίλυση του Κυπριακού, συμβάλλοντας τόσο στη διαδικασία επίλυσης, σε συνεργασία με τα Ηνωμένα Έθνη και τη διεθνή κοινότητα, όσο και στον δημόσιο διάλογο για το ζήτημα. Η διασύνδεση μεταξύ της έρευνας, της ενημέρωσης του δημόσιου διαλόγου και της λήψης πολιτικών αποφάσεων βρίσκεται στον πυρήνα των δραστηριοτήτων του Κέντρου. Μέσω του δικτύου, των έργων και των φόρουμ διαλόγου του, το Κέντρο στοχεύει στην ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων και στην ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο γενικότερα. Μετά από 20 και πλέον χρόνια συμβολής στον διακοινοτικό διάλογο για ευαίσθητα ζητήματα, το Κέντρο εξακολουθεί να βρίσκεται σε εξαιρετική θέση για να ασκήσει θετικό αντίκτυπο στη διαδικασία των διαπραγματεύσεων και της συμφιλίωσης στην Κύπρο. Διχαστικά αφηγήματα που έχουν δυστυχώς εδραιωθεί μετά από 60 χρόνια σύγκρουσης και 50 χρόνια διαχωρισμού ύστερα από την εισβολή του ‘74 μπορούν να ξεπεραστούν μόνο μέσω της αντικειμενικής πληροφόρησης και του ισορροπημένου διαλόγου μεταξύ όλων των κοινωνικών ομάδων.

-Στις ημέρες μας οι ιδεολογίες φαίνεται να έχουν υποχωρήσει. Αυτό διακρίνεται και από τον τρόπο που συμπεριφέρεται το εκλογικό σώμα. Κάνει άλματα από τα αριστερά προς τα δεξιά – και το αντίθετο – χωρίς να διακρίνει διαφορές, βασιζόμενο κυρίως σε συνθήματα. Έχουν ευθύνη γι’ αυτό όσοι κυβέρνησαν; Κύριε Τζήμητρα, θα ήθελα να το εξηγήσω περισσότερο. Όταν το 2011 το ΠΑΣΟΚ συγκυβέρνησε με την ΝΔ και το ΛΑΟΣ και το 2015 ο ΣΥΡΙΖΑ επέλεξε για κυβερνητικό εταίρο τους ΑΝΕΛ, δεν «θόλωσαν» τα ιδεολογικά τους χαρακτηριστικά; Όταν ο κ. Τσίπρας χαρακτήριζε «έντιμο εταίρο» τον κ. Καμμένο δεν άμβλυνε τις διαφορές μεταξύ Αριστεράς και Δεξιάς;

Πράγματι, οι ιδεολογίες φαίνεται να υποχωρούν. Δεν πρόκειται, βέβαια, για ελληνικό φαινόμενο, μάλιστα θα έλεγα ότι είναι ίσως εντονότερο στο εξωτερικό. Αυτό έχει να κάνει με διάφορους λόγους. Ένας απ’ αυτούς ήταν η αποδόμηση ιδεολογιών λόγω της αδυναμία τους να προσφέρουν πειστικές απαντήσεις σε μεγάλα ζητήματα ή ακόμα και της αποτυχίας που τους χρεώθηκε για πολλά από τα δεινά του παρελθόντος. Άλλος είναι μια γενικότερη στροφή στη χρησιμοθηρία, σε συνδυασμό με έναν άκρατο καταναλωτισμό και ακραίο καπιταλισμό, που οδήγησε στη σημερινή πραγματικότητα της ολοένα συρρικνούμενης συζήτησης με πολιτικούς όρους.

Κι άλλος είναι η γενικότερη κρίση της παιδείας και άρα της καλλιέργειας κριτικής σκέψης που οδηγεί στις ψευδείς ειδήσεις, στην άκριτη αποδοχή «εναλλακτικής πραγματικότητας» και τελικά στη διευκόλυνση της χειραγώγησης και την έγκριση αν όχι νομιμοποίηση των χειρότερων μορφών εξουσίας. Αυτά είναι τα δεδομένα σήμερα και αν και δεν υποτιμώ καθόλου τις διαφορετικές ικανότητες και προσεγγίσεις της νέας γενιάς, είμαι ανήσυχος για το μέλλον.

Οι οικονομίες τόσο της ελληνοκυπριακής όσο και της τουρκοκυπριακής κοινότητας υποφέρουν από έλλειψη ανταγωνιστικότητας. Λύση του Κυπριακού προβλήματος θα δημιουργούσε ένα σημαντικό “μέρισμα ειρήνης“

Όσον αφορά στο παρελθόν και στο ερώτημά σας για περιόδους συγκυβέρνησης, θα έλεγα ότι το 2015 υπήρχαν συνθήκες έκτακτης ανάγκης. Όλοι τις χαρακτήρισαν έτσι, όπως θα θυμάστε. Και στις έκτακτες ανάγκες προτεραιότητα πάντα είναι η έξοδος από την κρίση και η αποσόβηση των χειρότερων. Εξάλλου του 2015, πράγματι όπως λέτε, είχε προηγηθεί το 2011 με τη συμμετοχή και του ΛΑΟΣ στην κυβέρνηση, που νομιμοποίησε μετά και η ΝΔ.

Πάντως, η αλήθεια είναι πως στην Ελλάδα δεν υπάρχει η πολιτική κουλτούρα των ευρύτερων συνεργασιών και των μεγαλύτερων συνασπισμών που συναντάται στην Ευρώπη.      

-Σύμφωνα με έρευνα που διεξήγαγε το Κυπριακό Κέντρο του Διεθνούς Ερευνητικού Ινστιτούτου του Όσλο για την Ειρήνη (PRIO), πριν από λίγα χρόνια η μη λύση του Κυπριακού δημιουργεί τεράστια οικονομικά ζητήματα καθώς και οι δυο κοινότητες υποφέρουν από το μικρό μέγεθος της αγοράς τους και η διαίρεση του νησιού είναι ο παράγοντας που δεν τους επιτρέπει να αξιοποιήσουν οικονομίες κλίμακας. Τελικά τι ισχύει;

Γιατί πιστεύετε ότι το Κυπριακό παραμένει ανεπίλυτο μισό αιώνα και πλέον από την Τουρκική εισβολή;

Το τεράστιο οικονομικό δυναμικό της Κύπρου παρεμποδίζεται επί του παρόντος από μια σειρά παραγόντων, τους οποίους ενισχύει η διαίρεση του νησιού. Οι οικονομίες τόσο της ελληνοκυπριακής όσο και της τουρκοκυπριακής κοινότητας υποφέρουν από έλλειψη ανταγωνιστικότητας, η οποία προκαλείται, μεταξύ άλλων, από το υψηλό και ασταθές κόστος ενέργειας, τις κακές δημόσιες συγκοινωνίες και τις βαθιά ριζωμένες παθογένειες δεκαετιών, περιλαμβανομένων διαφόρων συμφερόντων. Δεν αποτελεί έκπληξη, επομένως, το γεγονός ότι και οι δυο πλευρές υστερούν σε παραγωγικότητα. Μια λύση του κυπριακού προβλήματος θα δημιουργούσε σημαντικές νέες αγορές για όλη την Κύπρο. Θα άνοιγε την αγορά του 1.6 τρισεκατομμυρίων ευρώ της Τουρκίας στους Ελληνοκύπριους και θα έδινε άμεση πρόσβαση στην αγορά των 23 τρισεκατομμυρίων ευρώ της ΕΕ στους Τουρκοκύπριους. Αυτό θα έδινε μεγάλη ώθηση σε όλο το νησί στον τουρισμό, την τριτοβάθμια εκπαίδευση, τις επαγγελματικές υπηρεσίες και τη ναυτιλία. Λόγω της επίδρασης αυτών των τομέων, θα έφερνε επίσης σημαντική ώθηση στο λιανικό και χονδρικό εμπόριο, στις τιμές των ακινήτων και της γης, με την προσέλκυση σημαντικών ξένων επενδύσεων. 

Λύση του Κυπριακού προβλήματος θα δημιουργούσε ένα σημαντικό «μέρισμα ειρήνης» – τη διαφορά μεταξύ της οικονομικής απόδοσης με λύση και της οικονομικής απόδοσης χωρίς αυτήν. Λύση του Κυπριακού προβλήματος θα μπορούσε να ενισχύσει το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ) έως 11.000 ευρώ κατά κεφαλήν σε σύγκριση με την απουσία λύσης. Η λύση θα αύξανε το συνολικό ΑΕΠ έως και κατά 17,4 δισεκατομμύρια ευρώ σε διάστημα 20 ετών. Η πραγματική αύξηση του ΑΕΠ θα ήταν, κατά μέσο όρο 4,1% με λύση και μόνο 2,3% υπό το status quo. Με έναν συνετό διακανονισμό του περιουσιακού, τα φορολογικά και άλλα έσοδα που θα παραγόταν από ένα τέτοιο μέρισμα ειρήνης θα μπορούσαν να καλύψουν περίπου τα δύο τρίτα των αποζημιώσεων περιουσίας.

Πρέπει να φοβόμαστε από τη βίαιη και απότομη κατάλυση της διεθνούς δικαιοταξίας. Όσα γνωρίζαμε και λαμβάναμε ως δεδομένα, περιλαμβανομένων των στοιχειωδών κανόνων της διεθνούς νομιμότητας τελούν υπό αμφισβήτηση

Όμως πράγματι, δυστυχώς, πάνω από 60 χρόνια μετά τη χάραξη της πράσινη γραμμής και 50 χρόνια μετά τη βίαιη διαίρεση του νησιού, ύστερα από την εισβολή του ’74, το Κυπριακό παραμένει ανεπίλυτο και οι προοπτικές βιώσιμής επίλυσής του είναι όλο και πιο δυσοίωνες. Ίσως να μην εκμεταλλευτήκαμε ευκαιρίες που προέκυψαν, ίσως το ενδεχόμενο λύσης να μας ξέφυγε μέσα από τα χέρια, ίσως να προσδοκούσαμε κάτι καλύτερο που ποτέ δεν ήρθε ή δε θα μπορούσε να έρθει. Το αποτέλεσμα είναι το ίδιο και κάθε μέρα που περνάει τα πράγματα δυσκολεύουν όλο και περισσότερο. Σε τοπικό επίπεδο, οι γενιές της λύσης από ανθρώπους που είχαν ζήσει μαζί φεύγουν και οι νέες γενιές έχουν μια εντελώς διαφορετική αντίληψη και προσέγγιση του θέματος. Σε περιφερειακό και διεθνές επίπεδο, η πραγματικότητα είναι εξαιρετικά δυσχερής, με τη συσσώρευση πιεστικών και διασυνδεδεμένων προβλημάτων (ενεργειακά, Συρία, Λιβύη κλπ.), την ισχυροποίηση αντιπάλων, την αβεβαιότητα συμμάχων και την αποδόμηση θεσμών. Απαιτείται φυσικά ρεαλισμός στη βάση αρχών και κατανόηση της αίσθησης του επείγοντος, στη βάση της συνειδητοποίησης ότι ο χρόνος δε δουλεύει πάντοτε υπέρ ημών. Πάντως, ενώ τα προβλήματα αναζητούνται πάντοτε στο παρελθόν, οι λύσεις τους πάντοτε πρέπει να αναζητούνται έχοντας ως γνώμονα το μέλλον.   

-Ζούμε κατά κοινή ομολογία σε μια εποχή δυστοπίας. Εκτός όλων των άλλων παραγόντων, την επηρεάζει και η Προεδρία Τραμπ στις ΗΠΑ. Η περιοχή της νοτιοανατολικής Ευρώπης απ’ ότι φαίνεται συνεχίζει να ενδιαφέρει τους Αμερικανούς. Πρέπει να φοβόμαστε για κάτι;

Πρέπει να φοβόμαστε από τη βίαιη και απότομη κατάλυση της διεθνούς δικαιοταξίας. Όσα γνωρίζαμε και λαμβάναμε ως δεδομένα, περιλαμβανομένων των στοιχειωδών κανόνων της διεθνούς νομιμότητας τελούν υπό αμφισβήτηση, αν δεν έχουν ήδη περιθωριοποιηθεί και πρακτικά ακυρωθεί. Από τη διεθνή τάξη στη βάση αρχών, με όσα προβλήματα και περιορισμούς και αν υπήρχαν, περάσαμε, σχεδόν σε μια νύχτα, στην κανονικοποίηση της εξαίρεσης και τη νομιμοποίηση του εκφοβισμού.

Ούτε οι εχθροί ούτε οι φίλοι είναι παντοτινοί στις διεθνείς σχέσεις και δυστυχώς πια οι ΗΠΑ μας υπενθυμίζουν οδυνηρά το δεύτερο. Παραπέταξαν την Ευρώπη χωρίς δεύτερη σκέψη κι η Ευρώπη με τη σειρά της παραπέταξε τις αρχές της.Όμως Ευρώπη χωρίς αρχές, δεν είναι Ευρώπη, δεν είναι τίποτε. Δεν έχει τη δυνατότητα, κι ούτε πρέπει, να ανταγωνιστεί αυταρχικά καθεστώτα, απαλλαγμένα από τη λογοδοσία, ούτε λαούς και κράτη που φαντασιώνονται μόνο ισχυρούς άνδρες ως ηγέτες. Κι ούτε μπορεί – και καλώς – να ανταπεξέλθει σε κουλτούρες χειραψίας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει πει πως θέλει να γίνει πιο γεωπολιτική. Όμως, κατά την άποψή μου, πιο γεωπολιτική αναγκαστικά θα σήμαινε και πιο συναλλακτική, άρα και πιο απομακρυσμένη από αρχές και κανόνες που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Αυτό για μένα θα ήταν καταστροφικό, ειδικά αν γινόταν πρόχειρα και βεβιασμένα.  

Tο 2015 υπήρχαν συνθήκες έκτακτης ανάγκης. Όλοι τις χαρακτήρισαν έτσι… Και στις έκτακτες ανάγκες προτεραιότητα πάντα είναι η έξοδος από την κρίση και η αποσόβηση των χειρότερων

Τον ίδιο προβληματισμό έχω και για τη χώρα μας. Στα πλαίσια αυτής της συναλλακτικής νοοτροπίας, τι γίνεται με κράτη, όπως η Ελλάδα και η Κύπρος, που έχτισαν όλη την εξωτερική τους πολιτική – ή, τουλάχιστον, το αφήγημά της – στη βάση των αρχών και των κανόνων του διεθνούς δικαίου; Ούτε μπορούμε, ούτε πρέπει, να ανταγωνιστούμε στη βάση αυτή ας πούμε ισχυρότερους αναθεωρητικούς γείτονες. Καλό θα ήταν να το έχουμε υπόψη μας αυτό όταν λέμε πως δεν είναι η στιγμή να μιλήσουμε για νομιμότητα όταν αυτή παραβιάζεται αλλού ή όταν λ.χ. παρακάμπτουμε αποφάσεις του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου. Διαφορετικά υποσκάπτουμε τόσο το ουσιαστικό υπόβαθρο των θέσεων και των διεκδικήσεών μας όσο και την αξιοπιστία των επιχειρημάτων μας. Όπως και η Ευρώπη, αλλά και κάθε σοβαρό κράτος, έτσι και η Ελλάδα δεν είναι τίποτε χωρίς αρχές. Βεβαίως και πρέπει να ασκούμε την εξωτερική μας πολιτική με πραγματισμό. Όμως να πρόκειται για μια εξωτερική πολιτική ρεαλιστική, αλλά στη βάση αρχών. Ευέλικτη, αλλά όχι μόνο συναλλακτική. Και σαφώς, μια πολιτική χαρακτηρισμένη από αξιοπρέπεια, που να μας καθιστά συμμάχους και ισότιμους εταίρους κι όχι αναλώσιμους πελάτες ή φόρου υποτελείς που κανείς δε θα υπολογίζει πραγματικά σε βάθος χρόνου – ίσως ούτε κι εμείς οι ίδιοι.   

Ειδικότερα, στην ανάρτησή του ανέφερε τα εξής:

«Χθες ήταν η τελευταία μέρα της καλοκαιρινής μου πρακτικής άσκησης στο Ινστιτούτο Αλέξης Τσίπρας. Είμαι πολύ ευγνώμων για τις ανεκτίμητες γνώσεις που απέκτησα για την ελληνική πολιτική και για όλους τους εντυπωσιακούς ανθρώπους που γνώρισα. Ευχαριστώ πολύ τον Αλέξη Τσίπρα, την ομάδα του και το Κέντρο Ευρωπαϊκών Σπουδών του Χάρβαρντ που μου έδωσε τη δυνατότητα να περάσω έναν μήνα στην Αθήνα».

Στο άρθρο, μεταξύ άλλων, η αρθρογράφος Michelle Goldberg γράφει πως «αυτήν την εβδομάδα, ο Τσίπρας συγκάλεσε μια Διάσκεψη στην Αθήνα με προοδευτικούς από την Ευρώπη, την Τουρκία, τη Λατινική Αμερική και τις Ηνωμένες Πολιτείες για να συζητήσουν την παγκόσμια κρίση της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Ήταν η δεύτερη τέτοια συνάντηση που οργάνωσε, και η πρώτη από την επανεκλογή του Τραμπ. Μεταξύ των ομιλητών ήταν ο γερουσιαστής Μπέρνι Σάντερς, ο οποίος συμμετείχε εξ αποστάσεως».

«Οι ακροδεξιοί εξτρεμιστές σε όλο τον κόσμο οργανώνονται αποτελεσματικά, και νομίζω ότι ήρθε η ώρα να οικοδομήσουμε ένα διεθνές προοδευτικό σοσιαλιστικό κίνημα, και αυτό είναι ένα βήμα προς τα εμπρός», είπε.

Την ίδια ώρα, «οι προοδευτικές δυνάμεις, η αριστερά και οι σοσιαλιστικές δυνάμεις, έχασαν τον τρόπο επικοινωνίας με τον κόσμο,” μου είπε ο Αλέξης Τσίπρας, αριστερός πρώην πρωθυπουργός της Ελλάδας. Έγιναν, είπε, “πιο συστημικές», τονίζει η αρθρογράφος.

Αναλυτικά το άρθρο:

Αποτελεί μια παράξενη ειρωνεία ότι τα τελευταία χρόνια η εθνικιστική δεξιά έχει γίνει πολύ καλύτερη στην διεθνή οργάνωση και συντονισμό από την φαινομενικά κοσμοπολίτικη αριστερά. Η Συντηρητική Πολιτική Δράση, ή CPAC, έγινε παγκόσμια κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του Ντόναλντ Τραμπ· διοργανώνει συγκεντρώσεις στο Ισραήλ, τη Νότια Κορέα, την Ουγγαρία και την Αργεντινή, μεταξύ άλλων χωρών. Οι Αμερικανοί συντηρητικοί έχουν ένα αυξανόμενο πάνθεον διεθνών ηγετών από τους οποίους αντλούν έμπνευση, συμπεριλαμβανομένων των Βίκτορ Όρμπαν από την Ουγγαρία, Ναΐμπ Μπουκέλε από το Ελ Σαλβαδόρ και Χαβιέ Μιλέι από την Αργεντινή.

Αυτή η διεθνής δεξιά ανταλλάσσει ιδέες και memes. Τα μέλη της στηρίζουν το ένα το άλλο πέρα από τα σύνορα. Ένα σταθερό ρεύμα Αμερικανών συντηρητικών στελεχών, συμπεριλαμβανομένου του επιδραστικού στρατηγού Κρις Ρούφο, έχει περάσει από το κρατικά ευθυγραμμισμένο Ινστιτούτο Δούναβη στην Ουγγαρία, μαθαίνοντας από την επιτυχημένη πορεία της χώρας στη χρήση του κράτους για να συντρίψει τις φιλελεύθερες θεσμικές δομές. Νωρίτερα φέτος, μέλη του κινήματος Make America Great Again από τον Άλεξ Τζόουνς μέχρι τον Αντιπρόεδρο JD Βανς συσπειρώθηκαν γύρω από έναν υπερεθνικιστή Ρουμάνο προεδρικό υποψήφιο που είχε αποκλειστεί λόγω κατηγοριών για ρωσική παρέμβαση. Αυτή την εβδομάδα, η εθνικιστική ομάδα Patriots for Europe Foundation διοργάνωσε μια Διάσκεψη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με μέλη της δεξιάς κυβέρνησης της Ινδίας, με στόχο την οικοδόμηση μιας συμμαχίας βασισμένης στην «πολιτισμική κυριαρχία» -σε αντίθεση με τα οικουμενικά ανθρώπινα δικαιώματα- και την πάλη κατά του ισλαμισμού.

Δεν υπάρχει τίποτα που να συγκρίνεται με αυτό το παγκόσμιο δίκτυο, στην άλλη πλευρά -των προοδευτικών- το οποίο είναι ένα σημάδι της βαθιάς κρίσης της αριστεράς.

Εν μέρει, το πρόβλημα των προοδευτικών είναι ζήτημα αδράνειας. Για δεκαετίες, όταν οι άνθρωποι της αριστεράς συντονίζονται πέρα από τα σύνορα, συχνά το κάνουν μέσω φιλελεύθερων θεσμών: διεθνών οργανισμών όπως ο ΟΗΕ, διεθνών ΜΚΟ, ακαδημαϊκών συνεδρίων.

Αυτοί οι θεσμοί τείνουν να ευνοούν τρόπους επικοινωνίας που είναι εξαιρετικά εξειδικευμένοι και γραφειοκρατικοί. (Για να είναι μέρος της σφαίρας του Ο.Η.Ε., για παράδειγμα, οι grassroots φεμινιστικές ομάδες συχνά πρέπει να μάθουν τη γλώσσα του: “ενσωμάτωση θεμάτων φύλου,” “S.H.R.H.,” “φορείς υποχρεώσεων.”) “Οι προοδευτικές δυνάμεις, η αριστερά και οι σοσιαλιστικές δυνάμεις, έχασαν τον τρόπο επικοινωνίας με τον κόσμο,” μου είπε ο Αλέξης Τσίπρας, αριστερός πρώην πρωθυπουργός της Ελλάδας. Έγιναν, είπε, “πιο συστημικές.”

Και τώρα τα συστήματα που στήριζαν την αριστερά – ιδίως στον πανεπιστημιακό χώρο και οι μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί — είναι υπό συντονισμένη επίθεση. “Η αριστερά βασικά εξαρτιόταν από μια φανταστική άποψη της σταθερότητας των θεσμών,” είπε ο Σουμπίρ Σίνχα, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου, ο οποίος έχει μελετήσει τους δεσμούς μεταξύ των ακροδεξιών κινημάτων στην Ινδία και την Ευρώπη. Οι προοδευτικοί, είπε, ούτε ανέμεναν ούτε σχεδίασαν πώς θα μπορούσαν να απαντήσουν στο κεντρικό ερώτημα της εποχής μας: «Πώς θα κάνεις πολιτική όταν το έδαφος έχει αλλάξει τόσο δραματικά κάτω από τα πόδια σου;»

Μέρος αυτού του σχεδιασμού έχει αρχίσει πια, αν και καθυστερημένα. Αυτήν την εβδομάδα, ο Τσίπρας συγκάλεσε μια Διάσκεψη στην Αθήνα με προοδευτικούς από την Ευρώπη, την Τουρκία, τη Λατινική Αμερική και τις Ηνωμένες Πολιτείες για να συζητήσουν την παγκόσμια κρίση της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Ήταν η δεύτερη τέτοια συνάντηση που οργάνωσε, και η πρώτη από την επανεκλογή του Τραμπ. Μεταξύ των ομιλητών ήταν ο γερουσιαστής Μπέρνι Σάντερς, ο οποίος συμμετείχε εξ αποστάσεως. «Οι ακροδεξιοί εξτρεμιστές σε όλο τον κόσμο οργανώνονται αποτελεσματικά, και νομίζω ότι ήρθε η ώρα να οικοδομήσουμε ένα διεθνές προοδευτικό σοσιαλιστικό κίνημα, και αυτό είναι ένα βήμα προς τα εμπρός», είπε.

Μια πρόκληση για την αριστερά είναι να καταλάβει πάνω σε τι θα χτιστεί αυτό το κίνημα. Η Δεξιά έχει μια σαφή εικόνα του κόσμου που θέλει να δημιουργήσει, μια εικόνα που φαίνεται ουτοπική για τους υποστηρικτές της, όσο δυστοπική κι αν φαίνεται για τους υπόλοιπους από εμάς. Έχει μια αίσθηση δυναμικής και πεπρωμένου. Αυτό είναι που έχουν χάσει οι προοδευτικοί, πρώτα με την πτώση του κομμουνισμού και στη συνέχεια με την παρακμή του φιλελευθερισμού. Ένα από τα πιο συχνά επαναλαμβανόμενα αποφθέγματα του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ Τζούνιορ από τον Μπαράκ Ομπάμα ήταν το εξής: «Η καμπύλη του ηθικού σύμπαντος είναι μακρά, αλλά κλίνει προς τη δικαιοσύνη.» Μέχρι πριν από περίπου μια δεκαετία, φαινόταν, τουλάχιστον σε κοσμοπολίτικους κύκλους, ότι ο κόσμος κινείτο αναπόφευκτα προς τον διαφωτισμό, περισσότερη ισότητα και βαθύτερη ολοκλήρωση.

Ιδιαίτερα μετά την επανεκλογή του Τραμπ, αυτή η αισιοδοξία έχει σε μεγάλο βαθμό εξαφανιστεί. Εκτός από τις αριστερές παρυφές, όπου οι άνθρωποι συνεχίζουν να καλλιεργούν χιλιαστικές ελπίδες επανάστασης, η κυρίαρχη προοδευτική διάθεση φαίνεται να είναι ένας συνδυασμός σύγχυσης και απελπισίας. “Το πρόβλημα είναι ότι έχουμε χάσει το όραμά μας για το μέλλον και την ικανότητά μας να πείσουμε τους ανθρώπους ότι αν οι προοδευτικοί αναλάβουν τη διακυβέρνηση, το μέλλον τους θα είναι διαφορετικό,” μου είπε ο Τσίπρας. “Πρέπει να το συζητήσουμε αυτό ανοιχτά.”

Ρώτησα τον Τσίπρα αν βλέπει παγκόσμιους ηγέτες που δημιουργούν ένα μοντέλο που θα μπορούσε να αντισταθμίσει την αυταρχική απειλή. Ήταν επιφυλακτικός. Ως παιδί, είπε, ήταν μέλος της κομμουνιστικής νεολαίας της Ελλάδας. Μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, άρχισε να πιστεύει ότι μια κοινωνία δεν μπορεί να είναι ελεύθερη και να βασίζεται στην ισότητα χωρίς δημοκρατία. Αυτές τις μέρες, είπε, έχει αρχίσει να πιστεύει ότι η κατάσταση είναι τόσο σοβαρή που, δυστυχώς, “πρέπει να αγωνιστούμε όχι για έναν δημοκρατικό σοσιαλισμό, αλλά για έναν δημοκρατικό καπιταλισμό,” που θα αντιτίθεται στην ανερχόμενη ολιγαρχία και στον αυταρχισμό. Το να βρούμε πώς ένα τέτοιο σχέδιο μπορεί να προσεγγίσει την κατακερματισμένη προσοχή των ανθρώπων και να μιλήσει στις υπό διαμόρφωση ελπίδες τους, είναι ένα πολύ μεγάλο διακύβευμα. Που καθιστά την πραγματοποίηση των πρώτων μικρών βημάτων ακόμη πιο σημαντική.

Ο κ. Σάντερς μίλησε μέσω διαδικτύου στη διάσκεψη παραχωρώντας συνέντευξη στη δημοσιογράφο Δώρα Αναγνωστοπούλου και τον ηθοποιό Αιμίλιο Χειλάκη μίλησε αναλυτικά για τις διεθνείς προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο πλανήτης με την άνοδο της ακροδεξιάς σε ΗΠΑ και Ευρώπη, ασκώντας δριμεία κριτική στον Ντόναλντ Τραμπ και τον Έλον Μασκ που συμμετείχε μέχρι πρόσφατα στην κυβέρνηση.

Παράλληλα μίλησε για τους κινδύνους που ενέχει η διάδοση του ΑΙ, αλλά και για τη γενοκτονία που πραγματοποιεί το Ισραήλ στη Γάζα, χωρίς ωστόσο να χρησιμοποιεί τη συγκεκριμένη λέξη.

Κριτική σε Τραμπ – Μασκ

Αναφερόμενος στον Ντόναλντ Τραμπ τόνισε ότι το 1% στις αναπτυγμένες χώρες κατέχει το συντριπτικό ποσοστό των μέσων παραγωγής και εξήγησε ότι άνθρωποι σαν τον Έλον Μασκ μπορούν να ρίχνουν όσα χρήματα θέλουν στις εκλογικές καμπάνιες των πολιτικών που θα εξυπηρετήσουν τα συμφέροντά τους.

Τόνισε επίσης ότι για πρόσωπα όπως ο Τραμπ και ο Μασκ, η δημοκρατία είναι απλά ένα εμπόδιο στο να επιτυγχάνουν τους οικονομικούς τους στόχους και γι’ αυτό ο Τραμπ έχει «αδυναμία» σε αυταρχικούς ηγέτες όπως ο Βλαντίμιρ Πούτιν.

Τι είπε για την τεχνητή νοημοσύνη και τη Μέση Ανατολή

Αναφερόμενος στην εξάπλωση της τεχνολογίας AI είπε ότι θα πρέπει η Αριστερά να δώσει ολοκληρωμένες απαντήσεις μέσω ενός διαφορετικού υποδείγματος, έτσι ώστε να μην καταλήξει αυτή η τεχνολογία στα χέρια των ίδιων που κατέχουν τους τεχνολογικούς κολοσσούς. Όπως εξήγησε, αν αυτό συμβεί, τότε η τεχνολογία αυτή θα εξυπηρετήσει αποκλειστικά τους κατόχους της και θα λειτουργήσει αποκλειστικά για να βγάλει εκτός της αγοράς εργασίας εκατομμύρια εργαζόμενους.

Εκτενή αναφορά έκανε επίσης στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, κάνοντας λόγο για μια «αηδιαστική» πολεμική εκστρατεία του Μπέντζαμιν Νετανιάχου στη Γάζα.

«Ως Εβραίος, που έχει χάσει μέλη της οικογένειάς του στο Ολοκαύτωμα, μπορώ να πω ότι ο αντισημιτισμός είναι μια αποκρουστική ιδεολογία, αλλά δεν είναι αντισημιτικό το να είναι κανείς εναντίον της κυβέρνησης Νετανιάχου». Χαρακτήρισε δε, την εκστρατεία του Ισραήλ «ρατσιστική».

«Ο Νετανιάχου είναι εγκληματίας πολέμου. Η Χαμάς είναι εγκληματίες πολέμου. Αν επιτραπεί στον Νετανιάχου να κάνει όσα κάνει χωρίς συνέπειες, θα είναι ένα μήνυμα προς όλους τους δικτάτορες στον κόσμο να κάνουν το ίδιο», τόνισε καταληκτικά ο Μπέρνι Σάντερς.

Στις 20:15 είναι προγραμματισμένη η ομιλία του Αλέξη Τσίπρα, στην οποία αναμένεται να υπογραμμίσει ότι οι πολιτικές και οι αιτίες που μας οδήγησαν στην κρίση δεν μπορούν να αποτελούν τη συνταγή της διεξόδου.

«Η πρόκληση της τρέχουσας δεκαετίας δεν μπορεί να είναι άλλη από τον τερματισμό της διαρκούς πορείας απόκλισής μας από τον σκληρό πυρήνα των χωρών της ΕΕ, σε όλα τα επίπεδα. Στην οικονομία, στο εισόδημα, στο κράτος δικαίου, στο κοινωνικό κράτος και στις δημόσιες υποδομές. Ο τερματισμός της απόκλισης και η έναρξη μιας πορείας σταδιακής σύγκλισης», θα υπογραμμίσει στην ομιλία του ο πρώην πρωθυπουργός, σύμφωνα με πληροφορίες.

«Σίγουρα δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις και απαντήσεις. Υπάρχει όμως άλλος δρόμος. Άλλη κατεύθυνση την οποία πρέπει άμεσα να ακολουθήσουμε. Σε κάθε περίπτωση ο δρόμος της διεξόδου είναι γνωστός, οι πολιτικές και κυρίως οι αιτίες που μας οδήγησαν στη κρίση, δεν μπορούν να αποτελούν τη συνταγή της διεξόδου», θα επισημάνει ακόμα.

Δείτε εικόνες από την εκδήλωση:

Το πρόγραμμα

Συντονιστές Αντώνης Αντζολέτος, αρχισυντάκτης πολιτικού ρεπορτάζ «ΣΚΑΙ», δημοσιογράφος «η Καθημερινή», Κατερίνα Τσαμούρη, δημοσιογράφος Star TV- Παραπολιτικά

17:15 Εισαγωγική Ομιλία Γιώργος Χουλιαράκης, υπουργός Οικονομικών 2015-2019

17:30- 19:00 Πρώτη θεματική ενότητα

«Συμπεράσματα και προτάσεις για την αντιμετώπιση της ακρίβειας»

– Παρουσίαση Έρευνας ΚΕΠΕ, Γιώργος Ιωαννίδης
– Παρουσίαση Έρευνας της Metron Analysis, Στράτος Φαναράς /Γιάννης Μπαλαμπανίδης

Παρεμβαίνουν:

• Επιστήμη Οικονομοπούλου, Clifford Chance, Δικηγόρος – εξειδίκευση δίκαιο της ενέργειας και ανταγωνισμός
• Θωμάς Μαλούτας, Ομότιμος Καθηγητής Τμήματος Γεωγραφίας Χαροκόπειου Πανεπιστημίου
• Μαρία Καραγιάννη, Συντονίστρια Προγραμμάτων Στέγασης Αναπτυξιακή Μείζονος Αστικής Θεσσαλονίκης Α.Ε.-Αναπτυξιακός Οργανισμός Τοπικής Αυτοδιοίκησης
• Τάκης Κορκολής, Διευθυντής Ινστιτούτου ΕΝΑ

19:00-20:00 Δεύτερη θεματική ενότητα

«Προκλήσεις και προοπτικές της ελληνικής οικονομίας»

Παρεμβαίνουν:

• Νίκος Χριστοδουλάκης, υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών 2001-2004
• Λούκα Κατσέλη, υπουργός Οικονομίας/Υπουργός Εργασίας 2009-2011
• Γιάννης Δραγασάκης, αντιπρόεδρος της κυβέρνησης/ υπουργός Οικονομίας 2015-2019

– Παρέμβαση από την υποψήφια πρωθυπουργό Νέου Λαϊκού Μετώπου Γαλλίας, Lucie Castets

20:15 Ομιλία Αλέξη Τσίπρα

Κορυφαία στιγμή αναμένεται να είναι η ομιλία του Αλέξη Τσίπρα στις 20:15 ενώ θα έχει προηγηθεί η παρέμβαση της Lucie Castets, υποψήφιας Πρωθυπουργός του Νέου Λαϊκού Μετώπου η οποία θα αναφερθεί «στις προοπτικές που έχει η ανάπτυξη ενός κυβερνητικού προγράμματος στην Ευρώπη, σήμερα, που να ενώνει τις προοδευτικές δυνάμεις».

Νωρίτερα θα έχει υπάρξει πολιτικό «τραπέζι» όπου θα μετάσχουν οι πρώην υπουργοί Οικονομικών, Λούκα Κατσέλη, Νίκος Χριστοδουλάκης και Γιάννης Δραγασάκης.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση που εκδόθηκε «Το Ινστιτούτο Αλέξη Τσίπρα για την Ειρήνη, τη Δικαιοσύνη και τη Βιώσιμη Ανάπτυξη πραγματοποιεί ημερίδα με θέμα “Αντιμετώπιση της ακρίβειας, οι προκλήσεις και οι προοπτικές της ελληνικής οικονομίας” που θα πραγματοποιηθεί στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, την Τρίτη 22 Οκτωβρίου 2024.

Διανύουμε μια κρίσιμη περίοδο για τις διεθνείς και ευρωπαϊκές οικονομικές εξελίξεις, που χαρακτηρίζεται από αυξημένη αβεβαιότητα, γεωπολιτικό κατακερματισμό και οικονομική επιβράδυνση. Η ακρίβεια διογκώνεται και όλο και περισσότεροι πολίτες δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις ανάγκες της καθημερινότητας, με τις προκλήσεις για την ανάπτυξη, την εργασία, τη μεσαία και μικρομεσαία επιχειρηματικότητα, να γίνονται όλο και πιο εμφανείς.

Η ανάγκη για αξιόπιστες προοδευτικές μεταρρυθμίσεις και τομεακές πολιτικές, για τη βιώσιμη ανάπτυξη, την κοινωνική δικαιοσύνη και την ανθεκτικότητα, είναι επιτακτική.

Στο πλαίσιο αυτό, ο πρώην Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομίας Γιώργος Χουλιαράκης, ο οποίος θα ανοίξει την ημερίδα, θα αναφερθεί στις προκλήσεις και τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας.

Ο Γιώργος Ιωαννίδης θα παρουσιάσει έρευνα του ΚΕΠΕ με θέμα “Εκτίμηση Δείκτη Τιμών Καταναλωτή για τα νοικοκυριά βάσει του εισοδήματός τους”. Παράλληλα, ο Στράτος Φαναράς και ο Γιάννης Μπαλαμπανίδης θα παρουσιάσουν έρευνα της Metron Αnalysis με θέμα “Ακρίβεια και κόστος ζωής”.

Ειδικοί από τον τομέα της ενεργειακής πολιτικής (Επιστήμη Οικονομοπούλου, Δικηγόρος – Clifford Chance) και της στεγαστικής πολιτικής (Θωμάς Μαλούτας Ομότιμος Καθηγητής, Τμήμα Γεωγραφίας, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο και Μαρία Καραγιάννη- Προγράμματα Στέγασης Μείζονος Αστικής Θεσσαλονίκης) όπως και ο Δ/ντής του Ινστιτούτου ΕΝΑ Τάκης Κορκολής, θα αναφερθούν στη σημασία που έχει η αντιμετώπιση της ακρίβειας και των ανισοτήτων με την προώθηση πολιτικών που προασπίζουν  τα δημόσια αγαθά και υπηρεσίες, εξασφαλίζοντας παράλληλα όρους υγιούς ανταγωνισμού στην αγορά απέναντι σε πρακτικές καρτέλ.

Στη δεύτερη ενότητα της εκδήλωσης θα συζητήσουν τρεις πρώην Υπουργοί Οικονομίας προοδευτικών κυβερνήσεων, που θα καταθέσουν τις προτάσεις τους για την σύγκλιση με την ΕΕ, την αντιμετώπιση της κρίσης ακρίβειας και την βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη.

Στη συζήτηση θα παρέμβει η υποψήφια Πρωθυπουργός του Νέου Λαϊκού Μετώπου, Lucie Castets, που θα μεταφέρει την εμπειρία από την Γαλλία και θα αναφερθεί στις προοπτικές που έχει η ανάπτυξη ενός κυβερνητικού προγράμματος στην Ευρώπη, σήμερα, που να ενώνει τις προοδευτικές δυνάμεις».

Αναλυτικά το πρόγραμμα της ημερίδας

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΕΡΙΔΑΣ

«Αντιμετώπιση της ακρίβειας, οι προκλήσεις και οι προοπτικές της
ελληνικής οικονομίας»
Τρίτη, 22 Οκτωβρίου 2024   /   Δημοτικό Θέατρο Πειραιά

16:30 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ

17:15 ΕΝΑΡΞΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ

Συντονιστές Αντώνης Αντζολέτος, Αρχισυντάκτης πολιτικού ρεπορτάζ «ΣΚΑΙ», Δημοσιογράφος «η Καθημερινή»
Κατερίνα Τσαμούρη, Δημοσιογράφος StarTV- Παραπολιτικά

17:15 Εισαγωγική Ομιλία Γιώργος Χουλιαράκης, Υπουργός Οικονομικών 2015-2019

17:30- 19:00 1η ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ

«Συμπεράσματα και προτάσεις για την αντιμετώπιση της ακρίβειας»

• Παρουσίαση Έρευνας ΚΕΠΕ, Γιώργος Ιωαννίδης
• Παρουσίαση Έρευνας της MetronAnalysis,Στράτος Φαναράς/Γιάννης Μπαλαμπανίδης

Παρεμβαίνουν :

• Επιστήμη Οικονομοπούλου, CliffordChance, Δικηγόρος – εξειδίκευση δίκαιο της ενέργειας και ανταγωνισμός
• Θωμάς Μαλούτας,Ομότιμος Καθηγητής Τμήματος Γεωγραφίας Χαροκόπειου Πανεπιστημίου
• Μαρία Καραγιάννη,Συντονίστρια Προγραμμάτων Στέγασης Αναπτυξιακή Μείζονος Αστικής Θεσσαλονίκης Α.Ε.-Αναπτυξιακός Οργανισμός Τοπικής Αυτοδιοίκησης
• Τάκης Κορκολής, Διευθυντής Ινστιτούτου ΕΝΑ

19:00-20:00 2η ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ

«Προκλήσεις και προοπτικές της ελληνικής οικονομίας»

Παρεμβαίνουν:

• Νίκος Χριστοδουλάκης, Υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών 2001-2004
• Λούκα Κατσέλη, Υπουργός Οικονομίας/Υπουργός Εργασίας 2009-2011
• Γιάννης Δραγασάκης, Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης/ Υπουργός Οικονομίας2015-2019

Παρέμβαση από την υποψήφια Πρωθυπουργό Νέου Λαϊκού Μετώπου Γαλλίας, LucieCastets

20:15 Ομιλία Αλέξης Τσίπρας

Το Ινστιτούτο Αλέξης Τσίπρας (ΙΑΤ) ανακοίνωσε με νόημα “θα επιδιώξουμε να είστε μέρος της προσπάθειάς μας να αναδείξουμε σύγχρονα θέματα που αφορούν τις μεγάλες προκλήσεις που ζει η κοινωνία μας. Θέλουμε να είστε ενεργά δίπλα μας με τις προτάσεις σας και τις ιδέες σας. Επιθυμούμε το διάλογο μαζί σας. Σας καλωσορίζουμε στο διαδικτυακό μας σπίτι και σας καλοδεχόμαστε ηλεκτρονικά, εγκαινιάζοντας μια ουσιαστική επικοινωνία και με αυτό τον νέο τρόπο.”

Αυτό το βιωματικό δισυπόστατο είναι, ίσως, που του δίνει πιά τη δυνατότητα να παρουσιάσει το νέο οδικό χάρτη γι’ αυτό που έγινε ήδη πράξη στη Γαλλία με την σύμπηξη του μετώπου κατά της ακροδεξιάς εκεί που απέτυχε ο ενδιάμεσος χώρος που εκπροσώπησε ο Εμανουέλ Μακρόν.

“Δεν θα τα πω όλα σήμερα“, ήταν ίσως η αποστροφή που δρα ως υπονοούμενο και αφήνει ορθάνοιχτο το ενδεχόμενο να πει και να πράξει περισσότερα το επόμενα διάστημα και ήδη οι πληροφορίες αναφέρουν πως από τον Σεπτέμβριο οι επόμενες εκδηλώσεις του Ινστιτούτου Τσίπρα θα επιχειρήσουν να εξειδικεύσουν το περιεχόμενο και την ανάγκη μιας σύγκλισης των προοδευτικών δυνάμεων.

Λέγεται πως όταν ο πρώην πρωθυπουργός βρέθηκε πριν περίπου ενάμιση χρόνο στην ορκωμοσία της κυβέρνησης του Ινάσιο Λούλα στην Βραζιλία, του είπε πως πρόκειται για νίκη της αριστεράς. Για να εισπράξει μία “σοφή” απάντηση: “Δεν θα ήμουν σήμερα νέος πρόεδρος εάν δεν είχε υπάρξει πριν από εμένα ο Μιλέϊ”. Εννοώντας πως το χάος και ο διχασμός που άφησε πίσω του ο ακραίος φιλελεύθερος προκάτοχός του οδήγησαν τους πολίτες κυρίως σε ψήφο απόρριψης και λιγότερο σε μία συνειδητή επιλογή με αριστερά χαρακτηριστικά. Ήταν, αναμφίβολα, ένα ενδιαφέρον μάθημα περί “ώριμων συνθηκών” στην πολιτική, το οποίο θυμάται συχνά ο πρώην πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ.

Όσα είπε ο Αλέξης Τσίπρας τα άκουσαν με ενδιαφέρον βουλευτές και στελέχη από τον ΣΥΡΙΖΑ, το ΠΑΣΟΚ και τη Νέα Αριστερά που πέρασαν από την διάσκεψη. Μάλλον δεν τα άκουσαν οι ηγεσίες των δύο μεγαλύτερων κομμάτων της αντιπολίτευσης, όχι επειδή ο Στέφανος Κασσελάκης αφιέρωσε ελάχιστο χρόνο, ή γιατί ο Νίκος Ανδρουλάκης προτίμησε να μην παραβρεθεί, αλλά διότι προτιμούν τις περιχαρακώσεις και τα κεκτημένα. Ίσως και επειδή δεν αναγνωρίζουν στον πρώην πρωθυπουργό, ή στον άλλον πρώην πρωθυπουργό, τον Γιώργο Παπανδρέου, να έχουν λόγο και ρόλο σε οτιδήποτε μπορεί ή δεν μπορεί να συμβεί. Ίσως γι΄ αυτόν ακριβώς τον λόγο ο Αλέξης Τσίπρας ξόρκισε τις “αυταρέσκειες” και κατέστησε σαφές πως δεν πρέπει να υπάρξουν αποκλεισμοί.

Είναι πρόωρο να πει κανείς εάν ο Τσίπρας θα παραμείνει παρατηρητής και σχολιαστής των εξελίξεων, ή εάν θα αναλάβει ενεργό ρόλο και θα εμπλακεί στις διεργασίες. Ακόμα περισσότερο είναι πολύ πρόωρο να γνωρίζει κανείς εάν θα φτάσει μέχρι το σημείο να διεκδικήσει την ηγεσία ενός πιθανού (;) ενιαίου σχήματος εκλογικής συμπόρευσης. Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ έσπευσε, πάντως, να προλάβει ένα τέτοιο ενδεχόμενο και δήλωσε κατηγορηματικά ότι θα είναι υποψήφιος ακόμα και απέναντι στον Τσίπρα. Αναμφίβολα το δικαιούται, όπως το δικαιούται και όποιος αναδειχθεί νέος πρόεδρος στο ΠΑΣΟΚ, όταν έρθει η ώρα για μία τέτοια εσωτερική διαδικασία εκλογής. Αφού σχεδόν όλοι στη διάσκεψη του Ινστιτούτου Τσίπρα αναφέρθηκαν θετικά στο γαλλικό παράδειγμα του “Λαϊκού Μετώπου”, δεν θα μπορούσε να απορρίψει κανείς το ενδεχόμενο ο Αλέξης Τσίπρας και ο Γιώργος Παπανδρέου να ακολουθήσουν τον δρόμο του Φρανσουά Ολάντ που, αν και πρώην πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας, εκτίθεται ως απλός υποψήφιος βουλευτής- διαφορετικά ωστόσο τα εκλογικά συστήματα στις δύο χώρες, οι συμβολισμοί, όμως, ισχύουν.

Μία άποψη που διέτρεξε τους σοβαρούς αναλυτές του νέου ευρωπαϊκού και ελληνικού πολιτικού τοπίου ήταν ότι η ανάγκη (εκλογικής) συνεργασίας του ΣΥΡΙΖΑ με το ΠΑΣΟΚ –κατά Τσίπρα, όχι μόνο αυτών των δύο– δεν επιβάλλεται μόνο από την ανάγκη έκφρασης της “κοινωνικής αντιπολίτευσης” απέναντι στη Ν.Δ, αλλά και από το ότι ο αμείλικτος νόμος της φύσης είναι πολύ πιθανό να πληρώσει το κενό με νέα άνοδο των δυνάμεων στα δεξιά του πολιτικού φάσματος. Ένα προοδευτικό ναυάγιο ίσως δημιουργήσει συνθήκες για μία ανασύνθεση του χώρου στα δεξιά της Ν.Δ, με ακόμα μεγαλύτερα ποσοστά από το περίπου 20% που αθροίζεται τώρα, με πρωταγωνιστή, βεβαίως, την Ελληνική Λύση του Κυριάκου Βελόπουλου.

Το μήνυμα, πάντως, εστάλη από έναν Τσίπρα που βγαίνει για τα καλά από το “κουκούλι” της περυσινής μεγάλης ήττας και επιστρέφει αποφασιστικά: να σταματήσουν οι εμφύλιοι στην κεντροαριστερά και η αλληλοεξουδετέρωση μεταξύ του ΣΥΡΙΖΑ και του ΠΑΣΟΚ και να αναζητηθεί ο “πληθυντικός”, το “εμείς” και ο πολλαπλασιασμός που μπορεί φέρει το άθροισμα στα εκλογικά μαθηματικά. Το ερώτημα είναι “πόσοι ακούνε τον Τσίπρα” στον σημερινό ΣΥΡΙΖΑ, και “πόσοι ακούνε τον Παπανδρέου” στο σημερινό ΠΑΣΟΚ. Εάν μπορεί το δικό τους άθροισμα να δράσει πολλαπλασιαστικά μένει να το δούμε το επόμενο διάστημα. Με τον δικό της τρόπο, η Γαλλία θα στείλει ένα σήμα…

Η εξουδετέρωση της αλήθειας από την καταιγιστική επικράτηση της προπαγάνδας.  Η εξουδετέρωση της ουσίας από την επικοινωνία. Η πεποίθηση που σιγά-σιγά έγινε κοινός τόπος, ότι άλλα κέντρα και όχι τα θεσμικά όργανα της Δημοκρατίας λαμβάνουν τις κρίσιμες αποφάσεις» σημείωσε.

Ώρα για τολμηρές πρωτοβουλίες.

«Και πρέπει να δούμε την αλήθεια κατάματα: Οι ευθύνες για την εξέλιξη αυτή μας αφορούν όλους.  Όλο το πολιτικό σύστημα.  Με καθοριστικές ναι, αλλά όχι αποκλειστικές, τις ευθύνες της δεξιάς κυβέρνησης. Το βέβαιο είναι, ότι η απαξίωση της πολιτικής δεν ευνοεί τελικά την πλειοψηφία της κοινωνίας» είπε και υπογράμμισε παράλληλα ότι οι προοδευτικές δυνάμεις «δεν μπορούν να μένουν ασταθείς. Ούτε να εξουδετερώνουν η μια την άλλη με ανώφελους και άγονους εμφύλιους. Είναι πρωτίστως δικό τους καθήκον, κατά τη γνώμη μου, να αναλάβουν τολμηρές πρωτοβουλίες. Για να αποκτήσει ξανά η προοδευτική παράταξη προοπτική διακυβέρνησης που θα οδηγήσει να αποκτήσει εκ νέου το πολιτικό μας σύστημα πολιτική και κοινοβουλευτική ισορροπία. Μια νέα δημοκρατική ισορροπία, που θα ενισχύει το κράτος δικαίου και τη λογοδοσία, τον κοινοβουλευτικό έλεγχο και τις θεσμικές δικλείδες ασφαλείας απέναντι σε μια ανεξέλεγκτη εκτελεστική εξουσία» 

«Αν αυτή η δημοκρατική ισορροπία δεν αποκατασταθεί, ο κίνδυνος να ενταθεί στην Ελλάδα η ώσμωση Δεξιάς και Ακροδεξιάς που παρακολουθούμε στην υπόλοιπη Ευρώπη, είναι παραπάνω από ορατός. Γιατί είναι εξαιρετικά επικίνδυνο, δίπλα σε μια δεξιά κυβέρνηση, να ενισχύονται ως δεύτερη αθροιστικά δύναμη, κόμματα που φλερτάρουν με το ρατσισμό, την ομοφοβία, τον ακραίο εθνικισμό, ακόμα και το φασισμό. Αυτό είδαμε στα αποτελέσματα των ευρωεκλογών. Και την ίδια ώρα οι προοδευτικές δυνάμεις του τόπου να παραμένουν κατακερματισμένες και περιχαρακωμένες καθεμιά στην αυτάρκειά της» υπογράμμισε ο Αλέξης Τσίπρας.

Και τόνισε πως: «Η πραγματικότητα, τα εκλογικά μαθηματικά, οι πιεστικές ανάγκης της κοινωνίας, επιβάλλουν στα πολιτικά κόμματα της Αριστεράς και της Κεντροαριστεράς στην Ελλάδα, όπως και στην Ευρώπη, να μιλήσουν στον πληθυντικό αριθμό και όχι στον ενικό. Να δώσουν περισσότερο χώρο στο «μαζί», στην από κοινού αντιμετώπιση των μεγάλων προβλημάτων της κοινωνίας, δίνοντας ρεαλιστική υπόσταση στην προοπτική μιας νικηφόρας Προοδευτικής Συμμαχίας. Αυτό πιστεύω και το λέω καθαρά, είναι σήμερα το αίτημα της κοινωνίας και των προοδευτικών πολιτών. Και όποιος το αγνοήσει, αργά ή γρήγορα θα δει να τον προσπερνούν η ζωή και οι εξελίξεις».

Το αποτέλεσμα των ευρωεκλογών αποτελεί καμπάνα κινδύνου.

Ο πρώην πρωθυπουργός έκανε παράλληλα λόγο για ανάγκη μιας ενιαίας πολιτικής ομάδας στην Ευρώπη από Σοσιαλιστές, Αριστερούς και Πράσινους, επισημαίνοντας ότι «οι προοδευτικές δυνάμεις της Ευρώπης, οι σοσιαλιστές, οι αριστεροί και οι πράσινοι, οφείλουμε να θέσουμε σε δεύτερη μοίρα τις υπαρκτές διαφορές μας. Να συμφωνήσουμε σε ένα κοινό μίνιμουμ πλαίσιο αξόνων για τη διακυβέρνηση της Ε.Ε. την επόμενη πενταετία και να συγκροτήσουμε ενιαία πολιτική ομάδα, με συνομοσπονδιακούς όρους, στο επόμενο ευρωπαϊκό κοινοβούλιο».

Αναφερόμενος στην Ευρώπη συνολικά τόνισε ότι «το ερώτημα «πού βαδίζουμε» αποτελεί σήμερα κοινό τόπο στους προβληματισμούς που απασχολούν ένα μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης και ειδικά το προοδευτικό τμήμα του πολιτικού τόξου. Το αποτέλεσμα των ευρωεκλογών αποτελεί καμπάνα κινδύνου.  Η αντιπολιτική και η ακροδεξιά ενισχύονται. Οι κατακερματισμένες προοδευτικές δυνάμεις αποδυναμώνονται και οι τάσεις στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα για στροφή στα δεξιά ενισχύονται ακόμα περισσότερο.  

«Οι προοδευτικές δυνάμεις οφείλουν να αναγνωρίσουν τόσο τον κίνδυνο της ανόδου της ακροδεξιάς όσο -και ακόμη περισσότερο- της νομιμοποίησής της Ακροδεξιάς ρητορικής αλλά και των ακροδεξιών πολιτικών δυνάμεων, από το ευρωπαϊκό συντηρητικό πολιτικό και μιντιακό κατεστημένο» τόνισε και υπογράμμισε ότι «χρειαζόμαστε μια προοδευτική δύναμη που θα ξυπνήσει μια Ευρωπαϊκή ηγεσία που υπνοβατεί προς το χείλος του γκρεμού. Και που περιμένει την επόμενη κρίση για να αναπτύξει τους θεσμούς που χρειαζόμασταν πριν από αυτή».

Όπως τόνισε ο Αλέξης Τσίπρας, κατά την παρέμβασή του «χρειαζόμαστε μία δύναμη που θα αγωνιστεί:

Πρώτον, για τη δημιουργία ενός μόνιμου Ευρωπαϊκού εργαλείου βασισμένου και στην έκδοση κοινού χρέους, για τη στήριξη δημόσιων αγαθών όπως η υγεία, η εκπαίδευση, η καινοτομία και η πολιτική προστασία απέναντι σε καταστροφές. 

Δεύτερον, για τη δημιουργία ενός κοινού Ταμείου στήριξης απέναντι στην ανεργία και ενίσχυσης της απασχόλησης που θα αμβλύνει τις συνέπειες μελλοντικών κρίσεων στους ευάλωτους επιμερίζοντας το κόστος μεταξύ των κρατών μελών.

Τρίτον, για την αύξηση των ιδίων πόρων της ΕΕ, φορολογώντας αποτελεσματικά το πλούτο, τα υπερκέρδη και τα ολιγοπώλεια και αντιμετωπίζοντας τη φοροδιαφυγή. 

Τέταρτον, για μια ισχυρή βιομηχανική πολιτική όχι για να ωφελήσει τις ήδη προνομιούχες περιοχές της Ευρώπης, αλλά για ένα ισχυρό χρηματοδοτικό εργαλείο για την περιφερειακή βιομηχανική πολιτική, με σκοπό να αντιμετωπιστούν οι περιφερειακές και κοινωνικές ανισότητες και να υπάρξει όντως δίκαιη μετάβαση στην πράσινη ατζέντα.

Πέμπτον, για τη προώθηση της ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας που θα συμβάλλει αποφασιστικά στην εξασφάλιση της ειρήνης στην Γάζα και στην Ουκρανία και σε μια δίκαιη και βιώσιμη λύση του Κυπριακού. 

Αναγνωρίζοντας ότι μια Ευρώπη που ταυτίζεται με τις Αμερικανικές προτεραιότητες ακόμη κι όταν αυτές είναι σε βάρος των δικών της συμφερόντων, είναι μια Ευρώπη χωρίς μέλλον.

Και έκτον, για να στηρίξει μια δίκαιη και αποτελεσματική ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική η οποία θα βασίζεται στον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου, στην προώθηση νόμιμων διόδων και στην επιστροφή των αιτούντων που δεν δικαιούνται άσυλο».   

Στόχος να συνεισφέρουμε σε αυτόν τον αναγκαίο δημόσιο διάλογο

Ο Αλέξης Τσίπρας επισήμανε ακόμα ότι «στόχος της προσπάθειας που ξεκινάμε σήμερα με το Ινστιτούτο μας, είναι να συνεισφέρουμε σε αυτόν τον αναγκαίο δημόσιο διάλογο και στις προγραμματικές συγκλίσεις, που είναι το προαπαιτούμενο κάθε πολιτικής σύγκλισης (…) Γιατί η κοινωνία δε πείθεται ούτε με εύκολες απαντήσεις ούτε με επικοινωνιακά τρικ. Θέλει σχέδιο, όραμα, βάθος πολιτικής ανάλυσης και συγκεκριμένες προτάσεις. Που θα απαντάνε στα πραγματικά της προβλήματα και θα δίνουν προοπτική στις προσδοκίες των πολιτών. Θέλει βήματα τολμηρά, αλλά ταυτοχρόνως και βήματα σταθερά. Αυτή τη δύσκολη δουλειά περιεχομένου, φιλοδοξούμε να ξεκινήσουμε σήμερα. Ανοίγοντας τολμηρά το διάλογο και διευρύνοντας το ακροατήριό του».