Σπύρος Σιδέρης

Η χρονική σύμπτωση των κινήσεων μόνο απαρατήρητη δεν περνά από τις διεθνείς πρωτεύουσες, καθώς συμπίπτει με τη νέα συνάντηση Πούτιν–Σι Τζινπίνγκ και την προσπάθεια των δύο χωρών να εμφανιστούν ως το βασικό γεωπολιτικό αντίβαρο απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη δυτική επιρροή.

Το «γιγαντιαίο πλοίο» της νέας συμμαχίας Πεκίνου–Μόσχας

Το πολιτικό μήνυμα της επίσκεψης Πούτιν στην κινεζική πρωτεύουσα αποτυπώθηκε ξεκάθαρα και στη ρητορική των δύο πλευρών. Κινέζοι αξιωματούχοι έκαναν λόγο για μια νέα εποχή στρατηγικής συνεργασίας, χρησιμοποιώντας τη χαρακτηριστική φράση πως «το γιγαντιαίο πλοίο των σχέσεων Κίνας–Ρωσίας είναι έτοιμο να πλεύσει προς το μέλλον».

Η κινεζική πλευρά παρουσίασε τη σχέση των δύο χωρών ως μοντέλο «μόνιμης καλής γειτονίας, συνολικού στρατηγικού συντονισμού και αμοιβαία επωφελούς συνεργασίας», επιχειρώντας παράλληλα να αναδείξει τον ρόλο της συνεργασίας με τη Μόσχα ως παράγοντα «παγκόσμιας σταθερότητας».

Το Πεκίνο υπογράμμισε ότι οι δύο δυνάμεις συντονίζονται στενά σε οργανισμούς όπως ο ΟΗΕ, οι BRICS και ο Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης, ενισχύοντας το αφήγημα ενός πολυπολικού κόσμου απέναντι στη δυτική κυριαρχία.

Ο ίδιος ο Βλαντίμιρ Πούτιν, σε βιντεοσκοπημένο μήνυμα πριν από την επίσκεψή του, χαρακτήρισε τις επαφές κορυφής με τον Σι Τζινπίνγκ ως «αναπόσπαστο κομμάτι της κοινής προσπάθειας για την απελευθέρωση του απεριόριστου δυναμικού των διμερών σχέσεων».

Η ρωσική πυρηνική επίδειξη ισχύος

Την ίδια στιγμή, η Ρωσία άνοιγε και το στρατιωτικό σκέλος του μηνύματος. Το ρωσικό υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε ότι στις ασκήσεις συμμετέχουν περισσότεροι από 64.000 στρατιωτικοί, στρατηγικές πυραυλικές δυνάμεις, αεροπορία μεγάλου βεληνεκούς και μονάδες των στόλων του Βορρά και του Ειρηνικού.

Σύμφωνα με τη Μόσχα, στόχος είναι η δοκιμή της επιχειρησιακής ετοιμότητας των πυρηνικών δυνάμεων σε συνθήκες απειλής, ενώ προβλέπονται εκτοξεύσεις βαλλιστικών πυραύλων αλλά και πυραύλων κρουζ. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσε και η αναφορά στη Λευκορωσία, όπου συνεχίζεται η κοινή εκπαίδευση γύρω από τη χρήση ρωσικών πυρηνικών όπλων που έχουν ήδη αναπτυχθεί εκεί.

Η εικόνα αυτή ενισχύει ακόμη περισσότερο τη στρατηγική αποτροπής της Ρωσίας απέναντι στο ΝΑΤΟ, σε μια περίοδο όπου ο πόλεμος στην Ουκρανία εξακολουθεί να επηρεάζει δραματικά ολόκληρη την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας.

Το Liaoning και το κινεζικό μήνυμα στον Ειρηνικό

Παράλληλα, το κινεζικό Πολεμικό Ναυτικό ανακοίνωσε ότι η δύναμη κρούσης του αεροπλανοφόρου Liaoning επιχειρεί στον δυτικό Ειρηνικό πραγματοποιώντας ασκήσεις αεροπορικής ισχύος ανοικτής θαλάσσης, πραγματικά πυρά, αποστολές υποστήριξης και επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης.

Επισήμως, το Πεκίνο υποστηρίζει ότι πρόκειται για μέρος του ετήσιου εκπαιδευτικού προγράμματος και ότι οι κινήσεις διεξάγονται «σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο». Ωστόσο, η συγκυρία προσδίδει πολύ μεγαλύτερη πολιτική και στρατηγική βαρύτητα στις κινεζικές κινήσεις, καθώς η Κίνα επιχειρεί να ενισχύσει σταθερά την ικανότητά της για προβολή ισχύος πέρα από τις άμεσες περιφερειακές της ζώνες.

Η παρουσία του Liaoning στον δυτικό Ειρηνικό θεωρείται ακόμη ένα μήνυμα τόσο προς τις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και προς την Ταϊβάν, σε μια περίοδο όπου ο ανταγωνισμός στον Ινδο-Ειρηνικό εισέρχεται σε όλο και πιο επικίνδυνη φάση.

Ο Λάι Τσινγκ-τε και η πολιτική θύελλα στην Ταϊβάν

Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό γεωπολιτικό σκηνικό, ο πρόεδρος της Ταϊβάν, Λάι Τσινγκ-τε, βρέθηκε αντιμέτωπος με μία από τις δυσκολότερες στιγμές της πολιτικής του πορείας. Για πρώτη φορά στη σύγχρονη ιστορία της Ταϊβάν, ηγέτης της νήσου οδηγήθηκε σε διαδικασία πρότασης μομφής, ακόμη κι αν τελικά η πρόταση δεν πέρασε.

Η ψηφοφορία πραγματοποιήθηκε μία ημέρα πριν από τη δεύτερη επέτειο της ανάληψης των καθηκόντων του και αποκάλυψε το βαθύ πολιτικό ρήγμα στο εσωτερικό της Ταϊβάν. Η αντιπολίτευση κατηγόρησε τον Λάι ότι ενισχύει τις κοινωνικές διαιρέσεις, αποσταθεροποιεί το πολιτικό σύστημα και ακολουθεί μια ακραία φιλοανεξαρτησιακή γραμμή που αυξάνει τις εντάσεις με το Πεκίνο.

Παρότι η πρόταση μομφής δεν συγκέντρωσε τις απαιτούμενες ψήφους, το αποτέλεσμα θεωρήθηκε πολιτικά ιδιαίτερα βαρύ για τον πρόεδρο της Ταϊβάν, καθώς συνοδεύεται από αυξανόμενη κοινωνική δυσαρέσκεια και πτώση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς την κυβέρνησή του.

Οι πιέσεις από Ουάσινγκτον και Πεκίνο

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσαν και οι δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος φέρεται να ξεκαθάρισε ότι δεν επιθυμεί μια ανεξάρτητη Ταϊβάν, προκαλώντας πολιτικό σοκ στο νησί.

Οι πολιτικοί αντίπαλοι του Λάι τον κατηγόρησαν ότι αποφεύγει να τοποθετηθεί καθαρά στο ζήτημα της ανεξαρτησίας, ενώ το Πεκίνο επανέλαβε με αυστηρό τόνο ότι «υπάρχει μόνο μία Κίνα στον κόσμο».

Αναλυτές εκτιμούν ότι η κυβέρνηση της Ταϊβάν βρίσκεται πλέον ανάμεσα σε δύο τεράστιες πιέσεις: από τη μία τη στρατηγική και στρατιωτική πίεση της Κίνας και από την άλλη την αβεβαιότητα γύρω από τη στάση της Ουάσινγκτον σε μια πιθανή κρίση στα Στενά της Ταϊβάν.

Ο νέος παγκόσμιος συσχετισμός δυνάμεων

Καθώς οι Πούτιν και Σι Τζινπίνγκ επιχειρούν να παρουσιάσουν μια εικόνα ολοένα στενότερου στρατηγικού άξονα, οι σχεδόν ταυτόχρονες στρατιωτικές κινήσεις Ρωσίας και Κίνας ενισχύουν την αίσθηση ότι ο πλανήτης εισέρχεται σε μια νέα περίοδο σκληρού γεωπολιτικού ανταγωνισμού, όπου η ισορροπία δυνάμεων επανακαθορίζεται μέρα με τη μέρα και όπου η Ταϊβάν μετατρέπεται ολοένα περισσότερο σε ένα από τα πιο επικίνδυνα σημεία ανάφλεξης του πλανήτη.