Η εργασία από το σπίτι θα διαρκέσει, πράγμα που σημαίνει πως οι εργαζόμενοι θα έχουν ανάγκη καλύτερης προστασίας και καλύτερης γνώσης των δικαιωμάτων και των κινδύνων που συνδέονται μ’ αυτό το νέο τρόπο ζωής, υπογραμμίζει σε έκθεσή της η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ, ILO). 

Ιταλία: Άρχισε η μεγαλύτερη δίκη των τελευταίων 30 ετών κατά της μαφίας

«Όταν ο κόσμος επλήγη βίαια από την πανδημία της Covid-19, λεγεώνες εργαζομένων μυήθηκαν από τη μια μέρα στην άλλη στην εργασία από το σπίτι για να προστατεύσουν την απασχόλησή τους και τη ζωή τους», υπογραμμίζει ο οργανισμός αυτός του ΟΗΕ, για τον οποίο «δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία πως η εργασία από το σπίτι θα καταστεί ακόμη πιο σημαντική μέσα στα επόμενα χρόνια».

Εκθετική αύξηση

Η ΔΟΕ εκτιμά πως το 2019, συνεπώς πριν από την επιδημία που άρχισε στην Κίνα και επεκτάθηκε σε όλο τον κόσμο, περίπου 260 εκατομμύρια άνθρωποι εργάζονταν στο σπίτι τους δηλαδή περίπου το 7,9% του συνολικού αριθμού των εργαζομένων. 
Η Covid-19 έκανε την αναλογία αυτή να αυξηθεί περίπου στο 20% στη διάρκεια των πρώτων μηνών της πανδημίας, εκτιμά ο οργανισμός. 

Η ΔΟΕ διακρίνει σε τρεις κατηγορίες αυτούς που εργάζονται στο σπίτι: τα πρόσωπα που τηλεργάζονται με διαρκή τρόπο καθώς και ένα μεγάλο αριθμό εργαζομένων που παράγουν αγαθά η κατασκευή των οποίων δεν μπορει να αυτοματοποιηθεί όπως τα κεντήματα, η παραγωγή από τεχνίτες ή η ηλεκτρονική συναρμολόγηση και μια τρίτη κατογρία που αφορά τους εργαζόμενους σε ψηφιακές πλατφόρμες (διαχειριση δηλώσεων για καταστροφές, εργασίες επανεξέτασης εγγράφων ή ακόμη σημείωση δεδομένων που προορίζονται για να τροφοδοτήσεουν για παράδειγμα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης). 
Στις χώρες χαμηλού και μέσου εισοδήματος, οι περισσότεροι από τους εργαζόμενους στο σπίτι θεωρούνται ανεξάρτητοι, ενώ στις πλούσιες χώρες είναι στην πλειονότητά τους μισθωτοί. Οι περισσότεροι είναι γυναίκες (147 εκατομμύρια έναντι 113 εκατομμυρίων ανδρών το 2019). 

«Η κανονιστική ρύθμιση της εργασίας στο σπίτι αποδεικνύεται συχνά ανεπαρκής και ο σεβασμός των ισχυουσών κανονιστικών ρυθμίσεων παραμένει αληθινή πρόκληση», σημειώνει η ΔΟΕ, ιδιαίτερα επειδή έχουν το καθεστώς του ανεξάρτητου, που «τους αποκλείει από την περίμετρο της εφαρμογής του εργατικού δικαίου». 
Έτσι στις χώρες χαμηλού ή μέσου εισοδήματος ουσιαστικά «όλοι οι εργαζόμενοι από το σπίτι (90%) ασκούν τη δραστηριότητά τους ανεπίσημα». 

«Για τους τηλεργαζομένους ο μεγάλος κίνδυνος είναι να σβήσει η διαφορά ανάμεσα στον χρόνο εργασίας και τον χρόνο που έχει κάποιος για τον εαυτό του και για την οικογένειά του», υπογραμμίζεται στην έκθεση, η οποία επιμένει στην ανάγκη να ληφθούν υπόψη οι ψυχολογικοί κίνδυνοι που συνδέονται με το γεγονός ότι κάποιος εργάζεται απομονωμένος. 

Είναι επίσης σημαντικό «να θεσπισθεί ένα ‘δικαίωμα στην αποσύνδεση’ για να εξασφαλισθεί ο σεβασμός των ορίων ανάμεσα στην επαγγελματική ζωή και την ιδιωτική ζωή». 

Ο οργανισμός σημειώνει πως ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα της εργασίας στο σπίτι είναι η ευελιξία των ωραρίων. 
Για τους εργαζομένους αυτούς η προσφορά δομών φύλαξης των παιδιών είναι πολύ σημαντική «για να αυξηθεί η παραγωγικότητα και να υποστηριχθεί η ισορροπία ανάμεσα στην εργασία και την ιδιωτική ζωή και, σε ό,τι αφορά τους εργαζομένους στο σπίτι στον κατασκευαστικό τομέα, αυτό βοηθάει εν δυνάμει να σπάσει ο κύκλος της φτώχειας», υπογραμμίζει η ΔΟΕ. 

Γενικά όμως οι εργαζόμενοι αυτοί κερδίζουν κατά μέσο όρο 13% λιγότερα στο Ηνωμένο Βασίλειο, 22% λιγότερα στις Ηνωμένες Πολιτείες, 25% λιγότερα στη Νότια Αφρική και περίπου 50% στην Αργεντινή, την Ινδία και το Μεξικό». 

Οι κυβερνήσεις, σε συνεργασία με τις οργανώσεις των εργαζομένων και των εργοδοτών, οφείλουν να εργασθούν από κοινού για να εξασφαλισουν ότι το σύνολο των εργαζομένων στο σπίτι –είτε πλέκουν ψάθα στην Ινδονησία, φτιάχνουν βούτυρο καριτέ στην Γκάνα, κατασκευάζουν μάσκες στην Ουρουγουάη είτε τηλεργάζονται στη Γαλλία– μπορούν να περάσουν από την αφάνεια στην αξιοπρεπή εργασία», επιμένει η ΔΟΕ.

Στην τελευταία του έκθεση, ο οργανισμός αυτός των Ηνωμένων Εθνών αύξησε σημαντικά την πρόβλεψη για τον καταστροφικό αντίκτυπο σε απασχόληση και εισοδήματα από τον κορονοϊό, ο οποίος έχει μολύνει πάνω από 3,1 εκατ. ανθρώπους σε όλο τον κόσμο, έχει στοιχίσει τη ζωή σε σχεδόν 220.000 ασθενείς και έχει παραλύσει τις οικονομίες.

“Νομίζω ότι αποτυπώνει με τους πλέον δυσοίωνους όρους ότι η κρίση στην απασχόληση και όλες οι επιπτώσεις της επιδεινώνονται συγκριτικά με τις εκτιμήσεις μας πριν από τρεις εβδομάδες”, δήλωσε ο γενικός διευθυντής της ILO Γκάι Ράιντερ σε ενημέρωση των δημοσιογράφων, προβλέποντας “τεράστιο” αντίκτυπο φτώχειας.

Ήδη, οι μισθοί των 2 δισεκ. εργαζομένων της ανεπίσημης οικονομίας σε όλο τον κόσμο έχουν μειωθεί σύμφωνα με εκτιμήσεις κατά 60% κατά μέσο όρο τον πρώτο μήνα που ξεδιπλώθηκε η κρίση σε κάθε περιοχή, σύμφωνα με την ILO.

Οι ανεπίσημοι εργαζόμενοι είναι οι πλέον ευπαθείς από τους 3,3 δισεκ. ανθρώπους που απαρτίζουν το παγκόσμιο εργατικό δυναμικό, καθώς δεν έχουν προστασία σε επίπεδο πρόνοιας, πρόσβαση σε επαρκή ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, ή τα μέσα να εργαστούν από το σπίτι, όπως τονίζεται στην έκθεση.

“Για εκατομμύρια εργαζομένους, μηδενικό εισόδημα σημαίνει καθόλου τρόφιμα, καθόλου ασφάλεια και καθόλου μέλλον. Εκατομμύρια επιχειρήσεις σε όλο τον κόσμο μετά βίας επιβιώνουν”, δήλωσε ο Ράιντερ. “Δεν έχουν αποταμιεύσεις ή πρόσβαση σε πιστώσεις. Αυτά είναι τα πραγματικά πρόσωπα του κόσμου της εργασίας. Εάν δεν τους βοηθήσουμε τώρα, απλά θα χαθούν”.

“Προστατεύστε τους ευπαθείς”

Η ILO ανέφερε ότι τα παρατεταμένα lockdown και το κλείσιμο γραφείων και εργοστασίων αναμένεται τώρα να οδηγήσουν σε “ακόμα” χειρότερη μείωση στις συνολικές ώρες εργασίας σε όλο τον κόσμο το δεύτερο τρίμηνο συγκριτικά με τις προβλέψεις πριν από τρεις εβδομάδες.

Οι κλάδοι που έχουν υποστεί το μεγαλύτερο πλήγμα είναι η μεταποίηση, η φιλοξενία και οι υπηρεσίες εστίασης, το χονδρικό και το λιανικό εμπόριο, οι εταιρίες ακινήτων και οι επιχειρηματικές δραστηριότητες.

Οι συνολικές ώρες εργασίας το δεύτερο τρίμηνο αναμένεται να είναι 10,5% λιγότερες, που αντιστοιχεί σε 305 εκατ. θέσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης, συγκριτικά με το τελευταίο τρίμηνο πριν από την κρίση, ανέφερε η ILO, με τις μεγαλύτερες μειώσεις να προβλέπονται για την Αμερική, την Ευρώπη και την Κεντρική Ασία.

Η προηγούμενη εκτίμηση της ILO στις 7 Απριλίου προέβλεπε ότι η αναταραχή που έχει προκληθεί θα αφανίσει εργασία ίση με τους κόπους 195 εκατ. εργαζομένων, ή 6,7% των ωρών εργασίας σε όλο τον κόσμο.

Περίπου 436 εκατ. επιχειρήσεις και ελεύθεροι επαγγελματίες αντιμετωπίζουν “υψηλό κίνδυνο” σοβαρών προβλημάτων, σύμφωνα με την Οργάνωση.

Οι μακροπρόθεσμες προβλέψεις είναι ασαφείς.

“Η τελική αύξηση στην παγκόσμια ανεργία το 2020 θα εξαρτηθεί σημαντικά από τις επιδόσεις της παγκόσμιας οικονομίας το δεύτερο εξάμηνο του έτους και με πόσο αποτελεσματικό τρόπο τα μέτρα πολιτικής θα διατηρήσουν τις υφιστάμενες θέσεις εργασίας και θα ενισχύσουν τη ζήτηση για απασχόληση μόλις ξεκινήσει η φάση της ανάκαμψης”, ανέφερε η έκθεση.

Καθώς οι κυβερνήσεις σπαταλούν πρωτοφανή ρευστότητα για να αντιμετωπίσουν την κρίση, η ILO τις παρότρυνε να επιταχύνουν τις διαδικασίες για τα επιδόματα ανεργίας, να παράσχουν στήριξη σε αυτοαπασχολούμενους και να δώσουν με διαδικασίες fast-track σε μικρές επιχειρήσεις της ανεπίσημης οικονομίας πρόσβαση σε πιστώσεις και δάνεια.

“Καθώς εξελίσσεται η πανδημία και η κρίση στην απασχόληση, η ανάγκη να προστατευθούν οι πιο ευπαθείς γίνεται ακόμα επιτακτικότερη”, πρόσθεσε ο Ράιντερ.

“Μολαταύτα, εάν δούμε μία διεθνώς συντονισμένη απάντηση με μέτρα, όπως συνέβη και στη χρηματοοικονομική κρίση του 2008/9, τότε ο αντίκτυπος στην παγκόσμια ανεργία θα είναι σημαντικά μικρότερος”,επισημαίνει ο ILO.

O Oργανισμός κάνει έκκληση για έκτακτα, μεγάλης κλίμακας και συντονισμένα μέτρα για την προστασία των εργαζομένων στους χώρους εργασίας, την αναθέρμανση της οικονομίας και την στήριξη των θέσεων εργασίας και των εισοδημάτων.