Στην Ισλανδία έχουν σημειωθεί 11 εκρήξεις νότια του Ρέικιαβικ από το 2021, όταν αδρανή γεωλογικά συστήματα επανενεργοποιήθηκαν μετά από περίπου 800 χρόνια.

Iceland volcano erupts with force — Blue Lagoon shut, town evacuated

Beneath paradise, fury — Iceland’s volcano shatters the calm

A powerful eruption rocked Iceland’s Reykjanes Peninsula Tuesday morning, triggering the evacuation of Grindavík and the sudden closure of the… pic.twitter.com/zQRQD6Gg0u

— NEXTA (@nexta_tv) April 1, 2025

«Προειδοποίηση: Προσοχή! Μια έκρηξη έχει αρχίσει», ανέφερε σε ανακοίνωσή της η μετεωρολογική υπηρεσία της Ισλανδίας.

Η έκρηξη διαπέρασε τα προστατευτικά φράγματα κοντά στην ψαροχώρια Γκρίνταβικ, προκαλώντας την εκκένωση όσων κατοίκων είχαν επιστρέψει μετά από προηγούμενες εκρήξεις, αν και τα περισσότερα σπίτια είναι άδεια εδώ και πάνω από ένα χρόνο.

“Υπάρχει λάβα που εισέρχεται εντός του φράγματος αυτή τη στιγμή, αλλά πρόκειται για μια πολύ περιορισμένη έκρηξη μέχρι στιγμής“, δήλωσε ο Ρίκε Πέντερσεν, επικεφαλής του Σκανδιναβικού Ηφαιστειολογικού Κέντρου.

Οι Ισλανδοί ειδικοί προβλέπουν ότι οι λεγόμενες εκρήξεις σχισμών, που χαρακτηρίζονται από λάβα που ρέει από μεγάλες ρωγμές στον φλοιό της γης και όχι από ένα μόνο ηφαιστειακό άνοιγμα, θα μπορούσαν να συνεχισθούν για δεκαετίες ή ακόμη και αιώνες.

Σχετικά για το ποια θα είναι η εξέλιξη υπογράμμισε πως: «Η διάσταση του ρήγματος που έχει διεγερθεί και η συνέχεια της σεισμικής ακολουθίας καθιστούν πιθανό έναν ισχυρότερο σεισμό, όμως η Άνυδρος βρίσκεται σε μεγάλη απόσταση από τα υπόλοιπα νησιά. Σε περίπτωση μεγαλύτερου σεισμού και εφόσον ένα νησί βρίσκεται εκτός της ζώνης του ρήγματος οι ζημιές θα είναι περιορισμένες».

Σχετικά με τα σενάρια για ενδεχόμενη ηφαιστειακή έκρηξη που εκφράζονται όλες αυτές τις ημέρες ο ίδιος δήλωσε πως «το ηφαίστειο βρίσκεται σε προηφαιστειακή έξαρση από τον Σεπτέμβριο, πριν την σεισμική αυτή ακολουθία των τελευταίων εβδομάδων και είναι ένα φαινόμενο που εξετάζεται ξεχωριστά» ενώ συμπλήρωσε πως μία ηφαιστειακή έκρηξη είναι πάντα πιθανή, καθώς έχει φύγει από την κατάσταση της ηρεμίας.

«Συνήθως τα πιο πολλά ηφαίστεια που ξυπνάνε επανέρχονται στην κατάσταση ηρεμίας, όμως, επειδή μία έκρηξη είναι πάντα πιθανή, έχει κάποιες πιθανότητες να συμβεί παρακολουθούμε όλα τα δεδομένα για να δούμε τι συμβαίνει» ανέφερε χαρακτηριστικά ο καθηγητής.

Η πρώτη έκδοσή της και δημοσίευση σε επιστημονικά περιοδικά έγινε τον Οκτώβριο του 2022 και έκτοτε έχει υποστεί επεξεργασίες και βελτιώσεις. Στην ομάδα συμμετέχουν κορυφαίοι ξένοι και Έλληνες επιστήμονες, ενώ συνεργάστηκε με την ομάδα και το Εργαστήριο Σεισμολογίας του ΑΠΘ.

Τα δεδομένα αυτά δεν είχαν εντοπιστεί σε προηγούμενες έρευνες και η καταγραφή τους κατέστη δυνατή χάρη σε μια προηγμένη τομογραφική μέθοδο επόμενης γενιάς. Η τεχνική αυτή βασίζεται σε ιδιαίτερα πυκνές καταγραφές του θαλάσσιου πυθμένα, χρησιμοποιώντας ελεγχόμενες θαλάσσιες ηχητικές πηγές, επιτρέποντας έτσι μια λεπτομερή χαρτογράφηση του υποθαλάσσιου ηφαιστειακού συστήματος.

Δημοσίευμα της ιστοσελίδας Greek Reporter έγραψε στις 8 Ιανουαρίου 2024 ότι ο σχετικός κίνδυνος εξαρτάται από το πόσο κινητό μάγμα υπάρχει κάτω από το ηφαίστειο.

Σύμφωνα με τη μελέτη, «το Κολούμπο αποτελεί απειλή και χρειάζεται παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο». «Αυτό το υπερσύγχρονο πείραμα στο ηφαίστειο Κολούμπο, στα ανοιχτά της Σαντορίνης, μας επέτρεψε να ανιχνεύσουμε ένα σώμα κινητού μάγματος που αυξάνεται με μέσο ρυθμό 4 × 106 m3 ανά έτος από την τελευταία έκρηξη το 1650 μ.Χ.», έγραφε μεταξύ άλλων.

Επίσης, μια παρόμοια έρευνα που έγινε εκείνη την εποχή, σημείωσε πως το συγκεκριμένο ηφαίστειο μπορεί να ξυπνήσει σε λίγους μήνες ή χρόνια.

«Το κοσμοπολίτικο νησί διατρέχει υψηλό κίνδυνο που προκαλείται από ηφαιστειακά και σεισμικά αίτια», έγραψε η μελέτη.

Η ιστοσελίδα Volcano Discovery σχολιάζοντας τότε τις επιστημονικές εξελίξεις, υποστήριξε: «Υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι το ηφαίστειο της Σαντορίνης θα μπορούσε να ξυπνήσει σε ένα μεσοπρόθεσμο μέλλον (μήνες έως χρόνια.) Η πρόβλεψη του ΑΝ και, αν ναι, ΠΟΤΕ ακριβώς θα υπάρξει νέα έκρηξη είναι αδύνατη – τα ηφαίστεια είναι και θα είναι πάντα απρόβλεπτα. Είναι αρκετά βέβαιο, όμως, ότι το ηφαίστειο θα εκραγεί ξανά στο μέλλον, επειδή είναι ένα ενεργό ηφαίστειο».

Σημειώνεται, ότι οι Έλληνες επιστήμονες μετά τους σεισμούς των τελευταίων ημερών ζήτησαν να εγκατασταθεί σύστημα παρακολούθησης στο Κολούμπο, με την Πολιτεία να φέρεται να συμφωνεί για να διαθέσει τα σχετικά κονδύλια, ώστε να γίνει το έργο.

Πιθανή η έκρηξη στο μέλλον

Στο συμπέρασμά τους οι επιστήμονες που συνεργάστηκαν για την μακροσκελή μελέτη, αναφέρουν σχετικά με το Κολούμπο:

Η μελέτη μας είναι η πρώτη εφαρμογή ενεργού πηγής, σεισμικής απεικόνισης πλήρους κυματομορφής σε ενεργό ηφαίστειο. Η απεικόνιση υψηλής ανάλυσης σε συνδυασμό με την παρακολούθηση σεισμών υψηλής ευαισθησίας (Schmid et al.,  2022 ) παρέχει μοναδικά στοιχεία για τη μεταφορά μάγματος στον ρηχό φλοιό και μια άμεση εικόνα του θαλάμου μάγματος που προκύπτει κάτω από το ηφαίστειο Κολούμπο. Η τρέχουσα κατάσταση της δεξαμενής δείχνει ότι μια εκρηκτική έκρηξη υψηλής κοινωνικής επίδρασης στο μέλλον είναι πιθανή (αν και όχι επικείμενη), επομένως προτείνουμε τη δημιουργία ενός μόνιμου παρατηρητηρίου που θα περιλαμβάνει συνεχή παρακολούθηση σεισμών (Schmid et al.,  2022 ) και γεωδαισία του πυθμένα της θάλασσας.

Η εικόνα μας γεφυρώνει το χάσμα μεταξύ των σεισμικών δεδομένων και των εννοιολογικών μοντέλων σχετικά μικρών αλλά υψηλού κλάσματος πυριτικών σωμάτων που σχηματίζονται στο ανώτατο επίπεδο των συστημάτων διαφλοιώδους χυλός. Αξιοσημείωτο είναι ότι ο θάλαμος χάθηκε σχεδόν εξ ολοκλήρου από την πυκνή τομογραφία χρόνου ταξιδιού (Heath et al.,  2019 ; McVey et al.,  2020 ), η οποία χρησιμοποιούσε το ίδιο σύνολο δεδομένων ενεργής πηγής. Παρόμοιες δεξαμενές τήγματος θα είχαν περάσει απαρατήρητες σε άλλα ενεργά ηφαίστεια, αυξάνοντας την πιθανότητα να είναι πιο κοινά από ό,τι πιστεύαμε προηγουμένως. Περαιτέρω θερμομηχανική μοντελοποίηση θα πρέπει να δώσει πληροφορίες για το σχηματισμό και τη μακροζωία τέτοιων θαλάμων.

Η ευρύτερη υιοθέτηση της απεικόνισης πλήρους κυματομορφής μπορεί να εγκαινιάσει μια νέα εποχή ηφαιστειακής γεωφυσικής, αυξάνοντας την ανιχνευσιμότητα των δεξαμενών τήγματος παρέχοντας λεπτομερείς εικόνες ελαστικών παραμέτρων, καθώς και ακριβέστερα μοντέλα υποβάθρου για μετατόπιση σεισμών και τρισδιάστατη σεισμική μετανάστευση (Magee et al.,  2018 ). Με τους ολοένα αυξανόμενους υπολογιστικούς πόρους, το ελαστικό FWI (π.χ. Marjanović et al.,  2019 ) θα πρέπει σύντομα να γίνει κοινός τόπος, επιτρέποντας τη μελέτη και των υποαερίων ηφαιστείων. Αυτοί οι στόχοι θα απαιτήσουν μοντελοποίηση ακανόνιστης επιφάνειας γης είτε με τη χρήση λύσεων που μοιάζουν με πεπερασμένα στοιχεία (που απαιτούν ένα δύσκολο βήμα πλέγματος, π.χ. Komatitsch & Tromp,  2002 ) είτε τη μέθοδο επαυξημένης πεπερασμένης διαφοράς (π.χ. Chrapkiewicz,  2021 ). Είτε θαλάσσιο είτε χερσαίο, το ελαστικό FWI θα απαιτήσει επίσης λεπτομερή εκ των προτέρων γνώση του ρηχού υπεδάφους ή/και την καταστολή ορισμένων από τις ελαστικές επιδράσεις που υπάρχουν στα δεδομένα (π.χ. Agudo et al.,  2020 ).

Οι ολοένα και αυστηρότεροι περιορισμοί στη χωρική κατανομή του τήγματος και του όγκου του εκρηκτικού μάγματος στον ρηχό φλοιό θα βελτιώσουν σημαντικά την κατανόησή μας για τα μαγματικά συστήματα και θα φέρουν επανάσταση στην αξιολόγηση της ηφαιστειακής επικινδυνότητας.

Παράλληλα, με απόφαση της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας, ο Δήμος Θήρας κηρύχθηκε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω της έντονης σεισμικής δραστηριότητας των τελευταίων ημερών. Η εν λόγω κήρυξη θα ισχύει από την 1η Φεβρουαρίου και θα διαρκέσει για έναν μήνα, δηλαδή έως την 1η Μαρτίου».

Επίσης, αύριο Παρασκευή, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης θα μεταβεί στο νησί για να δει από κοντά τις συνθήκες που επικρατούν.

Το εργοστάσιο της ΔΕΗ το οποίο βρίσκεται στα Φηρά και αρκετά κοντά στην θάλασσα, και για αυτό οι υπεύθυνοι της εγκατάστασης, υπό των φόβο ενός τσουνάμι, πήραν την απόφαση να δημιουργήσουν ένα ανάχωμα με μεγάλα τσουβάλια άμμου, όπως φαίνεται και στις παρακάτω φωτογραφίες, ώστε να κλείνουν την κεντρική σιδερένια πόρτα του συγκροτήματος και να μην επιτρέψουν το παλιρροϊκό κύμα να περάσει στο εσωτερικό του.

Συνoλάκης: “Το ηφαίστειο στη Σαντορίνη έχει αρχίσει να μάς χτυπάει καμπανάκι” – Τι είπε για τσουνάμι και σεισμούς

Καμπανάκια χτυπάει το ηφαίστειο της Σαντορίνης, σύμφωνα με τον Κώστα Συνολάκη, λόγω της έντονης σεισμικής δραστηριότητας που έχει δώσει πάνω από 7.700 σεισμούς μέσα σε διάστημα λίγων ημερών.

Ο καθηγητής Φυσικών Καταστροφών μιλώντας στο Live News δήλωσε ότι αναμένεται μια έκρηξη, επειδή αυτό συμβαίνει κάθε 50 χρόνια και ακόμα δεν έχει δώσει από την τελευταία φορά που εξερράγη.

Επίσης, σημείωσε ότι το χειρότερο σενάριο είναι να επαναληφθεί η κατάσταση του 1956, όταν ο σεισμός των 7,7 Ρίχτερ στοίχησε τη ζωή σε 53 ανθρώπους και τραυμάτισε 100, με αποτέλεσμα να είναι η χειρότερη σεισμική δόνηση στον ελλαδικό χώρο για τον 20 αιώνα.

«Δεν έχουμε τελειώσει με το ηφαίστειο της Σαντορίνης. Είναι ενεργό και μας χτυπάει καμπανάκια, έχει να κάνει έκρηξη από το 1950, άρα, τηρουμένων των αναλογιών, είμαστε στο σημείο που δίνει έκρηξη περίπου κάθε 50 χρόνια», είπε χαρακτηριστικά.

«Το θέμα είναι, είτε γίνει σεισμός είτε γίνει σεισμός με τσουνάμι είτε υποθαλάσσια έκρηξη με τσουνάμι, η Πολιτεία να είναι έτοιμη. Αν γίνει έκρηξη με τσουνάμι, στη χειρότερη περίπτωση θα είναι σαν αυτή του 1956, δεν φαντάζομαι κάτι πιο ακραίο», προσέθεσε.

Στη συνέχεια είπε ότι σε περίπτωση που επαναληφθεί μια κατάσταση αντίστοιχη με το 1956, τα πράγματα ενδεχομένως είναι χειρότερα, γιατί τότε οι άνθρωποι ήταν προετοιμασμένοι, σε αντίθεση με το σήμερα, όπου υποτιμούν τα φαινόμενα.

«Οι άνθρωποι το 1956 επιβίωσαν, γιατί ήξεραν να απομακρυνθούν. Αυτό που φοβάμαι περισσότερο για το σήμερα, επειδή το φαινόμενο είναι πολύ γρήγορο, κάθονται και το βλέπουν και τραβάνε φωτογραφίες με την κάμερα ή με το κινητό και νομίζουν ότι έρχεται πολύ αργά και θα τρέξουν πιο γρήγορα», είπε ο καθηγητής.

Μιλώντας για το ενδεχόμενο εμφάνισης τσουνάμι δήλωσε: «Δεν θα είναι σαν το τσουνάμι που είχαμε δει στην Ινδονησία. Σίγουρα δεν θα είναι σαν το τσουνάμι που είχαμε δει στην Ιαπωνία. Δεν περιμένουμε με κανένα τρόπο κάτι τόσο καταστροφικό. Από την άλλη πλευρά, αν τύχει και είναι άνθρωποι στην παραλία και δεν απομακρυνθούν, μπορεί να παρασυρθούν».

Λέκκας: Απομακρύνεται το σενάριο για πάνω από 6 Ρίχτερ – Τα τρία ενδεχόμενα

Ο καθηγητής Ευθύμης Λέκκας, μιλώντας στο ρ/φ της ΕΡΤ μίλησε για τρία σενάρια, λέγοντας ότι απομακρύνεται το ενδεχόμενο ενός σεισμού άνω των 6 Ρίχτερ:

«Απομακρύνεται το ενδεχόμενο ενός μεγάλου σεισμού. Με άλλα λόγια, απομακρύνεται το σενάριο για πάνω από 6 βαθμούς (6,1-6,2) και ενισχύεται το σενάριο -στην ακραία περίπτωση επαναλαμβάνω- για κάτω από 6 βαθμούς. Αυτό το σενάριο τώρα πια δεν υπάρχει. Για κάτω, όμως, από 6, δηλαδή 5,9-5,8, υπάρχει μία απειροελάχιστη πιθανότητα να εκδηλωθεί ένας τέτοιος σεισμός. Με αυτό τον σεισμό, λοιπόν, οφείλουμε να σχεδιάσουμε. Και με αυτόν το σεισμό αναπτύχθηκαν και οι επιχειρησιακές δράσεις που βλέπουμε το τελευταίο χρονικό διάστημα από τους επιχειρησιακούς φορείς. Το πιο πιθανό σενάριο, όμως, είναι να συνεχιστεί η σεισμική δραστηριότητα για κάποιες μέρες πολλές ή κάποιες βδομάδες με την ίδια ένταση, με τους ίδιους ρυθμούς, δηλαδή πάρα πολλούς σεισμούς. Και οι περισσότεροι είναι μεταξύ 3 και 5 βαθμών. Αυτοί οι σεισμοί, λοιπόν, είναι σεισμοί που θα είναι το επικρατέστερο σενάριο για κάποιες εβδομάδες. Και ένα ενδιάμεσο σενάριο είναι να κάνει ένα 5,5 και να αποσβεστεί με πιο γρήγορο ρυθμό η όλη κατάσταση».

Παπαδόπουλος: Μάλλον δεν ήταν ο κύριος σεισμός τα 5,2 Ρίχτερ

Ο σεισμολόγος Γεράσιμος Παπαδόπουλος εκτίμησε, με επιφύλαξη, ότι ο σεισμός 5,2 Ρίχτερ που έγινε το βράδυ της Τετάρτης ανοιχτά της Σαντορίνης δεν ήταν ο κύριος.

Μιλώντας στο Mega, ο κ. Παπαδόπουλος επισήμανε πως «δεν έχουμε κλείσει ακόμα 24 ώρες, τα στοιχεία που έχουμε στη διάθεσή μας έχουν γίνει αντικείμενο επεξεργασίας, δεν μπορούμε όμως να καταλήξουμε ακόμα με οριστικό τρόπο».

Επικαλούμενος, ωστόσο, τις πρώτες ενδείξεις και εκφράζοντας μεγάλη επιφύλαξη, εκτίμησε ότι «μάλλον συνεχίζεται η προσεισμική ακολουθία», χαρακτηρίζοντας την περίπτωση της Σαντορίνης «πολύ δύσκολη».

Προσέθεσε πως αύριο, Παρασκευή, έχοντας οι επιστήμονες στοιχεία 58 περίπου ωρών, θα μπορούν να μιλήσουν με μεγαλύτερη βεβαιότητα. «Χρειαζόμαστε περισσότερα δεδομένα, θα μας τα δώσει η ίδια η φύση. Είμαι σχεδόν βέβαιος ότι αύριο, κλείνοντας σχεδόν 48 ώρες από τον σεισμό αυτό, θα είμαστε σε θέση να πούμε περισσότερα».

Κάτοικοι κάνουν νυχτερινές περιπολίες υπό τον φόβο πλιάτσικου

Κάτοικοι από το Καμάρι της Σαντορίνης, μαζί με τον πρόεδρο του χωριού, μπαίνουν στα αυτοκίνητά τους και ξεκινούν τις νυχτερινές περιπολίες στην περιοχή, υπό τον φόβο πλιάτσικου. «Αυτή τη στιγμή έχουμε να πάμε στο παλιό χωριό να κάνουμε έλεγχο. Ό,τι ύποπτο δουν τα παιδιά τους έχω ενημερώσει να απευθυνθούν είτε σε εμένα είτε στην αστυνομία», δηλώνει ο πρόεδρος του Καμαριού, Δημήτρης Βαμβακούρης, μιλώντας στην εκπομπή Live News.

Ενώ οι μισοί κάτοικοι έχουν αποχωρήσει από το χωριό, το οποίο βρίσκεται στο νοτιοανατολικό κομμάτι της Σαντορίνης, όσοι έμειναν πίσω θεωρούν χρέος τους, όπως λένε, να προστατέψουν με κάθε τρόπο τις περιουσίες των συγχωριανών τους.

«Από αυτά που ακούω, από το Καμάρι έχουν φύγει γύρω στα 700 άτομα και σχεδόν ένας ανάλογος αριθμός χωριανών έχει μείνει πίσω», δηλώνει ο πρόεδρος του χωριού.

Oι κάτοικοι του Καμαριού χωρίζονται σε βάρδιες ανά δύο ώρες από τις 10 το βράδυ ως τις 6 το πρωί και περιπολούν είτε με τα αυτοκίνητά τους είτε με τα πόδια, στα σοκάκια του νησιού και σε σκοτεινές γωνίες.

«Εμείς κοιτάμε να δούμε οτιδήποτε, λειτουργούμε ως μάτια και αυτιά της Αστυνομίας», δηλώνει ο Δημήτρης Βαμβακούρης.

Η ομάδα από το Καμάρι, αφού βεβαιώνεται ότι οι συγχωριανοί τους είναι ασφαλείς, μπαίνουν πάλι στα αυτοκίνητά τους για να συνεχίσουν την περιπολία.

«Εδώ βλέπουμε κάποιους συμπολίτες μας, οι οποίοι δεν αισθάνονται ασφάλεια στα σπίτια τους και έχουν ανέβει στην Παναγιά την Επισκοπή για να κοιμηθούν μέσα στα αυτοκίνητα», λέει ένας εκ των κατοίκων του Καμαριού που συμμετέχει στις περιπολίες.

«Το χωριό μου το αγαπάω, δεν το κουνάω με τίποτα», δηλώνει ένας από τους χωριανούς που για λόγους ασφάλειας επέλεξε για τέταρτο συνεχόμενο βράδυ να κοιμηθεί στο αυτοκίνητό του.

Στο νησί οχήματα Στρατού, Πυροσβεστικής, Αστυνομίας και ΔΕΔΔΗΕ

Στη Σαντορίνη έφτασαν λίγο μετά τις 16.00 οχήματα του Στρατού, του Πυροσβεστικού Σώματος, της Αστυνομίας (μία ομάδα ΟΠΚΕ με 10 άτομα) ενισχύοντας τις δυνάμεις που βρίσκονται στο νησί προκειμένου να συνδράμουν σε περίπτωση που χρειαστεί λόγω της αυξημένης σεισμικής δραστηριότητας στον θαλάσσιο χώρο μεταξύ Σαντορίνης και Αμοργού.

Παράλληλα 2 φορτηγά του ΔΕΔΔΗΕ με γεννήτριες καθώς και οχήματα με κεραίες κινητής τηλεφωνίας αποβιβάστηκαν επίσης από το καράβι που έδεσε στο λιμάνι του νησιού.

Ο Ερυθρός Σταυρός στέλνει διασώστες, ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς

Ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός (Ε.Ε.Σ.), αναγνωρίζοντας την κρισιμότητα της κατάστασης λόγω των συνεχών σεισμικών δονήσεων που πλήττουν τη Σαντορίνη το τελευταίο διάστημα, αποστέλλει την Παρασκευή (7/2), πολυμελές κλιμάκιο εθελοντών Σαμαρειτών – Διασωστών της ειδικής Ομάδας Έρευνας και Διάσωσης του Ε.Ε.Σ. αλλά και κλιμάκιο Κοινωνικών Λειτουργών – Ψυχολόγων, προς ενίσχυση των κατοίκων του νησιού.

Συγκεκριμένα, το βράδυ της Παρασκευής, τα ανωτέρω κλιμάκια, θα αποβιβαστούν στο νησί, με διασωστικά οχήματα και επιχειρησιακό εξοπλισμό (κοπτικά μηχανήματα, διασωστικά σχοινιά κ.α.) αλλά και δύο (2) ειδικά εκπαιδευμένα διασωστικά σκυλιά της ειδικής Κυνοφιλικής ομάδας Έρευνας και Διάσωσης (Κ9) του Ε.Ε.Σ. 

Οι εθελοντές του Ε.Ε.Σ., έχοντας την αναγκαία εκπαίδευση, τεχνογνωσία, εμπειρία και εξοπλισμό θα προσφέρουν τις πολύτιμες υπηρεσίες τους όπου υπάρχει ανάγκη, βρισκόμενοι σε συνεχή επικοινωνία και συνεννόηση με τις Αρχές.

Ταυτόχρονα, οι έμπειροι Κοινωνικοί Λειτουργοί-Ψυχολόγοι του Ε.Ε.Σ. θα προσφέρουν ψυχοκοινωνική στήριξη και υποστήριξη των κατοίκων του νησιού που δοκιμάζονται ψυχολογικά από τις αλλεπάλληλες σεισμικές δονήσεις, εστιάζοντας ιδιαίτερα στους μοναχικούς ηλικιωμένους, στους χρόνια πάσχοντες, στις νεαρές ηλικίες και τα παιδιά.

Νέα ανακοίνωση ΕΚΠΑ: Τα τελευταία δεδομένα από τους σεισμούς

Νέα ανακοίνωση εξέδωσε το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ) για την έντονη σεισμική δραστηριότητα που καταγράφεται τις τελευταίες ημέρες στη Σαντορίνη και την Αμοργό, την ώρα που οι ειδικοί συνιστούν ψυχραιμία αν και κρούουν το «καμπανάκι» για κατολισθήσεις, ενώ ο δήμος Θήρας κηρύχθηκε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Όπως αναφέρει, από την έναρξη του σεισμικού σμήνους στη ζώνη Σαντορίνης-Αμοργού στις 26 Ιανουαρίου έως και τις 4 Φεβρουαρίου 2025, το Εργαστήριο Σεισμολογίας του ΕΚΠΑ έχει ανιχνεύσει και εντοπίσει συνολικά πάνω από 7,700 σεισμούς με μεθόδους μηχανικής μάθησης, εκ των οποίων άνω των 6,100 με μεγέθη Μ³1.0.

• Στις 4 Φεβρουαρίου καταγράφηκαν πάνω από 1,300 σεισμοί με Μ³1.0 (συγκριτικά λιγότεροι απ’ ότι στις 3 Φεβρουαρίου που καταγράφηκαν ~1,450 σεισμοί με Μ³1.0). Το μέγιστο μέγεθος έφτασε το 4.9-5.0, ενώ εκδηλώθηκαν 21 σεισμοί με μεγέθη Μ³4.0 και 9 σεισμοί με Μ³4.5.
• Η κατανομή των σεισμικών επικέντρων στις 4 Φεβρουαρίου ήταν παρόμοια με εκείνη της 3ης Φεβρουαρίου, με τους περισσότερους σεισμούς να εντοπίζονται πλησίον της Ανύδρου. Η εικόνα γίνεται ευκρινέστερη προς το τέλος της ημέρας, κατά το οποίο τα επίκεντρα ευθυγραμμίζονται σε διεύθυνση ΝΔ-ΒΑ στα νοτιοδυτικά της Ανύδρου. Μέρος της δραστηριότητας διαχέεται βόρεια της Ανύδρου με περισσότερο διάσπαρτα επίκεντρα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία καθημερινής ανάλυσης σεισμικών δεδομένων του Εργαστηρίου Σεισμολογίας του ΕΚΠΑ, στις 5 Φεβρουαρίου η σεισμικότητα συνέχισε να μεταναστεύει προς τα βορειοανατολικά με περίπου τον ίδιο ρυθμό όπως και τις αμέσως προηγούμενες ημέρες.

Οι μεγαλύτεροι σεισμοί (M³4.0) εντοπίζονται βόρεια της Ανύδρου, σε επικεντρικές αποστάσεις έως ~6 km. Στις 5 Φεβρουαρίου καταγράφηκαν πάνω από 120 σεισμοί, εκ των οποίων 19 με M³4.0, ενώ ο μεγαλύτερος σεισμός είχε μέγεθος Μ=5.1. Κατά τις πρώτες ώρες της 6ης Φεβρουαρίου έχουν καταγραφεί πάνω από 30 σεισμοί, εκ των οποίων 11 με μεγέθη M³4.0 και 5 με Μ³4.5, ενώ ο μεγαλύτερος σεισμός είχε μέγεθος 4.6, με τους περισσότερους σεισμούς να σημειώνονται νοτιοδυτικά της Ανύδρου.

Εκτός από τον σεισμικό κίνδυνο, η ευρύτερη περιοχή αλλά κυρίως η Σαντορίνη καταγράφει πιθανότητα για εκδήλωση συνοδών των σεισμών γεωκινδύνων, όπως οι κατολισθήσεις. Οι κατολισθήσεις που έχουν εκδηλωθεί κατά καιρούς στη Σαντορίνη, η οποία είναι ιδιαίτερα επιδεκτική στα φαινόμενα αυτά, ποικίλλουν στον τύπο και τον όγκο των ασταθών υλικών που κινητοποιούνται. Περιλαμβάνουν καταπτώσεις και ανατροπές βραχωδών τεμαχών, και ολισθήσεις εδαφών.

Από πρόσφατη έρευνα επί των κατολισθήσεων σε εθνικό επίπεδο από τον Τομέα Δυναμικής Τεκτονικής και Εφαρμοσμένης Γεωλογίας του ΕΚΠΑ διαπιστώνεται ότι το ιστορικό των κατολισθήσεων από σεισμούς στη Σαντορίνη είναι αξιόλογο. Κατολισθήσεις έχουν καταγραφεί στα πρανή της καλδέρας ήδη από τους ιστορικούς χρόνους, και ειδικότερα από το 1507 και μετά. Οι κατολισθήσεις αυτές προέρχονται τόσο από ιστορικούς σεισμούς όσο και από πρόσφατους, με τους σημαντικότερους κατά τα έτη 1507, 1508, 1870, 1926 και 1956.

Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι οι κατολισθήσεις αυτές δεν έχουν προέλθει από σεισμούς εντός της καλδέρας της Σαντορίνης, αλλά από σεισμικά γεγονότα των οποίων τα επίκεντρα έχουν προσδιοριστεί και έξω από το ηφαιστειακό σύμπλεγμα της Σαντορίνης, π.χ. από την Κρήτη και τη Ρόδο στα νότια και νοτιοανατολικά του νησιού αντίστοιχα.

Κάτι παρόμοιο συμβαίνει και στην περίπτωση της τρέχουσας σεισμικής ακολουθίας. Η καλδέρα της Σαντορίνης έχει υποστεί κατολισθητικά φαινόμενα που έχουν πυροδοτηθεί από τη σεισμική ακολουθία που λαμβάνει χώρα στον υποθαλάσσιο χώρο βορειοανατολικά του νησιού. Από τις 27 Ιανουαρίου 2025 μέχρι σήμερα έχουν ήδη καταγραφεί περιορισμένες κατολισθήσεις σε διάφορες τοποθεσίες, όπως η Κόκκινη Παραλία, η Παραλία Βλυχάδας, ο Όρμος Αθηνιού, περίπου 1,5 χιλιόμετρο βόρεια του λιμανιού στην περιοχή Άκρα Αλωνάκι, ο Όρμος Αθηνιού στην περιοχή του λιμανιού, το Παλιό Λιμάνι Φηρών, η περιοχή του Ημεροβιγλίου (θέση Σκάρος) και άλλες θέσεις κατά μήκος των πρανών της καλδέρας.

Οι κατολισθήσεις, που προαναφέρθηκαν, αποδίδονται στον συνδυασμό και τη συνέργεια πολλών παραγόντων και διεργασιών που σχετίζονται με τη γεωμορφολογία, τη γεωλογία, την τεκτονική και την ηφαιστειότητα στο χώρο αυτό των Κυκλάδων. Ο πρώτος από αυτούς τους παράγοντες είναι η λιθολογία των γεωλογικών σχηματισμών, που περιλαμβάνει ηφαιστειακά πετρώματα ποικίλης σύστασης, κυμαινόμενης συνεκτικότητας, και διακυμάνσεων στους βαθμούς αποσάθρωσης, εξαλλοίωσης και διάρρηξης.

Τα χαρακτηριστικά αυτά σε συνδυασμό με τις εναλλαγές συνεκτικών και μη συνεκτικών σχηματισμών διαμορφώνουν μια αλληλουχία γεωλογικών πετρωμάτων με τελείως διαφορετικά χαρακτηριστικά, που συμβάλλουν στην επιδεκτικότητα σε κατολισθήσεις. Επιπλέον, σε αρκετές περιοχές οι σχηματισμοί αυτοί είναι έντονα διαρρηγμένοι και παραμορφωμένοι από ρήγματα και ζώνες ρηγμάτων που κατανέμονται ακτινικά προς τον ηφαιστειακό κώνο, αυξάνοντας την πολυπλοκότητα της ηφαιστειακής δομής και την ευστάθεια των πρανών της καλδέρας.

Επιπρόσθετα, η παρουσία των σχηματισμών αυτών στα απότομα πρανή της καλδέρας, των οποίων η μορφολογική κλίση φτάνει μέχρι και τις 80 μοίρες, καθιστούν την καλδέρα ιδιαίτερα επιδεκτική σε φαινόμενα κατολισθήσεων. Πολλά από τα πρανή αυτά κάτω από την επίδραση εξωγενών διεργασιών, όπως η αιολική δράση (ισχυροί άνεμοι), η κυματική δράση (θαλάσσια κύματα), η ραγδαία βροχόπτωση και η επιφανειακή απορροή, αποσταθεροποιούνται περαιτέρω με αποτέλεσμα να αστοχήσουν κατά τη διάρκεια εκδήλωσης ενός σεισμού ή κατά τη διάρκεια μιας σεισμικής έξαρσης, όπως η τρέχουσα μεταξύ Σαντορίνης και Αμοργού.

Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω στοιχεία, εξάγεται το συμπέρασμα ότι η εξελισσόμενη σεισμική δραστηριότητα ενδέχεται να οδηγήσει σε εντονότερα κατολισθητικά φαινόμενα, ειδικότερα στην περίπτωση εκδήλωσης ισχυρότερου σεισμού.

Με βάση τις πολυετείς έρευνες και αναλύσεις του Τομέα Δυναμικής Τεκτονικής και Εφαρμοσμένης Γεωλογίας και του Εργαστηρίου Τηλεανίχνευσης του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του ΕΚΠΑ, τις πρόσφατες επιτόπιες έρευνες τον τελευταίο χρόνο μετά από την εκδήλωση κατολισθήσεων στα πρανή της καλδέρας (κατολίσθηση Θηρασιάς 27 Απριλίου 2024), αλλά και την τελευταία εβδομάδα, διαπιστώθηκε ότι η κατανομή των φαινομένων αυτών δεν είναι τυχαία, αλλά εντοπίζεται σε ζώνες υψηλής επιδεκτικότητας.

Οι ζώνες αυτές περιλαμβάνουν τον Παλαιό Λιμένα Φηρών και τα ανάντη πρανή της διαδρομής του τελεφερίκ, όπου διέρχονται πάνω από 1,5 εκατομμύριο επισκέπτες ετησίως, την περιοχή του οικισμού Κόρφου στη Θηρασιά και το ανάντη μονοπάτι, το λιμάνι του Αθηνιού και τα πρανή του Όρμου Αθηνιού, τις περιοχές Αρμένης και Αμμούδι στη βάση των πρανών κάτω από την Οία, που παρουσιάζουν ιδιαίτερα υψηλή διακινδύνευση. Τονίζεται ότι το επίπεδο του κατολισθητικού κινδύνου διατηρείται υψηλό σε μεγάλο τμήμα της καλδέρας.

Οι κατολισθήσεις αποτελούν σοβαρή απειλή για τις υποδομές, τις κρίσιμες εγκαταστάσεις, τα δίκτυα, την ανθρώπινη ζωή και την τοπική οικονομία, ιδιαίτερα στις περιοχές υψηλής επισκεψιμότητας του νησιού αλλά και θέσεις κρίσιμων υποδομών.

Δεδομένων των παραπάνω ευρημάτων, κρίνεται αναγκαία η υψηλής ανάλυσης παρακολούθηση και αποτύπωση των πρανών με σύγχρονες τεχνολογίες όπως Συστήματα μη Επανδρωμένων Αεροσκαφών (ΣμηΕΑ) και επίγειους και εναέριους αισθητήρες (LIDAR) και παράλληλη εφαρμογή μη δομικών μέτρων πολιτικής προστασίας κατά τη διάρκεια της εξελισσόμενης σεισμικής ακολουθίας για τη διαχείριση του κατολισθητικού κινδύνου σε συνεργασία με τους επιχειρησιακούς φορείς του συστήματος πολιτικής προστασίας.

Οι φόβοι εστιάζονται είτε σε πιθανή ενεργοποίηση του ηφαιστείου είτε σε ενδεχόμενο ισχυρού σεισμού, όπως αυτός του 1956, όταν τα 7,5 Ρίχτερ προκάλεσαν εκτεταμένες καταστροφές και δεκάδες θανάτους στις Κυκλάδες.

Υπενθυμίζεται ότι τις προηγούμενες ημέρες είχε πραγματοποιηθεί έκτακτη σύσκεψη στο υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, με επικεφαλής τον αρμόδιο υπουργό Βασίλη Κικίλια.

Σύμφωνα με την εισήγηση της Μόνιμης Επιστημονικής Επιτροπής Παρακολούθησης του Ελληνικού Ηφαιστειακού Τόξου, καταγράφεται αύξηση της δραστηριότητας στο κεντρικό ρήγμα της Καμένης στο βόρειο τμήμα της Καλδέρας.

«Γι’ αυτόν τον λόγο η Επιστημονική Επιτροπή παρακολουθεί συνεχώς το φαινόμενο, αναλύει τα δεδομένα και επικαιροποιεί τον σχεδιασμό των ανάλογων δράσεων πρόληψης» ανέφερε το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας.

Ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ, Ευθύμιος Λέκκας υποστήριξε ότι η σύσκεψη έγινε για προληπτικούς λόγους και ότι δεν συντρέχουν λόγοι ανησυχίας.

«Είναι ενεργό ηφαίστειο, όπως και της Κω. Σε καμία περίπτωση δεν θα πάμε σε έκρηξη μεγάλη. Κάναμε τη σύσκεψη για να επικαιροποήσουμε τα σχέδιά μας» πρόσθεσε ο κ. Λέκκας.

Στο ίδιο μήκος κύματος και ο καθηγητής Γεωλογίας και Γεωφυσικής, Γεράσιμος Παπαδόπουλος που τόνισε πως πρόκειται για τεκτονικούς σεισμούς και όχι ηφαιστειακούς σεισμούς στην ευρύτερη περιοχή της Σαντορίνης.

Από την πλευρά του ο καθηγητής σεισμολογίας και πρόεδρος του Ινστιτούτου Μελέτης και Παρακολούθησης Ηφαιστείου Σαντορίνης (ΙΜΠΗΣ), Κώστας Παπαζάχος, αναφέρθηκε στην τρέχουσα κατάσταση τονίζοντας: «Ζούμε ένα φαινόμενο που έχουμε ξαναβιώσει. Το 2011, το ηφαίστειο παρουσίασε παραμόρφωση, ενεργοποιώντας το ρήγμα στη βόρεια Καλδέρα, προκαλώντας μικροσεισμούς. Το φαινόμενο διήρκεσε 14 μήνες, χωρίς να καταλήξει σε έκρηξη».

Όσον αφορά στην εξέλιξη της δραστηριότητας, ο κ. Παπαζάχος υπογράμμισε ότι μπορεί να έχει «ξυπνήσει» το ηφαίστειο, αλλά κάτι τέτοιο δεν σημαίνει ότι απαραίτητα προβλέπεται κάποια επικείμενη έκρηξη.

Όπως εξήγησε, τα ηφαίστεια συχνά παρουσιάζουν περιόδους έντονης δραστηριότητας και στη συνέχεια επανέρχονται σε ηρεμία. «Το επικρατέστερο σενάριο είναι η φυσιολογική εκτόνωση της δραστηριότητας, όπως συνέβη και στο παρελθόν» κατέληξε ο πρόεδρος του Ινστιτούτου Μελέτης και Παρακολούθησης Ηφαιστείου Σαντορίνης.

Σκοπός η καλύτερη προετοιμασία του συνόλου του μηχανισμού πολιτικής προστασίας στη Σαντορίνη, λαμβάνοντας υπόψη τα ιδιαίτερα γεωλογικά, γεωμορφολογικά και κοινωνικοοικονομικά χαρακτηριστικά του νησιού.

Σύμφωνα με την εισήγηση της Μόνιμης Επιστημονικής Επιτροπής Παρακολούθησης του Ελληνικού Ηφαιστειακού Τόξου, καταγράφεται μια αύξηση της δραστηριότητας στο κεντρικό ρήγμα της Καμένης του βορείου τμήματος της καλδέρας. Γι’ αυτό το λόγο η Επιστημονική Επιτροπή παρακολουθεί συνεχώς το φαινόμενο, αναλύει τα δεδομένα και επικαιροποιεί τον σχεδιασμό των ανάλογων δράσεων πρόληψης.

Όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, η ηφαιστειακή αυτή δραστηριότητα είναι παρόμοια με την αντίστοιχη του 2011-2012, η οποία διήρκεσε περίπου 14 μήνες και ολοκληρώθηκε χωρίς κάποιο ηφαιστειακό συμβάν.

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, με βάση τα έως τώρα διαθέσιμα δεδομένα, δεν υπάρχει λόγος ιδιαίτερης ανησυχίας.

Στη σύσκεψη συμμετείχαν ο υφυπουργός Αποκατάστασης Φυσικών Καταστροφών και Κρατικής Αρωγής, Χρήστος Τριαντόπουλος ο γενικός γραμματέας Αυτοδιοίκησης & Αποκέντρωσης Σάββας Χιονίδης, ο γενικός γραμματέας Πολιτικής Προστασίας, Βασίλειος Παπαγεωργίου, ο αρχηγός του Πυροσβεστικού Σώματος, Θεόδωρος Βάγιας, ο δήμαρχος Θήρας, Νικόλαος Ζώρζος, ο αντιπεριφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου, Γεώργιος Λεονταρίτης, ο γενικός Διευθυντής της ΕΑΓΜΕ, Διονύσιος Γκούτης, ο γενικός Διευθυντής του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου, Βασίλειος Καραστάθης, ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ και της Μόνιμης Επιστημονικής Επιτροπής Παρακολούθησης του Ελληνικού Ηφαιστειακού Τόξου, Ευθύμιος Λέκκας, ο πρόεδρος του ΙΜΠΗΣ, Κώστας Παπαζάχος, επιτελικά και υπηρεσιακά στελέχη του Πυροσβεστικού Σώματος, της ΓΓΠΠ, του ΟΑΣΠ και της ΕΑΓΜΕ.

Οι σεισμοί επικεντρώνονται στις αγροτικές περιφέρειες Αφάρ, Ορόμια και Αμχάρα, έπειτα από μήνες έντονης σεισμικής δραστηριότητας.

Έως τώρα δεν υπάρχουν αναφορές για θύματα.

Recurring earthquakes around the eastern part of Ethiopia have sparked concern among the public as experts and authorities called for calm and vigilance https://t.co/UJup7AD2FE pic.twitter.com/GrnVfLWM7R

— China Xinhua News (@XHNews) January 4, 2025

Περίπου 80.000 άνθρωποι ζουν στις πληγείσες περιοχές και οι πιο ευάλωτοι απομακρύνονται προς προσωρινά καταφύγια, έκανε γνωστό το γραφείο Επικοινωνίας της κυβέρνησης της Αιθιοπίας.

«Αυτοί οι σεισμοί αυξάνονται σε επίπεδο μεγέθους και συχνότητας», επισημαίνεται σε ένα δελτίο Τύπου του γραφείου, όπου προστίθεται πως ειδικοί αναπτύχθηκαν στην περιοχή για να αξιολογήσουν τις ζημιές.

Σύμφωνα με έναν υψηλόβαθμο αξιωματούχο της Επιτροπής Διαχείρισης Κινδύνων Καταστροφής της Αιθιοπίας, τουλάχιστον 2000 άνθρωποι και έχουν ήδη απομακρυνθεί από τα σπίτια τους.

Η πιο πρόσφατη από αυτές τις σεισμικές δονήσεις, μεγέθους 4,7 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ, σημειώθηκε λίγο πριν από τις 12.40 τοπική ώρα, σε απόσταση περίπου 33 χιλιομέτρων βόρεια της πόλης Μετεχάρα, στην περιφέρεια Ορόμια, σύμφωνα με το Ευρωμεσογειακό Σεισμολογικό Κέντρο.

Αυτοί οι σεισμοί έχουν προκαλέσει ζημιές σε κατοικίες και απείλησαν να προκαλέσουν μια ηφαιστειακή έκρηξη, του όρους Ντοφάν, κοντά στην κοινότητα Σεγκέντο, στο βορειοανατολικό τμήμα της περιφέρειας Αφάρ.

Ο κρατήρας του ηφαιστείου δεν εκλύει πλέον καπνό, όμως οι κάτοικοι της ζώνης έφυγαν από τα σπίτια τους πανικόβλητοι.

Οι μερικές δεκάδες κάτοικοι, οι οποίοι είχαν επιστρέψει στα τέλη Δεκεμβρίου στο Γκρίνταβικ, απ’ όπου είχαν απομακρυνθεί το Νοέμβριο επειδή υπήρχαν φόβοι για έκρηξη του ηφαιστείου, απομακρύνθηκαν πάλι επειγόντως στη διάρκεια της περασμένης νύκτας, μερικές ώρες αφότου άρχισε η έκρηξη.

Watch as a volcano in Iceland erupted on Sunday after hundreds of earthquakes shook the Reykjanes Peninsula, reaching the evacuated town of Grindavik for the first time. https://t.co/WXGI84WBeN pic.twitter.com/6WQMxSTIfE

— The New York Times (@nytimes) January 14, 2024

«Δεν κινδυνεύουν ζωές, αν και υποδομές μπορεί να απειλούνται», έγραψε στην πλατφόρμα X ο πρόεδρος της Ισλανδίας Γκούντνι Γιοχάνεσον, προσθέτοντας ότι οι πτήσεις των αεροπλάνων δεν έχουν διακοπεί.

😭🙏#Iceland #Grindavík pic.twitter.com/JWeezsuDpf

— Volcaholic 🌋 (@volcaholic1) January 14, 2024