Σπύρος Σιδέρης

Η απουσία ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, αλλά και επίσημων εκπροσώπων σημαντικών χριστιανικών εκκλησιών ή διεθνών εκκλησιαστικών οργανισμών, αποτέλεσε αντικείμενο σχολιασμού, με διπλωματικές πηγές να αναρωτιούνται αν η Δύση επιλέγει να παρακολουθεί τις εξελίξεις από απόσταση, αφήνοντας τον αραβοϊσλαμικό κόσμο να αναλάβει μόνος του την πολιτική πρωτοβουλία.

Κοινό αραβοϊσλαμικό μέτωπο

Στη συνάντηση συμμετείχαν οι υπουργοί Εξωτερικών της Ιορδανίας, της Σαουδικής Αραβίας, του Κατάρ, της Αλγερίας, της Αιγύπτου, του Μαρόκου, της Τυνησίας, της Σομαλίας, του Ιράκ και της Παλαιστίνης, καθώς και οι επικεφαλής της διπλωματίας της Τουρκίας, της Ινδονησίας, του Πακιστάν και της Μαλαισίας, παρουσία του γενικού γραμματέα του Αραβικού Συνδέσμου.

Στο κοινό ανακοινωθέν συμφωνήθηκε η ανάληψη συντονισμένων διπλωματικών πρωτοβουλιών απέναντι σε όσα χαρακτηρίζονται παράνομες ισραηλινές ενέργειες στην Ανατολική Ιερουσαλήμ, με την προειδοποίηση ότι η συνεχιζόμενη ένταση απειλεί να αποσταθεροποιήσει ακόμη περισσότερο την περιοχή.

Η μάχη για την ταυτότητα της πόλης

Οι υπουργοί υποστήριξαν ότι η Ιερουσαλήμ δεν αποτελεί μόνο πολιτικό διακύβευμα, αλλά και ιστορικό σύμβολο συνύπαρξης των τριών μονοθεϊστικών θρησκειών.

Στο ανακοινωθέν καταγγέλλονται προσπάθειες αλλοίωσης της αραβικής, μουσουλμανικής και χριστιανικής ταυτότητας της πόλης, ενώ επαναλαμβάνεται η θέση ότι η Ανατολική Ιερουσαλήμ αποτελεί τμήμα των παλαιστινιακών εδαφών που τελούν υπό κατοχή.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο Τέμενος Αλ Άκσα και στους χριστιανικούς ιερούς τόπους, με καταγγελίες για περιορισμούς στην ελευθερία λατρείας και ενέργειες που, σύμφωνα με τις αραβικές και μουσουλμανικές χώρες, μεταβάλλουν το ιστορικό και νομικό καθεστώς της πόλης.

Το παρασκήνιο της συνόδου

Παρότι η ατζέντα επικεντρώθηκε στην προστασία της πολυθρησκευτικής φυσιογνωμίας της Ιερουσαλήμ, αρκετοί παρατηρητές στάθηκαν στη σύνθεση της συνόδου.

Δεν συμμετείχαν εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ούτε ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, ενώ απουσίαζαν και επίσημες αντιπροσωπείες σημαντικών χριστιανικών εκκλησιών ή διεθνών εκκλησιαστικών οργανισμών.

Διπλωματικοί κύκλοι σημείωναν ότι η εικόνα αυτή ενίσχυσε την αίσθηση πως η υπεράσπιση της πολυθρησκευτικής ταυτότητας της πόλης προβλήθηκε σχεδόν αποκλειστικά από τον αραβοϊσλαμικό κόσμο. Άλλοι υπενθύμιζαν ότι η συνάντηση είχε εξαρχής οργανωθεί ως πρωτοβουλία αραβικών και μουσουλμανικών κρατών, γεγονός που εξηγεί και τη σύνθεση των συμμετεχόντων.

Προειδοποιήσεις από το Αμμάν

Ο υπουργός Εξωτερικών της Ιορδανίας, Αϊμάν Σαφάντι, προειδοποίησε ότι η ένταση γύρω από τους ιερούς τόπους μπορεί να οδηγήσει σε ευρύτερη θρησκευτική σύγκρουση.

Όπως ανέφερε, η αραβοϊσραηλινή διένεξη δεν υπήρξε ποτέ θρησκευτική, αλλά πολιτική σύγκρουση που συνδέεται με το παλαιστινιακό ζήτημα. Εξέφρασε, ωστόσο, την ανησυχία ότι οι πρόσφατες εξελίξεις ενδέχεται να της προσδώσουν επικίνδυνη θρησκευτική διάσταση.

Από την πλευρά της, η υπουργός Εξωτερικών της Παλαιστίνης, Βαρσέν Αγκαμπεκιάν Σαχίν, χαρακτήρισε την παρούσα περίοδο ως μία από τις δυσκολότερες που έχει βιώσει η πόλη εδώ και δεκαετίες, ζητώντας ένα συλλογικό σχέδιο για την προστασία της ιστορικής και δημογραφικής της ταυτότητας.

Η θέση της Σαουδικής Αραβίας

Ο υπουργός Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας, πρίγκιπας Φαϊζάλ μπιν Φαρχάν, επανέλαβε ότι το Ριάντ απορρίπτει κάθε προσπάθεια αλλαγής του ιστορικού και νομικού καθεστώτος της Ιερουσαλήμ.

Κάλεσε επίσης τη διεθνή κοινότητα να αναλάβει πιο ενεργό ρόλο για την προστασία των ιερών προσκυνημάτων, τον περιορισμό της βίας και την επανεκκίνηση της πολιτικής διαδικασίας με προοπτική τη λύση των δύο κρατών.

Μόνιμος μηχανισμός και νέα πλατφόρμα

Σχεδόν απαρατήρητη πέρασε η απόφαση για τη δημιουργία μόνιμου μηχανισμού συνεργασίας μεταξύ των συμμετεχόντων.

Στο πλαίσιο αυτό θα λειτουργήσει ψηφιακή πλατφόρμα, μέσω της οποίας θα καταγράφονται και θα δημοσιοποιούνται περιστατικά που αφορούν τους ιερούς τόπους και τους πιστούς, με στόχο την ενημέρωση διεθνών οργανισμών και της παγκόσμιας κοινής γνώμης.

Οι χώρες συμφώνησαν ακόμη να πραγματοποιηθεί νέα κοινή υπουργική σύνοδος του Οργανισμού Ισλαμικής Συνεργασίας και του Αραβικού Συνδέσμου τον Σεπτέμβριο, επιδιώκοντας να διατηρήσουν συντονισμένη διπλωματική πίεση γύρω από το ζήτημα της Ιερουσαλήμ.