Σεραφείμ Κοτρώτσος

Εάν συνυπολογίσει κανείς και την ιδιωτική επίσκεψη του Έντι Ράμα και την ομιλία του την Κυριάκη στο Γαλάτσι, σε ομοεθνείς του που ζουν στη χώρα μας, με μηνύματα για την υποψηφιότητα του Φρέντι Μπελέρη και άλλα, το κλίμα βαραίνει περισσότερο.

Η επίσκεψη, ωστόσο, του Κυριάκου Μητσοτάκη στην Άγκυρα, μπορεί να αποδειχθεί ακανθώδης.

Διότι, είναι η τουρκική κυβέρνηση που δυναμίτισε το τελευταίο χρονικό διάστημα το κλίμα της Διακήρυξης, παρά τις δηλώσεις του Ερντογάν για την ενίσχυση των δεσμών φιλίας. Η δε στροφή της Άγκυρας σε πορεία προσαρμογής προς τη Δύση έχει πληγεί, αφενός με τη στάση υπέρ της Χαμάς και με την επιθετική ρητορική κατά του Ισραήλ- που εξοργίζει την Ουάσιγκτον-, αφετέρου με το βαρύ κλίμα στις τουρκοαμερικανικές σχέσεις που σημαδεύτηκε από την αναβολή της προγραμματισμένης επίσκεψης στο Λευκό Οίκο.

Από τις αναφορές του εξ απορρήτων του Τούρκου προέδρου, Ομέρ Τσελίκ, για το Αιγαίο, και αυτές του υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν για την “τουρκική μειονότητα” στη Θράκη, μέχρι την αναβίωση της στρατηγικής των “γκρίζων ζωνών”, εξ αφορμής της χρήσης του νομίμου δικαιώματος της Ελλάδας να οριοθετήσει περιβαλλοντικό θαλάσσιο πάρκο στο κεντρικό Αιγαίο, και το “timing” εφαρμογής της απόφασης (από το 2020) για την μετατροπή της Ιεράς Μονής της Χώρας σε τζαμί, η Άγκυρα δείχνει να κρατά πάνω στο τραπέζι διεκδικήσεις και αιτιάσεις που πυροδοτούν ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Γιατί δεν αναβλήθηκε η επίσκεψη

Παρόλα αυτά, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επέλεξε να πάει στην Άγκυρα και ορθώς πράττει. Η ακύρωση της επίσκεψης θα έδινε χώρο στον Ερντογάν να επιρρίψει τις ευθύνες μιας κρίσης στην ελληνική πλευρά και δύσκολα θα έβρισκε συμμάχους στην Ευρώπη ή τις ΗΠΑ. Άλλωστε, εάν κρίνει κανείς από την – για ακόμα μία φορά– υποκριτική σιωπή των Βρυξελλών και την …τυπική ανακοίνωση του Στέϊτ Ντιπάρτμεντ για την Ιερά Μονή της Χώρας, ουδείς στη Δύση επιθυμεί να διαταράξει τα “ήρεμα νερά” στη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ με δύο ανοιχτά πολεμικά μέτωπα (Ουκρανία, Μέση Ανατολή) στην περιοχή μας.

Ο Έλληνας πρωθυπουργός ανακοίνωσε ότι θα θέσει το ζήτημα της ιστορικής μονής, και μάλιστα με έντονο τρόπο, στη συνάντησή του με τον Τούρκο πρόεδρο. Κατά βάση, ελάχιστα μπορεί να κάνει πέραν αυτού, εάν κρίνει κανείς από τις σοβαρότερες αντιδράσεις που είχαν εκδηλωθεί διεθνώς για το προηγούμενο της Αγιάς Σοφιάς. Τώρα, ούτε καν η Unesco (που προστατεύει το μνημείο ως σύμβολο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς) εξέδωσε κάποια ανακοίνωση.

Το πολιτικό ρίσκο

Ωστόσο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα βρεθεί στην Άγκυρα, λιγότερο από ένα μήνα πριν τις ευρωεκλογές, με τα κόμματα της αντιπολίτευσης, λιγότερο ή περισσότερο, να έχουν εκφράσει την διαφωνία τους ως προς τους κυβερνητικούς χειρισμούς. Ο ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ έχει θέσει σχετικά ερωτήματα, παρότι δεν τάχθηκε υπέρ της αναβολής της επίσκεψης (ακολουθώντας τη γραμμή για ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας που είχε υιοθετήσει και ο Αλέξης Τσίπρας), ωστόσο δεν περνά απαρατήρητο ότι τόσο το ΠΑΣΟΚ -με δήλωση του ίδιου του Νίκου Ανδρουλάκη-, όσο και ο Κυριάκος Βελόπουλος έθεσαν θέμα ματαίωσης. Το πολιτικό κόστος ενός “ναυαγίου” στην Άγκυρα θα είναι μεγάλο και δεν θα μείνει ασχολίαστο ούτε στο εσωτερικό της Ν.Δ, αφενός από τον Αντώνη Σαμαρά που σταθερά τάσσεται κατά κάθε επαφής με τον “ταραξία” Ερντογάν, αφετέρου διότι θα “κινητοποιήσει” μνήμες από τον τρόπο που χειρίστηκε ο Νίκος Δένδιας το “επεισόδιο” με τον τότε ομόλογό του Μεβλούτ Τσαβούσογλου. Οι πιέσεις από την υπερδεξιά, άλλωστε, μπορεί να ενισχύσουν μετακινήσεις ψηφοφόρων, σε μία στιγμή που, απ΄ ότι λέγεται από το Μέγαρο Μαξίμου, η ΝΔ …ανασαίνει δημοσκοπικά και δείχνει ότι μπορεί να φτάσει ή και να ξεπεράσει τον στόχο του 33%. Δεν είναι τυχαίο, προς τούτο, ότι ο Κυριάκος Βελόπουλος ζήτησε την ακύρωση της Συμφωνίας των Πρεσπών με αφορμή τη νίκη των εθνικιστών στα Σκόπια.

Παρόμοιες πιέσεις δέχεται και ο Ταγίπ Ερντογάν που έχει πληγεί πολιτικά από τις πρόσφατες αυτοδιοικητικές εκλογές. Όπως επισημαίνει σε ανάλυση του Πάσχου Μανδραβέλη το KREPORT “… Οι κινήσεις του (Ερντογάν) για την Αγιά Σοφιά και την Μονή της Χώρας γίνονται με στόχο την συσπείρωση των πιο καθυστερημένων τμημάτων της τουρκικής κοινωνίας αφού η ισχύς του κόμματός του (ΑΚΡ) δεν απειλείται μόνο από την Ρεπουμπλικανική αντιπολίτευση, αλλά και ροκανίζεται και από το κόμμα του Φατίχ Ερμπακάν «Νέα Ευημερία». Το ισλαμιστικό κόμμα -ηγέτης του οποίου είναι ο υιός του πρώην ισλαμιστή πρωθυπουργού Νετσμετίν Ερμπακάν-βγήκε τρίτο στις πρόσφατες περιφερειακές εκλογές με πάνω από 6% των ψήφων. Αν η ελληνική κυβέρνηση υπερδραματοποιούσε το ανοσιούργημα με την Μονή της Χώρας θα έκανε μεγάλη χάρη στον Τούρκο Πρόεδρο. Ο Ερντογάν θα πουλούσε την ελληνική αντίδραση στο ισλαμικό ακροατήριο του ως «μεγάλη νίκη που πόνεσε τους άπιστους”.

Τα αγκάθια

Σε αυτό το κλίμα ο Έλληνας πρωθυπουργός οφείλει να κινηθεί πολύ προσεκτικά. Στη Δύση έχουν λιγοστέψει εκείνοι που ενδιαφέρονται αυτή τη στιγμή για τα ελληνοτουρκικά και δεν επιθυμούν να διαταρραχθεί η ηρεμία, λίγους μήνες πριν τις αμερικανικές προεδρικές εκλογές και με τις ΗΠΑ να έχουν ανοιχτά πολλά μέτωπα και ένα μήνα πριν τις ευρωεκλογές με τις ευρωπαϊκές χώρες να ασχολούνται με άλλα μείζονα.

Γι’ αυτό, ίσως, οι δηλώσεις που έκανε ο υπουργός Εξωτερικών περί της ανάγκης διαλόγου με την Τουρκία για το “υποκείμενο ζήτημα”, όπως είπε, της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ (κάτι που ευθέως παραπέμπει σε συνυποσχετικό με ορίζοντα τη Χάγη) ακούγονται αρκετά προωθημένες υπό το φως της αναβίωσης της αναθεωρητικής στραγικής της Τουρκίας (“γκρίζες ζώνες”- θαλάσσιο πάρκο, Θράκη κ.ά), ακόμα και “εκτός τόπου και χρόνου”. Προφανώς κάτι περισσότερο έχει κατά νου η κυβέρνηση, ή απλώς διαχειρίζεται τις “καλές της προθέσεις” με αποδέκτες στη Δύση…

Οι δηλώσεις Γεραπετρίτη- Το πλαίσιο των ελληνικών θέσεων

Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης έδωσε το στίγμα:

Αναφέρθηκε και στην επικείμενη συνάντηση του πρωθυπουργού με τον Τούρκο πρόεδρο αλλά και για το ενδεχόμενο, η απόφαση Ερντογάν να μετατρέψει τη Μονή της Χώρας σε τζαμί, να επηρεάσει την συνάντησή τους. “Είναι μια καλή ευκαιρία να θέσουμε τα θέματα αυτά, αν και είναι από μακρού χρόνου. Αντιλαμβανόμαστε όλοι ότι αυτό δεν είναι ευχάριστο και δεν μας ικανοποιεί ούτε εμάς. Από την άλλη πλευρά, γνωρίζουμε όλοι ότι υπάρχουν βασικές θέσεις τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Τουρκία, από τις οποίες δεν πρόκειται να αποκλίνουμε”, είπε. Εμμέσως πλην σαφώς ανέδειξε τις “κόκκινες γραμμές”, η δήλωσή του, ωστόσο, υποδηλώνει και την αδυναμία να πράξει η ελληνική πλευρά κάτι περισσότερο.

Μίλησε ωστόσο και για το θέμα της ΑΟΖ και της υφαλοκρηπίδας:

«Τα ζητήματα της δικής μας κυριαρχίας δεν είναι ζητήματα διαλόγου. Η κυριαρχία αποτελεί ένα εσωτερικό αδιαπραγμάτευτο, αναπαλλοτρίωτο στοιχείο, το οποίο δεν πρόκειται ποτέ να θέσουμε σε συζήτηση και για τον λόγο αυτό δεν θα μιλήσουμε ποτέ ούτε για αποστρατικοποίηση, προφανώς, δεν θα μιλήσουμε ποτέ για τα θέματα που έχουν να κάνουν με την προστασία της θρησκευτικής μειονότητας. Δεν πρόκειται να μιλήσουμε ποτέ για ζητήματα που ανήκουν στο σκληρό πυρήνα του κράτους. Αντιστοίχως θεωρούν και οι Τούρκοι ότι θα πρέπει να εμμείνουν στις βασικές τους θέσεις».
Πρόσθεσε επίσης ότι «Όσο υφίσταται το αγκάθι της οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, δεν μπορούμε να θεωρούμε δεδομένο ότι θα έχουμε μία μακρά ειρήνη στην περιοχή μας. Και για τον λόγο αυτό άλλωστε, τόσο ο Πρωθυπουργός όσο και εγώ έχουμε τονίσει ότι είναι μέσα στις δικές μας επιδιώξεις κάποια στιγμή να συζητήσουμε και το υποκείμενο αυτό ζήτημα, να μπορέσουμε να δούμε όλες τις τεχνικές του διαστάσεις. Γιατί είναι ένα θέμα το οποίο έχει κατεξοχήν τεχνικές διαστάσεις επί τη βάσει του Διεθνούς Δικαίου. Είμαστε μέλη και οι δύο χώρες μιας μεγάλης διεθνούς οικογένειας. Δεν μπορούμε να αποκλίνουμε από αυτό και να μπορέσουμε να καθίσουμε στο τραπέζι και να έχουμε ένα όσο το δυνατόν πιο απτό δείγμα σύμπλευσης στο θέμα αυτό. Εάν δεν καταφέρουμε να συνεννοηθούμε, να συμφωνήσουμε σε ό,τι αφορά την οριοθέτηση Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και υφαλοκρηπίδας, τότε τουλάχιστον να μπορέσουμε να φτιάξουμε ένα συνυποσχετικό και να πάμε σε μία διεθνή δικαιοδοσία».

Ένταξη της «γαλάζιας πατρίδας» στα σχολικά βιβλία

Τέλος, για το ζήτημα της ένταξης της «γαλάζιας πατρίδας» στα σχολικά βιβλία, υπογράμμισε ότι «θέλω απλώς να επισημάνω ότι επρόκειτο για μία ανάρτηση για δημόσια διαβούλευση ενός σχεδίου προγράμματος. Θα περιμένουμε να δούμε τί στο τέλος της ημέρας θα ενταχθεί και θα πράξουμε τα ανάλογα και τα αναγκαία. Σε κάθε όμως περίπτωση να είστε ήσυχος, όπως και οι Έλληνες πολίτες, ότι εμείς είμαστε έτοιμοι για όλα τα σενάρια. Από το σενάριο της ηρεμίας που βιώνουμε σήμερα έως το σενάριο της μεγαλύτερης έντασης και των μεγαλύτερων διαφωνιών. Δεν πρόκειται να απεμπολήσουμε κανένα δικαίωμά μας. Από την άλλη πλευρά, η προσδοκία μας είναι και αυτή είναι μια κοσμοθεωρητική προσέγγιση που κάνει η ελληνική κυβέρνηση και ο Έλληνας Πρωθυπουργός, ότι είναι προτιμότερο να έχουμε μία ήσυχη γειτονιά σε ένα εξαιρετικά δύσκολο και ασταθές διεθνές περιβάλλον, παρά να βρισκόμαστε ανά πάσα στιγμή με το δάκτυλο στη σκανδάλη και να περιμένουμε».

Ο …απρόβλεπτος Ερντογάν

Ο υπουργός Εξωτερικών έθεσε το πλαίσιο: ετοιμότητα τόσο για συνέχιση της ηρεμίας που βιώνουμε στο πεδίο μετά τη Διακήρυξη των Αθηνών, όσο και για νέα έκρηξη έντασης με ευθύνη της Τουρκίας. Και παράλληλα επανέλαβε την στρατηγική για συνυποσχετικό (ως προς το θέμα οριοθέτησης ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας) και παραπομπή στο Διεθνές Δικαστήριο.

Όλα αυτά βεβαίως εύκολα μπορεί να τιναχτούν στον αέρα εάν ο Ερντογάν αποφασίσει να δώσει έστω και την παραμικρή συνέχεια στην τακτική των τελευταίων εβδομάδων που κλιμακώθηκε με τις Navtex για την άσκηση “Θαλασσόλυκος” στο Αιγαίο. Το ερώτημα, δηλαδή, που απασχολεί την Αθήνα είναι εάν ο Κυριάκος Μητσοτάκης συναντήσει έναν “άλλο” Ερντογάν, σε κλίμα αμοιβαίων φιλοφρονήσεων και επισήμανσης των διαφωνιών, ή έναν Ερντογάν που θα θέσει με ζυγισμένα προκλητικό τρόπο τις τουρκικές διεκδικήσεις. Τότε, ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι εκ των πραγμάτων αναγκασμένος να απαντήσει σε ανάλογο ύφος διότι θα είναι στραμμένα επάνω του τα βλέμματα των κομμάτων της αντιπολίτευσης.

Τα τουρκικά ΜΜΕ δίνουν τον τόνο;

Ο Κυριακος Μητσοτάκης έδωσε μία συνέντευξη στην “Μιλιέτ” (ως είθισται σε περιπτώσεις επισκέψεων ηγετών), όμως αρκετά τουρκικά ΜΜΕ και κυρίως το δίκτυο Haber Global αναφέρουν ότι ο Ερντογάν θα θέσει ζήτημα διαμοιρασμού των πόρων (φυσικό αέριο, πετρέλαιο) στην Ανατολική Μεσόγειο!

Επισημαίνει: “Στην Αθήνα ολοκληρώθηκαν οι ετοιμασίες και περιμένουμε τον πρωθυπουργό της Ελλάδας στην Άγκυρα. Οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο αναμένεται να είναι ένα από τα βασικά ζητήματα των συζητήσεων.

Η Τουρκία κάνει έρευνες για αέριο στη Μαύρη Θάλασσα και συνεχίζει τις σεισμικές έρευνες στην Αν. Μεσόγειο. Η Τουρκία έχει δώσει μηνύματα πως ο φυσικός πλούτος της Αν. Μεσογείου πρέπει να διαμοιραστεί μεταξύ των γειτονικών κρατών και περιμένουμε ο πρόεδρος Ερντογάν να εκφράσει παρόμοιο μήνυμα στον Μητσοτάκη. Όπως και η ‘ΤΔΒΚ’ και το Κυπριακό θα είναι ένα από τα σημαντικά θέματα της ατζέντας.

Η Τουρκία έχει εκφράσει επανειλημμένα πως επιμένει στη λύση των δυο κρατών και στην συνάντηση των δυο ηγετών θα συζητηθούν τα βήματα που μπορούν να γίνουν για την μόνιμη ειρήνη και σταθερότητα στο νησί”.

Εάν πράγματι τεθούν αυτά τα ζητήματα η συνάντηση Μητσοτάκη-Ερντογάν δεν θα είναι εύκολη. Και είναι βέβαιο πως η τουρκική πλευρά θα διαρρεύσει κατά το δοκούν εκείνα τα σημεία που βολεύουν τον Τούρκο πρόεδρο έναντι του εθνικιστικού εσωτερικού του ακροατηρίου.

«Εμείς προσπαθούμε να αυξήσουμε τους φίλους μας. Δεν έχουμε κανένα πρόβλημα που δεν μπορούμε να λύσουμε με τις χώρες της περιοχής μας. Πιστεύουμε ότι δεν υπάρχει πόρτα που δεν μπορεί να ανοίξει ο διάλογος και οι διαπραγματεύσεις. Αρκεί να υπάρξει προσέγγιση με καλή πρόθεση και να δοθεί ευκαιρία στη διπλωματία. Η συνέχεια σίγουρα θα έρθει με λίγη προσπάθεια και λίγη θυσία. Αύριο θα φιλοξενήσουμε στη χώρα μας τον αδελφό μου εμίρη του Κουβέιτ σεΐχη Σαμπάχ. Την επόμενη εβδομάδα, τη Δευτέρα, ο πρωθυπουργός της Ελλάδας κύριος Μητσοτάκης θα έρθει στην Άγκυρα στο πλαίσιο επίσημης επίσκεψης. Σαν τον δικέφαλο αετό των Σελτζούκων θα αναζητήσουμε τον τρόπο να αναπτύξουμε τις σχέσεις μας με την Ανατολή και της Δύση στη βάση των κοινών συμφερόντων μας», είπε στη δήλωσή του ο Τούρκος πρόεδρος.

Το Ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών απάντησε με, κατά ορισμένους αξιοσημείωτη, καθυστέρηση.

«H απόφαση των Τουρκικών Αρχών για την έναρξη της λειτουργίας της Μονής της Χώρας ως μουσουλμανικού τεμένους συνιστά πρόκληση για τη διεθνή κοινότητα καθώς αλλοιώνει και προσβάλλει τον χαρακτήρα της ως μνημείου παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO ανήκον στην ανθρωπότητα. Η διατήρηση του οικουμενικού χαρακτήρα μνημείων και η τήρηση των διεθνών προτύπων προστασίας της θρησκευτικής και πολιτιστικής κληρονομιάς αποτελεί σαφή διεθνή υποχρέωση που δεσμεύει όλα τα κράτη».

Ουδεμία αναφορά ή ανακοίνωση υπήρξε από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες κι αυτό είναι κάτι που θεωρείται μεν αναμενόμενο με τη συνηθισμένη αμφισημία της ΕΕ σε θέματα που αφορούν την παραβίαση των θεσμών στην Τουρκία.

Δεν είναι, φυσικά, το πρώτο κρούσμα που εμμέσως μποϋκοτάρει την Διακήρυξη των Αθηνών για την ομαλοποίηση των σχέσεων των δύο χωρών και παρά το γεγονός ότι και οι δύο πλευρές ομνύουν στην συνέχιση των διαβουλεύσεων για τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης και τα θέματα “χαμηλής πολιτικής”, όπως οι ελληνικές βίζες σε Τούρκους που επισκέπτονται νησιά του ανατολικού Αιγαίου.

Πρόσφατα ήταν οι δηλώσεις του ίδιου του Ερντογάν και του έμπιστου συνεργάτη του Ομέρ Τσελίκ για την “Γαλάζια Πατρίδα” και η ανακοίνωση του υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν που επανέφερε την στρατηγική των “γκρίζων ζωνών” με αφορμή την οριοθέτηση θαλασσίου πάρκου στο κεντρικό Αιγαίο. Μία καθαρά περιβαλλοντικού τύπου απόφαση στάθηκε αφορμή να αμφισβητήσουν οι Τούρκοι την ελληνική κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα σε μία περιοχή που δεν είχε μπει έως τώρα στο προκλητικό σκάκι των διεκδικήσεων της Άγκυρας.

Λογικό είναι να διατυπώνονται ερωτήματα σχετικά με το πόσο μπορεί να αποδώσει η επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη έναντι ενός Ερντογάν που ναρκοθετεί την Διακήρυξη που ο ίδιος συνυπέγραψε προ μηνών. Ο στόχος των “ήρεμων νερών” μπορεί να είναι βασικός στην τακτική της Αθήνας και να έχει φέρει αποτελέσματα με ουσιαστική απουσία τουρκικών κινήσεων στο πεδίο (παραβιάσεις εναέριου χώρου, εμπλοκές κ.ά), όμως τίποτε δεν έχει αλλάξει στην επιθετική τουρκική συμπεριφορά.

Η Αθήνα κρατά χαμηλούς τόνους, η Ευρώπη κυριολεκτικά …απουσιάζει, οι δε ΗΠΑ έχουν προφανώς άλλα θέματα στην ατζέντα τους (Μέση Ανατολή, ουκρανικό) και δεν επιθυμούν επιστροφή στην ένταση μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Η δε αναβολή της επίσκεψης του Τούρκου προέδρου στις ΗΠΑ, όπου μία συναντηση με τον Τζο ΜΠάϊντεν πριν ταξιδέψει ο Έλληνας πρωθυπουργός στην Τουρκία θα μπορούσε να εκτονώσει την ένταση, φαίνεται πως δεν βοηθά.

Η ατζέντα Γεραπετρίτη-Φιντάν

Μετά την συμφωνία, προ ημερών, των δύο υπουργών Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη και Χακάν Φιντάν στο Λονδίνο, το πρώτο που θα συζητηθεί μεταξύ των δύο πλευρών είναι η πορεία της υλοποίησης των 15 και πλέον συμφωνιών που έχουν υπογραφεί μεταξύ των δύο χωρών. Θα συζητηθούν και θα υπογραφούν και άλλες συμφωνίες, για τη συνδρομή στην πολιτική προστασία, αλλά και τη δημιουργία ενός ελληνοτουρκικού επιχειρηματικού συμφώνου.

Ακόμη, αναμένεται στη συνάντηση Μητσοτάκη- Ερντογάν, να γίνει αναφορά στο Μεταναστευτικό, στη μείωση των μεταναστευτικών ροών από τα τουρκικά παράλια στην Ελλάδα, αλλά και για τα αποτελέσματα που έχει για τους τούρκους τουρίστες η εξπρές βίζα σε δέκα νησιά του Αιγαίου.

Τέλος μεταξύ των συμφωνιών που έχουν ήδη υπογραφεί, ξεχωρίζει το Μνημόνιο Κατανόησης (MoU) ΑΔΜΗΕ – TEIAS στον τομέα της ηλεκτρικής διασύνδεσης των δύο χωρών που υπέγραψαν ο γενικός διευθυντής Λειτουργίας, Υποδομών και Αγοράς του ΑΔΜΗΕ Δημήτρης Μίχος και ο πρόεδρος της TEIAS Ορχάν Καλντιρίμ.

Αφορά τη δημιουργία νέας διασυνδετικής γραμμής μεταξύ Νέα Σάντας και Μπαμπαέσκι με στόχο την αναβάθμιση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Τουρκίας και την αύξηση του όγκου αμφίδρομης ροής ενέργειας κατά 600 MW.

Ξαφνική κλιμάκωση με την Ιερά Μονή της Χώρας

Ένα από τα «αγκάθια» είναι η απόφαση του Ερντογάν να μετατρέψει τον βυζαντινό ναό της Μονής της Χώρας σε τζαμί. Μάλιστα, ο Τούρκος πρόεδρος στην τελετή ολοκλήρωσης των έργων, έκανε την ακόλουθη δήλωση: «Προστατεύουμε την κληρονομιά των προγόνων μας».

«Συγχαίρω τη Γενική Διεύθυνση Βακουφίων που προστατεύει την κληρονομιά των προγόντων μας», ανέφερε ο Ερντογάν κατά τη διάρκεια της τελετής και συνέχισε: «Λαμβάνοντας υπόψη ότι μόνο 56 ιστορικά μνημεία αποκαταστάθηκαν πριν από εμάς, μεταξύ 1996 και 2002, θα φανεί πόσο μεγάλη επιτυχία έχει καταγράψει η Γενική Διεύθυνση Βακουφίων», υποστήριξε ο Τούρκος πρόεδρος.

Ενώ επισήμανε πως «όχι μόνο στην Τουρκία, όχι μόνο στην Ανατολία και τη Θράκη, αλλά οπουδήποτε στον κόσμο υπάρχει ένα αντικείμενο ή μια πολιτιστική κληρονομιά που ανήκει σε εμάς και τους προγόνους μας, φτάνουμε εκεί και το φέρνουμε στο φως».

Από χριστιανικό μοναστήρι σε… τζαμί

Η Μονή της Χώρας, γνωστή σήμερα ως Καριγιέ Τζαμί, υπήρξε ελληνικό χριστιανικό μοναστήρι στην Κωνσταντινούπολη που μετατράπηκε από τους Οθωμανούς σε τζαμί κατά το 16ο αιώνα και από το 1958 λειτουργεί ως μουσείο.

Πρόκειται για το μνημείο με τα περισσότερα και πλέον περίτεχνα βυζαντινά ψηφιδωτά που διασώζεται στην Πόλη, μαζί με την Αγία Σοφία και τη Μονή της Παμμακάριστου, που επίσης λειτουργεί ως τέμενος με την ονομασία Φετχιγέ. Η Αγία Σοφία είχε και αυτή αποδοθεί στη μουσουλμανική θρησκευτική λατρεία από το 2020.

Η Μονή της Χώρας χτίστηκε στη θέση της σημερινής συνοικίας Εντιρνέ Καπού, νότια του Κεράτιου κόλπου και σε κοντινή απόσταση από τα Θεοδοσιανά τείχη. Το μνημείο σήμερα είναι γνωστό με το όνομα Μουσείο Χώρας.

Δεν είναι τυχαίο ότι έχουν αρχίσει και διατυπώνονται ενστάσεις σχετικά με την σκοπιμότητα της επίσκεψης του Έλληνα πρωθυπουργού. Ο καθηγητής Κωνσταντίνος Λάβδας αλλά και ο πρώην υπουργός Χάρης Καστανίδης με αναρτήσεις τους θέτουν το ζήτημα. Τα πολιτικά κόμματα, ωστόσο, κρατούν σχετικά χαμηλούς τόνους και αναμένουν τα αποτελέσματα της επίσκεψης.

After converting Hagia Sophia to a Mosque in 2020, #Turkey started turning other Byzantine churches to Muslim houses of prayer. It now opens the Monastery of Chora as a Mosque, violating its character as a UNESCO world cultural heritage monument. It is a sinister policy. https://t.co/u5RS23eZN4

— Kostas Ant Lavdas (@KostasAntLavdas) May 7, 2024

Δε χρειάζεται άλλη πρόκληση. Η ανακοίνωση του Τούρκου Προέδρου για τη λειτουργία εφεξής της Μονής της Χώρας ως μουσουλμανικού τεμένους δεν επιβάλλει μια απλή καταδίκη του ΥΠΕΞ. Επιβάλλει την απόφαση να ματαιώσει ο Έλληνας Πρωθυπουργόςτην επικείμενη συνάντησή του με τον Ερντογάν.

— Kastanidis Haris (@KastanidisHaris) May 6, 2024