Οι συμβάσεις που κατατέθηκαν στη Βουλή με μορφή νομοσχεδίου θα αποκτήσουν νομική ισχύ με την έγκριση και τη δημισίευσή τους στη συνέχεια στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, ανοίγοντας τον δρόμο στην κοινοπραξία να προχωρήσει σε έρευνες.

«Στη Βουλή θα δοθεί δυνατότητα να μιλήσουμε συγκεκριμένα και με νομική ακρίβεια, για να δούμε πώς αυτή η συμφωνία ανοίγει τον δρόμο η χώρα μας το 2032 να γίνει παραγωγός φυσικού αερίου. Να διευρύνει, δηλαδή, το ενεργειακό της μείγμα», δήλωσε χθες ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου.

Σημαντικά έσοδα για το Δημόσιο

Το πρόγραμμα ερευνών προχωρά με επιταχυνόμενους ρυθμούς, καθώς το συνολικό χρονοδιάγραμμα έχει μειωθεί κατά έναν χρόνο. Η πρώτη φάση, που αφορά τη συλλογή δισδιάστατων (2D) σεισμικών δεδομένων, προβλέπεται να διαρκέσει τρία χρόνια, ενώ θα ακολουθήσουν δύο χρόνια για τη συλλογή τρισδιάστατων (3D) δεδομένων και ακόμη δύο χρόνια για την πραγματοποίηση της ερευνητικής γεώτρησης.

Σε κάθε στάδιο της διαδικασίας προβλέπονται σημαντικά οικονομικά οφέλη για το ελληνικό Δημόσιο, τα οποία εκτιμάται ότι μπορούν να φτάσουν έως και το 40% των δυνητικών κερδών.

Ειδικότερα, στο οικονομικό πλαίσιο της επένδυσης περιλαμβάνεται εταιρικός φόρος 20%, δημοτικός φόρος 5%, καθώς και δικαιώματα εκμετάλλευσης που κυμαίνονται από 4% έως 15%. Παράλληλα, προβλέπεται bonus υπογραφής ύψους 3,5 εκατ. ευρώ, ενώ υπάρχουν και πρόσθετες οικονομικές υποχρεώσεις, όπως στρεμματικές αποζημιώσεις που κυμαίνονται από 700.000 έως 35 εκατ. ευρώ, καθώς και κονδύλια για την εκπαίδευση προσωπικού.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στη συμμετοχή ενός ακόμη μεγάλου διεθνούς πετρελαϊκού ομίλου στις έρευνες στην Ελλάδα. Ο νέος αυτός «παίκτης» διαθέτει τόσο την απαραίτητη τεχνογνωσία όσο και την οικονομική ισχύ για την εξερεύνηση περιοχών μεγάλου βάθους, όπως οι ελληνικές θάλασσες.

Ταυτόχρονα, η εξέλιξη αυτή έχει και γεωπολιτική διάσταση, καθώς η παρουσία ενός ισχυρού ενεργειακού ομίλου από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού ενισχύει την ελληνική θέση στην περιοχή. Μάλιστα, η προώθηση των ερευνών νότια της Κρήτης θεωρείται ότι υπονομεύει στην πράξη το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο, καθώς τα οικόπεδα «Νότια της Κρήτης 1» και «Νότια της Κρήτης 2» έχουν χαραχθεί με βάση την αρχή της μέσης γραμμής και την πλήρη επήρεια της Κρήτης.

Προετοιμασία γεώτρησης στο Ιόνιο

Την ίδια στιγμή, προχωρούν με ταχείς ρυθμούς οι προετοιμασίες για την ερευνητική γεώτρηση στο μπλοκ 2 στο Ιόνιο, η οποία προγραμματίζεται να πραγματοποιηθεί τον Φεβρουάριο του 2027. Το σχετικό χρονοδιάγραμμα έχει ήδη συμφωνηθεί από τις εταιρείες ExxonMobil, Energean και Helleniq Energy.

Όπως ανέφερε σε συνέντευξή του στο Upstream ο διευθύνων σύμβουλος της Energean, Μαθιός Ρήγας, η διαδικασία εξασφάλισης γεωτρύπανου βρίσκεται ήδη σε προχωρημένο στάδιο.

Δεδομένου ότι η τρέχουσα ερευνητική φάση για το μπλοκ 2 ολοκληρώνεται τυπικά στις 14 Μαρτίου, η κοινοπραξία έχει καταθέσει αίτημα στην ΕΔΕΥΕΠ για παράταση της περιόδου αυτής. Μάλιστα, οι εταιρείες ζητούν σημαντική επέκταση του χρονικού διαστήματος, καθώς ενδέχεται μετά την ερευνητική γεώτρηση και την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων να απαιτηθεί και επιβεβαιωτική γεώτρηση.

Παράλληλα, έχει ήδη ξεκινήσει η διαδικασία επιλογής του λιμανιού που θα υποστηρίξει τις εργασίες της γεώτρησης. Στον σχετικό διαγωνισμό έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον τα λιμάνια της Πάτρας και της Ηγουμενίτσας.

Κάθε επιλογή παρουσιάζει τα δικά της πλεονεκτήματα. Το λιμάνι της Πάτρας διαθέτει μεγαλύτερες υποδομές, ενώ η Ηγουμενίτσα πλεονεκτεί ως προς τη μικρότερη απόσταση από την περιοχή της γεώτρησης και τη μεγαλύτερη διαθεσιμότητα χώρων.

Η Περιβαλλοντική Μελέτη

Την ίδια στιγμή, η κοινοπραξία έχει στα σκαριά την προετοιμασία της Περιβαλλοντικής Μελέτης για την πραγματοποίηση της ερευνητικής γεώτρησης. Για αυτό τον σκοπό, μέσα στον Μάρτιο ειδικά σκάφη θα «σαρώσουν» την περιοχή ώστε να πραγματοποιήσουν την Περιβαλλοντική Μελέτη Πυθμένα (Environmental Baseline Survey, EBS), η οποία είναι απαραίτητη για τη σύνταξη της ΜΠΕ.

Πρόκειται ουσιαστικά για την αμέσως επόμενη φορά που το μπλοκ μπαίνει στο ερευνητικό μικροσκόπιο, μετά τη διενέργεια των 3D σεισμικών μετρήσεων. Στόχος είναι η ΜΠΕ να είναι έτοιμη προς τον Ιούνιο, ώστε να υποβληθεί προς έγκριση στην αρμόδια αρχή.

Το παραπάνω ορόσημο σημαίνει πως από την υποβολή της Μελέτης και μέχρι την προγραμματισμένη γεώτρηση, μεσολαβούν μόλις 8 μήνες. Επομένως, η έγκριση θα πρέπει να γίνει μέσα σε χρονικά περιθώρια εντός των οποίων σπανίως έχει ανταποκριθεί η ελληνική πολιτεία. Όπως σημειώνουν χαρακτηριστικά αναλυτές του κλάδου, η πολιτεία θα δώσει εξετάσεις ως προς τα αντανακλαστικά της.

“Πρόκειται για την πρώτη υπεράκτια ερευνητική γεώτρηση στην Ελλάδα από το 1981, όταν ολοκληρώθηκε η γεώτρηση που οδήγησε στην ανακάλυψη του κοιτάσματος Κατάκολου. Τα τελευταία είκοσι χρόνια, οι μόνες υπεράκτιες γεωτρήσεις που έχουν πραγματοποιηθεί είναι παραγωγικές γεωτρήσεις στον Πρίνο, από την Energean” προσθέτει η ανακοίνωση.

• Στο «μπλοκ 2» του ΒΔ Ιουνίου που διαχειρίζονται η Energean και η Hellenic Energy εισέρχεται με 60% η Exxon Mobil.

Το συγκεκριμένο οικόπεδο είναι η πιο ώριμη από τις παραχωρήσεις καθώς θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί ερευνητική γεώτρηση μέσα στην επόμενη διετία, και η επεξεργασία των σεισμικών παραπέμπει σε 200 δισεκ. κυβικά μέτρα πιθανούς πόρους φυσικού αερίου.

Η συμφωνία υπεγράφη παρουσία των υπουργών Ενέργειας των ΗΠΑ Chris Wright, Εσωτερικών (και επικεφαλής του Εθνικού Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας, Doug Burgum, Περιβάλλοντος – Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου και της πρέσβη των ΗΠΑ στην Αθήνα Kimberly Guilfoyle, από τους Dr. John Ardill, αντιπρόεδρο για τις διευθνείς ερευνητικές δραστηριότητες (Global Exploration) της ExxonMobil, Ανδρέα Σιάμισιη, διευθύνοντα σύμβουλο της Helleniq Energy και Μαθιό Ρήγα Διευθύνοντα Σύμβουλο του Ομίλου Energean.

“Έχουμε ερευνητική δραστηριότητα στην Ανατολική Μεσόγειο και την επεκτείνουμε στην Ελλάδα”, τόνισε στην ομιλία του ο κ. Αρντιλλ ο οποίος στάθηκε επίσης στη σημασία της εκμετάλλευσης εγχώριων πηγών ενέργειας για τη μείωση του κόστους την ασφάλεια εφοδιασμού, την υποστήριξη της τεχνητής νοημοσύνης και την ανάπτυξη.

Ο κ. Μαθιός δήλωσε υπερήφανος για τη συμμετοχή της αμερικανικής πολυεθνικής στο “οικόπεδο 2” στο οποίο όπως σημείωσε, “εργαζόμαστε από το 2020 και έχει την προοπτική να κάνει την Ελλάδα ανεξάρτητη. Με την στήριξη των ΗΠΑ θα κάνουμε την πρώτη γεώτρηση μετά από 40 χρόνια, είναι καιρός η Ελλάδα να βρει τις δικές της πηγές εφοδιασμού με φυσικό αέριο”. Προσδιόρισε δε χρονικαλ τη γεώτρηση στο 2026-2027.

Ο κ. Σιάμισιης τόνισε ότι το “οικόπεδο 2” είναι το πιο ώριμο και περνά στην επόμενη φάση εξερεύνησης. ‘Έκανε επίσης λόγο για μεγάλο βήμα τόσο για την Κοινοπραξία αλλά και για την Ελλάδα και την Ευρώπη συνολικά.

• Το Μπλοκ 2 παραχωρήθηκε αρχικά στην κοινοπραξία των εταιρειών Total 50%, Edison 25% και ΕΛΠΕ 25%, τον Μάρτιο του 2018. Τον Φεβρουάριο του 2021 η Energean Hellas απέκτησε το μερίδιο 50% που κατείχε η Τotal στο Block 2 στο Βορειοδυτικό Ιόνιο και κατέστη, παράλληλα, Διαχειριστής (Οperator) στη συγκεκριμένη παραχώρηση.

Η εταιρεία, μέσω της εξαγοράς του τομέα της έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων της Edison, ανέλαβε το επιπλέον 25%, οπότε το συνολικό ποσοστό της στην παραχώρηση ανήλθε στο 75%. Μερίδιο 25% στην παραχώρηση ανήκε στην HelleniQ Upstream Δυτική Κέρκυρα (πρώην όμιλος Ελληνικών Πετρελαίων).

Το Block 2 βρίσκεται στο Ιόνιο Πέλαγος, 30 χλμ. δυτικά της Κέρκυρας και έχει έκταση 2,422.1 τ. χλμ.. Προς τα δυτικά εκτείνεται έως το θαλάσσιο όριο της ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας-Ιταλίας. Τα βάθη του νερού κυμαίνονται από 500 μ. έως 1.500 μ. και η περιοχή ανήκει στη γεωλογική ενότητα της Προ-Απούλιας Ζώνης.

Αν και στο αρχικό ερευνητικό πρόγραμμα, δεν προβλεπόταν η εκτέλεση τρισδιάστατων σεισμικών ερευνών, κατόπιν επιστημονικά τεκμηριωμένης πρότασης και προτροπής της ΕΔΕΥΕΠ, η Energean αποδέχθηκε να αναβαθμίσει το προβλεπόμενο πρόγραμμα δισδιάστατων (2D) σεισμικών ερευνών με τρισδιάστατο (3D) πρόγραμμα σεισμικών ερευνών. Η ανάληψη της διαχείρισης του Μπλοκ 2 από την Energean Hellas έγινε τον Φεβρουάριο του 2021 κατόπιν εισήγησης της ΕΔΕΥΕΠ και σύμφωνης γνώμης του ΥΠΕΝ, οπότε και απέκτησε το μερίδιο 50% που κατείχε η Τotal στο Block 2 στο Βορειοδυτικό Ιόνιο και κατέστη, παράλληλα, Διαχειριστής (Οperator) στη συγκεκριμένη παραχώρηση.

Η εταιρεία, μέσω της εξαγοράς του τομέα της έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων της Edison, ανέλαβε επιπλέον το 25%, οπότε το συνολικό ποσοστό της στην παραχώρηση ανήλθε στο 75%. Μερίδιο 25% στην παραχώρηση ανήκε στην HelleniQ Upstream Δυτική Κέρκυρα (πρώην όμιλος Ελληνικών Πετρελαίων). Η διαδικασία αυτή, ολοκληρώθηκε σε χρόνο-ρεκόρ, το Δεκέμβριο του 2021, κατόπιν άμεσων ενεργειών της ΕΔΕΥΕΠ και του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

Το 2022, εκτελέστηκε με απόλυτη επιτυχία η τρισδιάστατη (3D) σεισμογραφική έρευνα από το ερευνητικό σκάφος Ramform Hyperion (ναυαρχίδα της PGS, σήμερα TGS) η οποία ουσιαστικά χαρτογράφησε όλο το μπλοκ.

Οι έρευνες εκτελέστηκαν, εφαρμόζοντας παράλληλα τα πλέον αυστηρά μέτρα περιβαλλοντικής προστασίας τα οποία η ΕΔΕΥΕΠ παρακολούθησε και επιβεβαίωσε στο πεδίο με δικούς της εξιδεικευμένους παρατηρητές. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι με την έρευνα αυτή η κοινοπραξία υπερέβη σημαντικά την αρχικά συμφωνημένη ελάχιστη οικονομική υποχρέωση για έρευνες στο μπλοκ, μια απόφαση που σήμερα αποδίδει σημαντικά αποτελέσματα.

• Η ανακοίνωση της συμφωνίας έρχεται 40 χρόνια μετά την τελευταία υπεράκτια γεώτρηση που πραγματοποιήθηκε σε περιοχές εντός της ελληνικής Επικράτειας. Σημειώνεται ότι η τελευταία φορά που εκτελέστηκε εξερευνητική γεώτρηση στο θαλάσσιο χώρο για την ανακάλυψη νέου κοιτάσματος ήταν οι δύο γεωτρήσεις Νηρέας-1 και Ολυμπία-1 στα ανοικτά του Θερμαϊκού κόλπου το 1986. 

Το Block 2 αποτελεί την πλέον ώριμη παραχώρηση για τη διενέργεια ερευνητικής γεώτρησης, προκειμένου να διαπιστωθεί η ύπαρξη αξιοποιήσιμου κοιτάσματος υδρογονανθράκων με πιθανότητες επιτυχίας της τάξης του 15-18% (Υψηλό Ρίσκο – Υψηλή Απόδοση). Τυπικά, η δέσμευση για την πραγματοποίηση ερευνητικής γεώτρησης θα πρέπει να έχει ληφθεί έως τον Μάρτιο του 2026 προκειμένου να υποβληθεί επίσημα το αίτημα μετάβασης στην επόμενη (δεύτερη) ερευνητική περίοδο προς την ΕΔΕΥΕΠ. Η διενέργειά της, εφόσον προχωρήσουν ομαλά οι απαιτούμενες αδειοδοτικές διαδικασίες, είναι εφικτή μέσα στην επόμενη διετία.   

Η ερευνητική γεώτρηση Ασωπός-1 θα εξετάσει έναν πιθανό ταμιευτήρα ανθρακικών πετρωμάτων σε βάθος 4000 μ και αφορά δυνητικό κοίτασμα περίπου 200 δισεκ. κυβικών μέτρων (bcm) φυσικού αερίου. 

H συμφωνία προβλέπει την απόκτηση του 60% της παραχώρησης από την ExxonMobil. Με βάση τη συμφωνία, τα ποσοστά της κοινοπραξίας διαμορφώνονται ως εξής:

• ExxonMobil 60%
• Energean Hellas 30% 
• HelleniQ Upstream Δυτική Κέρκυρα 10 %

H Energean παραμένει Διαχειριστής (Operator) στη διάρκεια της ερευνητικής περιόδου, ενώ σε περίπτωση ανακάλυψης κοιτάσματος υδρογονανθράκων, για την ανάπτυξή του τη Διαχείριση θα αναλάβει η ExxonMobil. 

Το 2022 έγινε πρόσκτηση 2244 τ. χλμ. τρισδιάστατων (3D) σεισμικών δεδομένων η επεξεργασία και εμηνεία των οποίων επιβεβαίωσε ως ωριμότερο στόχο για  διενέργεια ερευνητικής γεώτρησης τη δομή «Ασωπός». Η αρχική εκτίμηση των πιθανών πόρων (Gas Initially In Place) είναι της τάξης των 7,0 τρισεκ. κυβικών ποδιών (tcf) ή περίπου 200 δισεκ. κυβικών μέτρων (bcm) φυσικού αερίου. 

Στόχος είναι η επιβεβαίωση ενός νέου γεωλογικού σεναρίου (geological play, όπως είναι ο όρος στον τομέα της έρευνας υδρογονανθράκων) σε μια από τις μεγαλύτερες χαρτογραφημένες δομές στην περιοχή της Μεσογείου η οποία δεν έχει ακόμη ερευνηθεί με γεώτρηση. Η ερευνητική γεώτρηση Ασωπός-1 θα τεστάρει έναν πιθανό ανθρακικό ταμιευτήρα σε βάθος νερού 850 μ. φθάνοντας σε ένα συνολικό βάθος 4000 μ κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. 

Η νέα ονομασία αποτελεί τμήμα του πλάνου μετασχηματισμού των ΕΛΠΕ στο πλαίσιο του προγράμματος προσαρμογής στην ενεργειακή μετάβαση.

Την ίδια ημέρα, σύμφωνα με ανακοίνωση της εταιρείας, μετά την ολοκλήρωση της γενικής συνέλευσης, «θα πραγματοποιηθεί η συνολική παρουσίαση της νέας εταιρικής ταυτότητας, που θα σηματοδοτήσει και τυπικά την πλήρη μετάβαση του ομίλου ΕΛΠΕ στη νέα εποχή της ενέργειας».