Ο Ντολφ Βαν Ντεν Μπρινκ, ο διευθύνων σύμβουλος, εξέφρασε την ικανοποίησή του για τη βεβαιότητα που προσφέρει η εμπορική συμφωνία ΗΠΑ-ΕΕ, η οποία μείωσε τον απειλούμενο δασμό 30% των ΗΠΑ στα προϊόντα της ΕΕ σε 15%, ένα ποσοστό που και πάλι πλήττει τα κέρδη της Heineken στις ΗΠΑ.

Όλες οι επιλογές εξετάζονται για τον μετριασμό του μακροπρόθεσμου αντίκτυπου των δασμών, είπε, αλλά πρόσθεσε ότι τέτοιες κινήσεις είναι υψηλής έντασης κεφαλαίου και θα πρέπει πρώτα να υπάρξει μεγαλύτερη συνοχή στην πολιτική.

«Εξετάζουμε όλες τις επιλογές από… τη συνέχιση των σημερινών μας εγκαταστάσεων, μια πιο υβριδική έκδοση ή κάτι άλλο», δήλωσε ο Βαν Ντεν Μπρινκ. «Αν και όταν τις κρίνουμε οικονομικά πιο ελκυστικές μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, σίγουρα θα τις διερευνήσουμε».

Η κατασκευάστρια των Amstel και Foster’s εξακολουθεί να αντιμετωπίζει αμερικανικούς δασμούς έως και 30% στα προϊόντα που παράγει στο Μεξικό, εκτός εάν η μεξικανική κυβέρνηση μπορέσει να καταλήξει σε συμφωνία με την κυβέρνηση Τραμπ. Η Heineken, με έδρα το Άμστερνταμ, διαθέτει περισσότερα από 300 εμπορικά σήματα, συμπεριλαμβανομένων των Tiger, Desperado και Cruzcampo.

Ανέφερε αύξηση των οργανικών εσόδων κατά 0,8%, στα 16,9 δισ. ευρώ, και αύξηση των οργανικών λειτουργικών κερδών κατά 7,4%, σε λίγο πάνω από 2 δισ. ευρώ, κατά το πρώτο εξάμηνο του οικονομικού έτους. Αυτό ήταν υψηλότερο από το 7% που ανέμεναν οι αναλυτές.

«Οι αφρικανικές αγορές μάς οδήγησαν στην αύξηση των λειτουργικών κερδών, επωφελούμενες από τα ισχυρά χαρτοφυλάκια και τη μετασχηματισμένη βάση κόστους», δήλωσε ο Βαν Ντεν Μπρινκ. «Η αύξηση των κερδών ενισχύθηκε περαιτέρω από την επέκταση των χαρτοφυλακίων μας και τα κέρδη που προέκυψαν από τη διανομή στο Βιετνάμ, την Ινδία και την Κίνα».

Ωστόσο, ο όγκος της μπίρας κατά τη διάρκεια της περιόδου μειώθηκε κατά 1,2%, συμπεριλαμβανομένης μιας απότομης μείωσης κατά 4,7% στην Ευρώπη, όπου η Heineken αντιμετώπισε μια παρατεταμένη διαμάχη με τους λιανοπωλητές για τις αυξήσεις των τιμών. Αυτό οδήγησε σε πτώση των οργανικών εσόδων κατά 4%, στα 5,7 δισ. ευρώ στην περιοχή.

Οι διαφορές με τους λιανοπωλητές, ιδίως στη Γαλλία, την Ολλανδία, τη Γερμανία και την Ισπανία, έχουν πλέον επιλυθεί πλήρως, δήλωσε η Heineken, προσθέτοντας ότι αναμένει πως οι όγκοι θα είναι «σε γενικές γραμμές σταθεροί για το σύνολο του έτους».

Παρά την επισήμανση ότι οι συνεχιζόμενες μακροοικονομικές προκλήσεις είναι πιθανό να έχουν αντίκτυπο στις καταναλωτικές δαπάνες, η Heineken δήλωσε στους μετόχους ότι εξακολουθεί να πιστεύει πως τα ετήσια κέρδη θα αυξηθούν κατά 4% έως 8% φέτος.

Πέρυσι, η εταιρεία πραγματοποίησε οργανικά καθαρά έσοδα σχεδόν 30 δισ. ευρώ, με λειτουργικά κέρδη 3,5 δισ. ευρώ. Έχοντας επιτύχει εξοικονόμηση κόστους άνω των 300 εκατομμυρίων ευρώ κατά τη διάρκεια της περιόδου, η εταιρεία δήλωσε ότι στοχεύει να εξοικονομήσει περισσότερα από 500 εκατομμύρια ευρώ το 2025.

Η Heineken απασχολεί περίπου 85.000 άτομα και διαθέτει περίπου 2.400 παμπ στη Βρετανία μέσω της επιχείρησής της Star Pubs. Οι μετοχές της έκλεισαν με πτώση 8,5% στο Άμστερνταμ.

Αναπτυξιακή πρόοδος με ανθρώπινο κόστος

Η εταιρεία, που φέτος γιόρτασε δέκα χρόνια παρουσίας στην Αιθιοπία, ανακοίνωσε πρόσφατα νέα επένδυση ύψους 26 εκατ. ευρώ, με στόχο την αύξηση της παραγωγικής της δυναμικότητας κατά 20%. Η μπίρα Walia – η τοπική ετικέτα της Heineken – έχει αποκτήσει ιδιαίτερη δημοφιλία σε μια χώρα σχεδόν 130 εκατομμυρίων κατοίκων, που παρουσιάζει σημαντικούς ρυθμούς ανάπτυξης.

Ωστόσο, για περίπου 200 πρώην κατοίκους της περιοχής όπου χτίστηκε το ζυθοποιείο, οι αναμνήσεις είναι συνυφασμένες με εκδίωξη, απώλεια περιουσίας και ψυχικό τραύμα – μια πραγματικότητα που διαψεύδει το αφήγημα της εταιρείας περί «ευτυχισμένων εργαζομένων» και «τοπικής ευημερίας».

Βίαιες εξώσεις και μαρτυρίες βασανιστηρίων

Οι κάτοικοι καταγγέλλουν ότι εκδιώχθηκαν από τα σπίτια και τα αγροκτήματά τους, χωρίς ουσιαστική αποζημίωση ή εναλλακτικές λύσεις. Ανέφεραν πως τους προσφέρθηκαν ασήμαντα ποσά – περίπου 2.000 ευρώ – και μικρότερα αγροτεμάχια που δεν επαρκούν για να εξασφαλίσουν τα προς το ζην.

Ακόμη πιο ανατριχιαστικές είναι οι μαρτυρίες για βασανιστήρια: ένας κάτοικος ισχυρίζεται ότι του έγινε ηλεκτροσόκ και ότι οι αρχές κρέμασαν από τα γεννητικά του όργανα ένα γεμάτο μπουκάλι νερό για να τον εξαναγκάσουν να παραχωρήσει τη γη του. Άλλοι μιλούν για καρδιακά επεισόδια λόγω του άγχους και του ψυχολογικού σοκ. Οι αποκαλύψεις επιβεβαιώθηκαν και από την γαλλική εφημερίδα Le Monde.

Η απουσία ευθύνης και η υποκρισία της «εταιρικής κοινωνικής ευθύνης»

Αν και η διαδικασία των απαλλοτριώσεων διενεργήθηκε από το αιθιοπικό κράτος, διεθνείς οργανισμοί – μεταξύ αυτών και η Παγκόσμια Τράπεζα – υπογραμμίζουν ότι οι πολυεθνικές έχουν την ευθύνη να διασφαλίζουν ότι δεν εμπλέκονται σε καταχρηστικές πρακτικές, ιδίως όταν δραστηριοποιούνται σε χώρες με αδύναμους θεσμούς και αυταρχικές κυβερνήσεις.

Η Heineken, μετά τις πρώτες αποκαλύψεις του 2023 από την ολλανδική ερευνητική πλατφόρμα Follow the Money, είχε δεσμευτεί να διεξαγάγει εσωτερική έρευνα και να ξεκινήσει διάλογο με την τοπική κοινωνία. Ωστόσο, σύμφωνα με τους πληγέντες, καμία ουσιαστική πρόοδος δεν έχει σημειωθεί.

Προσωπικές ιστορίες, συλλογική αδικία

• Ο 71χρονος Τολόσα Μπαλάτσα περιγράφει μια μοναδική συνάντηση με εκπροσώπους της εταιρείας, πριν από χρόνια, από την οποία δεν προέκυψε καμία αποζημίωση.
• Η 50χρονη Άτσετου Αλεμπετσέου, μητέρα τεσσάρων παιδιών, δηλώνει ότι η Heineken υποσχέθηκε υποστήριξη, αλλά δεν ενδιαφέρθηκε για την αποκατάσταση της οικογένειάς της.
• Ο Ανμπάσα Τεσφαγέ, θύμα βασανιστηρίων και απολυμένος από τη δουλειά του επειδή αντιστάθηκε στις εξώσεις, εργάζεται πλέον στην ίδια τη Heineken, σε θέση που, όπως λέει, τον ταπεινώνει, αλλά δεν έχει άλλη επιλογή.

Όταν το Follow the Money ζήτησε συγκεκριμένες απαντήσεις για την πορεία της έρευνας – ποιοι εμπλέκονται, τι βρέθηκε, αν υπήρξαν συνέπειες – η Heineken απέφυγε κάθε απάντηση. Αντ’ αυτού, αρκέστηκε σε μια γενικόλογη ανακοίνωση στην ιστοσελίδα της, όπου μίλησε για νέες πολιτικές γης και «επικείμενο διάλογο», χωρίς αναφορά στις προηγούμενες καταγγελίες.

Ο Ολλανδός βουλευτής Τοούν Μπανμένγκα, από το κόμμα D66, δήλωσε με νόημα:

«Αυτό δεν μπορεί να συνεχιστεί. Εφόσον οι εταιρείες δεν αποτρέπουν ή δεν επανορθώνουν παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τότε πρέπει να παρέμβει ο νόμος».

Ο ίδιος κάλεσε την κυβέρνηση των Κάτω Χωρών να πάψει να προβάλλει τη Heineken ως success story στην Αιθιοπία, τη στιγμή που υπάρχουν θύματα που παραμένουν χωρίς δικαίωση.

Το έλλειμμα λογοδοσίας των πολυεθνικών

Η υπόθεση Heineken αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της ασυλίας που απολαμβάνουν πολλές πολυεθνικές σε αναπτυσσόμενες χώρες, όπου η απουσία ανεξάρτητης δικαιοσύνης, θεσμικής εποπτείας και πολιτικής βούλησης καθιστούν τους πολίτες ευάλωτους σε αυθαιρεσίες.

Παρά τα χρόνια των καταγγελιών, δεν υπάρχει ούτε αποζημίωση, ούτε απολογισμός, ούτε αποκατάσταση.

Όπως σημειώνει ο Μπανμένγκα:

«Τα θύματα πρέπει να έχουν το δικαίωμα στη δικαιοσύνη. Αντί γι’ αυτό, τις περισσότερες φορές μένουν εντελώς μόνα».

Συγκεκριμένα σε ανακοίνωσή της επισημαίνει: «με απόφασή του το Ολλανδικό Δικαστήριο δικαίωσε τη Ζυθοποιία Μακεδονίας Θράκη επιβεβαιώνοντας την αλληλέγγυα ευθύνη της Heineken για τις αντιανταγωνιστικές πρακτικές της θυγατρικής της, Αθηναϊκής Ζυθοποιίας. Η αγωγή που κατέθεσε η ΖΜΘ το 2017, ξεπέρασε με επιτυχία όλα τα δικονομικά κωλύμματα που προέβαλε η Heineken, ανοίγοντας το δρόμο για τον υπολογισμό του ύψους της αποζημίωσης την οποία θα πρέπει να καταβάλλουν από κοινού η Heineken και η Αθηναϊκή Ζυθοποιία, με την ΖΜΘ να διεκδικεί αποζημιώσεις άνω των 160 εκατομμυρίων ευρώ».

Στην ίδια ανακοίνωση τονίζεται ότι «το Πρωτοδικείο του ‘Αμστερνταμ έκρινε ότι η Heineken αποτελεί μέρος της ίδιας οικονομικής οντότητας (“singleeconomic unit”) με την ελληνική θυγατρική της, στην οποία ασκεί αποφασιστική επιρροή, και ως τέτοια είναι “αλληλεγγύως και εις ολόκληρον” υπεύθυνη για την κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης της Αθηναϊκής Ζυθοποιίας στην Ελλάδα, όπως αυτή επιβεβαιώθηκε με την 590/2014 απόφαση της ελληνικής Επιτροπής Ανταγωνισμού. 

Η αγωγή αποτελεί συνέχεια της απόφασης που εξέδωσε ηελληνική Επιτροπή Ανταγωνισμού το 2015, η οποία επέβαλε στην Αθηναϊκή Ζυθοποιία το μεγαλύτερο πρόστιμο στην ιστορία της, ύψους 31,4 εκατ. ευρώ, για πρακτικές κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης. 

Η παρούσα απόφαση αποτελεί ορόσημο τόσο για τον κλάδο της ζυθοποιίας όσο και ευρύτερα, καθώς θέτει ένα παγκόσμιο δεδικασμένο για τη διεκδίκηση αποζημιώσεων απευθείας από μητρική εταιρεία για δραστηριότητα θυγατρικής. Συγχρόνως, αποτελεί μία εμβληματική νίκη ενάντια στις μονοπωλιακές πρακτικές διεθνώς, δημιουργώντας ένα πλαίσιο για την εξισορρόπηση των δυνάμεων εντός των αγορών σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο».

Ο Δημήτρης Κρις, Διευθυντής Επιχειρηματικής Ανάπτυξης και μέλος του ΔΣ της Ζυθοποιίας Μακεδονίας – Θράκης, δήλωσε: «Νιώθουμε απόλυτα δικαιωμένοι από τη χθεσινή απόφαση. Είναι μια νίκη για όλες τις ανεξάρτητες ζυθοποιίες της Ευρώπης που έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με τις καταχρήσεις και την παραβατικότητα των πολυεθνικών κολοσσών. Η απόφαση επιβεβαιώνει όσα υποστηρίζαμε για την αλληλέγγυα ευθύνη της Heineken και της Αθηναϊκής Ζυθοποιίας στην Ελλάδα».

Ο Διευθυντής Εταιρικών Υποθέσεων & Επικοινωνίας της ΖΜΘ, Νικόλαος Μπήλιος δήλωσε: «Είναι μια ιστορική στιγμή για την ελληνική ζυθοποιία, καθώς αλλάζει τα δεδομένα του κλάδου και ενδυναμώνει έμπρακτα τις ανεξάρτητες μικροζυθοποιίες διεθνώς που προσπαθούν να ανταγωνιστούν σε μια αγορά που κυριαρχείται από μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες».