«Ο αμερικανικός λαός έχει δικαίωμα να αναμένει από τα πανεπιστήμιά του να προστατεύουν την εθνική ασφάλεια, να σέβονται τον νόμο και να προσφέρουν ένα ασφαλές περιβάλλον σε όλους τους φοιτητές», επισημαίνεται σε ένα δελτίο Τύπου.

Η έρευνα του Στέιτ Ντιπάρτμεντ «θα επιτρέψει να διασφαλίσουμε πως τα προγράμματα (που χρηματοδοτεί) δεν αντίκεινται στα συμφέροντα του έθνους μας», συμπλήρωσε ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας.

Μετά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο τον περασμένο Ιανουάριο, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ κατηγορεί το περίβλεπτο αμερικανικό πανεπιστήμιο ότι αποτελεί πρόσφορο έδαφος για τη «woke» ιδεολογία και ότι δεν προστάτευσε επαρκώς τους εβραίους ή Ισραηλινούς φοιτητές, κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων στην πανεπιστημιούπολη υπέρ μιας κατάπαυσης του πυρός στη Λωρίδα της Γάζας.

Η αμερικανική κυβέρνηση απέσυρε από το Χάρβαρντ ομοσπονδιακές επιδοτήσεις άνω των 2,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων και ανακάλεσε την πιστοποίησή του στο βασικό σύστημα μέσω του οποίου οι ξένοι φοιτητές μπορούν να σπουδάζουν στις ΗΠΑ.

Το πανεπιστήμιο, που βρίσκεται κοντά στη Βοστόνη, στη Μασαχουσέτη (βορειοανατολικά) προσέφυγε στη δικαιοσύνη εναντίον αυτών των μέτρων, σε ένα μπραντ ντε φερ που αποτελεί επίσης μια δοκιμασία για άλλα ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα που έχουν βρεθεί στο στόχαστρο της κυβέρνησης Τραμπ, όπως για παράδειγμα το Columbia, στη Νέα Υόρκη.

Τη Δευτέρα, ενώ ξεκινούσε μια πρώτη ακροαματική διαδικασία ενώπιον ενός ομοσπονδιακού δικαστηρίου, ο Αμερικανός πρόεδρος καταφέρθηκε, μέσω ανάρτησής του στο δίκτυό του Truth Social, στη δικαστή που έχει αναλάβει την υπόθεση και κατηγόρησε το πανεπιστήμιο «ότι είναι αντισημιτικό, αντιχριστιανικό και αντι-αμερικανικό».

Ειδικότερα, στην ανάρτησή του ανέφερε τα εξής:

«Χθες ήταν η τελευταία μέρα της καλοκαιρινής μου πρακτικής άσκησης στο Ινστιτούτο Αλέξης Τσίπρας. Είμαι πολύ ευγνώμων για τις ανεκτίμητες γνώσεις που απέκτησα για την ελληνική πολιτική και για όλους τους εντυπωσιακούς ανθρώπους που γνώρισα. Ευχαριστώ πολύ τον Αλέξη Τσίπρα, την ομάδα του και το Κέντρο Ευρωπαϊκών Σπουδών του Χάρβαρντ που μου έδωσε τη δυνατότητα να περάσω έναν μήνα στην Αθήνα».

Παράλληλα, τα υπουργεία Παιδείας και Υγείας & Ανθρωπίνων Υπηρεσιών γνωστοποίησαν ότι ενημέρωσαν τον φορέα διαπίστευσης του πανεπιστημίου για παραβίαση της ομοσπονδιακής νομοθεσίας, καθώς, σύμφωνα με την κυβέρνηση, το Χάρβαρντ δεν αντιμετώπισε περιστατικά αντισημιτισμού. Σύμφωνα με το Reuters, σε περίπτωση επιβεβαίωσης, το πανεπιστήμιο κινδυνεύει να χάσει την διαπίστευσή του, γεγονός που θα στερούσε από τους φοιτητές του την πρόσβαση σε ομοσπονδιακή οικονομική στήριξη.

Οι κλητεύσεις του υπουργείου Εσωτερικής Ασφάλειας έρχονται ως απάντηση στην άρνηση του Χάρβαρντ να παράσχει στοιχεία που αφορούν την πιστοποίησή του στο Πρόγραμμα Επισκεπτών και Ανταλλαγής Φοιτητών. «Προσπαθήσαμε να τα βρούμε με το Χάρβαρντ με τον εύκολο τρόπο. Πλέον, μετά την άρνησή του να συνεργαστεί, θα προχωρήσουμε στον δύσκολο», δήλωσε η υφυπουργός Τρίσια ΜακΛάφλιν.

Μέχρι στιγμής, εκπρόσωποι του Χάρβαρντ δεν έχουν σχολιάσει δημόσια τις νέες κινήσεις της κυβέρνησης. Η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι επιχειρεί να ασκήσει πίεση όχι μόνο στο Χάρβαρντ αλλά και σε άλλα κορυφαία πανεπιστήμια στις ΗΠΑ, υποστηρίζοντας πως τα ιδρύματα αυτά έχουν μετατραπεί σε προπύργια «αριστερής κουλτούρας αφύπνισης» και αντισημιτισμού.

Ως αιτιολογία της απόφασης, η υπουργός Κρ. Νόεμ ισχυρίστηκε χτες ότι το ίδρυμα επιτρέπει σε τρομοκράτες να επιτίθενται σε Ισραηλινούς φοιτητές στο κάμπους του, και ότι έχει συντονιστεί με το Κ.Κ. Κίνας για να φιλοξενεί μέλη παραστρατιωτικών κινεζικών ομάδων!

Σήμερα στο κάμπους του Χάρβαρντ, στο Καίμπριτζ της Μασαχουσέτης, φοιτούν περίπου 6.800 αλλοδαποί φοιτητές, το 25% του συνόλου των φοιτητών του, από περισσότερες από 100 χώρες του κόσμου

Η υπουργός Εσωτερικής Ασφάλειας Κρίστι Νοεμ προειδοποιεί τα πανεπιστήμια μετά την αναστολή του προγράμματος εισαγωγής ξένων φοιτητών του Χάρβαρντ

Η Κρίστι Νοεμ, υπουργός Εσωτερικής Ασφάλειας των ΗΠΑ, προειδοποίησε έντονα τα αμερικανικά πανεπιστήμια να «συμμορφωθούν», μετά την απόφαση για αναστολή του προγράμματος εισαγωγής διεθνών φοιτητών του Χάρβαρντ. Η ενέργεια αυτή σηματοδοτεί νέα κλιμάκωση στην επιθετική στάση της διοίκησης Τραμπ απέναντι στα κορυφαία ακαδημαϊκά ιδρύματα.

Η κυβέρνηση πιέζει τα πανεπιστήμια να υπακούσουν στις απαιτήσεις της, απειλώντας με διακοπή χρηματοδότησης και αφαίρεση του φορολογικού καθεστώτος. Την Πέμπτη, η Νοεμ διέταξε το Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας να τερματίσει τη δυνατότητα του Χάρβαρντ να εγγράφει ξένους φοιτητές, απαιτώντας από όσους ήδη φοιτούν να μεταγραφούν ή να χάσουν το νόμιμο καθεστώς τους.

Η υπουργός κατηγόρησε το Χάρβαρντ για «υποκίνηση βίας, αντισημιτισμού και συνεργασία με το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας εντός της πανεπιστημιούπολης». Το πανεπιστήμιο χαρακτήρισε την κίνηση παράνομη, δηλώνοντας πως παραμένει «απόλυτα προσηλωμένο στη διατήρηση της δυνατότητας φιλοξενίας διεθνών φοιτητών και ερευνητών».

Απειλές και νέες πιέσεις στα πανεπιστήμια

«Αυτό είναι προειδοποίηση προς κάθε άλλο πανεπιστήμιο να συμμαζευτεί», τόνισε η Νοεμ σε συνέντευξή της στο Fox News. «Θα διασφαλίσουμε πως αυτά τα προγράμματα δημιουργούν ασφαλές περιβάλλον μάθησης χωρίς διακρίσεις λόγω φυλής ή θρησκείας», πρόσθεσε. Υπογράμμισε επίσης πως «ο αντισημιτισμός δεν θα γίνει ανεκτός και οποιαδήποτε συνεργασία με χώρα, οντότητα ή τρομοκρατική ομάδα που μισεί την Αμερική και προωθεί τη βία θα σταματήσει άμεσα».

Οι τελευταίες κινήσεις της διοίκησης Τραμπ έναντι του Χάρβαρντ και άλλων κορυφαίων πανεπιστημίων αποτυπώνουν τη στρατηγική παρέμβασης στις προτεραιότητες των ιδρυμάτων μέσω των ομοσπονδιακών κονδυλίων. Στόχος δηλώνεται η εξάλειψη του αντισημιτισμού, αλλά και η υλοποίηση του οράματος του προέδρου Τραμπ για περιορισμό της «φιλελεύθερης προκατάληψης», αυστηρότερη πειθαρχία και αναδιάρθρωση της σύνθεσης φοιτητών και προσωπικού.

Σύγκρουση για τα ομοσπονδιακά κονδύλια

Τον προηγούμενο μήνα, το Χάρβαρντ έγινε το πρώτο πανεπιστήμιο που αρνήθηκε τις απαιτήσεις που συνδέονται με την ομοσπονδιακή χρηματοδότηση. Η αντίδραση ήταν άμεση: πάγωμα επιχορηγήσεων ύψους $2 δισ. και κινήσεις για αφαίρεση του φορολογικού καθεστώτος από την IRS. Αντίθετα, το Κολούμπια κατάφερε να ανακτήσει επιχορηγήσεις ύψους $400 εκατ., αφού συμμορφώθηκε με κάποιες από τις απαιτήσεις της κυβέρνησης.

Περικοπές απειλούν επίσης τα πανεπιστήμια Cornell, Northwestern, Brown και Princeton. Υπό την πίεση αυτών των απειλών, μέλη ΔΕΠ σε αρκετά πανεπιστήμια της Big Ten ζήτησαν από τις διοικήσεις τους να εξετάσουν κοινή αμυντική στάση.

Ανησυχίες για τις ελευθερίες των ιδρυμάτων

«Αυτό είναι σχέδιο πλήρους υποταγής στη διοίκηση», εκτίμησε ο Tyler Coward, επικεφαλής νομικός σύμβουλος στο Foundation for Individual Rights and Expression. «Τα ιδρύματα πρέπει τώρα να υπερασπιστούν τα δικαιώματά τους ή κινδυνεύουν να τα χάσουν για πάντα», σημείωσε σε email στο Axios.

Επιπλέον πίεση στο Χάρβαρντ:

Την Τρίτη, η κυβέρνηση Τραμπ ανακοίνωσε την ακύρωση επιχορηγήσεων ύψους περίπου $450 εκατ. προς το Χάρβαρντ, εντείνοντας ακόμη περισσότερο την πίεση στο κορυφαίο ίδρυμα. Το Χάρβαρντ βρίσκεται στο επίκεντρο μιας ευρείας αντιπαράθεσης σχετικά με τον φερόμενο αντισημιτισμό στις πανεπιστημιουπόλεις και τις πολιτικές ποικιλομορφίας, ισότητας και ένταξης.

Διαβάστε το αρχικό άρθρο εδώ.

Ανάμεσα στους στόχους του είναι το Χάρβαρντ, πανεπιστήμιο κατά κανόνα στην κορυφή της παγκόσμιας κατάταξης. Ειδικότερα, 2,2 δισεκατομμύρια δολάρια ομοσπονδιακών χρηματοδοτήσεων πάγωσαν την περασμένη εβδομάδα. Κι ο πρόεδρος Τραμπ απείλησε να πάει τα πράγματα πολύ πιο μακριά, καταργώντας την εξαίρεση από φόρους και τέλη στο Χάρβαρντ, στο οποίο προσάπτει πως προωθεί το «μίσος» και την «ηλιθιότητα».

Αντιδρώντας, το πανεπιστήμιο, εγκατεστημένο κοντά στη Βοστόνη (βορειοανατολικά), προσέφυγε σε ομοσπονδιακό δικαστήριο της Μασαχουσέτης.

«Αυτή η υπόθεση αφορά τις προσπάθειες της κυβέρνησης να χρησιμοποιήσει το πάγωμα των ομοσπονδιακών χρηματοδοτήσεων ως μέσο για να πάρει τον έλεγχο ακαδημαϊκών αποφάσεων στο Χάρβαρντ», τόνισε το πανεπιστήμιο στην προσφυγή του.

«Οι ενέργειες της κυβέρνησης καταπατούν όχι μόνο την πρώτη τροπολογία (σ.σ. του Συντάγματος, που εγγυάται την ελευθερία της έκφρασης), αλλά επίσης και ομοσπονδιακούς νόμους και κανονισμούς», αναφέρει η προσφυγή (σελ. 4) του πανεπιστημίου, το οποίο βρίσκει την απόφαση να στερηθεί χρηματοδοτήσεις και δωρεές «αυθαίρετη».

Το Χάρβαρντ μπαίνει συχνά στο στόχαστρο των συντηρητικών, που χαρακτηρίζουν ευρύτερα τα αμερικανικά πανεπιστήμια υπερβολικά αριστερά. Οι επιθέσεις διπλασιάστηκαν μετά την άνοιξη του 2024 και τις φοιτητικές κινητοποιήσεις εναντίον του πολέμου που διεξάγει το Ισραήλ στη Λωρίδα της Γάζας.

Ρεπουμπλικάνοι κοινοβουλευτικοί ανακοίνωσαν εξάλλου πως έχει αρχίσει να διενεργείται έρευνα εναντίον του Χάρβαρντ στο Κογκρέσο, καθώς του προσάπτουν πως παραβίασε νόμους περί ισότητας.

Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ απείλησε επίσης να απαγορεύσει να φοιτούν στο πανεπιστήμιο αλλοδαποί φοιτητές αν δεν δεχτεί να υποβάλλονται σε έλεγχο οι εγγραφές, συμπεριλαμβανομένης της πολιτικής κατεύθυνσης.

«Μην απατάσθε: το Χάρβαρντ απορρίπτει τον αντισημιτισμό και τις διακρίσεις σε όλες τις μορφές της και προχωρά ενεργά σε διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για να ξεριζώσει τον αντισημιτισμό από την πανεπιστημιούπολή του», αναφέρει η προσφυγή.

«Αλλά αντί να συνεργαστεί με το Χάρβαρντ στις συνεχιζόμενες προσπάθειές του για αυτό, η κυβέρνηση ανακοίνωσε σαρωτικό πάγωμα της χρηματοδότησης για ιατρική, επιστημονική, τεχνολογική και άλλη έρευνα που δεν έχει καμιά σχέση με τον αντισημιτισμό», προσθέτει το κείμενο.

Τη θέση του Χάρβαρντ εξήραν πολλοί καθηγητές και φοιτητές, ως σπάνια ένδειξη αντίστασης, ενώ άλλα πανεπιστήμια, όπως ιδίως το νεοϋορκέζικο Κολούμπια, δέχτηκαν να προχωρήσουν σε μεταρρυθμίσεις που απαιτούσε η ρεπουμπλικανική πίεση υπό πίεση.

Με το μισό Μέγαρο Μαξίμου -του πρωθυπουργού πρώτου και καλύτερου- και καμιά δεκαριά υπουργούς να έχoyn αποφοιτήσει από το αμερικανικό ίδρυμα, τα πράγματα γίνονται ακόμα πιό επικίνδυνα, σε βαθμό που να αμφιταλαντευτούμε μήπως έχει δίκιο η θαυμάστρια του Αμερικανού προέδρου Αφροδίτη Λατινοπούλου που έχει αποκαλέσει τον Κυριάκο Μητσοτάκη “κεντροαριστερό”. Εάν προσθέσουμε δε και τις πρόσφατες ομιλίες του Αλέξη Τσίπρα, τον οποίο ένθερμα και με τιμές φιλοξένησε το πανεπιστήμιο, τότε ομοφώνως θα καταλήξουμε στο συμπέρασμα πως ο Τραμπ έχει δίκιο για τις “γιάφκες” της Βοστώνης.

Στα σοβαρά, τώρα, διότι ο τραμπισμός είναι πολύ επικίνδυνο φαινόμενο για να τον παίρνει κανείς στα αστεία. Και η περίπτωση του πολέμου που άνοιξε ο αμερικανός πρόεδρος με ένα από τα πλέον εμβληματικά εκπαιδευτικά ιδρύματα παγκοσμίως το επιβεβαιώνει.

Ο Τραμπ γνωρίζει πως εν μέσω των θεωριών συνωμοσίας με τις οποίες έχει δηλητηριάσει τον αμερικανικό λαό το Harvard είναι ένα επιστημονικό, πολιτισμικό και εν τέλει και πολιτικό αλεξικέραυνο. Όχι γιατί κάνει πολιτική, αλλά διότι όλα είναι πολιτική.

Όταν,για παράδειγμα, αφήνεις ελεύθερους τους φοιτητές και τους καθηγητές σου να σκεφτούν, και να είναι ανοικτοί σε ρεύματα και τάσεις, πέραν όσων επιβάλλονται άνωθεν ή μέσα από τα γνωστά μίντια του τραμπικού αστερισμού (από το Fox μέχρι το Breitbart), τότε είναι λογικό να διαμορφώνονται απόψεις που δεν θεωρούν εξ ορισμού το Ισραήλ περιούσιο λαό που κάνει σταυροφορία εναντίον των Παλαιστινίων, ή δεν υιοθετείς ότι πιό αναχρονιστικό και σκοταδιστικό υπάρχει, από την απαγόρευση των αμβλώσεων και τους άθλιους μετανάστες που τρώνε τα παιδιά τους, μέχρι το δικαίωμα να διατηρείς στο σπίτι του μία ντουζίνα όπλα.

Το Harvard – και όχι μόνο αυτό– μετατρέπεται εκ των πραγμάτων στο “τελευταίο οχυρό” της ελεύθερης σκέψης και ο Τραμπ θα κάνει ότι μπορεί για να το εκπορθήσει. Πρόκειται, τελικά, για μία “σύγκρουση πολιτισμών” μέσα στον δυτικό πολιτισμό την οποία εάν την κερδίσει θα κατορθώσει να εμπεδώσει την δηλητηριώδη κουλτούρα της εχθροπάθειας και της κατάργησης του διαφορετικού. Τις κοινωνικές και πολιτικές παρενέργειες τις βιώνουμε και στην Ευρώπη. Και καθ’ ημάς, φυσικά.

Αυτά, προς γνώση και-ας ελπίσουμε- συμμόρφωση όλων των ευρωπαίων και εγχώριων υμνητών του Τραμπ. Διότι εάν “αγοράζεις” Τραμπ, “αγοράζεις” και τραμπισμό, αυτά πάνε μαζί. Κι όταν τον θαυμάζεις ως τον μεγαλύτερο ηγέτη στη Δύση, εύκολα υιοθετείς τις αντιλήψεις του και στον δικό σου πολιτικό μικρόκοσμο.

Σημείωσε τις συναντήσεις του με την πρώην πρωθυπουργό της Νέας Ζηλανδίας, Jacinda Ardern, την Fiona Hill, και την Shoshana Zuboff, με τις οποίες συζήτησε για τις παγκόσμιες προκλήσεις, τον ρόλο των προοδευτικών δυνάμεων και τις επιπτώσεις της ψηφιακής εποχής.

Επίσης, αναφέρθηκε στην επίσκεψή του στο MIT, όπου ενημερώθηκε για τις τελευταίες εξελίξεις στην τεχνολογία και την έρευνα, και στη συνάντησή του με Έλληνες ακαδημαϊκούς στη Βοστώνη.

Ο κ. Τσίπρας υπογράμμισε την ανάγκη για προοδευτικές απαντήσεις στις σύγχρονες απειλές, σε έναν κόσμο που αλλάζει δραματικά, και εξέφρασε την ανησυχία του για τις πολιτικές εξελίξεις στις ΗΠΑ και την Ευρώπη. Τέλος, αναφέρθηκε στις διαδηλώσεις που παρακολούθησε κατά την παραμονή του στη Βοστώνη, ενάντια στις πολιτικές του Αμερικανού προέδρου.

Αναλυτικά η νέα ανάρτηση του Αλέξη Τσίπρα:

Ολοκληρώνοντας την παραμονή μου στο Πανεπιστήμιο Harvard, είχα μια πολύ πλούσια τελευταία εβδομάδα, γεμάτη από ομιλίες, συναντήσεις και γνωριμίες με ενδιαφέροντες ανθρώπους. Το Center for European Studies (CES), το πιο παλιό και μεγαλύτερο Κέντρο Ευρωπαϊκών Σπουδών στις ΗΠΑ, υπό τη διεύθυνση των εξαιρετικών Elaine Papoulias και Daniel Ziblatt που με προσκάλεσαν, ήταν το πολύ φιλόξενο “σπίτι” μου στο Πανεπιστήμιο, για τρεις εβδομάδες.

Πριν δώσω την τελευταία μου διάλεξη στο ακαδημαϊκό κοινό του Harvard Kennedy School, με θέμα το μέλλον των προοδευτικών δυνάμεων, είχα την ευκαιρία να παρουσιάσω τρία σεμινάρια στο Πανεπιστήμιο (δύο στο Center for European Studies και ένα στο Kennedy school) και να συναντηθώ με μια σειρά από εξαιρετικούς επιστήμονες, αλλά και πολιτικούς. Όπως, μεταξύ άλλων, την πρώην Πρωθυπουργό της Νέας Ζηλανδίας, Jacinda Ardern, την πρώην αξιωματούχο του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ, Fiona Hill, την καθηγήτρια και συγγραφέα του βιβλίου “Surveillance Capitalism,” Shoshana Zuboff.

Είχα, επίσης, την ευκαιρία να ξεναγηθώ σε σημαντικά ερευνητικά κέντρα του MIT, να συνομιλήσω με τους διευθυντές τους για την πρωτοποριακή έρευνα που διεξάγουν και τέλος, να συναντηθώ με τους επιφανείς καθηγητές και ερευνητές του Κύκλου Ελλήνων Ακαδημαϊκών στη Βοστώνη.

Το πρώτο σεμινάριο που παρουσίασα, αφορούσε στην οικονομική κρίση στην Ελλάδα και την έξοδό της από τα μνημόνια και διοργανώθηκε από το Center for International Development του Harvard Kennedy School, υπό τον συντονισμό του καθηγητή Jeffrey Frankel. Στο πλαίσιο αυτό μίλησα για τις αιτίες που οδήγησαν στη χρεοκοπία της Ελλάδας, τα αδιέξοδα και τις επιπτώσεις των δύο πρώτων προγραμμάτων, τη διαπραγμάτευση και το δημοψήφισμα του 2015 και την έξοδο της χώρας από την κρίση με ρύθμιση του χρέους.

Το δεύτερο σεμινάριο είχε θέμα τις εξελίξεις στα Βαλκάνια και την Ανατολική Μεσόγειο και το ρόλο της Ελλάδας στην περιοχή, και διεξήχθη στο CES, υπό τον συντονισμό της καθηγήτριας Melani Cammett. Κατά την ομιλία μου εστίασα στην αξία που είχαν οι πρωτοβουλίες της Ελλάδας για την ειρήνη, σταθερότητα και προάσπιση του διεθνούς δικαίου στην περιοχή κατά τη διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, με ιδιαίτερη έμφαση στην Συμφωνία των Πρεσπών, τη Διάσκεψη του Κρανς Μοντανά για το Κυπριακό και την καθιέρωση νέων σχημάτων συνεργασίας. Τόνισα ότι ειδικά στη σημερινή περίοδο ριζικής μετατόπισης της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής και αύξησης της σημασίας της σκληρής ισχύος, η ανάπτυξη αντίστοιχων πρωτοβουλιών από την ΕΕ και ιδίως την Ελλάδα, γίνεται ακόμα πιο επιτακτική.

Το τρίτο σεμινάριο πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του μαθήματος “Money Matters”, στο CES, το συντόνισε η Καθηγήτρια Ευρυδίκη Γεωργαντέλη και είχε θέμα “Από τη Δηλιακή Συμμαχία στην Ευρωζώνη”. Επρόκειτο για ένα συναρπαστικό ταξίδι στην αρχαία ελληνική ιστορία, με χρήσιμα διδάγματα για το σήμερα και το αύριο των διεθνών οικονομικών σχέσεων, αλλά και για την ανάγκη επανεξέτασης της εμπειρίας από την κρίση της ευρωζώνης. Το θέμα συζήτησης με τους φοιτητές ήταν οι ιστορικές συγκρίσεις ανάμεσα στην πρώτη νομισματική ένωση στην αρχαιότητα και την Ευρωζώνη, καθώς και τα διλήμματα και τις στρατηγικές των πιο αδύναμων μελών μιας ένωσης απέναντι στα πιο ισχυρά. Παράλληλα, είχα την ευκαιρία να περιηγηθώ στην έκθεση με αρχαία νομίσματα του Harvard Art Museum, τα οποία παρουσίασε η καθηγήτρια, κα Γεωργαντέλη, αναφερόμενη στην οικονομική ιστορία των περιοχών από τις οποίες προήλθαν.

Το πρόγραμμά μου, όμως, δεν περιελάμβανε μόνο Harvard και πολιτικές ή οικονομικές επιστήμες αλλά και το MIT. Είχα την ευκαιρία να ξεναγηθώ στο Sea Grant Lab του MIT, ένα κέντρο με τεράστια συνεισφορά στον χώρο της Ωκεανογραφίας και Ωκεανομηχανικής, με μια – εδώ και χρόνια – πολύ ισχυρή παρουσία Ελλήνων επιστημόνων και να συναντηθώ με τον Διευθυντή του Μιχάλη Τριανταφύλλου και τον Αναπληρωτή Διευθυντή του ΕΜΠ, Θέμη Σαψή, απόφοιτοι και οι δύο του ΕΜΠ.

Παράλληλα, επισκέφθηκα το ιστορικό ΜΙΤ Computer Science and Artificial Intelligence Laboratory, στο οποίο έγιναν τα πρώτα βήματα για την ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης και πραγματοποιήθηκαν ορισμένες από τις σημαντικότερες συμβολές στην πληροφορική. Είχα την ευκαιρία να γνωρίσω τη διευθύντρια του Κέντρου, Daniela Rus – μια θέση την οποία κατείχε για δεκαετίες ο διακεκριμένος Έλληνας καθηγητής Michael Dertouzos – καθώς και νέους ερευνητές, με τους οποίους συνομίλησα για τις συναρπαστικές, νέες τεχνολογίες που αναπτύσσουν.

Ξεναγήθηκα, επίσης, στο MIT Nuclear Lab και στον πυρηνικό του αντιδραστήρα από τον Διευθυντή Gordon Kohse, ενώ ο Διευθυντής του Center for Advanced Energy Systems, Jacopo Buongiorno, με ενημέρωσε για τις πρωτοποριακές έρευνες σε σειρά τομέων, και ιδιαίτερα σε αυτόν της ενέργειας, στις οποίες συνεισφέρει το Κέντρο του.

Τέλος, συνάντησα τον Munther Dahleh και τη Φωτεινή Χρίστια, Διευθυντές του MIT Institute for Data, Systems, and Society και του Sociotechnical Systems Research Center, με τους οποίους μίλησα για τα οφέλη των νέων μεθόδων και τεχνολογιών ανάλυσης δεδομένων στις κοινωνικές επιστήμες.

Είχα, επίσης, τη χαρά να παρευρεθώ σε δείπνο που παρατέθηκε από τον καθηγητή Χημικής Μηχανικής και Πρόεδρο του Κύκλου Ελλήνων Ακαδημαϊκών στη Βοστώνη, Γρηγόρη Στεφανόπουλο, και άλλα επιφανή μέλη της εν λόγω οργάνωσης. Στο πλαίσιο αυτό, ενημερώθηκα για τις προοπτικές και, κυρίως, τις προκλήσεις που αντιμετωπίζονται από τους Έλληνες επιστήμονες του εξωτερικού που θέλουν να προσφέρουν στον χώρο της επιστημονικής έρευνας στην Ελλάδα – ιδίως δε για το Εθνικό Συμβούλιο για την Έρευνα και Καινοτομία, από τον πρόσφατα παραιτηθέντα πρώην Πρόεδρό του, Ομότιμο Καθηγητή Κυτταρικής Βιολογίας στην Ιατρική Σχολή του Harvard, Σπύρο Αρταβάνη – Τσάκωνα. Παράλληλα, συζητήσαμε για τη σημασία που είχε τόσο η καθιέρωση του Ελληνικού Ιδρύματος Έρευνας και Καινοτομίας, όσο και η αύξηση των δαπανών για την έρευνα και ανάπτυξη, από την Κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, εν μέσω μεγάλων δημοσιονομικών περιορισμών. Τέλος, τόνισα τη σημασία που έχει η καθιέρωση, όχι μόνο διαδικασιών επιστροφής επιστημόνων στην Ελλάδα, αλλά κυρίως δικτύωσής τους σε συμπράξεις με την ελληνική επιστημονική κοινότητα και τις ελληνικές νεοφυείς επιχειρήσεις.

Πίσω στο Harvard, δεν έχασα την ευκαιρία να συναντηθώ με την πρώην Πρωθυπουργό της Νέας Ζηλανδίας, που είναι και αυτή policy fellow, για μεγαλύτερο, όμως, χρονικό διάστημα. Είχαμε την ευκαιρία να ανταλλάξουμε σκέψεις και εμπειρίες για τις μεγάλες παγκόσμιες προκλήσεις και ειδικά την κλιματική κρίση, την παγκόσμια ασφάλεια και το παγκόσμιο εμπόριο σε συνέχεια των δασμών που επιβλήθηκαν από τον Αμερικανό Πρόεδρο. Συζητήσαμε για την ανάγκη συσπείρωσης των προοδευτικών δυνάμεων για να στηριχθούν η δημοκρατία και η βιώσιμη ανάπτυξη και σταθήκαμε ιδιαίτερα στις πρωτοβουλίες μας προς αυτήν την κατεύθυνση.

Είχα επίσης την ευκαιρία να ανταλλάξω σκέψεις με την Shoshana Zuboff, πρώην καθηγήτρια στο Harvard Business School και συγγραφέα ενός βιβλίο που έγινε από τα πιο επιδραστικά διεθνώς, για την πρωτοποριακή της έρευνα πάνω στον “κατασκοπευτικό καπιταλισμό”, που είχε πριν χρόνια προβλέψει τις προκλήσεις που θέτει στην ανθρωπότητα το ψηφιακό μέλλον – ιδιαίτερα δε την προσπάθεια ισχυρών πολυεθνικών να συλλέξουν πληροφορίες και προσωπικά δεδομένα και να δημιουργήσουν “αγορές συμπεριφορικής έκβασης”, προκειμένου να συσσωρεύσουν πλούτο και πολιτική εξουσία. Μιλήσαμε ειδικά για τη σημασία που πρέπει να έχει για τις προοδευτικές δυνάμεις, όχι μόνο η ρύθμιση αλλά και η απαγόρευση πτυχών αυτής της ψηφιακής παρέμβασης που πραγματοποιείται από ισχυρές εταιρείες εις βάρος της ζωής και των δικαιωμάτων των πολιτών.

Παράλληλα, συνάντησα την Marina Hatsopoulos, πρωτοπόρο στην τρισδιάστατη εκτύπωση και επιχειρηματία στον τομέα των καινοτόμων τεχνολογιών. Μιλήσαμε για την επίσκεψή της στην Ελλάδα το 2015, προκειμένου να στηρίξει νεοφυείς επιχειρήσεις τεχνολογίας μέσω του MIT Enterprise Forum Greece, τις προϋποθέσεις που απαιτούνται για την περαιτέρω ανάπτυξή τους στην Ελλάδα και τη διασύνδεση πανεπιστημιακής επιστημονικής έρευνας και αγοράς.

Επίσης συναντήθηκα με μια παλιά γνώριμη από την επίσκεψή μου στον Λευκό Οίκο, την Fiona Hill, ανώτατο στέλεχος του Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας κατά την πρώτη θητεία Τραμπ, η οποία είναι σήμερα Senior Fellow στο Center on the United States and Europe, Foreign Policy Program του Brookings Institution και σύμβουλος για θέματα άμυνας της βρετανικής κυβέρνησης. Συζητήσαμε για το πρόγραμμα Re-Arm Europe, τη σημασία που έχει η ανάπτυξη του ρόλου της Ευρώπης ως δύναμης ειρήνης και σταθερότητας και όχι απλά αποτροπής, τον ρόλο της Ελλάδας στη νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας και τη σημασία που έχει να τεθούν ισχυρές προϋποθέσεις για τη συμμετοχή της Τουρκίας, καθώς και τις επιπτώσεις της πολιτικής Τραμπ σε παγκόσμιο και περιφερειακό επίπεδο.

Τέλος, συνάντησα τον πρώην βουλευτή του Δημοκρατικού Κόμματος στο Maryland John Sarbanes, καθώς και τον πρώην Διευθυντή του Institute of Politics του Harvard και στενό συνεργάτη του Michael Dukakis, Nick Mitropoulos, με τους οποίους συνομίλησα για τις πολιτικές εξελίξεις στις ΗΠΑ και το μέλλον του Δημοκρατικού Κόμματος.

Με ένα βαρύ ομολογουμένως πρόγραμμα και ένα μεγάλο ευχαριστώ στο CES, και ειδικά την Elaine Papoulias, τον Νικόλα Πρεβελάκη, Αναπληρωτή Βοηθό Διευθυντή στο Κέντρο Ελληνικών Σπουδών και Λέκτορα Κοινωνικών Σπουδών του Harvard και τους κοσμήτορες του Eliot House, David Elmer και Bonnie Talbert, για τη θερμή τους φιλοξενία και στήριξη, έκλεισα εικοσιπέντε συναρπαστικές ημέρες εντατικών επαφών, ειλικρινών συζητήσεων και κατανόησης των νέων τάσεων που αναδεικνύονται για την αντιμετώπιση των νέων παγκόσμιων προβλημάτων, σε ένα κορυφαίο ακαδημαϊκό περιβάλλον.

Τις ημέρες που ολοκληρώθηκε η παραμονή μου στο Harvard άνοιγε μια μεγάλη σύγκρουση για τους όρους που έθετε ο Αμερικανός Πρόεδρος στο Πανεπιστήμιο με απειλή την περικοπή της ομοσπονδιακής, οικονομικής του στήριξης. Είχα την ευκαιρία, λίγες μέρες νωρίτερα, να σταθώ δίπλα σε χιλιάδες διαδηλωτές στη Βοστώνη που αντιστέκονται σε αυτήν την πολιτική.

Είχα, λοιπόν, το προνόμιο να βρεθώ στις ΗΠΑ σε μια ιδιαίτερη περίοδο, όπου όλα φαίνεται να αλλάζουν ριζικά και να προμηνύουν χειρότερες μέρες, όχι μόνο στην άλλη άκρη του Ατλαντικού, αλλά και στην Ευρώπη και στον υπόλοιπο κόσμο.

Κατανοώντας βαθύτερα τον σημερινό κόσμο που αλλάζει δραματικά, θεωρώ αναγκαίο να προτάξουμε τη δική μας προοδευτική πυξίδα απέναντι στις σύγχρονες απειλές, για να χτίσουμε έναν καλύτερο κόσμο.

Καλή Ανάσταση σε όλες και σε όλους!

Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στις αιτίες στις οποίες οφείλεται η απομάκρυνση των λαϊκών στρωμάτων από τις προοδευτικές δυνάμεις.

Πρώτον, στη σταδιακή μετατόπισή τους προς τα δεξιά τη δεκαετία ‘90 με αποτέλεσμα να υπάρχει η αίσθηση ότι δεν υπάρχει ουσιαστική διαφορά μεταξύ κεντροαριστερών και κεντροδεξιών κομμάτων. Και δεύτερον, από την παγκόσμια οικονομική κρίση του 2008 και μετά, στο γενικευμένο αίσθημα ανασφάλειας που προκάλεσαν αλλεπάλληλες κρίσεις που οδήγησαν σε μια βαθύτατη αμφισβήτηση των δυνατοτήτων των δυτικών κρατών, όχι μόνο να κάνουν την ζωή των πολιτών τους καλύτερη, αλλά ακόμα και να προστατέψουν τη ζωή και τα κεκτημένα τους.

Ο Αλ.Τσίπρας στην ομιλία του πρότεινε τρεις άξονες δράσης για τις προοδευτικές δυνάμεις προκειμένου να προσεγγίσουν ξανά τα λαϊκά στρώματα και να αντιμετωπίσουν την άνοδο της ακροδεξιάς.

Πρώτον, την προτεραιοποίηση της κοινωνικής δικαιοσύνης και της αντιμετώπισης των ανισοτήτων. Τόσο μέσω της σύγκρουσης με ολιγαρχικά οικονομικά συμφέροντα που έχουν αυξανόμενο ρόλο στην πολιτική εξουσία, όσο και προτάσσοντας έναν “προοδευτικό οικονομικό πατριωτισμό που θα αξιοποιεί με βιώσιμο τρόπο τις εθνικές δυνατότητες κάθε χώρας σε ανθρώπινο δυναμικό και φυσικούς πόρους, παράλληλα με την ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών σε μια ψηφιακή εποχή” όπως υπογράμμισε χαρακτηριστικά.

Ένα πρόγραμμα που θα εστιάζει όχι μόνο στον κοινωνικό-αναδιανεμητικό ρόλο του κράτους αλλά και στον αναπτυξιακό-κανονιστικό. Όπως τόνισε ο Αλ.Τσίπρας “σε μια περίοδο που η ακροδεξιά και άλλες αντισυστημικές δυνάμεις επιχειρούν να αποδυναμώσουν κάθε κρατικό και κοινοβουλευτικό θεσμό με ισοπεδωτικά και απλοϊκά επιχειρήματα, η αριστερά πρέπει να παλεύει για την αναβάθμιση των θεσμικών λειτουργιών του κράτους”. Επικαλέστηκει δε το Σχέδιο Λέττα, σύμφωνα με το οποίο “πρέπει να κατοχυρώνουμε την ελευθερία της παραμονής των πολιτών όπου διαμένουν και ιδίως στην περιφέρεια, με όρους αξιοπρέπειας”.

Δεύτερον, κάλεσε τις προοδευτικές δυνάμεις να οικειοποιηθούν την έννοια της ανθρώπινης ασφάλειας, σε μια εποχή πολυκρίσεων και αποσταθεροποίησης, “προτάσσοντας την σημασία της κρατικής ανθεκτικότητας, της επιστημονικής τεκμηρίωσης και των αποτελεσματικών πολιτικών για την αντιμετώπιση προκλήσεων όπως είναι η προώθηση της παγκόσμιας και περιφερειακής ειρήνης, η κλιματική κρίση, οι πανδημίες και η διαχείριση προσφυγικών και μεταναστευτικών ροών”.

Ο πρώην πρωθυπουργός υπογράμμισε δε ως κοινό παρανομαστή του πρώτου άξονα στήριξης της κοινωνικής δικαιοσύνης και του δεύτερου, κατοχύρωσης της ανθρώπινης ασφάλειας, την επιθετική φορολόγηση του μεγάλου πλούτου.

Τρίτος άξονας σύμφωνα με τον Αλ.Τσίπρα είναι η ανάγκη για την οικοδόμηση ενός τρίτου κινήματος για τη δημοκρατία και τη δικαιοσύνη στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, μετά το κίνημα κατά της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης και του πολέμου στο Ιράκ πριν 30 χρόνια και το κίνημα κατά της Wall Street και της λιτότητας, στις ευρωπαϊκές πλατείες, πριν 15 χρόνια.

Συγκεκριμένα αναφέρει: «Τεράστια επιτυχία! Όλα είναι πανεπιστήμια που ήδη συνεργάζονται με κολέγια στην Ελλάδα εδώ και πολλά χρόνια, από την Αγγλία, ένα από τη Γαλλία και κανένα από τις ΗΠΑ! Κανένα Ηarvard και κανένα Yale, λοιπόν. Ποιο ήταν το αφήγημα της κυβέρνησης; Ότι, δήθεν, τα διεθνώς φημισμένα πανεπιστημιακά ιδρύματα θα “τρέξουν” για να ιδρύσουν παραρτήματα στην Ελλάδα. Εκ του αποτελέσματος, προφανώς, αυτό δεν συνέβη ποτέ. Αντίθετα, με αφορμή τον Νόμο, τα πανεπιστήμια που ήδη συνεργάζονταν με κολέγια, δίνουν χείρα βοηθείας σε αυτά τα κολέγια, ώστε να αναβαθμιστούν σε “πανεπιστήμια”».

Γενικεύοντας ο κ. Καλαματιανός σημειώνει: «Μετά τις καταργήσεις Πανεπιστημιακών Τμημάτων, την εφαρμογή της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής, την υποστελέχωση και υποχρηματοδότηση του Δημόσιου Πανεπιστημίου, τώρα, δρομολογείται η “βάπτιση” κολεγίων σε “πανεπιστήμια”».

Ακολούθως ρωτά: «Άραγε, τί έχει να πει η κυβέρνηση και ο τότε υπουργός Παιδείας που επαναλάμβανε “περιμένετε και θα δείτε”; Και γιατί η σημερινή υπουργός Παιδείας δηλώνει πανηγυρικά ότι “πανεπιστήμια από το εξωτερικό εκδήλωσαν επίσημα το ενδιαφέρον τους να εγκατασταθούν στη χώρα μας”; Αυτά, δεν βρίσκονται εδώ και χρόνια στην Ελλάδα και δεν συνεργάζονται με κολέγια;».

Σημειώνει ακόμη: «έχει ενδιαφέρον ότι γνωστά πανεπιστήμια του εξωτερικού ζήτησαν συνεργασίες για μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών με ελληνικά Δημόσια Πανεπιστήμια, με νομοθεσία που ήδη υπήρχε από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ! Ας εγκαταλείψει, λοιπόν, η κυβέρνηση τη ρητορική της για την κατάργηση του Άρθρου 16, και ας αποφασίσει την ουσιαστική ενίσχυση των Δημόσιων Πανεπιστημίων.Η Παιδεία είναι και πρέπει να παραμείνει κοινωνικό αγαθό. Και για αυτό θα συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε».

«Κάθε συνάντηση, κάθε συζήτηση ήταν για εμένα μια εξαιρετική εμπειρία. Μια ευκαιρία να ακούσω, να μάθω, να εμβαθύνω σε όσα ξέρω, αλλά και να ανταλλάξω με τους συνομιλητές μου απόψεις έξω από τα συμβατικά πλαίσια» τονίζει ενώ σε άλλο σημείο επισημαίνει: «ορισμένες φορές η απόσταση από την ένταση των γεγονότων στην πατρίδα δίνει την ευκαιρία να δει κανείς πιο σφαιρικά, ψύχραιμα και αντικειμενικά ορισμένα πράγματα. Πολύ περισσότερο όταν η απόσταση αυτή είναι μια ευκαιρία να γνωριστεί με τη σκέψη, τους προβληματισμούς και τις αγωνίες αξιόλογων ανθρώπων, με βαθιά γνώση του αντικειμένου τους και διαλεκτική διάθεση».

Αναλυτικά η ανάρτηση του Αλέξη Τσίπρα:

Ορισμένες φορές η απόσταση από την ένταση των γεγονότων στην πατρίδα δίνει την ευκαιρία να δει κανείς πιο σφαιρικά, ψύχραιμα και αντικειμενικά ορισμένα πράγματα. Πολύ περισσότερο όταν η απόσταση αυτή είναι μια ευκαιρία να γνωριστεί με τη σκέψη, τους προβληματισμούς και τις αγωνίες αξιόλογων ανθρώπων, με βαθιά γνώση του αντικειμένου τους και διαλεκτική διάθεση.

Αισθάνομαι έτσι πολύ τυχερός, που από την πρώτη εβδομάδα της παραμονής μου στο Πανεπιστήμιο Harvard είχα την ευκαιρία να γνωριστώ και να ανταλλάξω απόψεις με πολύ σημαντικές προσωπικότητες, αξιόλογους καθηγητές και ερευνητές, όπως και ανήσυχους, προβληματισμένους και εξαιρετικά ευφυείς φοιτητές από πολλούς επιστημονικούς τομείς. Κάθε συνάντηση, κάθε συζήτηση ήταν για εμένα μια εξαιρετική εμπειρία. Μια ευκαιρία να ακούσω, να μάθω, να εμβαθύνω σε όσα ξέρω, αλλά και να ανταλλάξω με τους συνομιλητές μου απόψεις έξω από τα συμβατικά πλαίσια.

Σε μια πολύ φιλική συνάντηση με τον πολιτικό φιλόσοφο Μichael Sandel ανταλλάξαμε σκέψεις για την ελληνική κρίση και τα ηθικά διλήμματα της διακυβέρνησης, ιδιαίτερα την πρώτη σκληρή περίοδο του 2015. Μιλήσαμε επίσης για τη σημασία του πρόσφατου βιβλίου που έχει συγγράψει με τον Thomas Picketty και αναφέρεται στην ισότητα, την προοδευτική φορολόγηση και την επένδυση στο κοινωνικό κράτος, ενώ μεγάλο ενδιαφέρον για μένα, λαμβάνοντας υπόψη την εμμονή της σημερινής ελληνικής κυβέρνησης στην “αριστεία”, είχαν οι απόψεις του συνομιλητή μου για την κυρίαρχη συζήτηση την περίοδο του 2019 περί της “αριστείας” στη διακυβέρνηση. Το έργο του Sandel “The tyranny of merit : What’s become of the common good?” εξετάζει πώς η εξύμνηση της έννοιας των “άξιων” και των “αρίστων”, όπως και η υπερβολική έμφαση στην ατομική επιτυχία, βασίζεται σε μια ψευδεπίγραφη “ισότητα των ευκαιριών” που συνήθως ευνοεί τις ελίτ, αποδυναμώνει το κοινό καλό, αποξενώνει μεγάλο μέρος των δυτικών κοινωνιών και μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση ανισοτήτων και κοινωνικό διχασμό.

Παράλληλα, είχα την ευκαιρία να συναντήσω τον καθηγητή διεθνών σχέσεων Joseph Nye, τον άνθρωπο που εμπνεύστηκε τη θεωρία της ήπιας ισχύος που έχει επηρεάσει βαθιά τον τομέα των διεθνών σχέσεων και της διπλωματίας. Συνομιλήσαμε για τη νέα εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ και τους κινδύνους που εγκυμονεί, όπως και για τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Θα μπορούσε άραγε αυτή να αποφευχθεί αν από το 2008 επικεντρωνόμασταν στην ήπια ισχύ της ΕΕ και οι ΗΠΑ δεν επέμεναν στην πολιτική ανοιχτών θυρών για την Ουκρανία και Γεωργία στο ΝΑΤΟ; Τέλος συμφωνήσαμε στη σημασία που έχει η αξιοποίηση πολιτικών ήπιας ισχύος σε μια περίοδο σκληρής ισχύος. Και φυσικά στο ρόλο που μπορεί και πρέπει να διαδραματίσει η Ελλάδα στα Βαλκάνια και την Ανατολική Μεσόγειο.

Συνάντησα επίσης τον Peter Hall, ο οποίος συντόνισε την διάλεξη και συζήτησή μου με καθηγητές και φοιτητές στο Κέντρο Ευρωπαϊκών Σπουδών. Είχα την ευκαιρία να ανταλλάξω μαζί του απόψεις για το μέλλον του ευρωπαϊκού μοντέλου καπιταλισμού και την ανάγκη επέκτασης της έκδοσης κοινού χρέους με αφορμή το νέο γερμανικό πρόγραμμα, που αφήνει πίσω του το οικονομικό μοντέλο Σόιμπλε.

Επίσης γνώρισα από κοντά ένα πολύ θερμό άνθρωπο και βαθιά φιλοσοφημένο κοινωνιολόγο αλλά και ακτιβιστή, τον καθηγητή Marshall Ganz, γνωστό για το έργο του στον τομέα της κοινωνικής οργάνωσης και της ηγεσίας των κινημάτων. Ανταλλάξαμε σκέψεις για τα νέα κοινωνικά κινήματα σε μια περίοδο που χαρακτηρίζεται από πλεόνασμα αυταρχισμού της εξουσίας και δημοκρατικό έλλειμμα, και ιδιαίτερα για τις δυνατότητες δημιουργίας ενός νέου κινήματος για τη δημοκρατία και τη δικαιοσύνη στις δυο πλευρές του ατλαντικού.

Παράλληλα, είχα και μια εξαιρετική συνάντηση έξω από το Πανεπιστήμιο, στο γραφείο του στο κέντρο της Βοστόνης, με τον Sir Tim Berners-Lee, έναν σπουδαίο επιστήμονα και εφευρέτη, έναν άνθρωπο που άλλαξε το ρου του σύγχρονου κόσμου με την ανακάλυψη του Παγκόσμιου ιστού, του γνωστού σε όλους μας www (world wide web). Η ανακάλυψη του έγινε το 1989, όταν εργαζόταν στο CERN, με σκοπό να δημιουργήσει ένα σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ επιστημόνων. Το 1991 ο ιστός έγινε προσβάσιμος στο κοινό με αποτέλεσμα η ταχύτητα μεταφοράς της πληροφορίας και της γνώσης στην ανθρωπότητα να εκτιναχθεί. Τον ρώτησα αν έχει επίγνωση ότι σήμερα θα μπορούσε να είναι ο πλουσιότερος άνθρωπος στον κόσμο, αν είχε κρατήσει ιδιωτική τη χρήση της ανακάλυψής του. Μου απάντησε σχεδόν αποστομωτικά ότι αν την είχε κρατήσει ιδιωτική δεν θα είχε εκτιναχθεί η χρήση της και άρα θα ήταν άχρηστη. Προσέθεσε τη σημασία που είχε και έχει το ανοιχτό διαδίκτυο για την καινοτομία και την ελεύθερη πρόσβαση σε πληροφορίες και ευκαιρίες, όπως και για την επικοινωνία, αλλά και την ανάγκη για την προστασία των πολιτών τόσο από την παραπληροφόρηση όσο και από την παραβίαση των προσωπικών τους δεδομένων. Η συζήτηση για την ανάγκη δημιουργίας ενός νέου χώρου ανάμεσα στον δημόσιο και τον ιδιωτικό, του χώρου των κοινών αγαθών, είναι η συζήτηση του μέλλοντος. Και ο Sir Tim Berners-Lee έχει αφιερώσει τις γνώσεις και τις προσπάθειές του σε αυτήν την υπόθεση, δηλαδή στην επέκταση του ανοιχτού λογισμικού και των ανοιχτών πηγών παντού.

Επίσης, είχα την ευκαιρία να γευματίσω με τον οικονομολόγο Richard Parker, γνωστό φίλο της Ελλάδας, φοιτητή του Ανδρέα Παπανδρέου και σύμβουλο του Γιώργου Παπανδρέου, και την κοινωνιολόγο Stephanie Ternullo. Συζητήσαμε για τις οικονομικές συνέπειες των πολιτικών Τραμπ στις ΗΠΑ και τις κεντρικές τάσεις στο αμερικανικό εκλογικό σώμα, αλλά και τις προοπτικές της ευρωπαϊκής και ελληνικής οικονομίας.

Είχα μια πολύ ζωντανή συζήτηση με τους Έλληνες καθηγητές Μιχάλη Τριανταφύλλου και Πέτρο Κουμουτσάκο από το ΜΙΤ και το Harvard John Paulson SEAS αντίστοιχα, συνιδρυτές του Hellenic Institute of Advanced Studies το οποίο έχει στόχο τη δικτύωση σπουδαίων Ελλήνων επιστημόνων της Αμερικής, κυρίως στο χώρο των θετικών επιστημών και πρωτοβουλίες έρευνας και ανάπτυξης τεχνολογιών στην Ελλάδα. Μια πραγματικά αξιέπαινη πρωτοβουλία, αφού το κρίσιμο για τη χώρα μας θα ήταν να καταφέρει να αξιοποιήσει έστω και από μακριά τις γνώσεις και τις δεξιότητες όλου αυτού του πολύτιμου ανθρώπινου κεφαλαίου που διαθέτει στο εξωτερικό.

Τέλος είχα γεύμα με τον διακεκριμένο οικονομολόγο και καθηγητή στο Harvard Kennedy School, Ricardo Hausmann, το έργο του οποίου έχει επηρεάσει σημαντικά την κατανόησή μας για το πώς οι αναπτυσσόμενες χώρες μπορούν να εξελιχθούν οικονομικά και να αναπτύξουν την παραγωγικότητά τους. Συζητήσαμε αναλυτικά για τις προτάσεις του προκειμένου η Ελλάδα να προσελκύσει επενδύσεις, για το πώς η οικονομική ανάπτυξη πρέπει να γίνει συμμετοχική για μισθωτούς και επιχειρηματίες, όπως και για τη στρατηγική greenplexity, όπου κάθε χώρα εντοπίζει τους τομείς στους οποίους τη συμφέρει να συνεισφέρει στην πράσινη αναπτυξιακή ατζέντα.

Τελευταίο αλλά καθόλου έσχατο, είχα την ευκαιρία για δυο συναντήσεις με φοιτητές από όλες τις σχολές του Harvard. Μια με φοιτητές από κάθε άκρη του πλανήτη και μια μόνο με Έλληνες φοιτητές Σε δύο διαφορετικές βραδιές συνομιλήσαμε χωρίς τυπικές διαδικασίες και χρονικό όριο για όλα όσα τους ενδιαφέρουν. Για τις σπουδές τους, τις εξελίξεις στον κόσμο, τις ΗΠΑ και την Ελλάδα. Ήταν και οι δύο βραδιές εξαιρετικά ενδιαφέρουσες. Οι γνώσεις, οι ανησυχίες, οι απόψεις των νέων ανθρώπων, όταν συνδυάζονται με την ευαισθησία της ηλικίας τους, είναι ανεκτίμητη εμπειρία. Τους ευχαριστώ θερμά.