Ο κ. Γιουν, που αντιμετωπίζει δίωξη για «ανταρσία» εξαιτίας της κήρυξης στρατιωτικού νόμου —η κατηγορία επισύρει ως ακόμη και την ποινή του θανάτου— είναι ο πρώτος αρχηγός του νοτιοκορεατικού κράτους που συλλαμβάνεται στην ιστορία της χώρας.

Investigators with the Public Prosecution Office can be seen carrying what appears to be bolt cutters (or sledge hammer) and ladders up the main driveway of the presidential compound to serve the arrest warrant for impeached South Korean President Yoon Seok-Yoel. pic.twitter.com/n6YWLJznB0

— OSINTdefender (@sentdefender) January 14, 2025

• Αστυνομικοί, εισαγγελείς και άλλα στελέχη της υπηρεσίας ερευνών για διαφθορά υψηλών προσώπων μετήγαγαν τον παυθέντα αρχηγό του κράτους στα γραφεία της εισαγγελίας για να ανακριθεί, σύμφωνα με το επίσημο νοτιοκορεατικό πρακτορείο ειδήσεων Yonhap.

Πάνω από 3.000 αστυνομικοί και ερευνητές συγκεντρώθηκαν στην κατοικία του παυθέντα προέδρου πριν από τα ξημερώματα, διαπερνώντας συγκεντρωμένους υποστηρικτές του και βουλευτές της παράταξής του, του Κόμματος της Εξουσίας στον Λαό, που είχαν συγκεντρωθεί εκεί για να προσπαθήσουν να εμποδίσουν τη σύλληψή του. Ξέσπασαν μικροεπεισόδια.

Ο ίδιος ο κ. Γιουν ανέφερε πως αποφάσισε να παραδοθεί παρότι θεωρεί παράνομη τη διαδικασία για να αποφευχθεί «αιματοχυσία».

Η υπεράσπιση του κ. Γιουν ερίζει εξαρχής πως η σύλληψη είναι παράνομη, ενέργεια με μοναδικό σκοπό τη δημόσια ταπείνωσή του.

Η απόφαση του να κηρύξει στρατιωτικό νόμο άφησε άναυδη τη χώρα της Ασίας και τη βύθισε σε πολιτική κρίση άνευ προηγουμένου. Οδήγησε στην παύση του από το κοινοβούλιο τη 14η Δεκεμβρίου.

Το Συνταγματικό Δικαστήριο έχει αρχίσει να εξετάζει αν πράγματι θα απομακρυνθεί από την εξουσία.

Μετά την ανακοίνωση του προέδρου πως κηρύσσεται στρατιωτικός νόμος, αναπτύχθηκαν στρατιωτικοί και προσγειώθηκαν ελικόπτερα στην οροφή του κοινοβουλίου, μολαταύτα μέλη της νοτιοκορεάτικης εθνικής αντιπροσωπείας μπόρεσαν να συνεδριάσουν εκτάκτως και να υιοθετήσουν απόφαση με την οποία αξίωσαν την άρση του μέτρου — κάτι που υποχρεώθηκε να κάνει ο κ. Γιουν έπειτα από μερικές ώρες.

Εκατοντάδες διαδηλωτές είχαν συγκεντρωθεί στο μεταξύ μπροστά στο κοινοβούλιο, για να απαιτήσουν το μέτρο να αποσυρθεί και ο πρόεδρος Γιουν να παραιτηθεί.

Η επιβολή στρατιωτικού νόμου, κάτι που είχε να ζήσει η χώρα της νοτιοανατολικής Ασίας πάνω από σαράντα χρόνια, συνεπαγόταν αναστολή της πολιτικής ζωής, κλείσιμο του κοινοβουλίου και τον αυστηρό έλεγχο των μέσων ενημέρωσης.

Η είδηση προκάλεσε ανησυχία και αποδοκιμασία σε διεθνές επίπεδο, κυρίως από πλευράς των ΗΠΑ, του βασικού συμμάχου της Σεούλ απέναντι στη Βόρεια Κορέα, και από πλευράς Κίνας.

• Η αξιωματική αντιπολίτευση, το Δημοκρατικό Κόμμα, απαίτησε την «παραίτηση» του κ. Γιουν, διαμηνύοντας πως θα κινήσει διαδικασία παύσης του, εκδίωξής του από το αξίωμα, αν δεν το αποφασίσει «αμέσως».

Τόνισε ακόμη πως εννοεί να φροντίσει να ασκηθεί δίωξη για «ανταρσία» στον πρόεδρο, υπουργούς του (Άμυνας, Εσωτερικών) και κορυφαία στελέχη των ενόπλων δυνάμεων και της αστυνομίας που ήταν αρμόδια για την εφαρμογή του στρατιωτικού νόμου (πτέραρχο, τον επικεφαλής της αστυνομίας).

Αλλά και η ίδια η παράταξη του κ. Γιουν, το Κόμμα της Λαϊκής Εξουσίας, τόνισε σήμερα πως ο αρχηγός του κράτους οφείλει να «λογοδοτήσει».

«Ο πρόεδρος οφείλει να δώσει εξηγήσεις για αυτή την τραγική κατάσταση αμέσως και καταλεπτώς», δήλωσε σε κορεατικό τηλεοπτικό δίκτυο ο επικεφαλής του κόμματος Χανγκ Ντονγκ-χουν, προσθέτοντας πως «όλοι όσοι ευθύνονται πρέπει να λογοδοτήσουν».

Ο γενικός γραμματέας της προεδρίας και άλλοι ανώτεροι συνεργάτες του προέδρου «υπέβαλαν μαζικά τις παραιτήσεις τους» σύμφωνα με το νοτιοκορεατικό εθνικό πρακτορείο ειδήσεων Yonhap. Ο επικεφαλής του κυβερνώντος κόμματος Χαν απαίτησε κατόπιν να αποπεμφθεί ο υπουργός Άμυνας Κιμ Γιονγκ-χιουν και να παραιτηθούν όλα τα υπόλοιπα μέλη της κυβέρνησης του προέδρου Γιουν.

Σύμφωνα με την εφημερίδα Chosun Ilbo, όλα τα μέλη της κυβέρνησης εξέφρασαν την πρόθεσή τους να παραιτηθούν στον πρωθυπουργό. Αυτός ο τελευταίος, ο Χαν Ντοκ-σου, αναμενόταν να έχει συνάντηση με την ηγεσία του κυβερνώντος κόμματος και συνεργάτες του προέδρου στις 14:00 (τοπική ώρα· 07:00 ώρα Ελλάδας), κατά την ίδια πηγή.

Η μεγαλύτερη συνομοσπονδία συνδικάτων της χώρας ανακοίνωσε πως προκηρύσσει «γενική απεργία επ’ αόριστον» ώσπου να υποβληθεί παραίτηση από τον πρόεδρο. Η Συνομοσπονδία Κορεατικών Συνδικάτων, με όχι λιγότερα από 1,2 εκατ. μέλη, χαρακτήρισε «παράλογο και αντιδημοκρατικό μέτρο» την κίνηση που αποπειράθηκε ο κ. Γιουν, προσθέτοντας πως με αυτήν «υπέγραψε το τέλος» της εξουσίας του.

Ως το μεσημέρι, ο πρόεδρος Γιουν δεν είχε εμφανιστεί ξανά δημόσια.

Μετά την επιβολή του μέτρου, 190 μέλη του κοινοβουλίου ψήφισαν κατά, ενώ στρατιώτες των ειδικών δυνάμεων αποπειρώνταν εισβολή στην αίθουσα όπου διεξαγόταν η συνεδρίαση.

Συνολικά πάνω από 280 στρατιωτικοί εισέβαλαν στη Βουλή, σύμφωνα με το Yonhap. Μπροστά στο κτίριο, μέσα στη νύχτα, διαδηλωτές φώναζαν το σύνθημα «συλλάβετε τον Γιουν Σοκ-γελ!», διαπίστωσαν ανταποκριτές του Γαλλικού Πρακτορείου.

«Γιατί έπρεπε να έρθω εδώ πέρα αφού δούλεψα όλη μέρα μεσοβδόμαδα;», φώναζε ένας διαδηλωτής «Διότι κηρύχθηκε αυτός ο παράλογος στρατιωτικός νόμος από τον Γιουν, που τρελάθηκε», απαντούσε άλλη.

South Korea turned a pivotal corner after lawmakers and protesters successfully opposed President Yoon's martial law, defending democracy. Soldiers retreated from parliament after hours of chaos. What happens next? pic.twitter.com/QM7sJK79PE

— DW News (@dwnews) December 3, 2024

Τελικά ο κ Γιουν μερικές ώρες μετά έκανε νέο διάγγελμα ανακοινώνοντας πως αίρεται το μέτρο και αποσύρονται οι ένοπλες δυνάμεις από την πρωτεύουσα — εξέλιξη που προκάλεσε έκρηξη χαράς στους διαδηλωτές.

Ο στρατός ανακοίνωσε πως δεν έκανε τίποτε άλλο παρά να υπακούσει στις διαταγές του προέδρου.

BREAKING: Television footage shows South Korean troops entering the main parliament hall.

It comes after the South Korean president declared martial law across the country in a surprise television addresshttps://t.co/wi1Urs69EY

📺 Sky 501, Virgin 602, Freeview 233, YouTube pic.twitter.com/gl6lD8gElm

— Sky News (@SkyNews) December 3, 2024

Το μέτρο που έλαβε ο πρόεδρος Γιουν θύμισε το 1980, όταν εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι διαδήλωναν εναντίον στρατιωτικού πραξικοπήματος. Οι κινητοποιήσεις εκείνες πνίγηκαν στο αίμα.

Ο αρχηγός του κράτους, που δυσκολευόταν ολοένα περισσότερο να εξασφαλίσει την έγκριση προϋπολογισμού από το ελεγχόμενο από την αντιπολίτευση κοινοβούλιο, είπε πως το μέτρο είχε σκοπό «την εξάλειψη στοιχείων εχθρευόμενων το κράτος» και την «προστασία της Νότιας Κορέας από τις απειλές που εγείρονται από κομμουνιστικές βορειοκορεατικές δυνάμεις».

Μίλησε περί κοινοβουλευτικής «δικτατορίας» και κατηγόρησε την αντιπολίτευση πως επιδίωκαν παράλυση του κράτους.

Ο αρχηγός της αντιπολίτευσης Λι Τζε-μιουνγκ, ο οποίος έχασε οριακά τις εκλογές του 2022 από τον κ. Γιουν, χαρακτήρισε «παράνομο» το μέτρο και παρότρυνε τους πολίτες να πάνε να διαδηλώσουν μπροστά στη Βουλή.

Η αμερικανική προεδρία ανέφερε πως δεν ήταν ενήμερη για τις προθέσεις του κ. Γιουν. Εξέφρασε «ανακούφιση» για την άρση του μέτρου, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Άντονι Μπλίνκεν σημείωσε πως «συνεχίζουμε να αναμένουμε οι πολιτικές διαφωνίες να επιλύονται ειρηνικά και με σεβασμό του κράτους δικαίου», σε ανακοίνωση που δημοσιοποιήθηκε από τις υπηρεσίες του.

Τα Ηνωμένα Έθνη και η Βρετανία εξέφρασαν ανησυχία, ενώ η Κίνα κάλεσε τους υπηκόους της στη χώρα να επιδείξουν σύνεση. Η Μόσχα, που έχει συσφίξει τις σχέσεις της με την Πιονγκγιάνγκ εν μέσω του πολέμου στην Ουκρανία, χαρακτήρισε κι αυτή πολύ «ανησυχητική» την κατάσταση. Η Ιαπωνία από την πλευρά της διά στόματος του πρωθυπουργού Σιγκέρου Ισίμπα ανέφερε πως παρακολουθεί στενά την κατάσταση με «εξαιρετική και σοβαρή ανησυχία».

• Κατά μία εκδοχή, η πρωτοβουλία του Γιούν να κηρύξει στρατιωτικό νόμο, υπαγορεύτηκε από την απεγνωσμένη προσπάθειά του να προστατεύσει τη σύζυγό του, την γοητευτική πλην εξαιρετικά αμφιλεγόμενη Κιμ Κέον Χι.

Η Κιμ είναι 52 ετών, νεότερη του συζύγου της κατά 12 χρόνια, είναι επιχειρηματίας και θεωρείται πως ασκεί έντονη επιρροή στις αποφάσεις του Προέδρου Γιούν. Επιπλέον, όμως, η Κιμ έχει κατηγορηθεί για διαφθορά, αναγκάζοντας τον Γιουν να επιχειρήσει να την προστατεύσει, παρέχοντάς της νομική ασυλία έναντι τυχόν παραπομπής στη δικαιοσύνη.

• Ο Γιουν, προτού διεκδικήσει το ύπατο αξίωμα της προεδρίας, είχε διατελέσει γενικός εισαγγελέας της Νότιας Κορέας και υπ’ αυτή την ιδιότητά του είχε διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στη δίωξη πρώην προέδρων με την κατηγορία της κατάχρησης εξουσίας.

Ωστόσο, εν τέλει βρέθηκε και ο ίδιος στη δική τους θέση, ιδιαίτερα αφ’ ότου κυκλοφόρησε υλικό, κρυφά βιντεοσκοπημένο, στο οποίο εμφανίζεται ξεκάθαρα η Κιμ Κέον Χι να δέχεται, ως δώρο, μια πανάκριβη τσάντα Dior, πιθανώς σε αντάλλαγμα εξυπηρετήσεων που φρόντισε να γίνουν προς όφελος συγκεκριμένων συμφερόντων.

• H Κιμ κατηγορείται ότι κίνησε τα νήματα παρασκηνιακά σε ένα χρηματιστηριακό σκάνδαλο, το οποίο προκάλεσε την οργή των Νοτιοκορεατών και την έντονη κριτική στον Πρόεδρο Γιούν για διαφθορά. Η από πλευράς του αντίδραση ήταν να υποσχεθεί ότι στο εξής οι ενέργειες της συζύγου του θα επιβλέπονταν από μια ανεξάρτητη αρχή, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι θα ελεγχθούν τα πεπραγμένα της.

Ο Πρόεδρος Γιουν αντεπιτέθηκε στους επικριτές του, λέγοντας ότι στοχοποιούν και δαιμονοποιούν την Κιμ Κέον Χι διασπείροντας ανυπόστατες και συκοφαντικές τερατολογίες, προκειμένου να βλάψουν πολιτικά τον ίδιον.

Γενικότερα, όμως, η Κιμ είναι εξίσου αντιπαθής στη Νότια Κορέα με τον σύζυγό της, καθώς θεωρείται το νοτιοκορεατικό αντίστοιχο της «Μαρίας Αντουανέτας», δηλαδή μιας υπεροπτικής και αδίστακτης γυναίκας, με μόνο και αποκλειστικό ενδιαφέρον τα πλούτη και την εξουσία, την οποίαν θεωρείται πως κατ’ ουσίαν ελέγχει χειραγωγώντας σαν μαριονέτα, τον Πρόεδρο Γιούν.

Σπύρος Σιδέρης

Η Νότια Κορέα κυβερνάται δημοκρατικά μόλις από το 1988, ενώ το προηγούμενο ιστορικό της στρατιωτικής-αυταρχικής διακυβέρνησης χρονολογείται από τον πόλεμο της Κορέας ενώ έγινε δημοκρατία μόλις στα τέλη της δεκαετίας του 1980, και η στρατιωτική παρέμβαση στις πολιτικές υποθέσεις παραμένει ένα ευαίσθητο θέμα.

Κατά τη διάρκεια των δικτατοριών που προέκυψαν καθώς η χώρα ανοικοδομήθηκε από την καταστροφή του κορεατικού πολέμου 1950-53, οι ηγέτες κατά καιρούς κήρυξαν στρατιωτικό νόμο που τους επέτρεπε να τοποθετούν στρατιώτες μάχης, άρματα μάχης και τεθωρακισμένα οχήματα στους δρόμους ή σε δημόσιους χώρους για να αποτρέψουν αντικυβερνητικές διαδηλώσεις.

• Από την εγκαθίδρυση της κυβέρνησης το 1948, έχουν εκδοθεί 12 στρατιωτικοί νόμοι. Ο πιο πρόσφατος στρατιωτικός νόμος κηρύχθηκε το 1979. Αλλά τέτοιες σκηνές είναι αδιανόητες για πολλούς σήμερα.

Η κήρυξη στρατιωτικού νόμου, από τον πρόεδρο Γιουν Σεοκ Γιούλ, για πρώτη φορά μετά από 45 χρόνια, τον οποίο ανακάλεσε έξι ώρες αργότερα, περιγράφεται ως πολιτική κρίση που προκλήθηκε από την ακραία πόλωση της πολιτικής της Νότιας Κορέας. Δεν ήταν απλώς ένα πολιτικό λάθος ή μια λανθασμένη εκτίμηση, αλλά αποτέλεσμα βαθιών διαιρέσεων στην πολιτική της Νότιας Κορέας και ένα ξέσπασμα δημόσιας δυσαρέσκειας.

Ο πρόεδρος Γιουν κήρυξε στρατιωτικό νόμο, επικαλούμενος απειλές από τη Βόρεια Κορέα και αντικρατικές δυνάμεις. Ο έκτακτος στρατιωτικός νόμος κηρύσσεται από τον πρόεδρο όταν η χώρα βρίσκεται σε κατάσταση πολέμου ή παρόμοιας εθνικής έκτακτης ανάγκης ή όταν η κοινωνική τάξη διαταράσσεται εξαιρετικά και η εκτέλεση των διοικητικών και δικαστικών λειτουργιών επηρεάζεται σημαντικά.

Μετά την κήρυξη του στρατιωτικού νόμου, χιλιάδες διαδηλωτές διαδήλωσαν μπροστά από την Εθνοσυνέλευση απαιτώντας τη σύλληψη του Γιουν και μετά από έντονες αντιδράσεις από την Εθνοσυνέλευση και το κοινό, ο Γιουν ανακοίνωσε ότι θα άρει τον στρατιωτικό νόμο εντός έξι ωρών.

Ο Γιουν βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος με αυξανόμενες εκκλήσεις να παραιτηθεί, αργά το βράδυ της Τρίτης, με το κύριο αντιπολιτευόμενο Δημοκρατικό Κόμμα να δηλώνει ότι θα επιχειρήσει να παραπέμψει τον Γιουν αν αρνηθεί να υποβάλει αμέσως την παραίτησή του. Ακόμη και οι ίδιοι οι βοηθοί του Γιουν προσφέρθηκαν να παραιτηθούν «μαζικά».

#BREAKING

🇰🇷 CNN — "We’re witnessing military vehicles LEAVE the area around the South Korea’s National Assembly" pic.twitter.com/mEBts0NJki

— Intelligence FRONT (@intelligencefnt) December 3, 2024

• Το διάταγμα στρατιωτικού νόμου του Γιουν περιελάμβανε ένα διάταγμα έξι σημείων που απαγόρευε τις πολιτικές δραστηριότητες και τα κόμματα, την «ψευδή προπαγάνδα», τις απεργίες και τις «συγκεντρώσεις που υποκινούν την κοινωνική αναταραχή». Το διάταγμα έθεσε επίσης όλα τα μέσα ενημέρωσης υπό την εξουσία του στρατιωτικού νόμου και διέταξε όλο το ιατρικό προσωπικό, συμπεριλαμβανομένων των απεργών γιατρών, να επιστρέψουν στην εργασία τους εντός 48 ωρών.

Η κίνηση αυτή έγινε δεκτή με έντονη καταδίκη και αμφισβητήθηκε ευρέως. Παρά την ανάπτυξη ελικοπτέρων στην οροφή του κοινοβουλίου, 190 βουλευτές κατάφεραν να εισέλθουν στο κτίριο και προχώρησαν σε ομόφωνη ψηφοφορία για την απόρριψη της δήλωσης του Γιουν και την έκκληση για άρση του στρατιωτικού νόμου. Στους δρόμους, εκατοντάδες διαμαρτυρήθηκαν και φώναζαν να συλληφθεί ο πρόεδρος.

Για την επιτυχή παραπομπή του Γιουν απαιτείται πλειοψηφία δύο τρίτων στο νομοθετικό σώμα. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης ελέγχουν από κοινού 192 από τις 300 έδρες της εθνοσυνέλευσης, οπότε θα χρειαστούν βουλευτές από το κόμμα του Γιουν για να ενταχθούν σε αυτά.

• Το γραφείο του προέδρου της Νότιας Κορέας δήλωσε ότι η κήρυξη στρατιωτικού νόμου αργά την Τρίτη ήταν δικαιολογημένη και εντός των ορίων του Συντάγματος, αναφέρει το Reuters ενώ αρνήθηκε ότι οι δυνάμεις επιβολής του στρατιωτικού νόμου παρενέβησαν στην πρόσβαση των βουλευτών στο κοινοβούλιο.

Ο Γιουν ανέτρεψε τη διαταγή λίγες ώρες αργότερα, αφού το κοινοβούλιο απέρριψε την προσπάθειά του να απαγορεύσει την πολιτική δραστηριότητα και να λογοκρίνει τα μέσα ενημέρωσης.

Αυτή είναι η πρώτη φορά που κηρύσσεται στρατιωτικός νόμος στη Νότια Κορέα εδώ και περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες, γεγονός που ανησυχεί τους συμμάχους.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες σταθμεύουν σχεδόν 30.000 στρατιώτες στη Νότια Κορέα για να την προστατεύσουν από τον πυρηνικά οπλισμένο Βορρά, εξέφρασαν αρχικά βαθιά ανησυχία για την κήρυξη και στη συνέχεια ανακούφιση που ο στρατιωτικός νόμος έληξε.

Η υπουργός Εξωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου, αρμόδια για τον Ινδο-Ειρηνικό, Κάθριν Γουέστ, εξέδωσε ανακοίνωση, ζητώντας «ειρηνική επίλυση της κατάστασης, σύμφωνα με το νόμο και το σύνταγμα της Δημοκρατίας της Κορέας».

Ο Γιουν κέρδισε την προεδρία της Νότιας Κορέας στις προεδρικές εκλογές του 2022 με μικρή διαφορά 0,8%, αλλά ήταν βαθιά αντιδημοφιλής στο εσωτερικό της χώρας του, ιδίως από το αντιπολιτευόμενο Δημοκρατικό Κόμμα της Κορέας», καθώς «πίεζε για μια πιο σκληρή πολιτική για τη Βόρεια Κορέα, ασκώντας κριτική στις πολιτικές του προηγούμενου προέδρου, Μουν Τζε-ιν.

• Η δημόσια δυσαρέσκεια έχει φτάσει σε σημείο που δεν μπορεί πλέον να αγνοηθεί. Η Νότια Κορέα είναι παγκοσμίως γνωστή ως δύναμη της K-pop, του κινηματογράφου και της τεχνολογίας, αλλά στο εσωτερικό της μαστίζεται από βαθιά κοινωνική ανισότητα και οικονομική ανασφάλεια καθώς η εκτόξευση των τιμών των κατοικιών, η ανεργία των νέων και οι εντάσεις μεταξύ των γενεών έχουν γίνει σημαντικά σημεία αντιπαράθεσης στη νοτιοκορεατική πολιτική και η κοινωνική δυσαρέσκεια έχει οδηγήσει σε πολιτική πόλωση που έχει εντείνει την αντίδραση κατά των πολιτικών του Γιουν.

Η κήρυξη στρατιωτικού νόμου θα αποτελέσει μια σημαντική δοκιμασία για το μέλλον της δημοκρατίας στη Νότια Κορέα καθώς εκθέτει τα όρια της νοτιοκορεατικής δημοκρατίας και οι επιπτώσεις της στην πολιτική θα είναι εκτεταμένες.

Επιπλέον η πολιτική θέση του Γιουν είναι πιθανό να αποδυναμωθεί περαιτέρω και οι πολιτικές επιπτώσεις από το περιστατικό θα είναι μακροχρόνιες καθώς εάν η πολιτική της Νότιας Κορέας συνεχίσει να απομακρύνεται από την ακραία αντιπαράθεση, η αξιοπιστία του ίδιου του δημοκρατικού συστήματος θα μπορούσε να κλονιστεί σημειώνουν αναλυτές.