Του Γιάννη Μανιάτη*

Το πρόβλημα είναι γνωστό εδώ και δεκαετίες, όπως άλλωστε και η λύση του. Η Ελλάδα χρειάζεται επειγόντως μια διευρυμένη παραγωγική βάση (αγροτικός τομέας, πρώτες ύλες, μεταποίηση, καινοτομία), η οποία βέβαια, μεταξύ άλλων προϋποθέσεων, απαιτεί πρωτίστως αδιάλειπτη και οικονομικά προσιτή ενέργεια, σημαντικό μέρος της οποίας θα παράγεται εγχώρια.

Και ενώ η χώρα μας έχει να επιδείξει διαχρονική σημαντική πρόοδο στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (το 2025 το 47% της ζήτησης ηλεκτρισμού καλύφθηκε από ΑΠΕ), καθώς ήδη από το 2014 είχε κατακτήσει την 3^η καλύτερη θέση παγκοσμίως στην κατά κεφαλήν παραγωγή από Φωτοβολταϊκά και την 7^η καλύτερη στην Ευρώπη από Αιολικά, δυστυχώς στους υδρογονάνθρακες έμεινε καθηλωμένη, εξαιτίας πολυετούς και πέρα από κάθε λογική, εχθρικής κυβερνητικής στάσης. Έτσι το 2023, η ενεργειακή εξάρτηση της Ελλάδας από τρίτους προμηθευτές ήταν περίπου 75%, με το μ.ο. της ΕΕ-27 58%, ενώ αυτή της Δανίας, που εκτός από ΑΠΕ παράγει υδρογονάνθρακες, μόλις 40%. Υπάρχει βέβαια και η περίπτωση της Κύπρου, με βεβαιωμένα κοιτάσματα φυσικού αερίου (φ.α.), που ακόμα δεν έχει εκμεταλλευτεί και μια διφορούμενη στάση.

Αν και η κατάσταση είναι αρκετά καλύτερη στις μεγάλες διεθνείς διασυνδέσεις, οι οποίες αποτελούν τον δεύτερο πυλώνα της στρατηγικής που καθιερώσαμε στις αρχές της δεκαετίας του 2010 (οι άλλες δύο ήταν η αξιοποίηση εγχώριων πηγών ενέργειας και η δραστική βελτίωση της Ενεργειακής Απόδοσης), θα πρέπει να παραδεχθούμε ότι αυτές αντιμετωπίζουν δυο σοβαρές προκλήσεις.

Α. Κάποιες δεν έχουν υλοποιηθεί, μετά από πολλά χρόνια σχεδιασμών και στήριξης από την ΕΕ, όπως ο East Med, οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ και Ελλάδας – Αιγύπτου, αλλά και η αντλησιοταμίευση στην Αμφιλοχία. Αξιοσημείωτο είναι ότι, με εξαίρεση την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Αιγύπτου που εντάχθηκε το 2024, όλες τις εντάξαμε στα έργα προτεραιότητας της ΕΕ, τα γνωστά PCIs, ήδη από το 2013, δίνοντάς τους έτσι πρόσβαση σε ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και ταχύτερες διασυνοριακές αδειοδοτικές διαδικασίες.

Β. Εκείνες που υλοποιήθηκαν (π.χ. ο Συμπιεστής, στο πλαίσιο του Κάθετου Διαδρόμου, για την αναστροφή ροής φ.α. προς το Βορρά στο Σιδηρόκαστρο έγινε PCI το 2013 και γρήγορα κατασκευάστηκε), είτε αντιμετωπίζουν μακροχρόνια διασυνοριακά ρυθμιστικά προβλήματα που περιορίζουν τη λειτουργία τους, όπως ο Κάθετος Διάδρομος, είτε και καθυστερήσεις στην αναγκαία αναβάθμιση της μεταφορικής τους ικανότητας, όπως ο ΤΑΡ και ο IGB, αλλά και οι αναγκαίες ενισχύσεις στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις με την Ιταλία και τους βόρειους γείτονές μας (για να αξιοποιήσουμε την υπερπαραγωγή ΑΠΕ και στο μέλλον τις εισαγωγές από Αίγυπτο).

Ευτυχώς, λόγω εξωγενών παραγόντων, όπως η όξυνση των διεθνών οικονομικών ανταγωνισμών, οι απανωτές γεωπολιτικές, που άμεσα μετατρέπονται σε ενεργειακές – οικονομικές κρίσεις, αλλά και η σημαντική στροφή των ΗΠΑ υπέρ των υδρογονανθράκων, η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας άλλαξε δραστικά στάση. Έτσι, από τη δήλωση του κ. Μητσοτάκη από το βήμα της 76^ης Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ το 2021 ότι οι «υδρογονάνθρακες είναι ένα αγαθό που χάνει την αξία του» και την αγωνιώδη έκκλησή του να σταματήσουμε «τις διαμάχες του προηγούμενου αιώνα», φτάσαμε στους κυβερνητικούς πανηγυρισμούς για την αργοπορημένη υλοποίηση εθνικών στρατηγικών του 2010-2014 (υδρογονάνθρακες, Κάθετος Διάδρομος), που βέβαια μέχρι το 2019 απολάμβαναν σημαντική διακοινοβουλευτική συναίνεση (ΠΑΣΟΚ, ΠΑΣΟΚ-ΝΔ τα χρόνια της συγκυβέρνησης, ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ μετά το 2017).

Με την ενεργοποίηση, επιτέλους, του Κάθετου Διαδρόμου η Ελλάδα θα αξιοποιήσει μια τεράστια γεωπολιτική ευκαιρία, καθώς η ενεργειακή ασφάλεια της ΝΑ Ευρώπης και η πρόσβαση αμερικανικών, κυρίως, εξαγωγών LNG στην περιοχή, θα βασίζεται σε σημαντικό βαθμό σε εμάς. Παράλληλα, η αξιοποίηση των ελληνικών υδρογονανθράκων μπορεί να μειώσει τη μεγάλη μας ενεργειακή εξάρτηση, να διευκολύνει μια ομαλότερη πράσινη μετάβαση, να βελτιώσει τον γεωπολιτικό μας ρόλο στη περιοχή και να κατοχυρώσει στη πράξη τα δικαιώματα που αναγνωρίζει το Διεθνές Δίκαιο. Τέλος, να δημιουργήσει καλοπληρωμένες θέσεις εργασίας και σημαντικά έσοδα για τις Περιφέρειες και το ασφαλιστικό σύστημα, όπως ήδη έχουμε θεσμοθετήσει από το 2013 με το «Ταμείο Κοινωνικής Αλληλεγγύης των Γενεών» (Ν.4162/2013).

Δυστυχώς βέβαια δεν θα επιστραφεί ποτέ το κόστος που ήδη πλήρωσαν οι Έλληνες πολίτες ή οι χαμένες ευκαιρίες για την πατρίδα μας. Εάν η κυβέρνηση είχε προχωρήσει με την παραγωγή ελληνικών υδρογονανθράκων στις αρχές της δεκαετίας μας, όπως σχεδιάζαμε το 2011, η ελληνική οικονομία θα είχε διαχειριστεί καλύτερα τις ενεργειακές κρίσεις των πολέμων, και προφανώς ήδη θα απολάμβανε, ως ασφαλής εναλλακτικός προμηθευτής, ισχυρά οικονομικά και πολιτικά οφέλη, καθώς η παγκόσμια οικονομία καταβάλει το οικονομικό κόστος εξάρτησης από τον Κόλπο (geopolitical risk premium).

Όμως, για να γίνουν πράξη όλα αυτά χρειάζεται να αξιοποιήσουμε στο έπακρο τη θετική συγκυρία (και όχι μόνο το drill baby drill των ΗΠΑ), καθώς η Ευρώπη, πέρα από την απόφαση κατάργησης του ρωσικού αερίου, αποφάσισε να συνδυάσει τους υψηλούς ρυθμούς ενεργειακής μετάβασης, με την προώθηση των άλλων δυο βασικών στόχων αειφορίας, την Ενεργειακή Ασφάλεια και Οικονομικότητα, μεταξύ άλλων δίνοντας νέα πνοή στον Κάθετο Διάδρομο και τους ελληνικούς υδρογονάνθρακες. Αυτό πρακτικά σημαίνει:

• Αξιοποίηση των πρωτοβουλιών που έχουν αναλάβει οι ΗΠΑ και η Ε. Επιτροπή για την αντιμετώπιση των τελευταίων εμποδίων λειτουργίας του Κάθετου Διαδρόμου, πριν επιλεγεί κάποια ρυθμιστικά απλούστερη, αλλά και δυστυχώς ανταγωνιστική προς εμάς επιλογή, όπως ο TurkStream.
• Κεφαλαιοποίηση της στήριξης της ΕΕ στον Διαβαλκανικό αγωγό (μέρος του Κάθετου Διαδρόμου) και στην ηλεκτρική διασύνδεση με Κύπρο, έργα που και τα δύο πρόσφατα εντάχθηκαν, με πρωτοβουλία της Ε. Επιτροπής, στις Ενεργειακές Λεωφόρους της ΕΕ.
• Αξιοποίηση πρόσφατων νομοθετικών προτάσεων της ΕΕ και ιδίως του Πακέτου για τα Δίκτυα Ενέργειας (Grids Package), αλλά και των 30 δις για έργα ενέργειας του χρηματοδοτικού εργαλείου CEF, για το οποίο είμαι Εισηγητής των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
• Επιτάχυνση της υλοποίησης του προγράμματος υδρογονανθράκων, με πρώτο βήμα την άρση όλων εκείνων των αιτιών που στο πρόσφατο παρελθόν μας καθυστέρησαν. Γιατί υπογραφές Συμβάσεων, όπως πρόσφατα με τη Chevron, είχαμε και στο παρελθόν, όμως αυτές ακολουθήθηκαν από αποχωρήσεις ενεργειακών κολοσσών, όπως οι Total και Repsol, αλλά και η δική μας HELLENiQ  ENERGY που επέστρεψε μέρος των παραχωρήσεων, όπως στον Πατραϊκό το 2023.

Πιθανές νέες καθυστερήσεις στον Κάθετο Διάδρομο, ανάλογες εκείνων του προγράμματος υδρογονανθράκων, μπορούν να δημιουργήσουν σοβαρές επιπτώσεις στην υλοποίησή του. Πιθανή σταθεροποίηση των spot market τιμών LNG σε υψηλά επίπεδα, λόγω παρατεταμένης σύρραξης στο Ιράν, καθιστά δυσκολότερη τη σύναψη μακροχρόνιων συμβολαίων προμήθειας για τις χώρες της ΝΑ Ευρώπης, ενώ υπάρχουν και εναλλακτικές διαδρομές χωρίς τα ρυθμιστικά προβλήματα του Κάθετου Διαδρόμου (τουρκικά LNG Terminals και  TurkStream).

Τέλος, είναι απαραίτητο όλες οι διαθέσιμες εναλλακτικές επιλογές να εξετάζονται με ιδιαίτερη προσοχή υπό το πρίσμα της οικονομικότητας. Η μαζική ανάπτυξη των ΑΠΕ, σε συνδυασμό με τις διορθωτικές κινήσεις στην αγορά ενέργειας, που επιδιώκουμε σε επίπεδο ΕΕ, δημιουργούν προσδοκία για σταδιακή μείωση των τιμών ηλεκτρισμού στη χώρα. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, δημιουργείται προβληματισμός ως προς το πώς οι ακριβές νέες επενδύσεις στην πυρηνική ενέργεια θα μπορούσαν να είναι πραγματικά αποδοτικές για τους επενδυτές. Η οικονομική και πολιτική λογική επιβάλλει να αποφεύγεται κάθε μορφή ενίσχυσης μέσω δημόσιων πόρων προς μία τεχνολογία που είναι καινούρια και αμφιλεγόμενη για την Ελλάδα, όπως τα πυρηνικά. Παράλληλα, θα ήταν εξίσου προβληματική μια κυβερνητική ανοχή σε διατήρηση υψηλών τιμών, καθώς κάτι τέτοιο θα εξυπηρετεί τη βιωσιμότητα των πυρηνικών επενδύσεων, αλλά ταυτόχρονα θα ναρκοθετεί την ανταγωνιστικότητα και θα εγκλωβίζει τους πολίτες και τις ενεργοβόρες βιομηχανίες σε ένα καθεστώς εξάρτησης από τις εκάστοτε κυβερνητικές πολιτικές, με πρόσκαιρα επιδόματα και επιδοτήσεις.

*Καθ. Γιάννης Μανιάτης, Ευρωβουλευτής, Αντιπρόεδρος Σοσιαλιστών Δημοκρατών (S&D), πρ. Υπουργός

Το Κοινό Κέντρο Ερευνών (JRC) αποτελεί τον ερευνητικό οργανισμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και αποτελεί τον σύμβουλό της για θέματα τεχνολογίας και έρευνας, ενώ ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Άμυνας (European Defence Agency), εποπτεύεται από το Συμβούλιο και η Διοίκησή του αποτελείται από έναν εκπρόσωπο από κάθε Κράτος – Μέλος, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας και της Κύπρου και η πρόεδρός του είναι η Ύπατη Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Άμυνας Κάγια Κάλλας.

Καθώς οι αναφορές αυτές έρχονται σε αντίθεση, με το Διεθνές Δίκαιο, τα Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και παραβιάζουν κατάφορα τα κυριαρχικά Δικαιώματα Ελλάδας και Κύπρου, ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Ύπατη Εκπρόσωπο που προεδρεύει του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Άμυνας, να εξηγήσουν πώς επετράπη η δημοσίευση μιας έκθεσης με ανακριβή στοιχεία σε ένα τόσο ευαίσθητο και σοβαρό ζήτημα.

Επιπλέον, ζητά από τους υπευθύνους να διορθωθεί άμεσα η έκθεση και να διασφαλίσουν ότι το λάθος δεν θα επαναληφθεί.

Ολόκληρη η ερώτηση:

Σε έκθεση του Κοινού Κέντρου Ερευνών (Joint Research Centre – JRC) και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Άμυνας σχετικά με την προστασία των κρίσιμων ενεργειακών υποδομών και η οποία δημοσιεύθηκε στις 12 Σεπτεμβρίου 2025, στη σελίδα 121, υπάρχει αναφορά στις ενεργειακές πηγές που έχουν ανακαλυφθεί στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της Κυπριακής Δημοκρατίας. Στο συγκεκριμένο σημείο, το παράνομα κατεχόμενο από την Τουρκία έδαφος της Κύπρου αναφέρεται ως «Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου» χωρίς o όρος αυτός να είναι ούτε καν σε εισαγωγικά, ή να είναι εμφανές ότι αναφέρεται στο ψευδοκράτος, που η Τουρκία έχει δημιουργήσει στα κατεχόμενα εδάφη.

Επιπλέον, στον χάρτη υπ. Αριθμό 37 υπάρχει αναφορά τόσο σε διεκδικούμενη ΑΟΖ του ψευδοκράτους, όσο και η πλήρης αποδοχή των συνεπειών του παράνομου και άκυρου σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο και τα Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Τουρκο-Λιβυκού Συμφώνου για ΑΟΖ.

Έχοντας υπόψη ότι η Έκθεση αυτή παρουσιάζει την κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο με ανακριβή τρόπο και αντίθετο προς το Διεθνές Δίκαιο, τα Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και τα κυριαρχικά δικαιώματα Κρατών Μελών στην περιοχή, ερωτάται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή:

Πως επέτρεψε τη δημοσίευση μιας τέτοιας έκθεσης για ένα τόσο σημαντικό ζήτημα, χωρίς πρώτα να ελέγξει το περιεχόμενό της ως προς τα πραγματικά στοιχεία;

Τι θα κάνει για την άμεση διόρθωσή της;

Πως θα διασφαλίσει ότι δεν θα επαναληφθεί στο μέλλον;

Του Γιάννη Μανιάτη

Ο ορθός στόχος (σε όρους περιβαλλοντικούς, τιμών ενέργειας και απεξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα) μετάβασης σε ένα καθαρότερο ενεργειακό μείγμα, με ταυτόχρονη πιο ενεργή συμμετοχή των καταναλωτών (αυτοκατανάλωση, ενεργειακές κοινότητες, διαχείριση ζήτησης με έξυπνους μετρητές κτλ.), δυστυχώς συνοδεύτηκε από αυξημένη εξάρτηση στο ακριβό εισαγόμενο φυσικό αέριο (φ.α.) και συνακόλουθα υψηλότερες τιμές. Σε μεγάλο βαθμό αυτό συνέβη γιατί οι ευρωπαϊκές και εθνικές προσπάθειες υπήρξαν ατελείς (π.χ. δεν αναπτύχθηκαν τα δίκτυα και η αποθήκευση), ή βιαστικές (π.χ. ταχύτερη από το απαιτούμενο απεξάρτηση από τον λιγνίτη στην Ελλάδα, ή ταχεία απομάκρυνση πυρηνικών και άνθρακα με ταυτόχρονη υπερεξάρτηση από το ρωσικό φ.α. στη Γερμανία).

Β. Υψηλές Τιμές Ενέργειας: Οι αυξημένες τιμές αποτελούν σήμερα κορυφαίο πρόβλημα της Ευρώπης και της Ελλάδας, καθώς οι τιμές χονδρικής της ηλεκτρικής ενέργειας ήταν 78% υψηλότερες το 2024 σε σχέση με το 2019, ενώ σε ορισμένες αγορές όπως η ελληνική, οι τιμές έχουν υπερδιπλασιαστεί σε σχέση με το 2019. Ως αποτέλεσμα, το ποσοστό του πληθυσμού της ΕΕ που δεν μπορεί να θερμάνει επαρκώς το σπίτι του αυξήθηκε από 6,9% το 2019 σε 9,3% το 2022 και 10,6% το 2023, ενώ στη χώρα μας δυστυχώς η κατάσταση είναι πολύ χειρότερη αφού από 17,9% το 2019 έγινε 18,7% το 2022 και έφτασε σε 19,2% το 2023.

Ειδικά στη περίπτωση της χώρας μας, δεν μπορεί η Κυβέρνηση να μεταθέτει όλες τις ευθύνες στο «κακό» πλαίσιο της ΕΕ, δεδομένου άλλωστε ότι η Κυβέρνηση ενέκρινε το 2024 την τελευταία τροποποίηση του ευρωπαϊκού θεσμικού πλαισίου, που σχεδόν απαγορεύει τη λήψη εθνικών μέτρων αντιμετώπισης βραχυχρόνιων κρίσεων τιμών. Επιπλέον, η χώρα εφάρμοσε έναν άστοχο σχεδιασμό τα τελευταία χρόνια: α) ταχύτερη από το απαιτούμενο απολιγνιτοποίηση (σύμφωνα με τον ΟΗΕ η Ελλάδα ήταν η χώρα με τη μεγαλύτερη παγκοσμίως απολιγινιτοποίηση ύψους -41%, όταν για το ίδιο διάστημα, π.χ. η Γερμανία είχε -21% και η Πορτογαλία -24%, β) μεγαλύτερη εξάρτηση από το εισαγόμενο φυσικό αέριο, χωρίς κανένα ενδιαφέρον να αξιοποιήσουμε τα πλούσια ελληνικά κοιτάσματα (το 2022 ο δείκτης ενεργειακής μας εξάρτησης από το εξωτερικό ήταν 76%, ενώ της ΕΕ μόλις 62,5%), γ) έλλειψη επενδύσεων  σε δίκτυα και αποθήκευση, που θα επέτρεπε τη βέλτιστη αξιοποίηση των Ανανεώσιμων Πηγών και οδήγησε σε μια αγορά που ο Διαχειριστής είναι αναγκασμένος να απορρίπτει την πλεονάζουσα φθηνή παραγωγή Ανανεώσιμων, ενώ δ) το πανάκριβο εισαγόμενο φυσικό αέριο (κυρίως υγροποιημένο) ορίζει την τιμή της χονδρικής τις περισσότερες ώρες (και ιδίως όταν αποσύρονται τα φωτοβολταϊκά, μετά το μεσημέρι).

Γ. Ενεργειακή Εξάρτηση: Όσον αφορά την εξάρτησή της Ευρώπης από έναν κυρίαρχο προμηθευτή φ.α., το 2021 η ΕΕ έφτασε να εισάγει το 45% του φ.α. από τη Ρωσία, ενώ το 2025 εκτιμάται να πέσει μόλις στο 13%.  Οι προσπάθειες απεξάρτησης όμως από τη Ρωσία, δυστυχώς οδήγησαν σε νέες εξαρτήσεις, αφού λ.χ. το μερίδιο Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (ΥΦΑ) των ΗΠΑ από 6% το 2021 έφτασε στο 17% των συνολικών εισαγωγών φ.α. το 2024, ότι αυτό μπορεί να σημαίνει για την Ευρώπη λόγω της μονομέρειας πολιτικής που χαρακτηρίζει τη νέα κυβέρνηση των ΗΠΑ. Ταυτόχρονα η παραγωγή φ.α. εντός της ΕΕ μειώνεται δραστικά (από 130 bcm το 2010, σε 60 περίπου το 2019 και 35 το 2023), αυξάνοντας περαιτέρω την ενεργειακή της εξάρτηση.

Μέσα σε μια τέτοια κατάσταση ευρωπαϊκής ενεργειακής εξάρτησης και μετασχηματισμού του ενεργειακού μείγματος, που καθιστά απαραίτητο το φ.α. ως μεταβατικό καύσιμο, η ελληνική Κυβέρνηση από το 2019 «πάγωσε» τη στρατηγική αξιοποίησης των εθνικών μας υδρογονανθράκων. Για παράδειγμα, τα τελευταία χρόνια δεν προκήρυξε νέους διεθνείς διαγωνισμούς και δεν συμπεριέλαβε αναλυτικό σχεδιασμό στο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), που πρόσφατα κατέθεσε η Ελλάδα στην ΕΕ.  Εντυπωσιακό είναι ότι η απουσία στρατηγικής συνυπάρχει με την  πρόσφατη εκτίμηση της αξίας των ελληνικών υδρογονανθράκων στα 250 δις ευρώ και τις προφανείς θετικές επιπτώσεις στα δημόσια έσοδα, το ασφαλιστικό σύστημα (60-70 δις σε βάθος 25ετίας), στην απασχόληση, την βιομηχανία, τις κατασκευές και ασφαλώς στη γεωστρατηγική μας αναβάθμιση. Πρόσφατα δε, μετά από μια δεκαετή περίοδο νιρβάνας, η Κυβέρνηση ευτυχώς έπραξε το αυτονόητο και νομικά υποχρεωτικό εγκρίνοντας την αίτηση της Chevron για έρευνα υδρογονανθράκων νότια της Πελοποννήσου. Σημειώνεται, όμως, ότι δεν προκηρύχθηκε διεθνής διαγωνισμός, αλλά η ίδια η Chevron ζήτησε άδεια έρευνας, αξιοποιώντας σεισμικά δεδομένα που είχαμε συλλέξει ήδη από το 2012.

Δ. Πολυπλοκότητα στην αγορά ενέργειας και καταναλωτές: Μέσα σε όλη αυτή την πολυπλοκότητα που αντιμετωπίζει ο πολίτης σήμερα, ιδίως όταν πρέπει να επιλέξει ανάμεσα σε διαφορετικά τιμολόγια, παρόχους και ενεργειακά προϊόντα (π.χ. θέρμανση με πετρέλαιο, φ.α. ή ηλεκτρισμό) υπό καθεστώς μειωμένης πληροφόρησης, ή και καταιγισμού αντικρουόμενων πληροφοριών, κατά τη γνώμη μου είναι αξιοσημείωτες οι προσπάθειες που έχει κάνει η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ), για την παροχή ψηφιακών υπηρεσιών στους καταναλωτές ενέργειας (εργαλεία σύγκρισης τιμών, υποβολής παραπόνων, εξοικονόμησης ενέργειας).

Όμως, για την πραγματική αντιμετώπιση των προβλημάτων των καταναλωτών απαιτούνται σημαντικές πρωτοβουλίες τόσο σε Ενωσιακό όσο και σε εθνικό επίπεδο, που θα αφορούν κυρίως την περαιτέρω διείσδυση των ΑΠΕ στο ενεργειακό μείγμα (υπεράκτια αιολικά, ενεργειακές κοινότητες) με απεικόνιση όμως του χαμηλού κόστους παραγωγής τους στις τελικές τιμές. Προς τούτο χρειάζονται σημαντικές επενδύσεις σε δίκτυα και αποθήκευση, βελτιώσεις στο θεσμικό πλαίσιο των ΑΠΕ, συμπεριλαμβανομένου του χωροταξικού σχεδιασμού, με παράλληλη βελτίωση της λειτουργίας της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και της διασυνοριακής ρυθμιστικής εποπτείας. Παράλληλα απαιτείται να αξιοποιηθούν οι πρώτες ύλες της ΕΕ και της Ελλάδας με σεβασμό στο περιβάλλον και τις τοπικές κοινωνίες, με στόχους την ασφάλεια εφοδιασμού (ενέργειας, αλλά και πρώτων υλών χρήσιμων για την ενεργειακή και ψηφιακή μετάβαση), την συγκράτηση των τιμών και την δημιουργία εγχώριων αλυσίδων αξίας, δηλαδή τοπικής, εθνικής και ευρωπαϊκής διατηρήσιμης ανάπτυξης.

Ο κ. Μανιάτης μιλά για την ακρίβεια υποστηρίζοντας ότι «με μια πολιτική των επιδομάτων και των voucher, χωρίς καμία βούληση να επιβάλει κανόνες στην αγορά και να συγκρουστεί με συμφέροντα και ολιγοπώλια», δεν μπορεί να σταματήσει η αύξηση των τιμών.

Ενώ αναφερόμενος στους στόχους του ΠΑΣΟΚ / Κινήματος Αλλαγής στις ευρωεκλογές δηλώνει:

«Θα είμαστε ικανοποιημένοι εάν καταφέρουμε να δώσουμε μια πειστική διέξοδο στον ελληνικό λαό μπροστά στα ασφυκτικά προβλήματα που αντιμετωπίζει».

Συνέντευξη

Χρόνης Διαμαντόπουλος

–Κύριε Μανιάτη, στη δήλωση που κάνατε αμέσως μετά την ανακοίνωση της υποψηφιότητάς σας χαρακτηρίσατε τις εκλογές για το ευρωπαϊκό κοινοβούλιο κρίσιμες. Αναφερθήκατε σ’ «ένα ασταθές διεθνές περιβάλλον» με την Ευρώπη «να καλείται να αντιμετωπίσει μεγάλες προκλήσεις και να θωρακίσει κοινωνικές κατακτήσεις». Πόσο αισιόδοξος είστε για το μέλλον της Ευρώπης;

Θα σας απαντήσω λίγο παράδοξα: Δεν έχουμε πολλούς λόγους να είμαστε αισιόδοξοι για το μέλλον της Ευρώπης, και ταυτόχρονα πρέπει να είμαστε αισιόδοξοι. Σκεφτείτε τις κρίσεις που βιώνουμε όλα αυτά τα χρόνια: οικονομική κρίση, κλιματική, πανδημία, μεταναστευτικό, γεωπολιτική αστάθεια από την Ουκρανία έως τη Μέση Ανατολή. Και η Ε.Ε. είναι μια «βαριά» πολιτική μηχανή, που αργεί να ανταποκριθεί στις κρίσεις, που δεν αντιμετωπίζει τις δομικές ανισότητες Βορά-Νότου, που απειλείται από την άνοδο της Ακροδεξιάς.

Όμως η Ευρώπη προχωράει, όπως λέμε, μέσα από τις κρίσεις της. Έστω με καθυστέρηση, που κόστισε ειδικά στην Ελλάδα, δημιουργήσαμε από κοινού εργαλεία για την προστασία των οικονομιών μας. Ανταποκριθήκαμε στις έκτακτες περιστάσεις της πανδημίας. Σχεδιάζουμε και υλοποιούμε πρωτοποριακές στον κόσμο πολιτικές για την κλιματική αλλαγή, όπως η Πράσινη Συμφωνία. Και βέβαια, η Ευρώπη και η Ε.Ε. διαθέτει ακόμη τις πιο προωθημένες κοινωνικές κατακτήσεις στον κόσμο, όπως το κράτος πρόνοιας, χάρη στους αγώνες των λαών της αλλά και πολιτικών δυνάμεων όπως η Σοσιαλδημοκρατία, στην οποία περήφανα ανήκω.

Όλα αυτά καλούμαστε να τα υπερασπιστούμε στις κάλπες των ευρωεκλογών, που είναι και ελληνικές κάλπες αν σκεφτείτε πόσα πράγματα που αφορούν τη ζωή μας συναποφασίζονται στο Ευρωκοινοβούλιο. Επιτρέψτε μου λοιπόν να το πω κι αλλιώς: Μπορούμε και πρέπει να είμαστε αισιόδοξοι για το μέλλον της Ευρώπης, αρκεί να αγωνιστούμε γι’ αυτό.

-Η ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης από την Ρωσία έχει προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στην οικονομία της Ευρώπης. Οι τιμές βασικών προϊόντων έχουν αυξηθεί έχοντας ως συνέπεια  τη μείωση της αγοραστικής δύναμης των καταναλωτών. Ειδικά για την Ελλάδα, οι καταναλωτές είναι οι φτωχότεροι, ξεπερνώντας μόνο τους Βούλγαρους. Όλο αυτό δεν οδηγεί σε ακραίες επιλογές τους πολίτες;

Ας ξεκινήσουμε από το γεγονός ότι όλα αυτά οφείλονται σε ακραία ατυχείς επιλογές της Κυβέρνησης. Μετά από δύο χρόνια υψηλού πληθωρισμού, και δη στα είδη πρώτης ανάγκης που αποτελούν ανελαστικές δαπάνες για τα νοικοκυριά, δεν δικαιούται κανείς να λέει ότι η ακρίβεια είναι «εισαγόμενη».

• Όπως επισημαίνετε κι εσείς, οι Έλληνες είναι ουραγοί στην Ευρώπη με όρους αγοραστικής δύναμης. Και αυτό οφείλεται στο ότι η Κυβέρνηση διαχειρίστηκε την κατάσταση «βλέποντας και κάνοντας». Με μια πολιτική των επιδομάτων και των voucher, χωρίς καμία βούληση να επιβάλει κανόνες στην αγορά και να συγκρουστεί με συμφέροντα και ολιγοπώλια.

Αλλά σε μια χώρα όπου οι άνθρωποι επί μια δεκαετία σήκωσαν δυσβάσταχτα βάρη και έκαναν θυσίες, μια τέτοια πολιτική απλώς αυξάνει τις κοινωνικές ανισότητες και υπονομεύει την εμπιστοσύνη προς την πολιτεία. Τροφοδοτεί δηλαδή τις ακραίες επιλογές, τροφοδοτεί την Ακροδεξιά. Σε αυτές τις πολιτικές επιλογές, εμείς είμαστε αντίθετοι. Προοδευτική πολιτική, σοσιαλδημοκρατική πολιτική, σημαίνει ρύθμιση της αγοράς. Σημαίνει κανόνες προς όφελος των πιο ευάλωτων. Έτσι θα ξανακερδίσουμε την εμπιστοσύνη των συμπολιτών μας.

–Πάμε σε μια προεκλογική εκστρατεία με ακραία πόλωση; Που θα κριθούν οι ευρωεκλογές;

Σε ακραία πόλωση μπορεί να επιδιώκει να πάει η Κυβέρνηση, σε μια προσπάθεια να συσπειρώσει το κοινό της καθώς βλέπει να καταρρέει η εικόνα παντοδυναμίας που είχε χτίσει. Σε ακραία πόλωση μπορεί να πηγαίνει ο ΣΥΡΙΖΑ και ο κύριος Κασσελάκης, με την ελπίδα ότι το επικοινωνιακό πινγκ-πονγκ με την Κυβέρνηση θα του δώσει την ταυτότητα που αναζητά.

• Η κοινωνία όμως δεν ενδιαφέρεται για καμία μικροπολιτική πόλωση. Την ενδιαφέρει ποιος μπορεί να συγκρουστεί όχι ρητορικά με τους πολιτικούς του αντιπάλους, αλλά με τα μεγάλα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε στην Ελλάδα και στην Ευρώπη. Και αυτά τα προβλήματα είναι κοινά: είναι οι ανισότητες, είναι η δημοκρατία, είναι η κοινωνική συνοχή, είναι η προστασία του περιβάλλοντος.

Και επειδή πιστεύω στη δημοκρατική ωριμότητα του λαού μας, πιστεύω και ότι οι ευρωεκλογές τελικά θα κριθούν από το ποιες πολιτικές δυνάμεις έχουν συγκεκριμένες προτάσεις για όλα αυτά, αλλά και τα κατάλληλα πρόσωπα που μπορούν να εκπροσωπήσουν επάξια τα εθνικά μας συμφέροντα στο Ευρωκοινοβούλιο, με γνώση και με δυναμισμό.

–Το ΠΑΣΟΚ θα είναι δεύτερο κόμμα στις ευρωεκλογές και με ποιο ποσοστό θα είστε ικανοποιημένοι;

Θα είμαστε ικανοποιημένοι εάν καταφέρουμε να δώσουμε μια πειστική διέξοδο στον ελληνικό λαό μπροστά στα ασφυκτικά προβλήματα που αντιμετωπίζει. Εάν αφιερώσουμε όλες μας τις δυνάμεις για να πείσουμε τους συμπολίτες μας ότι τώρα που η Κυβέρνηση γίνεται πια παράγοντας αστάθειας για τη χώρα, υπάρχει μια αξιόπιστη πολιτική πρόταση που εγγυάται τη σταθερότητα.

• Αλλά τη σταθερότητα ως προϋπόθεση για τις ριζικές αλλαγές που έχουμε ανάγκη για να επουλώσουμε τις πληγές της δημοκρατίας μας, για να αποκαταστήσουμε την κοινωνική δικαιοσύνη, για να προστατεύσουμε το περιβάλλον και τη ζωή μας.

Και πιστεύω ότι θα τα καταφέρουμε. Και ο ελληνικός λαός θα μας δώσει τη δύναμη να γίνουμε ο πόλος της αξιόπιστης και δυναμικής αντιπολίτευσης, και αύριο της προοδευτικής διακυβέρνησης του τόπου.

–Το «έγκλημα των Τεμπών», όπως έχει χαρακτηριστεί, πιστεύετε ότι γίνεται προσπάθεια από την κυβέρνηση να συγκαλυφθεί;

Εάν δεν το πιστεύαμε, δεν θα είχαμε προκαλέσει την πρόταση μομφής, στην οποία στοιχήθηκαν και άλλες πολιτικές δυνάμεις. Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, ο Νίκος Ανδρουλάκης, πήρε αυτή την πρωτοβουλία άμεσα και έγκαιρα ακριβώς γιατί δεν μπορούμε να αφήσουμε να κρυφτεί αυτή η υπόθεση κάτω από το χαλί της αδιαφάνειας.

Οι γονείς των παιδιών που χάθηκαν στα Τέμπη, οι συγγενείς τους, οι φίλοι τους, έχουν το δικαίωμα να μάθουν τι έφταιξε και τι μπορούσε και έπρεπε να γίνει για να αποφευχθεί η τραγωδία. Όπως και όλοι μας έχουμε το δικαίωμα να μάθουμε τι έγινε από τότε ώστε να αποφεύγονται στο μέλλον τέτοιες τραγωδίες. Και η κυβέρνηση έχει την υποχρέωση να δώσει απαντήσεις, αντί να κουνάει προκλητικά το δάχτυλο και να δίνει συγχαρητήρια στον εαυτό της ότι όλα έγιναν σωστά.

Εμείς πιστεύουμε ότι η διαφάνεια και η λογοδοσία είναι συστατικά στοιχεία της Δημοκρατίας, όπως την επινοήσαμε σε αυτόν εδώ τον τόπο. Και θα κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν για να αποδοθεί δικαιοσύνη.