Ωστόσο η ξηρασία δεν ήταν το μόνο πρόβλημα, καθώς στη διάρκεια του χρόνου κατεγράφη ασυνήθιστα υψηλή υγρασία, η οποία συνέβαλε στη μεγάλη αύξηση της βιομάζας γύρω από την πόλη.

Αυτά όλα όμως μπορούν να συμβούν στην Ελλάδα; Αν λάβουμε υπόψη όσα συνέβησαν τα τελευταία χρόνια με τις καταστροφικές και θανάσιμες πυρκαγιές που άφησαν πίσω τους ανυπολόγιστες οικολογικές καταστροφές (Μάτι, Εύβοια, δάσος Δαδιάς, Αττική, Ρόδος κ.α.) φυσικά και είναι πιθανό να συμβούν.

Για το θέμα μιλούν στο libre τέσσερις ειδικοί επιστήμονες.

Οι Ιωάννης Γήτας, καθηγητής του Τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του ΑΠΘ,  Ευθύμιος Λέκκας, καθηγητής Δυναμικής Τεκτονικής & Εφαρμοσμένης Γεωλογίας στο ΕΚΠΑ, Μανώλης Πλειώνης Διευθυντής & Πρόεδρος του ΔΣ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και Θοδωρής Μ. Γιάνναρος, κύριος Ερευνητής ΙΕΠΒΑ/ΕΑΑ Πυρομετεωρολόγος, εξηγούν στο libre τι είναι πιθανόν να συμβεί.

Χρόνης Διαμαντόπουλος

Ο Ιωάννης Γήτας, Καθηγητής του Τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του ΑΠΘ τονίζει ότι «η παρατηρούμενη άνοδος της θερμοκρασίας σε παγκόσμιο επίπεδο, οι παρατεταμένες περίοδοι ξηρασίας και η γενικότερη αλλαγή του καιρού αυξάνουν τον κίνδυνο και την ένταση των πυρκαγιών και συντελούν στο φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής. Επιπλέον, η συσσώρευση ξηρής και εύφλεκτης βλάστησης στα δάση και τις δασικές εκτάσεις, η αύξηση της ανθρώπινης δραστηριότητας και τα ακραία καιρικά φαινόμενα όπως οι ισχυροί άνεμοι και οι καύσωνες που παρατηρούνται όλο και πιο συχνά, σε συνδυασμό με την κλιματική αλλαγή, έχουν σαν αποτέλεσμα την εμφάνιση μεγα-πυρκαγιών».

Σύμφωνα με τον κ. Γήτα «οι μεγα-πυρκαγιές χαρακτηρίζονται από το μεγάλο μέγεθος (συνήθως ξεπερνούν τα 10.000 εκτάρια), τη διάρκεια και την καταστροφική τους δύναμη καθώς και από το γεγονός ότι η κατάσβεσή τους είναι σχεδόν αδύνατη με τις παραδοσιακές μεθόδους πυρόσβεσης. Πρόσφατα παραδείγματα μεγα-πυρκαγιών αποτελούν οι πυρκαγιές στην Αυστραλία το 2023 που είχαν σαν αποτέλεσμα να καούν πάνω από 84 εκατομμύρια εκτάρια γης στην Βόρεια Αυστραλία, οι πυρκαγιές στα τροπικά δάση του Αμαζονίου και οι πολύ πρόσφατες πυρκαγιές στην Νότια Καλιφόρνια. Οι τελευταίες εκδηλώθηκαν κοντά σε οικισμούς και εξαπλώθηκαν πολύ γρήγορα λόγω του κακού συνδυασμού των θυελλωδών ανέμων που επικρατούσαν την προηγούμενη εβδομάδα στην περιοχή, της ξηρής ατμόσφαιρας και της, ήδη από καιρό, στεγνής βλάστησης. Έτσι η πυρκαγιά στο Palisades, σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα, έφτασε να καλύπτει έκταση που αντιστοιχεί περίπου στην έκταση της Βοστώνης (124 τετραγωνικά χιλιόμετρα) ή με άλλα λόγια το 1/3 περίπου της έκτασης της Αθήνας (412 τετραγωνικά χιλιόμετρα).

Προφανώς οι περιβαλλοντικές, οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις των μεγα-πυρκαγιών είναι τεράστιες και σχετίζονται με την απώλεια βιοποικιλότητας, την υποβάθμιση του εδάφους, την απελευθέρωση τεράστιων ποσοτήτων διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα, τις ζημίες σε περιουσίες και υποδομές και σε κάποιες περιπτώσεις στην απώλεια ζωών».

Όσο για τη Ελλάδα, όπως λέει ο καθηγητής Γήτας «η χώρα μας έχει όλα τα χαρακτηριστικά εκείνα, όπως το Μεσογειακό κλίμα και η έντονη ανθρώπινη δραστηριότητα και κυρίως στην παραμεσογειακή ζώνη, που συντελούν στην πιθανότητα εμφάνισης μεγα-πυρκαγιών όχι μόνον στην ύπαιθρο αλλά και σε περιοχές πέριξ ή ακόμα και εντός του αστικού ιστού (βλ. πυρκαγιά Αττικής 2024).

Η σύγχρονη διαχείριση των δασών και των δασικών πυρκαγιών, με την εισαγωγή εργαλείων όπως η ελεγχόµενη/προδιαγεγραμμένη καύση και το «αντιπυρ», καθώς και η εφαρμογή πολιτικών για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και την αποφυγή αλλαγών στη χρήση της γης μετά από μια πυρκαγιά μπορούν να συμβάλλουν σημαντικά τόσο στην πρόληψη εμφάνισης μεγα-πυρκαγιών όσο και στον μετριασμό των επιπτώσεων αυτών».

«Βιώνουμε την μεγαλύτερη καταστροφική πυρκαγιά στον παρόντα αιώνα»

Ο καθηγητής του ΕΚΠΑ Ευθύμιος Λέκκας, σημειώνει από την πλευρά του ότι «η πυρκαγιά στο Los Angeles, σε ό,τι αφορά τις οικονομικές επιπτώσεις,  αποτελεί την χειρότερη καταστροφή που έχει γίνει στην κατηγορία των πυρκαγιών και σίγουρα μία από τις πέντε χειρότερες καταστροφές γενικά, για τον παρόντα αιώνα.

Μετά το σεισμό (9.1 Mw), το καταστροφικό τσουνάμι και την NaTech καταστροφή που ακολούθησε στη Fukuschima το 2011 στην Ιαπωνία, των οποίων οι οικονομικές επιπτώσεις ήταν της τάξης τρισεκατομμυρίων δολαρίων, το μεγάλο σεισμό (9.3 Mw) και τσουνάμι το 2004 στην Ινδονησία και τον τυφώνα Katrina το 2005, το κόστος για τον καθένα υπολογίζεται περί τα 250 δισεκατομμύρια δολάρια, η πυρκαγιά που εξελίσσεται στην Καλιφόρνια έχει ήδη επιφέρει οικονομικές απώλειες της τάξεως των 200 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Και ενώ δεν μπορεί κανείς να αποφύγει τα γεωδυναμικά φαινόμενα (σεισμοί, ηφαίστεια, τσουνάμι), η εξελισσόμενη πυρκαγιά αποτελεί μια σύνθετη καταστροφή, της οποίας τις επιμέρους διαστάσεις δεν είμαστε ώριμοι έως τώρα να διερευνήσουμε».

Ο κ. Λέκκας τονίζει ότι «πέρα από την απόδοση ευθυνών σε πολιτικό επίπεδο για το τι μπορεί να πήγε λάθος σε επίπεδο διαχείρισης, υπάρχουν πιο βασικές παράμετροι, τις οποίες θα πρέπει να κατανοήσουμε εάν θέλουμε να περιορίσουμε την πιθανότητα επανάληψης των γεγονότων.

Αναμφίβολα, διαπιστώνουμε από τα γεγονότα ότι μία μεγάλη αστική πυρκαγιά δεν μπορεί εύκολα να αντιμετωπιστεί δεδομένου ότι στις περιοχές σύμπλεξης δασικού και αστικού ιστού (wildland urban interface – WUI), η καύσιμη ύλη κυρίως σε σύγχρονες αστικές περιοχές είναι πολλαπλάσια από αυτήν που εμπεριέχει ένα δάσος.

Το μείγμα γίνεται εκρηκτικό, ειδικά όταν ενισχύεται από υψηλότατες θερμοκρασίες (εν μέσω χειμώνα) και καταβατικούς (katabatic ή flowing downhill winds) ανέμους εξωπραγματικής ταχύτητας. Πρόκειται για ισχυρούς, ζεστούς ανέμους, γνωστούς και ως devil winds, που φέρουν σκόνη και κατεβαίνουν στις ακτές του Ειρηνικού γύρω από το Los Angeles, και των οποίων τόσο η ένταση, όσο και η συχνότητα εμφάνισης, ενισχύονται ακόμα περισσότερο λόγω της εξελισσόμενης κλιματικής κρίσης».

Όπως καταλήγει ο κ. Λέκκας «πέραν από την επιφανειακή πολιτική προσέγγιση, εκείνο το οποίο θα πρέπει επειγόντως για κάθε καταστροφή να επιτύχουμε είναι η κατανόηση της εξέλιξης των φυσικών φαινομένων, τα οποία είναι πολύ πιο πολύπλοκα από όσο έως τώρα θεωρούσαμε και επιπρόσθετα πολύ πιο σύνθετα, όταν εμπλέκονται συνοδοί δευτερεύοντες κίνδυνοι στην εξέλιξή τους».

«Οι συνθήκες των πυρκαγιών που μαίνονται στο Los Angeles ανασύρουν μνήμες αυτής στο Μάτι»

Ο  διευθυντής και Πρόεδρος του ΔΣ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών Μανώλης Πλειώνης, τονίζει ότι «η περιοχή της Καλιφόρνια ταλανίζεται συχνά από μεγάλες δασικές και περιαστικές πυρκαγιές, πυρκαγιές που συχνά έχουν δραματικές συνέπειες με τεράστιες υλικές ζημιές και ανθρώπινα θύματα. Μια τέτοια περίπτωση είναι οι εν εξελίξει και προς το παρόν ανεξέλεγκτες πυρκαγιές στην ευρύτερη περιοχή του Los Angeles, που έχουν κατακάψει πάνω από 150.000 στρέμματα και πάνω από δώδεκα χιλιάδες κατοικίες ενώ δυστυχώς υπάρχουν και ανθρώπινα θύματα.

Η Κλιματική Αλλαγή δημιουργεί φυσικά το υπόβαθρο που ευνοεί τέτοια φαινόμενα, με την γενικότερη αύξηση της θερμοκρασίας και της ξηρασίας, αλλά ποιες είναι οι ειδικότερες συνθήκες που οδηγούν αυτές τις εν εξελίξει πυρκαγιές;»

Όπως λέει ο ίδιος «οι πυρομετεωρολόγοι του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (ΕΑΑ), που συνεργάζονται στενά με το Διεπιστημονικό Ερευνητικό Κέντρο Δασικών Πυρκαγιών του Παν/μιου San Jose της Καλιφόρνια, θεωρούν ότι καταλυτικό ρόλο έπαιξε η αύξηση της διαθέσιμης προς καύση βλάστησης, μετά από 2 χρόνια πολλών βροχών και της απότομης επιστροφής των συνθηκών ιδιαίτερης ξηρασίας, που σε συνδυασμό με τους καταβάτες τοπικούς ανέμους της Santa Ana που φτάνουν ταχύτητες μέχρι και τα 8 μποφόρ και ριπές έως και 160 km/h, με το ότι παραδοσιακά οι κατοικίες στη περιοχή είναι ξύλινες αλλά και με το ότι υπάρχουν πολλές δασικές περιαστικές περιοχές όπου η πυκνή βλάστηση διεισδύει στον αστικό κλοιό, δημιουργούν «εκρηκτικές» συνθήκες για την ταχύτατη μετάδοση της πυρκαγιάς».

Ο ίδιος συγκρίνει τις φωτιές με όσα έγιναν στην Ελλάδα: «Οι συνθήκες των πυρκαγιών που μαίνονται στο Los Angeles ανασύρουν μνήμες αυτής στο Μάτι, όπου δυτικοί καταβατικοί άνεμοι μαζί με την απότομη πτώση της υγρασίας της νεκρής καύσιμης ύλης, δημιούργησαν αντίστοιχες συνθήκες ταχύτατης εξάπλωσης της πυρκαγιάς με τα γνωστά ολέθρια αποτελέσματα. Επομένως, και έχουμε βιώσει πυρκαγιές με παρόμοιες συνθήκες εξάπλωσης, και φυσικά δεν αποκλείεται στο μέλλον να ξαναβιώσουμε, μιας και υπάρχουν στην Ελλάδα πολλές δασικές περιαστικές περιοχές. Επιβάλλεται λοιπόν να διαγνώσουμε και να καταγράψουμε τις επικίνδυνες περιοχές, να μελετήσουμε για κάθε μια τι απαιτείται για να αντιμετωπιστούν πιθανά ανάλογα φαινόμενα και να αξιοποιήσουμε προβλεπτικά μοντέλα εξάπλωσης μετώπου πυρκαγιάς που διαθέτει το ΕΑΑ, όπου μπορούμε να θέσουμε ως δεδομένα εισαγωγής στον αλγόριθμο τις συνθήκες υγρασίας, καύσιμης ύλης, τοπογραφίας, έντασης και διεύθυνσης ανέμων, ακόμα και στοχαστικών ριπών ανέμου, για να καθορίσουμε εκ προοιμίου τις στρατηγικές αντιμετώπισης των εν δυνάμει πυρκαγιών και να ετοιμάσουμε τα σχετικά «σχέδια επί χάρτου» τα οποία θα ανασυρθούν και θα αξιοποιηθούν αν και όταν απαιτηθεί».

«Κόλαση επί γης στην πόλη των αγγέλων»

Ο Θοδωρής Μ. Γιάνναρος Κύριος Ερευνητής ΙΕΠΒΑ/ΕΑΑ, Πυρομετεωρολόγος, θυμίζει ότι «η ιστορία των πυρκαγιών του Los Angeles ξεκινά πολύ πριν από την πρώτη σπίθα. Τα δύο χρόνια που προηγήθηκαν της καταστροφής (χειμώνες 2022/23 και 2023/24), η Νότια Καλιφόρνια δέχθηκε υψηλότερη από το μέσο όρο βροχόπτωση, η οποία βοήθησε τη βλάστηση της περιοχής να αναπτυχθεί. Ωστόσο, από τον Μάιο του 2024, πολύμηνη ξηρασία πλήττει την περιοχή, μετατρέποντας αυτή την πλούσια βλάστηση σε εύφλεκτο καύσιμο. Στη συνέχεια, ήρθαν οι άνεμοι Santa Ana, γνωστοί για τον ρόλο τους στην εκδήλωση καταστροφικών πυρκαγιών. Αυτοί οι ζεστοί, ξηροί και ισχυροί άνεμοι σάρωσαν την περιοχή, δημιουργώντας τις ιδανικές συνθήκες για ταχύτατη –σχεδόν εκρηκτική— εξάπλωση των πυρκαγιών. Η κατάσταση επιδεινώθηκε περαιτέρω από τη διαχρονική επέκταση της ζώνης διεπαφής μεταξύ αστικών/ημιαστικών περιοχών και περιοχών με φυσική βλάστηση. Σε αυτή τη ζώνη, η συνάντηση της ανθρώπινης ανάπτυξης με το φυσικό περιβάλλον αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο εκδήλωσης πυρκαγιάς και μεγεθύνει την τρωτότητα των κοινοτήτων, μετατρέποντας πυρκαγιές που υπό άλλες συνθήκες θα ήταν διαχειρίσιμες σε βόμβες ολικής καταστροφής».

Και στο ερώτημα «Θα μπορούσε μια καταστροφή σαν τις πυρκαγιές του Ιανουαρίου του 2025 στο Los Angeles να συμβεί στην Ελλάδα;», που θέτει ο ίδιος, απαντάει: «Η πυρκαγιά στο Μάτι το 2018 προσφέρει ένα ανατριχιαστικό προηγούμενο. Καθοδηγούμενη από θυελλώδεις καταβάτες ανέμους (οι άνεμοι Santa Ana είναι επίσης καταβάτες), αυτή η τραγωδία κόστισε τη ζωή σε περισσότερους από 100 ανθρώπους και σχεδόν ισοπέδωσε μια ολόκληρη κοινότητα. Παρόμοια συστήματα ανέμων (καταβάτες), γνωστά για την ικανότητά τους να μεταφέρουν θερμό και ξηρό αέρα με πολύ μεγάλες ταχύτητες, παρατηρούνται και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας, όπως είναι για παράδειγμα η Κρήτη. Παρά τον προφανή κίνδυνο, δεν υπάρχει μέχρι σήμερα ολοκληρωμένη μελέτη που να εξετάζει τη σχέση μεταξύ των καταβατών ανέμων και των πυρκαγιών στην Ελλάδα. Αυτό το κενό γνώσης, μαζί με την εκτεταμένη παρουσία ζωνών διεπαφής μεταξύ αστικών/ημιαστικών περιοχών και περιοχών με φυσική βλάστηση, αφήνει πολλές κοινότητες της χώρας μας επικίνδυνα εκτεθειμένες.

Μπροστά σε τέτοιες προκλήσεις, η προετοιμασία είναι το κλειδί για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας. Όπως είπε κάποτε ο Benjamin Franklin, “Αυτός που αποτυγχάνει να προετοιμαστεί, προετοιμάζεται να αποτύχει”. Οι πυρκαγιές του Ιανουαρίου του 2025 στο Los Angeles λειτουργούν τόσο ως μία ακόμα προειδοποίηση όσο και ως ένα ακόμα κάλεσμα για δράση. Κυβερνήσεις, επιστήμονες και κοινότητες οφείλουν να συνεργαστούν για να κατανοήσουν τους κινδύνους, να εφαρμόσουν προληπτικά μέτρα και να ενισχύσουν την ικανότητά μας να προσαρμοζόμαστε. Το διακύβευμα είναι ξεκάθαρο: οι προληπτικές ενέργειες σήμερα μπορούν να σώσουν ζωές, να προστατεύσουν σπίτια και να διαφυλάξουν το περιβάλλον αύριο».

Η φωτιά ξέσπασε το μεσημέρι της Κυριακής 11/8 στον Βαρνάβα. Όλο το βράδυ οι άνεμοι δεν κόπασαν με αποτέλεσμα το πρωί της Δευτέρας να περάσει στο Πεντελικό Όρος και να απειλεί σπίτια, δάσος και καλλιεργήσιμες εκτάσεις σε Μαραθώνα, Καλλιτεχνούπολη, Νέα Μάκρη και Πεντέλη με τους κατοίκους να βλέπουν τις περιουσίες τους να καταστρέφονται.

Αυτή τη στιγμή όλο το βάρος έχει πέσει στο βορειοανατολικό μέτωπο της Αττικής, όπου επιχειρούν με αυτοθυσία περίπου 700 πυροσβέστες και 32 εναέρια μέσα. Το γεγονός ότι η φωτιά έχει «σπάσει» δίπλα σε πολλές κατοικημένες περιοχές, ότι πνέουν άνεμοι 7 μποφόρ , ότι αναζωπυρώνονται μέτωπα που είχαν περιοριστεί και ότι τεράστια σύννεφα καπνού «κρύβουν» μεγάλες εκτάσεις, συνθέτουν ένα εφιαλτικό σκηνικό σε μία «πύρινη γραμμή» 30 χιλιομέτρων.

Κατά τη φετινή αντιπυρική περίοδο, έγινε πραγματικότητα το χειρότερο από τα σενάρια, δηλαδή μία μεγάλη πυρκαγιά στο λεκανοπέδιο. Σε μερικές περιπτώσεις μάλιστα κινδύνεψαν άμεσα ηλικιωμένοι με κινητικά προβλήματα που κυριολεκτικά σώθηκαν την τελευταία στιγμή. Ο φόβος για ανθρώπινες απώλειες είναι ορατός, με την Πολιτική Προστασία να επιχειρεί να στήσει «γραμμή άμυνας» μέσα από τα συνεχή μηνύματα του 112 και τη συνδρομή της ΕΛ.ΑΣ. που έχει προχωρήσει σε περισσότερους από 250 απεγκλωβισμους.

Όπως εξηγούν αρμόδιες πηγές, σε ημέρες με κατηγορία κινδύνου 5, δηλαδή «κόκκινου» συναγερμού, ο μόνος τρόπος να «πιάσεις» μία πυρκαγιά είναι να τη σβήσεις «εν τη γενέσει της», ήτοι στα πρώτα λεπτά. Εάν δεν γίνει αυτό τότε λόγω των ισχυρών ανέμων θα εξαπλωθεί και θα λάβει γιγαντιαίες διαστάσεις. Στην περίπτωση της φωτιάς στον Βαρνάβα (εκδηλώθηκε χθες στις 15.00) υπήρχε άμεση ανίχνευση του πύρινου μετώπου και μάλιστα στον αέρα πετούσε έμφορτο μέσο που μέσα σε πέντε λεπτά έκανε την πρώτη ρίψη νερού. Δηλαδή μετά την ανίχνευση της φωτιάς δεν δόθηκε εντολή για απογείωση αεροσκάφους (διαδικασία που διαρκεί περίπου 20 λεπτά) αλλά κινήθηκε στο μέτωπο έμφορτο εναέριο μέσο που έκανε ήδη περιπολία.

Σε αυτό τον τομέα φαίνεται ότι έχουν γίνει βήματα προόδου, όπως εξηγούν πηγές του Π.Σ., καθώς σε αντίθεση με το παρελθόν, στον αττικό ουρανό κάνουν περιπολίες έμφορτα εναέρια μέσα ακόμα και σε ημέρες με κατηγορία κινδύνου 3.

Τι είναι οι κηλιδώσεις

Το φαινόμενο των κηλιδώσεων έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη γρήγορη εξάπλωση της φωτιάς που άρχισε την Κυριακή στον Βαρνάβα.
Η φωτιά στον Βαρνάβα έχει πάρει ανεξέλεγκτες διαστάσεις. Παρά τη γρήγορη παρέμβαση της πυροσβεστικής η πυρκαγιά εξαπλώθηκε γρήγορα. Καθοριστικό ρόλο σε αυτό έπαιξε το φαινόμενο των κηλιδώσεων.

Ο πυρομετεωρολόγος, Θοδωρής Γιάνναρος, σε ανάρτησή του ανέλυσε τι ακριβώς είναι αυτό. «Στη συνημμένη εικόνα βλέπουμε σε μικρογραφία το μηχανισμό δημιουργίας κηλιδώσεων. Καθώς η βλάστηση που καίγεται δεν περιέχει μεγάλα ποσά υγρασίας (είναι δηλαδή πολύ ξερή), αυξάνεται η παραγωγή καυτρών (οι «σπίθες» που φαίνονται να αιωρούνται πάνω από τη φλόγα). Με τη βοήθεια και του ανέμου, οι καύτρες αυτές μπορούν να μεταφερθούν σε μεγάλες αποστάσεις και όταν πλέον πέσουν επάνω σε άκαυτη, ξερή βλάστηση να οδηγήσουν άμεσα στην έναρξη μιας νέας εστίας.

Σε περιπτώσεις όπου πνέουν ισχυροί άνεμοι και η βλάστηση είναι σε κρίσιμα εύφλεκτη κατάσταση, όπως δυστυχώς συμβαίνει με τη δασική πυρκαγιά του Βαρνάβα, οι κηλιδώσεις που εκδηλώνονται μπορούν να έχουν χαοτικό χαρακτήρα, επιταχύνοντας το ρυθμό εξάπλωσης της φωτιάς και αυξάνοντας τη διακινδύνευση όσων επιχειρούν από το έδαφος» ανέφερε χαρακτηριστικά.

Καταγγελίες στον Βαρνάβα

Κάτοικος του Βαρνάβα κατήγγειλε ότι πυροσβεστικά οχήματα βρίσκονταν έξω από βίλες και ότι το σπίτι της κάηκε για αυτόν το λόγο.

Συνεχίζεται η μάχη στα πύρινα μέτωπα στη βορειοανατολική Αττική. Κάτοικος του Βαρνάβα προχώρησε σε σοβαρή καταγγελία σχετικά με τη διαθεσιμότητα των πυροσβεστικών δυνάμεων στην περιοχή.

Αρχικά ανέφερε: «Εμάς καταστράφηκε ολοσχερώς το σπίτι μας στον Βαρνάβα, ένα χιλιόμετρο από την εστία. Ήταν πολύ μικρή η εστία στην αρχή, την είδαμε. Δεν είχαν στείλει κάτι, δύο μόνο μικρά ελικόπτερα που έκαναν 45 λεπτά να έρθουν. Η φωτιά ξεκίνησε από ένα οικόπεδο, δεν έκανε κανένας μπάρμπεκιου όπως ειπώθηκε, ήταν καθαρά εμπρησμός. Ήταν ακριβώς πίσω από το σπίτι μας. το μόνο που μπορέσαμε να σώσουμε ήταν τον σκύλο και την γάτα μας. Γυρίσαμε και είδαμε κατεστραμμένο το σπίτι».

Έπειτα αναφέρθηκε στην παρουσία πυροσβεστικών στο σημείο: «Δεν το περιμέναμε γιατί υπήρχε πυροσβεστικό έξω από το σπίτι μας, σε σημείο που είχε πεύκα, από κάποιο ακαθάριστο οικόπεδο, και δεν ρίξανε σταγόνα. Όταν επιστρέψαμε στο χωριό μέσα από τις φωτιές που περάσαμε με ένα φορτηγό είδαμε ότι τα πυροσβεστικά, βρίσκονταν σε άλλο σημείο έξω από τις βίλες, για να σβήσουν τις βίλες. Στον ίδιο δρόμο με εμάς κάηκε άλλο ένα, στο απέναντι από εμάς δεν κάηκε κανένα σπίτι. Απλά οι άνθρωποι που βρίσκονταν εκεί, είναι στο νοσοκομείο με εγκαύματα. Δεν μπορούσαμε να μείνουμε ούτε 5 λεπτά ούτε τα ρούχα μας να πάρουμε. Μόνο τα ζωντανά μας πήραμε και φύγαμε».

«Κάηκε το σπίτι μας γιατί δεν ήταν «πλουσιόσπιτο»

«Σε μας έφτασε σε 5 λεπτά από το οικόπεδο. Μας έστειλαν προς Γραμματικό, εμείς πήγαμε προς Καπανδρίτι και μετά επιστρέψαμε να δούμε τι έγινε με το σπίτι και ξαναφύγαμε. Δεν υπάρχει τίποτα από το σπίτι, κάηκε ολοσχερώς. Έμεινε μόνο ένα τζάκι. Το σπίτι είχαμε 6 μήνες, δεν ήταν «πλουσιόσπιτο» και γι΄αυτό και δεν σώθηκε φυσικά.

Τα πυροσβεστικά ήταν έξω από τις βίλες. Αυτό έγινε χθες 3 η ώρα το μεσημέρι. Και μας έλεγαν να μην ανησυχούμε γιατί δεν θα έρθει σε μας. χάθηκαν όλα, εμάς ποιος θα μας αποζημιώσει; Ο πρωθυπουργός με τα 6.000 ευρώ και αν τα πάρουμε; Ποιος είδαμε και με τους πλημμυροπαθείς», συμπλήρωσε.

Νίκος Νανούρης

Οι επιστήμονες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου ότι τα δύσκολα είναι μπροστά μας και αυτό που βιώνουμε σήμερα είναι μόλις η αρχή του εφιάλτη που θα ακολουθήσει τα επόμενα χρόνια και θα έχει αρνητικό αντίκτυπο στο περιβάλλον.

Ο καθηγητής γεωλογίας και διαχείρισης φυσικών καταστροφών και πρόεδρος του ΟΑΣΠ, Ευθύμης Λέκκας εξηγεί  σε δραματικούς τόνους στο Libre ότι οι πυρκαγιές που μαίνονται στην Αττική θα φέρουν μεγάλη περιβαλλοντική υποβάθμιση σε μια περιοχή που όπως αναφέρει χαρακτηριστικά είναι στα όρια μιας περιβαλλοντικής κατάρρευσης.

Επισημαίνει ότι , ‘‘η φωτιά φέρνει υψηλές θερμοκρασίες ξηρασία, πλημμυρικά φαινόμενα και κατολισθήσεις. Ξηρασία και καύσωνας σημαίνει φωτιά και καταλήγουμε σε έναν κύκλο που δεν έχει τελειωμό.”

Μάλιστα ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ αναφέρει τον κίνδυνο ερημοποίησης που ελλοχεύει για αρκετές περιοχές της Ελλάδας. Όπως αναφέρει ”η ερημοποίηση δεν είναι μόνο η εικόνα της ερήμου, αλλά είναι ακόμα πιο σημαντική. Ουσιαστικά ερημοποιείται μια περιοχή όταν χάνει τα φυσικά πλεονεκτήματα της, όταν έχουμε υποβάθμιση των υδροφόρων οριζόντων, μεγάλες θερμοκρασίες αλλά και μεγάλες επιπτώσεις στη χλωρίδα και στην πανίδα.”

Οι συγκεκριμένοι παράγοντες σύμφωνα με τον κ. Λέκκα καθιστούν το περιβάλλον ουσιαστικά αβίωτο  και η επιβίωση μπορεί να υπάρξει μόνο με τεχνητούς τρόπους  , όπως στο Ντουμπάι που ”αν κλείσεις το ρεύμα είσαι τελειωμένος” , τονίζει με νόημα.

• Ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ έκρουσε καμπανάκι κινδύνου για περιοχές που κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωπες με φαινόμενα ερημοποίησης, όπως η Ρόδος  η Ανατολική Πελοπόννησος, η Αττική αλλά και η Μύκονος.

Και καταλήγει, ότι ”το θέμα είναι κατά πόσο θα συνεχιστούν τα επόμενα χρόνια αυτές οι δασικές πυρκαγιές και τα έντονα φαινόμενα που παρατηρούμε , ίσως σε μια δεκαετία να γίνουμε μάρτυρες αυτής της διαδικασίας (ερημοποίησης). ”

Στον κίνδυνο ερημοποίησης είχε αναφερθεί και ο γραμματέας της Ακαδημίας Αθηνών Χρήστος Ζερεφός. Μιλώντας στον τηλεοπτικό σταθμό ΑΝΤ1 ανέφερε ότι ”τα μοντέλα στην Ακαδημία Αθηνών “βλέπουν” ερημοποίηση της χώρας από τη Λάρισα και νοτιότερα μέχρι την Σπάρτη και την Λακωνία, περιοχές που θα πληγούν τις επόμενες δεκαετίες. Μετά το 2050-2060, εάν δεν κάνουμε τίποτα, δεν θα υπάρξει περίπτωση επιστροφής στα δεδομένα του 20 αιώνα’‘ είπε ο κ. Ζερεφός.

Ενώ σχετικά με τα μέτρα που μπορούμε να πάρουμε για να αποφύγουμε αυτό το σενάριο, ο καθηγητής Φυσικής είπε ότι «το πιο εύκολο είναι να προσαρμοστούμε όσο το δυνατόν συντομότερα. Εξοικονομούμε νερό, εξοικονομούμε σκουπίδια και πρέπει να προσέξουμε τις πυρκαγιές”.

O πυρομετεωρολόγος Θεόδωρος Γιάνναρος, σημειώνει στο libre ότι έχουμε μπει ήδη από την περασμένη εβδομάδα σε μια παρατεταμένη ξηρή περίοδο.

Όπως επισημαίνει ”ο θερμός και ξερός καιρός έχουν αυξήσει την ευλεκτότητα των φυσικών καυσίμων. Μια σπίθα αρκεί ώστε να αρπάξει φωτιά.”

 Ο ερευνητής του Αστεροσκοπείου Αθηνών στέκεται και στο γεγονός ότι το νέο κύμα καύσωνα που περιμένουμε τις επόμενες ώρες αναμένεται να επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τις περιβαλλοντικές συνθήκες ενώ όπως υπογραμμίζει οι συνθήκες που αναμένεται να βιώσουμε θα θυμίζουν σε μεγάλο βαθμό αυτές του 2021 όταν και είχαμε τα μεγάλα πύρινα μέτωπα σε Εύβοια και Βαρυμπόμπη.

• ‘‘Το Σαββατοκύριακο η επικινδυνότητα σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουμε αναμένεται να είναι πολύ υψηλή. Οι συνθήκες μάλιστα που περιμένουμε φαίνεται να είναι ανάλογες με αυτές του 2021. Και όταν λέμε παρόμοιες εννούμε ότι θα έχουμε κοντά στην επιφάνεια θερμές και ξηρές συνθήκες, αντίστοιχα λίγο πιο ψηλά στην ατμόσφαιρα μας θα έχουμε κάποια μεταφορά υγρασίας, με αποτέλεσμα αυτός ο συνδυασμός να είναι πάρα πολύ επικίνδυνος για το ξέσπασμα πυρκαγιάς όπως είχαμε το 2021. ”

Στο ερώτημα για το πως γίνεται να έχουμε περισσότερα μέσα και παρόλα αυτα οι πυρκαγιές παραμένουν ανεξέλεγκτες και εξαπλώνονται ταχύτατα, ο κ. Γιάνναρος σημειώνει ότι ”θα πρέπει να καταλάβουμε όταν μια δασική πυρκαγιά δεν αντιμετωπιστεί εγκαίρως, υπάρχει ένα χρονικό παράθυρο 15 λεπτών. Αν οι πυρομετεωρολογικές συνθήκες είναι κατάλληλες και η πυρκαγιά λάβει έκταση και καταστεί ανεξέλεγκτη σε συνδυασμό με τους ισχυρούς ανέμους, τότε θα είναι δύσκολα διαχειρίσιμη από οποιονδήποτε δασοπυροσβεστικό μηχανισμό στον κόσμο. Στην πραγματικότητα σταματεί όταν δεν υπάρχει τίποτα άλλο πλέον να καεί ή όταν οι πυρομετεωρολογικές συνθήκες το επιτρέψουν . ”

Μάλιστα, συγκρίνει το φαινόμενο της πυρκαγιάς με το παραμύθι  με τους κατοίκους της Λιλιπούπολης και τον Γκιούλιβερ.

• ”Αν ο Γκιούλιβερ είναι μια ακραία και μεγάλη δασική πυρκαγιά, εμείς είμαστε οι κάτοικοι της Λιλιπούπολης όπου θα καταφέρουμε να πιάσουμε τον γίγαντα μόνο όταν αποκοιμηθεί. Αυτό είναι που πρέπει να καταλάβουμε γι αυτό απαιτείται και αλλαγή του τρόπου διαχείρισης των δασικών πυρκαγιών.”

Ενώ συμπληρώνει ότι δεν μπορούμε πάντα να επιτιθέμεθα στις δασικές πυρκαγιές, είναι ανώφελο αλλά θα πρέπει να υπάρχει ανάλυση της πυρκαγιάς για το πως αναμένεται να εξαπλωθεί ούτως ώστε να δούμε που μπορούμε να παίξουμε άμυνα  με τη φωτιά για να καταφέρουμε να την περιορίσουμε.”

Ο κύριος Γιάνναρος καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι καύσωνες είναι πλέον το παρόν μας. Αυτό αποτελεί μια νέα πραγκατικότητα. ‘

• ‘Και όπως έχει αναφέρει ο καθηγητής κύριος Ζερεφός αυτό που βλέπουμε αυτή τη στιγμή με τα κύματα καύσωνα, δείχνουν μια τάση αποσταθεροποίησης, είναι νέες συνθήκες που πρέπει να επενδύσουμε στην ανθεκτικότητα και την προσαρμογή.”

Η κλιματική κρίση δείχνει τα δόντια της όχι μόνο στη χώρα μας αλλά και σε μεγάλο κομμάτι της Γηραιάς Ηπείρου καθώς εκτός από τις υψηλές θερμοκρασίες που όπως για παράδειγμα στην Ιταλία ξεπερνούν ακόμη και τους 47 βαθμούς πλήττονται και από εκτεταμένης έκτασης πυρκαγιές όπως στη Λα Πάλμα της Ισπανίας, ακόμη και στην Ελβετία που αποτυπώνουν περίτρανα ότι τα δύσκολα είναι πλέον μπροστά μας.