«Χαλάζι από σφαίρες στην Κρήτη», επιγράφεται το δημοσίευμα της Welt. Μεταξύ άλλων, η εφημερίδα του Βερολίνου γράφει: «Η βεντέτα εκδηλώνεται κατά καιρούς σε απομακρυσμένες περιοχές της Κρήτης, όπου παλαιές διενέξεις μεταξύ οικογενειών έχουν αφήσει ίχνη μέχρι και σήμερα. Ένα επιβαρυντικό στοιχείο είναι ότι για πολλούς άνδρες στην Κρήτη η οπλοκατοχή θεωρείται απαραίτητο στοιχείο της αντίληψης που έχουν για τον εαυτό τους».

Ανατρέχοντας στο παρελθόν, το δημοσίευμα αναφέρει ότι «μία από τις πιο γνωστές βεντέτες είχε εκδηλωθεί στην περιοχή των Χανίων, που είναι σήμερα τουριστικό προπύργιο. Άρχισε το 1910 και διήρκεσε έως τα μέσα της δεκαετίας του ’80. Λέγεται ότι η αιτία ήταν ένα ‘ζήτημα οικογενειακής τιμής’ ανάμεσα στις οικογένειες των Σαρτζετάκηδων και των Πενταράκηδων. Στις επόμενες δεκαετίες οι συγκρούσεις έλαβαν όλο και πιο τρομακτικές διαστάσεις. Συνολικά σκοτώθηκαν σχεδόν 120 άνθρωποι και από τις δύο πλευρές. Η αντιπαράθεση τερματίστηκε μόνο μετά από παρέμβαση σε ανώτατο πολιτικό επίπεδο».

«Ελληνικό νησί σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης» είναι ο τίτλος σε άρθρο της Frankfurter Rundschau. Η εφημερίδα της Φρανκφούρτης επισημαίνει ότι το χωριό της Κρήτης, στο οποίο έγινε το μακελειό, «βρίσκεται νοτιοδυτικά από την πρωτεύουσα, το Ηράκλειο, και απέχει μόλις μία ώρα με το αυτοκίνητο, ενώ απέχει περίπου 45 λεπτά από τον δημοφιλή τουριστικό προορισμό Μάταλα και τις παραλίες του, στον Νότο του νησιού. Τέτοιου είδους αντιπαραθέσεις θα μπορούσαν να προκαλέσουν φόβο σε πολλούς παραθεριστές στην Ελλάδα».

Παράλληλα, για «σκηνές πολέμου σε τουριστική περιοχή» κάνει λόγο το τηλεοπτικό δίκτυο RTL. «Νεκροί και τραυματίες – σφοδρές συγκρούσεις σε τουριστικό νησί της Μεσογείου» είναι ο τίτλος της εφημερίδας Morgenpost του Αμβούργου. Η Bild γράφει ότι «το Σάββατο επικρατούσε φόβος και τρόμος εκεί όπου συνήθως εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι κάνουν διακοπές, απολαμβάνοντας τον ήλιο και τη θάλασσα».

Πηγή: DW

«Ο ηγέτης της τουρκικής αντιπολίτευσης Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου έχει ήδη κατηγορήσει τον Ερντογάν πως απέτυχε να προετοιμάσει τη χώρα για μία τέτοια καταστροφή, αλλά και πως κατασπατάλησε σε άλλους τομείς τον κρατικό προϋπολογισμό που προβλεπόταν για την προετοιμασία των υποδομών σε περιπτώσεις σεισμών» αναφέρει η Handelsblatt.

«Η αντιπολίτευση ασκεί δριμεία κριτική προς τον Ερντογάν αναφορικά με την αναποτελεσματική διαχείριση καταστροφών. Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κυκλοφορούν βίντεο που δείχνουν πώς μονάδες της πυροσβεστικής από τους αντιπολιτευόμενους δήμους Κωνσταντινούπολης ή της Άγκυρας σώζουν παιδιά, επισκευάζουν λιμάνια και διαδρόμους κατεστραμμένων αεροδρομίων. Την Τετάρτη, οι λειτουργίες του twitter περιορίστηκαν δραστικά – και όσοι γνωρίζουν την τουρκική πολιτική σκηνή υποθέτουν ότι η κυβέρνηση προσπαθεί να σταματήσει τη στροφή της κοινής γνώμης κατά του Ερντογάν» σχολιάζει η οικονομική εφημερίδα.

H Süddeutsche Zeitung, εκθειάζει τη συμμετοχή Ελλήνων διασωστών στις προσπάθειες απεγκλωβισμού πολιτών στην Τουρκία, κάνοντας ειδική μνεία στον Κωνσταντίνο Νίκα, ο οποίος «φαίνεται σε μία φωτογραφία, σοβαρός κι εξαντλημένος, να μεταφέρει μαζί με έναν Τούρκο διασώστη με παραλλαγή ένα εξάχρονο κορίτσι σε φορείο, το οποίο έχει μόλις βγάλει από τα ερείπια. Μια τέτοια φωτογραφία από μόνη της αποτελεί καλό οιωνό σε καιρούς πολιτικής έντασης μεταξύ των δύο γειτονικών κρατών. Και είναι μία από τις ιστορίες εκείνες, που στις μεγαλύτερες καταστροφές, δίνουν ελπίδα μέσα στην κόλαση».

Οι Έλληνες διασώστες της ΕΜΑΚ καθώς και εθελοντές δίνουν τιτάνια μάχη με τον χρόνο αλλά και το κρύο στην Τουρκία, προκειμένου να βρουν ζωή μέσα στα ερείπια που άφησε πίσω του ο φονικός σεισμός.

Στην Τουρκία επικρατούν πολικές θερμοκρασίες που αγγίζουν τους – 5 έως – 7 βαθμούς, κάνοντας ιδιαίτερα δύσκολο το έργο των διασωστών. Παράλληλα, τα χρονικά περιθώρια στενεύουν καθώς εκπνέουν οι πρώτες 72 ώρες μετά τον σεισμό. Πάνω από 17.500 άνθρωποι έχουν ανασυρθεί νεκροί από τα συντρίμμια.

Από τα 58 άτομα που εντοπίστηκαν ζωντανοί, οι πέντε ανασύρθηκαν μετά από επιχείρηση της ΕΜΑΚ. Στην Τουρκία έχουν σπεύσει συνολικά 88 συνεργεία από όλο τον κόσμο, ενώ η Ελλάδα έχει στείλει ήδη δύο ομάδες και αναμένεται να αναχωρήσουν και εθελοντές για τη γείτονα χώρα προκειμένου να προσφέρουν βοήθεια.

Στις δύο ομάδες της ΕΜΑΚ από Αθήνα και Θεσσαλονίκη οι οποίες ενοποιήθηκαν, επιχειρούν 38 πυροσβέστες, 8 άτομα από το ΕΚΑΒ (3 γιατροί και 5 νοσηλευτές), ενώ μαζί τους βρίσκεται και ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ κ. Ευθύμιος Λέκκας.

Σύμφωνα με πληροφορίες, το μεγαλύτερο πρόβλημα εστιάζεται στην πόλη της Αντιόχειας, όπου τα συνεργεία επιχείρησαν σε πέντε σε πολυκατοικίες και το μεσημέρι της Πέμπτης άλλαξαν τομέα, καθώς σε ό,τι έχει να κάνει με το κομμάτι των επιζώντων το έργο τους έχει ολοκληρωθεί.

Η γερμανική εφημερίδα παρατηρεί: «Ρίχνοντας μια πιο προσεκτική ματιά στις συνθήκες αυτής της “αγοράς” από τον Λόρδο Έλγιν διαπιστώνουμε ότι η κλοπή κομματιών της ζωφόρου από τον Παρθενώνα είναι, θα μπορούσαμε να πούμε, η μητέρα όλων των κλοπών τέχνης που διέπραξαν οι μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις στην Ανατολή τον 19ο αιώνα.

Ο ισχυρισμός, που διατυπώνεται ακόμη και σήμερα στο Λονδίνο, ότι ο Λόρδος Έλγιν είχε γραπτή άδεια από τον τότε Σουλτάνο Σελίμ Γ’ είναι αποδεδειγμένα λανθασμένος. Το σχετικό φιρμάνι δεν υφίσταται, άρα δεν θα μπορούσε ποτέ να παρουσιαστεί. Πρόσφατα ο Τούρκος ιστορικός Ορχάν Σακίν, ειδικός στα Οθωμανικά Αρχεία στην Κωνσταντινούπολη, ερεύνησε για μια ακόμα φορά όλα τα σχετικά έγγραφα. Σύμφωνα με τον ιστορικό, το μόνο έγγραφο που σχετίζεται με την υπόθεση είναι ένα αντίγραφο ιταλικής μετάφρασης μιας επιστολής που έγραψε στον Λόρδο Έλγιν o Kαϊμακάμης της Αθήνας, ο ανώτατος Οθωμανός αξιωματούχος της πόλης εκείνη την εποχή. Η επιστολή αναφέρει ότι ο Λόρδος Έλγιν είχε την άδεια να φτιάξει γύψινα εκμαγεία, αλλά όχι να αφαιρέσει 2.400 ετών έργα τέχνης από τον Παρθενώνα και να τα στείλει με πλοία στο Λονδίνο.

Το πρωτότυπο της επιστολής του Kαϊμακάμη δεν υπάρχει. Και σίγουρα δεν υπάρχει κανένα άλλο έγγραφο από πιο υψηλόβαθμο Οθωμανό αξιωματούχο. Ένα φιρμάνι του σουλτάνου, αν υπήρχε, θα είχε οπωσδήποτε συμπεριληφθεί στο αρχείο διότι όλα αυτά τα διατάγματα φυλάσσονται με ιδιαίτερη προσοχή».

Berliner Zeitung: Επιστροφή κλεμμένων θησαυρών

«Η επίμονη, αλλά επιτυχημένη στάση του Βρετανικού Μουσείου σε ζητήματα επιστροφής πολιτιστικών θησαυρών θεωρούνταν για μεγάλο χρονικό διάστημα πρότυπο για άλλα Μουσεία και πολιτιστικά ιδρύματα ανά τον κόσμο», σημειώνει η Berliner Zeitung με τίτλο «Επιστροφή κλεμμένων θησαυρών». Η γερμανική εφημερίδα σημειώνει: «Παρά το γεγονός ότι η δημόσια αποδοκιμασία των πράξεων του Λόρδου Έλγιν από τον Λόρδο Βύρωνα καταγράφηκε στην βρετανική πολιτιστική ιστορία, επικράτησε στη Βρετανία περισσότερο απ΄ ό,τι αλλού η πεποίθηση πως όσα συμπεριλαμβάνονται στις συλλογές των Μουσείων αποτελούν μέρος της εθνικής κληρονομιάς. Ας μην ξεχνάμε ότι και το Νησί των Μουσείων στο Βερολίνο δημιουργήθηκε με βρετανικό πρότυπο ως τόπος συλλογής πολιτιστικών τρόπαιων απ΄ όλον τον κόσμο. Η πάλαι πότε πανίσχυρη βρετανική αυτοκρατορία έθεσε και εδώ το πλαίσιο. Στη Μεγάλη Βρετανία ο νόμος περί Εθνικής Κληρονομιάς θεωρούνταν θέσφατο, στο οποίο για πολύ καιρό προσέκρουε το ελληνικό αίτημα επιστροφής των Γλυπτών».

   «Αποχαιρετιστήρια επίσκεψη σε δύσκολο έδαφος» είναι ο τίτλος του ρεπορτάζ της γερμανικής δημόσιας τηλεόρασης ARD, στο οποίο επισημαίνεται ότι η καγκελάριος δεν υπήρξε πάντα ευπρόσδεκτη στην Ελλάδα. «Σήμερα η υποδοχή ήταν φιλική, αλλά ξύπνησαν και μνήμες από άλλες εποχές», ανέφερε η δημοσιογράφος.

   Στο ίδιο πνεύμα, το περιοδικό Der Spiegel αναφέρεται σε «αποχαιρετισμό από δύσκολους φίλους» και σημειώνει ότι «είναι μια όμορφη χειρονομία το γεγονός ότι η Μέρκελ πραγματοποιεί μια αποχαιρετιστήρια επίσκεψη στη χώρα από την οποία απαίτησε τόσα». «Δεν θα (τους) λείψει», γράφει το ίδιο περιοδικό σε άλλο δημοσίευμά του για τη σχέση της καγκελαρίου με την Ελλάδα και διερωτάται: «Θα ζητήσει συγγνώμη από τους Έλληνες που έχασαν τη δουλειά τους στην ευρωκρίση;».

   Το περιοδικό Stern μεταδίδει ότι «κατά τη διάρκεια της θητείας της ‘Αγγελα Μέρκελ οι σχέσεις με την Ελλάδα συχνά ήταν δύσκολες» και αναδεικνύει την αναφορά της καγκελαρίου στη σημασία του διαλόγου, κατά την κοινή συνέντευξη Τύπου με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη.

   Το Δίκτυο RND από την άλλη πλευρά, σε σχόλιο με τίτλο «Η επίσκεψη της Μέρκελ σε μια κάπως διαφορετική Ελλάδα», γράφει ότι η χώρα στην οποία βρέθηκε σήμερα η καγκελάριος είναι «σε εντυπωσιακή άνοδο, με ρυθμούς ανάπτυξης πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ». Το «τελείωσε», είναι παρελθόν, τονίζει ο αρθρογράφος και προσθέτει ότι «η ζοφερή ατμόσφαιρα που για χρόνια κυριαρχούσε στις συζητήσεις στο Βερολίνο για την Ελλάδα, φαίνεται σαν ένα λάθος της Ιστορίας – το γεγονός ότι η Μέρκελ αντιστάθηκε στους Σόιμπλε και Λίντνερ εκείνης της εποχής αποδείχθηκε σωστό». Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης «δρα με εντυπωσιακή επιτυχία, ιδιαίτερα στον τομέα της οικονομίας. Μόνο αυτόν τον μήνα, ο απόφοιτος του Harvard και του Stanford ανακοίνωσε επενδύσεις 2 δισεκατομμυρίων ευρώ από τις ΗΠΑ», συνεχίζει το σχόλιο και υπενθυμίζει ότι στα χρόνια της κρίσης, η κυρία Μέρκελ «άντεξε στις δεξιές λαϊκιστικές πιέσεις στη Γερμανία, αλλά ταυτόχρονα επέβαλε στους Έλληνες αντιδημοφιλή μέτρα λιτότητας». Σήμερα, «είναι όλοι σε θέση να συγχαρούν ο ένας τον άλλον ως νικητές που αντιστάθηκαν στις συναισθηματικές εξάρσεις της στιγμής», σημειώνει ο συντάκτης.

   «Η Ελλάδα είναι και θα παραμείνει μια χώρα με τεράστιες δυνατότητες. Οι ομορφιές της προσελκύουν Αμερικανούς και Ασιάτες στη χώρα, περισσότερο από ποτέ. Οι ΗΠΑ που έχουν γίνει καχύποπτες με την Τουρκία υπό την ηγεσία του Ταγίπ Ερντογάν, επενδύουν σε στρατιωτικές βάσεις σε ελληνικό έδαφος. Την ίδια στιγμή, οι επενδυτές ανταγωνίζονται για γιγάντια αναξιοποίητα κοιτάσματα φυσικού αερίου στα ανοικτά των ελληνικών ακτών.

   Η Merkel αντιστάθηκε στην επαίσχυντη και κοντόφθαλμη αντίληψη των συναδέλφων της. Το διακύβευμα δεν ήταν ποτέ μόνο τα χρήματα. Το γεγονός ότι η Ελλάδα παρέμεινε σταθερά συνδεδεμένη με την ΕΕ και το ΝΑΤΟ, αποδεικνύεται ειδικά από γεωστρατηγική άποψη, μία πολύ καλή είδηση σήμερα, σε περίοδο αναταράξεων», αναφέρεται στο ίδιο σχόλιο, το οποίο κλείνει, περιγράφοντας την ανάδειξη της εκλογής της Κατερίνας Σακελλαροπούλου ως Προέδρου της Δημοκρατίας, σαν ένα ακόμη δείγμα εκσυγχρονισμού της Ελλάδας.

   Για «το τέλος μιας δύσκολης σχέσης» κάνει λόγο η οικονομική εφημερίδα Handelsblatt. «Γιατί πολλοί Έλληνες δεν θα κλάψουν για την ‘Αγγελα Μέρκελ», γράφει η εφημερίδα στον τίτλο της και επισημαίνει ότι οι περισσότεροι στην Ελλάδα παρακολουθούν χωρίς μελαγχολία την αποχαιρετιστήρια επίσκεψη της καγκελαρίου στην Αθήνα. «Αλλά η Μέρκελ δεν αποκλείεται να λείψει και πάλι στη χώρα», σημειώνει ο συντάκτης, αναφερόμενος στην επόμενη γερμανική κυβέρνηση. «Η ‘Αγγελα Μέρκελ έχει παλέψει συχνά με την Ελλάδα και τους Έλληνες τα τελευταία δέκα χρόνια και έχει διαφωνήσει. Η ελληνική κρίση χρέους, βύθισε την ευρωζώνη σε σοβαρή αναταραχή. Αλλά αυτή την Παρασκευή, αυτό φαίνεται πολύ μακρινό», αναφέρει η εφημερίδα και επισημαίνει ότι «η εικόνα της ‘Αγγελα Μέρκελ έχει για τους περισσότερους Έλληνες σημαδευτεί από τον ρόλο της στην κρίση χρέους». Μένει να δούμε αν ο μελλοντικός καγκελάριος Όλαφ Σολτς, θέλει ή μπορεί να αναλάβει αυτόν τον ρόλο, συνεχίζει ο αρθρογράφος και τονίζει ότι «γενικά, το τέλος της εποχής Μέρκελ, όσο και αν κάποιοι στην Αθήνα το λαχταρούσαν, φέρνει μεγάλη αβεβαιότητα για τους Έλληνες». Οι Έλληνες «θεωρούν ότι τους κατανοούν καλύτερα οι γερμανοί Σοσιαλδημοκράτες, οι οποίοι είχαν στηρίξει και τα ευρωομόλογα. Επιπλέον, οι περισσότεροι στην Ελλάδα συμπαθούν και τους Πράσινους, λόγω της κριτικής τους στάσης απέναντι στην Τουρκία», εξηγεί ο συντάκτης και προειδοποιεί ότι η κατάσταση μπορεί να είναι πιο δύσκολη με τους Φιλελεύθερους (FDP), οι οποίοι τάσσονται κατά της χαλάρωσης του Συμφώνου Σταθερότητας.

«Ακόμα και η κατοχή δίσκων ή απλώς το τραγούδι απαγορευόταν. Το φθινόπωρο του 1969 συνελήφθη ξανά, οδηγήθηκε στο στρατόπεδο του Ωρωπού και βασανίστηκε. Μόνο μετά από μεγάλη διεθνή πίεση του επετράπη, βαριά άρρωστος από φυματίωση, να φύγει εξόριστος στο Παρίσι τον Απρίλιο του 1970. Καλλιτέχνες όπως ο Ντμίτρι Σοστακόβιτς, ο Λέοναρντ Μπερνστάιν, ο Άρθουρ Μίλερ, ο Λόρενς Ολιβιέ αλλά και μέλη της γαλλικής κυβέρνησης έκαναν εκστρατεία για την απελευθέρωσή του. Όμως ακόμη και στην εξορία, ο Μίκης Θεοδωράκης παρέμεινε σύμβολο αντίστασης…»

Λίγο παρακάτω σημειώνεται: «Στο έργο του Θεοδωράκη, η πολιτική και η τέχνη ή η αντίσταση και η μουσική δεν μπορούσαν ποτέ να διαχωριστούν… Στα τέλη της δεκαετίας του 1990, ο Θεοδωράκης αποσύρθηκε σε μεγάλο βαθμό από τη δημόσια ζωή και αφοσιώθηκε σχεδόν αποκλειστικά στο μουσικό του έργο, ακόμα κι αν κάποιες φορές αναφέρθηκε με μαχητική διάθεση σε θέματα όπως η μεταχείριση του Αμπντουλάχ Οτσαλάν ή στον πόλεμο στο Ιράκ του 2003». Και το δημοσίευμα καταλήγει: «Στις 2 Σεπτεμβρίου 2021, ο Μίκης Θεοδωράκης πέθανε στην Αθήνα σε ηλικία 96 ετών, ένας μεγάλος καλλιτέχνης, ένας Έλληνας λαϊκός ήρωας και ακούραστος αγωνιστής για την ελευθερία και εναντίον της καταπίεσης».

Πηγή: DW

«Κάποτε ο νυν πρόεδρος της Τουρκίας θεωρούνταν πρότυπο για την Ευρώπη, θα οδηγούσε τη χώρα του γρήγορα στην ΕΕ στις αρχές του 2000. Αργότερα έγινε ένα είδος μπαμπούλα και Θεός φυλάξοι (…) Tώρα ο ίδιος επικεντρώνεται και πάλι στην προσέγγιση με την Ευρώπη». Μετά τη συνάντηση Μάας -Τσαβούσογλου αναμένεται σειρά επαφών της τουρκικής κυβέρνησης με την ηγεσία της ΕΕ. «Ακόμη και η Γαλλία» γράφει η SZ «η οποία τήρησε πολύ επιθετική στάση έναντι της Τουρκίας στη διαμάχη στη Μεσόγειο, φαίνεται επίσης να υποχωρεί: οι πρόεδροι των δύο χωρών αντάλλαξαν πρόσφατα επιστολές. Όλα αυτά μοιάζουν σχεδόν σαν να σπάει ο πάγος στις σχέσεις ΕΕ και Τουρκίας. Η ΕΕ και το Βερολίνο εκτιμούν ιδιαιτέρως το γεγονός ότι Τουρκία και Ελλάδα ξαναρχίζουν “διερευνητικές συνομιλίες” για διπλωματική επίλυση της διαφοράς για το φυσικό αέριο και τα σύνορα στη Μεσόγειο.»

Αναφορικά με τη συνέντευξη τύπου Μάας-Τσαβούσογλου και παρά τις τουρκικές βολές προς την Ελλάδα η SZ σημειώνει: «Εν πάση περιπτώσει ο Μάας επιβεβαίωσε ότι η Τουρκία στέλνει μηνύματα αποκλιμάκωσης για τη διαμάχη στη Μεσόγειο (…) Θα έχει λοιπόν ενδιαφέρον να δούμε πόσο επιτυχημένη είναι η υποτιθέμενη ή πραγματική στροφή Ερντογάν προς την Ευρώπη. Οι νέοι τόνοι της Άγκυρας οφείλονται κυρίως στο ότι βρίσκεται υπό πίεση. Η οικονομική κατάσταση είναι άθλια (…) Eπιπλέον ολοκληρώνεται η προεδρία Τραμπ (…) Οι ΗΠΑ επέβαλαν κυρώσεις για την αγορά ρωσικών πυραύλων, τις οποίες θα μπορούσε να εφαρμόσει γρήγορα ο Μπάιντεν. Ο νέος Αμερικανός πρόεδρος γνωρίζει τον Ερντογάν από την εποχή που ήταν αντιπρόεδρος επί Μπαράκ Ομπάμα (…) Ο ίδιος ήθελε να δει τον Ερντογάν να αποχωρεί από την πολιτική σκηνή “όχι μέσω πραξικοπήματος, αλλά μέσω εκλογών”. Όλα αυτά δίνουν στον Ερντογάν κάθε λόγο να αναζητά φίλους».

FAZ: Ενδείξεις επαναπροσέγγισης

«Μετά την έντονη διαμάχη με την Ελλάδα για τα αποθέματα φυσικού αερίου στη Μεσόγειο, η γερμανική κυβέρνηση προσπαθεί να ανοίξει το δρόμο για μια καλύτερη σχέση της Τουρκίας με την ΕΕ» γράφει από την πλευρά της η Frankfurter Allgemeine Zeitung: «Τώρα οι ενδείξεις για επαναπροσέγγιση φαίνονται ευνοϊκές. Ο Τούρκος υπ. Εξ. Μεβλούτ Τσαβούσογλου ανέφερε μετά τη συνάντησή του με τον Μάας στην Άγκυρα ότι η Τουρκία διαπίστωσε πρόσφατα στις σχέσεις της με την ΕΕ “θετική ατμόσφαιρα”. Αυτό οφείλεται επίσης στον “συνεχή διάλογο” μεταξύ του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και της καγκελάριου Άγκελα Μέρκελ (…) Oι προγραμματισμένες συνομιλίες με την Αθήνα είναι απολύτως ευπρόσδεκτες. Οι εδαφικές διαφορές μεταξύ των δύο χωρών δεν είναι ανεπίλυτες». Όπως παρατηρεί τέλος η FAZ: «Η επίσκεψη Μάας στην Άγκυρα είναι το τρίτο ταξίδι του υπουργού στο εξωτερικό υπό συνθήκες πανδημίας. Aυτές οι διπλωματικές κινήσεις συνιστούν επίσης μήνυμα προς την νέα αμερικανική κυβέρνηση. Πολλοί πολιτικοί που ασχολούνται με θέματα εξωτερικής πολιτικής από τα κόμματα του κυβερνητικού συνασπισμού έχουν υποσχεθεί στον μελλοντικό πρόεδρο Τζο Μπάιντεν να γίνουν πιο ενεργοί εταίροι στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής και να αντιμετωπίσουν εντατικά συγκρούσεις που έχουν αντίκτυπο στη Γερμανία και στη γειτονιά της Ευρώπης».

Tαμείο Ανάκαμψης: Αθήνα και Παρίσι έχουν σχέδιο

Η οικονομική εφημερίδα Handelsblatt σε μακροσκελές ρεπορτάζ εξετάζει τα σχέδια τεσσάρων κρατών-μελών της ΕΕ για την απορρόφηση των ευρωπαϊκών κονδυλίων από το Ταμείο Ανάκαμψης και παρατηρεί: «Προκειμένου να λάβουν χρήματα τα κράτη πρέπει να προσκομίσουν συγκεκριμένα σχέδια. Εντούτοις τα δύο κράτη που επωφελούνται περισσότερο, η Ισπανία και η Ιταλία, δεν σημειώνουν πρόοδο. Ενώ η Γαλλία και η Ελλάδα έχουν ήδη παρουσιάσει λίστα με λεπτομερή πρότζεκτ, τα σχέδια της Ρώμης και της Μαδρίτης περιορίζονται σε γενικές ανακοινώσεις». Ειδικότερα σχετικά με το πλάνο της Ελλάδας αναφέρει: «Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης κατέστησε εξαρχής προτεραιότητά του το συγκεκριμένο πρόγραμμα. Βλέπει σε αυτό μια ευκαιρία, ούτως ώστε η χώρα που επί χρόνια επλήγη από την κρίση να επαναπροσδιοριστεί και να καταστεί ελκυστικός τόπος για επενδυτές.» Το ρεπορτάζ υπενθυμίζει επίσης ότι η κυβέρνηση επωφελήθηκε κι από τις μεταρρυθμιστικές προτάσεις πέρυσι επιτροπής ειδικών υπό τον νομπελίστα Χριστόφορο Πισσαρίδη. Η Handlsblatt συνοψίζει τέλος τους βασικούς άξονες του ελληνικού, πολυσέλιδου πλάνου σχετικά με το Ταμείο Ανάκαμψης: ψηφιοποίηση, εκσυγχρονισμός δημόσιας διοίκησης, «πράσινα» έργα και ηλεκτροκίνηση, δικαστική μεταρρύθμιση, επαγγελματική εκπαίδευση και σύνδεση πανεπιστημίου –χώρου εργασίας.

Οι ελληνικές τράπεζες προκαλούν ανησυχία

Τέλος σε άλλο ρεπορτάζ η Handelsblatt εστιάζει στις ελληνικές τράπεζες και τον αυξημένο κινδύνο αθέτησης δανείων εξαιτίας της πανδημίας, όπως ανέφερε και ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας Γιάννης Στουρνάρας σε τραπεζικό φόρουμ στην Κύπρο το περασμένο Σαββατοκύριακο. Η εφημερίδα παρατηρεί: «Η πανδημία αφήνει τεράστια ίχνη στα βιβλία των ελληνικών τραπεζών (…) Στο αποκορύφωμα της κρίσης πάνω από το 50% των χορηγηθέντων δανείων ήταν μη εξυπηρετούμενα. Αυτή τη στιγμή ανέρχονται στο 35%. Όμως αυτό εξακολουθεί να είναι το υψηλότερο ποσοστό στην ευρωζώνη. Ο μέσος όρος στην ΕΕ ήταν 2,8% στα μέσα του 2020.» Στόχος των ελληνικών τραπεζών είναι να μειώσουν το ποσοστό κάτω από το 20% μέχρι το τέλος του 2021, όμως οι συνθήκες της πανδημίας προκαλούν «οπισθοδρόμηση».

Το ρεπορτάζ αναφέρεται στη συνέχεια στο «μορατόριουμ πληρωμών δανείων» που σταδιακά λήγει φέτος. «Ωστόσο μένει να δούμε πόσοι οφειλέτες θα μπορούν να εξυπηρετήσουν ξανά τα δάνειά τους» αναφέρει το ρεπορτάζ. «Ειδικοί του κλάδου αναμένουν ότι μετά το τέλος του μορατόριουμ, το 25% ή περισσότερο των δανείων που έχουν ανασταλεί θα καταστoύν μη εξυπηρετούμενο». Tο ρεπορτάζ αναφέρεται μεταξύ άλλων και στην πρόταση του Γιάννη Στουρνάρα για σύσταση «κακής τράπεζας», στην οποία οι τράπεζες θα μπορούν να μεταφέρουν μη εξυπηρετούμενα δάνεια όγκου περίπου 40 δις ευρώ. Κλείνοντας το ρεπορτάζ σημειώνει ότι «ο Στουρνάρας βλέπει την «κακή τράπεζα» ως συμπλήρωμα του προγράμματος Hρακλής, το οποίο η κυβέρνηση παρουσίασε το 2019 και το οποίο επιτρέπει στις τράπεζες να μεταφέρουν επισφαλή δάνεια (…) Το πρόγραμμα Ηρακλής έχει ως στόχο να βοηθήσει τράπεζες να επιτύχουν έναν στόχο που έθεσε η Κομισιόν: σύμφωνα με αυτόν, θα πρέπει να μειώσουν το ποσοστό των κόκκινων δανείων σε 5% ως το τέλος του 2022.»

«Στη διαμάχη για τα αποθέματα φυσικού αερίου που εικάζεται ότι βρίσκονται στον βυθό της Μεσογείου, τα πολεμικά πλοία Τουρκίας και Ελλάδας κινούνταν απειλητικά, οι κυβερνήσεις της Αθήνας και της Άγκυρας είχαν διασταυρώσει τα ξίφη τους και μάλιστα όχι μόνο μεταφορικά. Δυνάμεις όπως οι ΗΠΑ, η Γαλλία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, στέλνοντας πολεμικά πλοία και μαχητικά αεροσκάφη, έριξαν το βάρος τους στο πλευρό της Ελλάδας». Τώρα όμως ο πρόεδρος Ερντογάν εμφανίζεται «κατευναστικός» ενόψει της έναρξης των «διερευνητικών επαφών προσέγγισης».

Το ρεπορτάζ συνοψίζει τα γεγονότα των τελευταίων μηνών που οδήγησαν σε κλιμάκωση της κατάστασης και παρατηρεί: «Τα γειτονικά κράτη κάθε άλλο παρά συμφωνούν στο θέμα των θαλάσσιων συνόρων στην ανατολική Μεσόγειο. Στο βάθος ωστόσο υπάρχει η ανοιχτή αξίωση της Άγκυρας για αναγνώρισή της ως περιφερειακής δύναμης στη Μεσόγειο». Όπως σημειώνει η SZ: «Το ξέσπασμα πιθανολογούμενης ένοπλης σύγκρουσης αποφεύχθηκε το δεύτερο εξάμηνο του περασμένου έτους μέσω διεθνούς διαμεσολάβησης, κυρίως από τη Γερμανία, το ΝΑΤΟ και την ΕΕ».

Ενόψει του νέου γύρου διερευνητικών το ρεπορτάζ εκτιμά ότι «οι πιθανότητες για μια γρήγορη συμφωνία είναι μικρές» και ότι «οι δύο πλευρές ξεκινούν τις διαπραγματεύσεις με ελάχιστες προσδοκίες συμβιβασμού.» Όπως παρατηρεί κλείνοντας το ρεπορτάζ: «Παρά τις επαφές που ξεκινούν τώρα η κατάσταση παραμένει εκρηκτική. Η Αθήνα αγοράζει από τη Γαλλία 18 μοντέρνα μαχητικά αεροσκάφη Ραφάλ και επεκτείνει τη στρατιωτική θητεία από εννέα σε δώδεκα μήνες: οι ένοπλες δυνάμεις της Ελλάδας αποψιλώνονται, ο στρατός ξηράς και το ναυτικό υπολείπονται πολύ των τουρκικών στρατευμάτων, μόνο η αεροπορία θεωρείται ισάξια.

Η Τουρκία επεκτείνει τη βιομηχανία όπλων και εξοπλίζεται βαριά εδώ και χρόνια. Επιπλέον ο τουρκικός στρατός έχει αποκτήσει εμπειρία στη χρήση σύγχρονων όπλων -όπως ντρόουν- στους πρόσφατους πολέμους στη Μέση Ανατολή και τον Καύκασο».

• «Η πολιτική στοχευμένων προκλήσεων στην αναζήτηση πετρελαίου και φυσικού αερίου στη Μεσόγειο, η επιθετική, μιλιταριστική εξωτερική πολιτική από τη βόρεια Αφρική μέχρι τον νότιο Καύκασο και ο τρόπος μεταχείρισης της αντιπολίτευσης στη χώρα του που συχνά ξεπερνά κάθε όριο κράτους δικαίου, προφανώς όλα αυτά ωθούν τον Ερντογάν να αντιληφθεί ότι κάποια στιγμή έρχεται ο λογαριασμός για την πολιτική του τύπου “κανείς δεν μπορεί να τα βάλει μαζί μου”», σχολιάζει ο αρθρογράφος της εφημερίδας.

Ο Γερμανός αρθρογράφος διακρίνει ωστόσο στον Ερντογάν και κάποιον πραγματισμό, που τον έχει οδηγήσει μέχρι τώρα σε ξαφνικές αλλαγές στην πολιτική του. «Υπό αυτήν την έννοια η ρήση του ότι βλέπει την Τουρκία εντός της Ευρώπης θα πρέπει να αντιμετωπιστεί από την μια πλευρά με τον απαιτούμενο σκεπτικισμό. Από την άλλη όμως μέσα από οπορτουνιστικές και αμφιλεγόμενες κινήσεις προκύπτουν συχνά δυνατότητες σε πολιτικό πεδίο. Και σε σχέση με την Τουρκία ο στρατηγικός στόχος θα πρέπει να παραμείνει η παραμονή της χώρας στην Ευρώπη» επισημαίνει η εφημερίδα.

Στο δημοσίευμα της Augsburger Allgemeine, με τίτλο «Τι κρύβεται πίσω από τη νέα αγάπη του Ερντογάν για την Ευρώπη;», ο αρθρογράφος παραθέτει αναλυτικά στοιχεία γύρω από τη συγκρουσιακή πολιτική της χώρας του, τις παράνομες, όπως αποκαλεί η ΕΕ, αξιώσεις της στα παράλια των ελληνικών νησιών, τις συνεχείς παρατάσεις των Navtex για ερευνητικό της πλοίο και διαπιστώνει:

• «Με τη νέα ομολογία του για την Ευρώπη ο Ερντογάν θέλει να αποτρέψει τις κυρώσεις που απειλεί να επιβάλλει η ΕΕ (…) Oι κυρώσεις της Ευρώπης ενδέχεται να δώσουν το οριστικό χτύπημα στην ήδη κλονισμένη τουρκική οικονομία».

Η εφημερίδα Die Welt επισημαίνει ότι ο Ερντογάν έχει «εξάρτηση από τον φόρο επί των ποτών». Σε εποχή κορωνοϊού και άδειων κρατικών ταμείων ο Τούρκος πρόεδρος χρειάζεται τα χρήματα από την φορολόγηση των αλκοολούχων, που απαγορεύονται στην μουσουλμανική Τουρκία, αναφέρει ο αρθρογράφος και συνεχίζει:

• «Σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο του μεγαλύτερου αντιπολιτευόμενου κόμματος, του Ρεπουμπλικανικού, το σχέδιο του προϋπολογισμού προβλέπει για φέτος φορολογικά έσοδα ύψους 17 δισ. τουρκικών λιρών, αλλά αυτό που συμβαίνει είναι παράλογο. Το κράτος έχει μετατραπεί σε “αλκοολικό” που έχει εξάρτηση από τον φόρο επί των ποτών. Ο Ερντογάν προσπαθεί να κάνει την ανάγκη φιλοτιμία, αλλά η στρατηγική του μακροπρόθεσμα δεν αποδίδει. Ενώ οι φόροι επί των ποτών συνεχώς αυξάνονται, μειώνονται οι πωλήσεις. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι Τούρκοι πίνουν γενικά λιγότερο. Ευρισκόμενος σε δίλημμα απέναντι στην πολιτική για το αλκοόλ ο Τούρκος πρόεδρος υποτίμησε την δημιουργικότητα του λαού του, που του αρέσει να πίνει. Αντί να αγοράζει λοιπόν ποτά σε εξωφρενικές τιμές, όλο και περισσότεροι στην Τουρκία παράγουν τη δική τους ρακή».

Είναι, ωστόσο, εντυπωσιακό πως όλα αυτά διατρέχουν τον γερμανικό Τύπο ενώ στην Ελλάδα η Μόρια παραμένει πεδίο κομματικής αντιπαράθεσης, ή, ακόμα χειρότερο, αφορμή για να εκδηλώνονται φασίζοντα αντανακλαστικά από μικρές ομάδες.

Την ώρα που τόσο η σημερινή, όσο και η προηγούμενη κυβέρνηση συμφωνούν πως το προσφυγικό είναι ευρωπαϊκό πρόβλημα, η Γερμανία και άλλες χώρες δεν αναλαμβάνουν την ευθύνη επίλυσής του. Η προτροπή του Γερμανού υπουργού Εξωτερικών Χάϊκο Μάας για κατανομή προσφύγων στις ευρωπαϊκές χώρες έρχεται με μεγάλη καθυστέρηση αλλά ακόμα κι έτσι δεν βρίσκει ουσιαστική ανταπόκριση. Η Ολλανδία δήλωσε πως αναλαμβάνει να φιλοξενήσει περίπου 100 από τα ασυνόδευτα προσφυγόπουλα της Μόριας, η δε Γαλλία…49!

Την ίδια ώρα σχεδόν σύσσωμος ο γερμανικός Τύπος καλεί την κυβέρνηση στο Βερολίνο να υποδεχθεί από 5-12.000 πρόσφυγες της Μόριας.

Αυτό το κλίμα θα μπορούσε να το αξιοποιήσει η ελληνική κυβέρνηση και να παρέμβει δυναμικά στις Βρυξέλλες και το Βερολίνο προς αυτή την κατεύθυνση.

Η ΤΑΖ του Βερολίνου έχει πρωτοσέλιδο θέμα τη Μόρια, το οποίο συνοδεύει από μια μεγάλη φωτογραφία παιδιών που μεταφέρθηκαν και είναι ασφαλή στην ηπειρωτική Ελλάδα. Ο τίτλος είναι «Συνασπισμός των ευτελών» και αναφέρεται στον εξαιρετικά χαμηλό αριθμό προσφύγων που θα δεχθούν άμεσα χώρες της ΕΕ. Μόλις 400 ασυνόδευτα παιδιά από τους 12.000 άστεγους της Μόριας που έχουν ανάγκη. Στη συνέχεια σε σχόλιό της χαρακτηρίζει τον αριθμό «γελοίο» και εξηγεί γιατί παρόλα αυτά η πολιτική Μέρκελ – Μακρόν είναι ορθή: «Εάν ο αριθμός όσων θέλουν να δεχθούν τα κράτη – μέλη της ΕΕ παραμείνει στους 400 τότε δεν θα πρόκειται για τον «συνασπισμό των προθύμων», αλλά στην καλύτερη περίπτωση για τον «συνασπισμό των ευτελών». Όμως η προσέγγιση σε ευρωπαϊκό επίπεδο που ακολουθούν οι Μέρκελ και Μακρόν είναι κατά βάση ορθή: η συμμετοχή όσο το δυνατόν περισσότερων χωρών και το από κοινού καλό παράδειγμα είναι μακροπρόθεσμα πιο ελπιδοφόρο από μια μεμονωμένη εθνική πολιτική – ακόμη και εάν ευτυχώς υπάρχουν πολλοί πολιτικοί και πολίτες στη Γερμανία που ζητούν να έρθουν άμεσα όλοι, και οι 12.000 από τη Μόρια κατευθείαν στη Γερμανία».

Διαφορετική η άποψη της Süddeutsche Zeitung, η οποία αναφερόμενη στην κατανομή ασυνόδευτων ανηλίκων μετά την καταστροφή στη Μόρια σημειώνει: «Η Γαλλία και η Γερμανία θέλουν να πάρουν ασυνόδευτους ανηλίκους που χρειάζονται ένα νέο καταφύγιο μετά την πυρκαγιά στη Μόρια. Άλλες χώρες της ΕΕ πρέπει ακόμη να πεισθούν ώστε να συμμετάσχουν. Θα κατανεμηθούν συνολικά 400 παιδιά και νέοι. Τι θα γίνει με τους υπόλοιπους ανθρώπους, θα δούμε. 400 ασυνόδευτοι ανήλικοι; Συμμετοχή άλλων χωρών της ΕΕ; Ακούγονται γνωστά όλα αυτά. Υπάρχει μια παρόμοια πρωτοβουλία για άρρωστα παιδιά και νέους από ελληνικούς καταυλισμούς προσφύγων από την άνοιξη… Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η γαλλογερμανική πρωτοβουλία είναι ένας ανόητος συμβιβασμός μεταξύ του να μην κάνεις τίποτα και ανθρωπιάς. Στο Βερολίνο είναι ένας συμβιβασμός μεταξύ των υψηλών, μερικές φορές φθηνών προσδοκιών του SPD και αντίστασης από την Χριστιανή Ένωση. Δεν πρέπει να ξεγελιέται κανείς: τα αιτήματα από την CDU και την CSU για την υποδοχή προσφύγων δεν είναι παρά μεμονωμένες φωνές που υπογραμμίζουν μόνο ότι η γνώμη της πλειοψηφίας είναι εντελώς διαφορετική».

Απάνθρωπη πολιτική

H Kölner Stadt Anzeiger επισημαίνει για το ίδιο θέμα: «Η προσφορά της Μέρκελ και του Γάλλου Προέδρου Εμμανουέλ Μακρόν να επιτρέψει την είσοδο 400 ασυνόδευτων ανηλίκων στην ΕΕ μπορεί να είναι μόνο ένα πρώτο βήμα. Πιο κοντά στις δυνατότητες της Γερμανίας είναι ο αριθμός που ανέφεραν 16 βουλευτές της Χριστιανικής Ένωσης: 5000 πρόσφυγες. Θα τα καταφέρουμε. Πράγματι. Φυσικά ολόκληρη η ευρωπαϊκή πολιτική για τους πρόσφυγες που καθρεφτίζεται στη Μόρια θα πρέπει να μεταρρυθμιστεί ριζικά. Ο πυρήνας της μεταρρύθμισης θα πρέπει να είναι προκαθορισμένες ποσοστώσεις αιτούντων άσυλο και για τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ. Αλλά αυτό είναι μια ψευδαίσθηση. Προς το παρόν πρέπει τουλάχιστον να μετριαστούν οι απάνθρωπες συνέπειες μιας απάνθρωπης πολιτικής».

H Frankfurter Allgemeine Zeitung επιγράφει το σχόλιό της «Αυτή είναι η Ευρώπη» και γράφει: «Σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, η μεγάλη πυρκαγιά στη Μόρια δεν παίζει ρόλο στη δημόσια συζήτηση. Είναι αυτές οι χώρες στο ανατολικό τμήμα της ΕΕ που δυσκολεύονται με μια «πολιτική καλωσορίσματος» και που δεν κατακλύζονται από αιτήσεις ασύλου. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρόκειται για μια προφανή απάνθρωπη στάση. Ωστόσο δείχνει την ποικιλομορφία των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπως ακριβώς και τη στάση τους απέναντι στο ζήτημα των προσφύγων. Σε κάθε χώρα, συμπεριλαμβανομένης της Γερμανίας, είναι πολύ διαφορετική. Ωστόσο, οι άνθρωποι που έχουν ανάγκη πρέπει να βοηθηθούν. Από αυτήν την άποψη, είναι σωστό να δεχόμαστε πρώτα τους «ασυνόδευτους ανηλίκους», δηλαδή να βοηθήσουμε τα παιδιά και εκείνους που έχουν περισσότερο ανάγκη. Καμία διαμάχη δεν μπορεί να διεξάγεται στην πλάτη τους».

Με πληροφορίες από την DW

Να πώς περιγράφει η Γερμανίδα δημοσιογράφος τον ισχυρό άνδρα της Τουρκίας:

“Άνδρας της εκλεπτυσμένης διπλωματίας δεν υπήρξε ποτέ ο Ρετζεπ Ταγίπ Ερντογάν. Δημόσιες ομιλίες του καταλήγουν συνήθως σε υβρεολόγιο. Είτε κατά της ΕΕ, είτε κατά της Γερμανίας στη διαμάχη του με τον Γερμανό δημοσιογράφο Ντενίζ Γιουτσέλ, τα τελευταία χρόνια ο Ερντογάν μοιράζει ύβρεις. Κανείς δεν το έβλεπε με καλό μάτι ωστόσο μέχρι τώρα δεν υπήρχε λόγος ανησυχίας. Σήμερα όμως με τη διένεξη με την Ελλάδα πρόκειται για κάτι άλλο. Ο Τούρκος πρόεδρος δεν μένει μόνο στις γνωστές ύβρεις του αλλά απειλεί ανοιχτά με πόλεμο. Ορκίζει τους οπαδούς του να αγωνιστούν κατά των ´φιλάργυρων και ανίκανων´ πρωθυπουργών στο Παρίσι και την Αθήνα. Κάνει λόγο για ´εμάς τους μάρτυρες´, σαν να εκπροσωπούσε 82 εκατομμύρια ετοιμοπόλεμους Τούρκους. Έτσι μοιάζει μια υποψήφια χώρα της ΕΕ;“ διερωτάται η αρθρογράφος.

Αναφερόμενη στην ΕΕ της αποδίδει σημαντικό κομμάτι ευθυνών για τη σταδιακή αποξένωσή της από την Τουρκία, κάνοντας αναφορές, μεταξύ άλλων και σε δηλώσεις ευρωβουλευτών. Μεταξύ αυτών και στην Εζλέμ Ντεμιρέλ, Ευρωβουλευτή του κόμματος “Η Αριστερά”, η οποία ανέφερε τα εξής: “Αυτό που επί χρόνια κάνει η ΕΕ, είναι σκέτη υποκρισία. Ενώ επικρίνει από τη μια τον ρόλο της Τουρκίας στη διένεξη με την Λιβύη, από την άλλη την εξοπλίζει. Αυτό πρέπει να τελειώσει”.

Neue Zürchner Zeitung: «Ο Ερντογάν καταλαβαίνει μόνο τη σκληρή γλώσσα»

Στο κυριακάτικο φύλλο της Neue Zürchner Zeitung, ο αρθρογράφος καλεί την ευρωπαϊκή διπλωματία να χρησιμοποιήσει τη γλώσσα που καταλαβαίνει καλύτερα ο Τούρκος πρόεδρος, τη σκληρή γλώσσα.

“Ο Σαρλ Μισέλ, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, πιέζει για μια μεσογειακή διάσκεψη με θέματα θαλασσίων συνόρων, προσφυγικό και εκμετάλλευση του πιθανολογούμενου υπόγειου πλούτου. Ωστόσο θα ήταν δουλειά των Βρυξελλών να υλοποιήσει επιτέλους τις κυρώσεις που έχουν εξαγγελθεί εδώ και μήνες κατά της Τουρκίας. Μοναδική ελπίδα σε αυτό το θλιβερό τοπίο η Γαλλία. Συμπαραστέκεται στην Ελλάδα με το ναυτικό της διότι όπως όλοι οι αυταρχικοί (ηγέτες) ο Ερντογάν καταλαβαίνει μόνο τη σκληρή γλώσσα”.

Πηγή: DW