Σπύρος Σιδέρης

Νικητές και Χαμένοι των Εκλογών

Σύμφωνα με τα εκλογικά αποτελέσματα, η συντηρητική Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU) με επικεφαλής τον υποψήφιο καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς και το αδελφό κόμμα της Χριστιανοκοινωνικής Ένωσης (CSU) εξασφάλισαν τις περισσότερες ψήφους. Στη δεύτερη θέση βρέθηκε το δεξιό λαϊκιστικό κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD), το οποίο σημείωσε σημαντική άνοδο.

ΤΕΛΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ:

• Χριστιανική Ένωση (CDU/CSU): 28,6% και 208 έδρες,
• Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD): 20,8% και 152 έδρες,
• Σοσιαλδημοκράτες (SPD): 16,4% και 120 έδρες,
• Πράσινοι: 11,6 % και 85 έδρες,
• Αριστερά (Die Linke): 8,8% και 64 έδρες,
• Συμμαχία Σάρα Βάγκενκνεχτ (BSW): 4,97%

Το SPD, με επικεφαλής τον καγκελάριο Όλαφ Σολτς, υπέστη τη μεγαλύτερη απώλεια ψήφων σε σχέση με τις προηγούμενες εκλογές, χάνοντας σχεδόν 9,5% των ψηφοφόρων του. Στη χειρότερη θέση των τελευταίων δεκαετιών βρέθηκε και το FDP, το οποίο φαίνεται να μην ξεπερνά το όριο του 5% για την είσοδό του στο κοινοβούλιο.

Κατανομή Εδρών στο Γερμανικό Κοινοβούλιο

Η Μπούντεσταγκ, το γερμανικό κοινοβούλιο, διαθέτει 630 έδρες, οι οποίες κατανέμονται αναλογικά με τα ποσοστά των κομμάτων. Για να εισέλθει ένα κόμμα στο κοινοβούλιο, πρέπει να συγκεντρώσει τουλάχιστον το 5% των ψήφων, εκτός εάν καταφέρει να εκλέξει τουλάχιστον τρεις υποψηφίους σε μονοεδρικές εκλογικές περιφέρειες.

• Το CDU/CSU με 208 έδρες, δεν του επιτρέπει να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση. Το AfD κατέλαβε τη δεύτερη θέση με 152 έδρες,  ενώ το SPD ακολούθησε στην τρίτη θέση με μόλις 16,3% και 120 έδρες. Οι Πράσινοι κατέγραψαν επίσης απώλειες κερδίζοντας το 11,8% και 85 έδρες. Το FDP με 4,4% και το νέο κόμμα BSW – Για την Λογική και την Δικαιοσύνη με 4,9% μένουν εκτός κοινοβουλίου.

Σενάρια Σχηματισμού Κυβέρνησης

Δεδομένου ότι το CDU/CSU δεν εξασφάλισε την απόλυτη πλειοψηφία των 316 εδρών, απαιτείται ο σχηματισμός κυβερνητικού συνασπισμού. Το κόμμα έχει αποκλείσει κάθε πιθανότητα συνεργασίας με το AfD, το οποίο θεωρεί ακραίο, δημιουργώντας έτσι περιορισμένες επιλογές.

Ένα πιθανό σενάριο είναι ένας «μεγάλος συνασπισμός» με το SPD, αν και η σημαντική πτώση του SPD μπορεί να καταστήσει δύσκολη μια τέτοια συνεργασία. Μια άλλη επιλογή είναι ένας τριμερής συνασπισμός με τους Πράσινους, αν και παραμένει αβέβαιο αν αυτός ο συνδυασμός μπορεί να διασφαλίσει την κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Μετακινήσεις Ψηφοφόρων

• Οι εκλογές κατέγραψαν σημαντικές μετακινήσεις ψηφοφόρων μεταξύ των κομμάτων. Το CDU/CSU κατάφερε να προσελκύσει περίπου 2 εκατομμύρια πρώην ψηφοφόρους του SPD, γεγονός που εξηγεί την ιστορική πτώση των Σοσιαλδημοκρατών. Το Κόμμα της Αριστεράς κέρδισε ψηφοφόρους τόσο από το SPD όσο και από τους Πράσινους, ενώ το AfD ενίσχυσε περαιτέρω τη δυναμική του κυρίως σε ανατολικές περιοχές της Γερμανίας.

Ποιος Θα Είναι ο Επόμενος Καγκελάριος;

Οι Γερμανοί πολίτες δεν εκλέγουν απευθείας τον καγκελάριο, αλλά οι βουλευτές της Μπούντεσταγκ θα ψηφίσουν για τον επόμενο ηγέτη της χώρας. Ο υποψήφιος του CDU/CSU, Φρίντριχ Μερτς, είναι ο επικρατέστερος για την καγκελαρία, εφόσον καταφέρει να σχηματίσει πλειοψηφικό συνασπισμό.

• Η δημοτικότητα του Μερτς δεν έχει αυξηθεί δραματικά, αλλά η αντιδημοτικότητα του Όλαφ Σολτς (SPD) και του αντικαγκελάριου Ρόμπερτ Χάμπεκ (Πράσινοι) έχει διευκολύνει την επικράτηση του CDU/CSU.

Πολιτικές και Κοινωνικές Επιπτώσεις

Η άνοδος του AfD και η κατάρρευση του κυβερνώντος συνασπισμού αντικατοπτρίζουν μια γενικότερη δυσαρέσκεια των πολιτών απέναντι στην προηγούμενη κυβέρνηση. Ζητήματα όπως η οικονομική πολιτική, η μετανάστευση και η ενεργειακή κρίση έχουν επηρεάσει καθοριστικά την εκλογική συμπεριφορά των πολιτών.

• Η επόμενη κυβέρνηση θα κληθεί να αντιμετωπίσει σημαντικές προκλήσεις, όπως η οικονομική σταθερότητα, η ενεργειακή πολιτική και οι ευρωπαϊκές σχέσεις, ενώ θα πρέπει να διαχειριστεί τη ραγδαία άνοδο της ακροδεξιάς.

Οι πρόωρες εκλογές της 23ης Φεβρουαρίου 2025 σηματοδοτούν μια νέα πολιτική πραγματικότητα για τη Γερμανία. Η κυριαρχία του CDU/CSU, η ισχυρή άνοδος του AfD και η μεγάλη πτώση του SPD δημιουργούν ένα ρευστό πολιτικό τοπίο. Η διαδικασία σχηματισμού κυβέρνησης αναμένεται να είναι περίπλοκη, με τις διαπραγματεύσεις να καθορίζουν το μέλλον της χώρας τα επόμενα χρόνια.

Ο Φρίντριχ Μερτς, ο 69χρονος ηγέτης του συντηρητικού κόμματος, θεωρείται ο πιο πιθανός υποψήφιος για να αναλάβει τη θέση του καγκελαρίου της Γερμανίας. Υποσχέθηκε να επιλύσει τις περισσότερες από τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η χώρα μέσα σε τέσσερα χρόνια, μια αποστολή που θεωρείται εξαιρετικά δύσκολη, δεδομένου ότι η Γερμανία είναι η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης και η υποδομή της απαιτεί επείγουσα αναβάθμιση.

Εάν κερδίσουν οι Χριστιανοδημοκράτες (CDU) του Μερτς, θα χρειαστεί να διαμορφώσουν μια συμμαχία με τουλάχιστον ένα άλλο κόμμα, πιθανότατα τους Σοσιαλδημοκράτες του Όλαφ Σολτς, η κυβέρνηση των οποίων κατέρρευσε στα τέλη του περασμένου έτους.

Την παραμονή της ψηφοφορίας, ο Μερτς ήταν ανένδοτος ότι δεν θα υπήρχε συμφωνία με την ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD), η οποία είναι έτοιμη να γίνει η δεύτερη μεγαλύτερη πολιτική δύναμη, μπροστά από την κεντροαριστερά του Σολτς.

Περίπου 59,2 εκατομμύρια Γερμανοί έχουν δικαίωμα ψήφου και ενώ εκατομμύρια έχουν ήδη ψηφίσει με επιστολική ψήφο, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το 20% ήταν αναποφάσιστο πριν από την ημέρα των εκλογών.

Οι σημερινές εκλογές συνιστούν ορόσημο, καθώς η Γερμανία θα πρέπει να λάβει μεγάλες αποφάσεις τόσο στην παγκόσμια σκηνή όσο και στο εσωτερικό.

Ο Μερτς υπόσχεται ισχυρή ηγεσία στην Ευρώπη, αλλά το Βερολίνο βρίσκεται επίσης υπό πίεση να χαλαρώσει τα δημοσιονομικά δεσμά για τον στρατό του.

Ως ο δεύτερος μεγαλύτερος πάροχος στρατιωτικής βοήθειας της Ουκρανίας, η επόμενη νέα κυβέρνηση της Γερμανίας θα αντιμετωπίσει έναν πρόεδρο των ΗΠΑ που έχει καταδικάσει τον πρόεδρο Ζελένσκι ως δικτάτορα και προχώρησε σε διάλυση του ενιαίου μετώπου της Δύσης κατά της Ρωσίας.

Οι Γερμανοί πολιτικοί ηγέτες έχουν επίσης κλονιστεί από τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς ο οποίος συναντήθηκε με την υποψήφια καγκελάριο του AfD, Αλις Βέιντελ, και ζήτησε να σταματήσει το μακροχρόνιο ταμπού της συνομιλίας με την ακροδεξιά.

Θα παραμείνει το τείχος προστασίας (brandmauer);

Στη Γερμανία, αυτό το ταμπού είναι γνωστό ως τείχος προστασίας ή brandmauer.

Ο Μερτς κατηγορήθηκε ότι το έσπασε τον περασμένο μήνα όταν χρησιμοποίησε την υποστήριξή τους στο κοινοβούλιο. Σε αρκετές γερμανικές πόλεις έγιναν διαδηλώσεις κατά της ακροδεξιάς το Σάββατο.

Το AfD είναι ήδη δημοφιλές στα ανατολικά κρατίδια, αλλά αναπτύσσεται ραγδαία και στα δυτικά, προσελκύοντας υποστήριξη από τους νεότερους Γερμανούς μέσω του TikTok. Ένα βίντεο καμπάνιας της Βέιντελ είχε τέσσερα εκατομμύρια προβολές.

Το μήνυμά της είναι απλό: Ψηφίστε AfD, σπάστε το τείχος προστασίας και αλλάξτε τη γερμανική πολιτική.

Το AfD θέλει να φύγει από την ΕΕ, να καταργήσει τα μέτρα για την κλιματική αλλαγή, να κατασκευάσει πυρηνικούς σταθμούς και να επιδιορθώσει τις γραμμές φυσικού αερίου και τις σχέσεις με τη Ρωσία.

Αλλά κυρίως εστιάζει κατά της μετανάστευσης και στην ασφάλεια μετά από πέντε αιματηρές επιθέσεις από τον περασμένο Μάιο, συμπεριλαμβανομένων τριών κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας στο Μαγδεμβούργο, το Ασχάφενμπουργκ και το Μόναχο – και όλες φέρεται να πραγματοποιήθηκαν από μετανάστες.

Μια τελευταία επίθεση σημειώθηκε στο μνημείο του Ολοκαυτώματος του Βερολίνου το βράδυ της Παρασκευής όπου το θύμα επέζησε και η αστυνομία είπε ότι ο δράστης ήταν Σύρος με αντισημιτικά κίνητρα.

Το AfD έχει υιοθετήσει μια άκρως αμφιλεγόμενη πολιτική που ονομάζεται «remigration», την οποία ορίζει ως απέλαση μεταναστών που έχουν διαπράξει εγκλήματα. Αλλά ο όρος μπορεί επίσης να αναφέρεται στις μαζικές απελάσεις μεταναστών και των απογόνων τους.

Το αντιμεταναστευτικό κόμμα έχει ήδη εξασφαλίσει μια βάση σε περιοχές της δυτικής Γερμανίας, ειδικά στην παλιά βιομηχανική καρδιά της κοιλάδας του Ρουρ.

Στις ευρωεκλογές του περασμένου καλοκαιριού κέρδισε σημαντικές ψήφους σε ορισμένες βόρειες περιοχές της πόλης του Ντούισμπουργκ, με 20% στο Marxloh, 25% σε μια γειτονική περιοχή και 30% δίπλα σε αυτήν.

Το Marxloh είναι μια πολυσύχναστη πόλη με μεγάλη κοινότητα μεταναστών, γνωστή για τα καταστήματα της που πωλούν τουρκικά ρούχα μόδας για νύφες.

Το AfD δεν είναι γνωστό για τις κοινωνικές του πολιτικές, αλλά το μήνυμά του για την ασφάλεια περιορίζεται, και αυτή η κοινωνική ομάδα δεν βλέπει το αντιμεταναστευτικό κόμμα ως ακραίο.

Στα ανατολικά, στις αγροτικές περιοχές το AfD τα καταφέρνει καλύτερα, αλλά στα δυτικά αναπτύσσεται σε πόλεις που έχουν χάσει τη βιομηχανική τους βάση, λέει ο καθηγητής Conrad Ziller του Πανεπιστημίου του Duisburg-Essen.

“Οι φωνές των ανθρώπων υπέρ του AfD έχουν γίνει τόσο δυνατές, οπότε αν βρίσκεστε στην αίθουσα αναμονής ενός γιατρού, είναι πολύ συνηθισμένο να ακούτε ανθρώπους να συζητούν και να θυμώνουν για τους κατεστημένους πολιτικούς και την κυβέρνηση”.

Η μετανάστευση είναι το πιο συνηθισμένο ζήτημα και πιστεύει ότι η Βάιντελ το εκμεταλλεύτηκε με το να εμφανίζεται διαρκώς σε όλες τις τηλεοπτικές συζητήσεις. Συχνά, όταν η συζήτηση αφορούσε την οικονομία, την κοινωνική δικαιοσύνη ή την ανισότητα, ο καθηγητής Τσίλερ είπε ότι «το AfD απέφευγε να πάρει θέση και υποστήριζε ότι το κύριο πρόβλημα δεν είναι τα οικονομικά, είναι η μετανάστευση και η κυβέρνηση δεν έκανε καλή δουλειά».

Αν και οι δημοσκοπήσεις συγκλίνουν σχετικά με το ποιος έχει το προβάδισμα, ορισμένα από τα κόμματα ενδέχεται να μην ξεπεράσουν το όριο του 5% και να μην καταφέρουν να εισέλθουν στο κοινοβούλιο.

Όσο λιγότερα κόμματα μπουν στην Bundestag των 630 εδρών, τόσο πιο απλό θα είναι να σχηματιστεί συνασπισμός με πλειοψηφία.

Οι φιλελεύθεροι, το Ελεύθερο Δημοκρατικό Κόμμα (FDP), ήταν στην απερχόμενη κυβέρνηση, αλλά κινδυνεύουν να υποστούν σοβαρή φθορά την Κυριακή μαζί με το αριστερό λαϊκιστικό κόμμα BSW. To τελευταίο ωστόσο, έχει δει μια δημοσκοπική ανάκαμψη τις τελευταίες ημέρες και οι δημοσκόποι εκτιμούν ότι θα γίνει το πέμπτο μεγαλύτερο κόμμα μετά τους Πράσινους.