Το ανώτατο δικαστήριο κατά της διαφθοράς της Ουκρανίας αποφάσισε την Πέμπτη την προφυλάκιση του πρώην συμβούλου του Προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι για δύο μήνες σε κέντρο προσωρινής κράτησης, ορίζοντας εγγύηση ύψους 3 εκατομμυρίων δολαρίων.

Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, οι ουκρανικές αρχές απήγγειλαν κατηγορίες για διαφθορά στον Γέρμακ. Ο ίδιος — ο οποίος, μέχρι τη θεαματική του πτώση τον Νοέμβριο του περασμένου έτους, θεωρούνταν το δεύτερο πιο ισχυρό πρόσωπο στην Ουκρανία — αρνήθηκε κατηγορηματικά όλες τις κατηγορίες στο δικαστήριο.

«Δεν διαθέτω τέτοια ποσά. Τώρα ο δικηγόρος μου θα συνεργαστεί με φίλους μου για βοήθεια [στη συγκέντρωση της εγγύησης]», δήλωσε ο Γέρμακ σε Ουκρανούς δημοσιογράφους μετά την ανακοίνωση της απόφασης την Πέμπτη.

«Πιστεύω ότι ο συνήγορός μου, η ομάδα των δικηγόρων, θα ασκήσει έφεση. Δεν έχω τίποτα να κρύψω, θα συνεχίσω να αγωνίζομαι και θα παραμείνω στην Ουκρανία», πρόσθεσε.

Στον ρόλο του ως ισχυρός επικεφαλής του γραφείου του Ζελένσκι, ο Γέρμακ συνέβαλε στη διαμόρφωση της διπλωματίας της Ουκρανίας σε καιρό πολέμου και σπάνια απουσίαζε από κρίσιμες συναντήσεις υψηλού επιπέδου με παγκόσμιους ηγέτες, σε συνόδους από την Ουάσιγκτον έως τις Βρυξέλλες.

Το Εθνικό Γραφείο Καταπολέμησης της Διαφθοράς της Ουκρανίας και η Εισαγγελία κατά της Διαφθοράς απήγγειλαν κατηγορίες διαφθοράς στον Γέρμακ νωρίτερα αυτή την εβδομάδα. Οι ερευνητές δήλωσαν ότι ήταν μέλος οργανωμένης εγκληματικής ομάδας, εμπλεκόμενος στο ξέπλυμα 10,4 εκατομμυρίων δολαρίων μέσω ενός πολυτελούς κατασκευαστικού έργου κοντά στο Κίεβο.

Οι Αρχές δεν κατονόμασαν τον Γέρμακ, αλλά ανέφεραν ότι οι τελευταίες κατηγορίες σχετίζονται με τη λεγόμενη επιχείρηση «Midas», ένα σκάνδαλο διαφθοράς ύψους 100 εκατομμυρίων δολαρίων στην κρατική ενεργειακή εταιρεία της Ουκρανίας, που προκάλεσε σοβαρό πλήγμα στον στενό κύκλο του Ζελένσκι.

Η έρευνα έχει αγγίξει και άλλους συνεργάτες του Ζελένσκι — τον επιχειρηματία Τιμούρ Μίντιτς και τον Ολέξι Τσερνισόφ, πρώην αντιπρόεδρο της κυβέρνησης της Ουκρανίας. Και οι δύο κατηγορήθηκαν επίσης για διαφθορά, αλλά αρνήθηκαν τις κατηγορίες πέρυσι. Ο Μίντιτς διέφυγε στο Ισραήλ μία ημέρα πριν από τη σύλληψή του. Καθώς η έρευνα διογκωνόταν, ο Ζελένσκι απέλυσε τον Γέρμακ, τον επί χρόνια φίλο και συνεργάτη του, την ίδια ημέρα που οι αρχές κατά της διαφθοράς ερεύνησαν το γραφείο του συμβούλου. Σύμφωνα με το NABU, τα μέλη της φερόμενης εγκληματικής ομάδας ξέπλεναν κρατικά κεφάλαια, μεταξύ άλλων από την Energoatom, μέσω επενδύσεων σε πολυτελή ακίνητα.

Εάν ο Γέρμακ καταβάλει την εγγύηση, θα πρέπει να εμφανίζεται τακτικά για ανάκριση στο NABU, να ενημερώνει τους ερευνητές για την τοποθεσία του, να μην εγκαταλείπει το Κίεβο χωρίς άδεια, να παραδώσει τα διαβατήριά του στις αρχές και να φορά ηλεκτρονικό βραχιόλι, αποφάσισε το δικαστήριο την Πέμπτη.

Το γραφείο του Ζελένσκι δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι δεν θα προβεί σε σχόλια σχετικά με τη δίκη του Γέρμακ, καθώς η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.

Σπύρος Σιδέρης

Η εικόνα της «αναμονής» μπορεί να μοιάζει με απλή διστακτικότητα, όμως, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, πρόκειται για κάτι πολύ βαθύτερο: έναν αγώνα για την επαναχάραξη ολόκληρης της αρχιτεκτονικής εξουσίας στην Ουκρανία.

Το κενό του Γερμάκ και ο φόβος της «τοξικής θέσης»

Η απομάκρυνση του Αντρίι Γερμάκ από το Προεδρικό Γραφείο δεν άφησε απλώς μια κενή θέση∙ άφησε ένα κενό ισχύος. Ο Γερμάκ υπήρξε για χρόνια ο άνθρωπος που συγκέντρωνε στα χέρια του τις πιο κρίσιμες αρμοδιότητες – από τις διαπραγματεύσεις με ξένους ηγέτες μέχρι την εποπτεία των υπηρεσιών ασφαλείας. Η πτώση του, αποτέλεσμα της υπόθεσης Μίντιτς, άγγιξε ευθέως την αξιοπιστία του προεδρικού συστήματος που είχε οικοδομήσει ο Ζελένσκι.

Και τώρα κανείς δεν φαίνεται να βιάζεται να καθίσει σε αυτή την καρέκλα. Όπως σχολιάζουν πολιτικοί αναλυτές στο Κίεβο, η θέση θεωρείται πλέον «τοξική», ένα αξίωμα που μπορεί να εκτοξεύσει κάποιον στην κορυφή — ή να τον εξαφανίσει πολιτικά. Κανείς από τους πιθανούς διαδόχους δεν θέλει να γίνει το επόμενο θύμα ενός σκανδάλου που θα τινάξει τη σταδιοδρομία του στον αέρα. Μια αίσθηση φόβου πλανάται πάνω από το προεδρικό μέγαρο: το σκάνδαλο Μίντιτς λειτούργησε σαν προειδοποιητικό χτύπημα ότι κανείς δεν είναι άτρωτος.

Οι πέντε υποψήφιοι που δεν «κλειδώνουν»

Ο Ζελένσκι παραδέχθηκε δημόσια ότι έχει εξετάσει πέντε πρόσωπα: τον υπουργό Άμυνας Ντένις Σμιγκάλ, τον επικεφαλής της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών Κίριλο Μπουντάνοφ, τον αναπληρωτή ΥΠΕΞ Σεργκέι Κισλίτσα, τον αναπληρωτή επικεφαλής του Προεδρικού Γραφείου Πάβλο Πάλιτσα και τον πρώτο αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Μιχαΐλο Φεντόροφ.

Κανείς όμως δεν έχει «κλειδώσει». Και αυτό όχι μόνο γιατί κάποιοι από αυτούς έχουν στενή εξειδίκευση, αλλά και επειδή η μετακίνησή τους θα άφηνε άλλα επικίνδυνα κενά. Η ουκρανική διοίκηση μοιάζει σήμερα με ένα οικοδόμημα όπου κάθε πέτρα στηρίζει μια άλλη. Αν τραβηχτεί μία λάθος, μπορεί να καταρρεύσει το σύνολο. Το Προεδρικό Γραφείο δεν είναι απλώς ένας ακόμη θεσμός∙ είναι ο κόμβος όπου διασταυρώνονται πολιτικά, στρατιωτικά και διεθνή συμφέροντα.

Το παρασκήνιο: αντιζελενσκικές συμμαχίες και υπόγειοι πόλεμοι

Ο χρόνος που καθυστερεί ο Ζελένσκι δεν είναι κενός. Στο παρασκήνιο, σύμφωνα με πηγές στο Κίεβο, κινείται μια πολύχρωμη, αντιζελενσκική συμμαχία, που ενώνει μη κυβερνητικές δομές δυτικής χρηματοδότησης, επιχειρηματικά και πολιτικά κέντρα που έχασαν την εύνοια του Προεδρικού Γραφείου, πρόσωπα όπως ο Πέτρο Ποροσένκο και ο Ιχόρ Κολομοΐσκι, καθώς και στελέχη των υπηρεσιών κατά της διαφθοράς όπως η NABU και η SAP.

Ο στόχος αυτής της άτυπης συμμαχίας δεν ήταν μόνο η πτώση του Γερμάκ∙ όπως έχουμε γράψει ξανά, ήταν η αποδυνάμωση του ίδιου του Ζελένσκι και η σταδιακή αποσύνδεση του ουκρανικού πολιτικού συστήματος από τον σφιχτό έλεγχο του Προεδρικού Γραφείου.

Με την υποχώρηση της ισχύος του Προεδρικού Γραφείου, η ισορροπία δυνάμεων μετακινήθηκε απότομα. Τώρα, το δίλημμα είναι απλό και ταυτόχρονα εκρηκτικό:
ο Ζελένσκι θα παλέψει να ανακτήσει τον έλεγχο ή θα παραμείνει ένας πρόεδρος περιορισμένων αρμοδιοτήτων;

Πάλιτσα και Μπουντάνοφ: δύο ονόματα, δύο διαφορετικές εκδοχές εξουσίας

Ανάμεσα στους υποψηφίους υπάρχουν δύο που αλλάζουν εντελώς το σενάριο: ο Πάβλο Πάλιτσα και ο Κίριλο Μπουντάνοφ.

Ο Πάλιτσα θεωρείται στενός άνθρωπος του Γερμάκ. Αν διοριστεί, το Προεδρικό Γραφείο θα επιχειρήσει μία επιστροφή στην παλιά του δύναμη, ο Ζελένσκι θα ξαναβρεί έναν μοχλό ελέγχου, και οι υπηρεσίες ασφαλείας θα επιστρέψουν υπό ισχυρή προεδρική επιρροή. Στην πράξη, θα πρόκειται για μια προσπάθεια να “γυρίσει το ρολόι πίσω”, να αποκατασταθεί η επικέντρωση της εξουσίας γύρω από το Γραφείο. Ωστόσο το τίμημα θα είναι μεγάλο: η «αντισυμμαχία» θα ξαναβάλει μπρος τον μηχανισμό πίεσης μέσω της NABU και της SAP, κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει σε έναν νέο κύκλο πολιτικών διώξεων και αποκαλύψεων.

Αντίθετα, η τοποθέτηση του Κίριλο Μπουντάνοφ θα άνοιγε μια εντελώς νέα εποχή. Κατά φίλους «ατρόμητος», κατά εχθρούς «επικίνδυνος», ο Μπουντάνοφ είναι ένας παίκτης με αυτόνομη ισχύ, διεθνή δικτύωση και προσωπική δημοφιλία που, σε κάποιες μετρήσεις, ξεπερνά εκείνη του Ζελένσκι. Αν μπει επικεφαλής του Προεδρικού Γραφείου, ο μηχανισμός εξουσίας θα ανασυγκροτηθεί γύρω από εκείνον, η σκληρή γραμμή θα επιστρέψει και ο Ζελένσκι μπορεί να δει τον εαυτό του να υποβαθμίζεται σε ένα είδος «πολιτικού διακοσμητικού στοιχείου».

Θα δεχθεί ο πρόεδρος να ορίσει έναν πιθανό διάδοχό του στο κέντρο του συστήματος; Πολύ δύσκολα. Κι αυτό εξηγεί γιατί το όνομα του Μπουντάνοφ κινείται στο όριο μεταξύ πραγματικής επιλογής και πολιτικού φόβητρου.

Ο Ζελένσκι μεταξύ φόβου και φιλοδοξίας

Ο Ζελένσκι βρίσκεται στο πιο περίπλοκο σταυροδρόμι της καριέρας του. Μπροστά του έχει δύο επιλογές:

Να αποδεχθεί ότι το προεδρικό υπερσύστημα που έχτισε έχει τελειώσει, αφήνοντας το κοινοβούλιο και την κυβέρνηση να διαχειριστούν την εσωτερική πολιτική, ενώ ο ίδιος επικεντρώνεται στη διπλωματία και στον πόλεμο. Ή να επιχειρήσει επιστροφή ισχύος, διορίζοντας έναν άνθρωπο που μπορεί να επαναφέρει τον έλεγχο – αλλά με τεράστιο ρίσκο, καθώς οποιαδήποτε λάθος κίνηση μπορεί να πυροδοτήσει νέα σύγκρουση με τα κέντρα κατά της διαφθοράς και τους διεθνείς παίκτες.

Και σε αυτό ακριβώς το δίλημμα κρύβεται η αιτία της καθυστέρησης:
όποιος καθίσει στην καρέκλα του Γερμάκ θα καθορίσει το μέλλον του ίδιου του Ζελένσκι.

Η «σιωπηλή» Βερχόβνα Ράντα και η πραγματική απειλή

Παρά την επίφαση ηρεμίας, στο κοινοβούλιο βράζουν υπόγειες διεργασίες. Χωρίς τον έλεγχο που εξασφάλιζε ο Γερμάκ μέσω των υπηρεσιών ασφαλείας, η πειθαρχία της κυβερνητικής παράταξης χαλαρώνει. Οι βουλευτές αρχίζουν να αποκτούν μεγαλύτερη αυτονομία, οι εσωτερικές «ομάδες επιρροής» δυναμώνουν και η σταθερότητα της κυβερνητικής πλειοψηφίας γίνεται ευάλωτη.

Αν ο Ζελένσκι δεν κλείσει σύντομα την τρύπα εξουσίας στο Προεδρικό Γραφείο, η Βερχόβνα Ράντα (Βουλή) μπορεί να μετατραπεί σε πεδίο ανοιχτής αναμέτρησης, που θα δυσκολέψει ακόμη περισσότερο τις αποφάσεις της εκτελεστικής εξουσίας. Η καθυστέρηση στο διορισμό επικεφαλής δεν είναι απλώς «θεσμική εκκρεμότητα»∙ είναι το κλειδί για το αν η πλειοψηφία θα παραμείνει ελεγχόμενη ή θα γίνει απρόβλεπτη.

Το βλέμμα στις ΗΠΑ και η αγωνία της επόμενης μέρας

Η Ουκρανία βρίσκεται εν αναμονή και των κινήσεων του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος πιέζει για τερματισμό του πολέμου. Αν ο Τραμπ παραμείνει στους σκληρούς του όρους και ο Ζελένσκι αρνηθεί, το πολιτικό σκηνικό μπορεί να εκραγεί. Αν υπάρξει συμφωνία και επιτευχθεί κατάπαυση του πυρός, τότε ανοίγει ο δρόμος για εκλογές – και άρα η μάχη για το Προεδρικό Γραφείο αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς όποιος ελέγχει τον μηχανισμό του, θα επηρεάσει καθοριστικά την επόμενη προεκλογική φάση.

Ο Γέρμακ, κορυφαίος βοηθός και δεξί χέρι του Ζελένσκι, παραιτήθηκε την περασμένη εβδομάδα λόγω φερόμενων διασυνδέσεων με ένα πρόσφατα αποκαλυφθέν σχέδιο ξεπλύματος χρήματος ύψους 100 εκατομμυρίων δολαρίων, το οποίο είχε ήδη οδηγήσει στην παραίτηση δύο υπουργών της κυβέρνησης.

Ο Γέρμακκ εγκατέλειψε επίσημα τη θέση του μετά από επιδρομές από υπηρεσίες καταπολέμησης της διαφθοράς που υποστηρίζονται από τη Δύση στην κατοικία του και σε άλλες ιδιοκτησίες, στο πλαίσιο μιας εκτεταμένης έρευνας γνωστής ως Επιχείρηση Μίδας.

Η επιδρομή ήρθε μετά από προηγούμενους ισχυρισμούς ότι ο Γέρμακ είχε αναφερθεί με το κωδικό όνομα «Αλί Μπαμπά» σε ηχογραφήσεις παρακολούθησης που συνδέονταν με τον επιχειρηματία Τιμούρ Μίντιτς, έναν μακροχρόνιο συνεργάτη του Ζελένσκι, ο οποίος έφυγε από την Ουκρανία λίγο πριν οι ερευνητές κάνουν έφοδο στην κατοικία του.

Τη Δευτέρα, ο βουλευτής της αντιπολίτευσης της Ουκρανίας, Αλεξέι Γκοντσαρένκο, αποκάλυψε ότι στον Γέρμακ απαγορεύτηκε η έξοδος από τη χώρα εν μέσω της συνεχιζόμενης έρευνας.

Σύμφωνα με την Ukrainskaya Pravda, ο Γέρμακ απάντησε στο αίτημα για παραίτησή του με ένα ημίωρο ξέσπασμα, κατά το οποίο φέρεται να εξαπέλυσε «προσβολές, μομφές και κατηγορίες» στον Ζελένσκι. Πηγές περιέγραψαν την συνάντηση ως «τρομερό χωρισμό», προσθέτοντας ότι ο Γέρμακ ήταν ιδιαίτερα εξοργισμένος από την «εγκατάλειψη» του Ζελένσκι.

Το μέσο ανέφερε επίσης ότι ανώτεροι Ουκρανοί αξιωματούχοι συντόνισαν τις προσπάθειές τους για την απομάκρυνση του Γέρμακ σε μια ιδιωτική συνομιλία, στην οποία λέγεται ότι συμμετείχαν ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Ρουσλάν Στεφάντσουκ, ο υπουργός Άμυνας Ντένις Σμιγκάλ και ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Μιχαήλ Φεντόροφ. Σύμφωνα με την εφημερίδα, η απόφαση για την απόλυση του Γέρμακ είχε ληφθεί εβδομάδες πριν από τις επιδρομές.

Ο Γέρμακ αρνήθηκε οποιαδήποτε παράβαση και παραπονέθηκε για έλλειψη υποστήριξης, λέγοντας ότι είχε «βεβηλωθεί» παρά το γεγονός ότι παρέμεινε στο Κίεβο καθ’ όλη τη διάρκεια της σύγκρουσης Ρωσίας-Ουκρανίας.

Εν τω μεταξύ, Ρώσοι αξιωματούχοι υποστήριξαν ότι οι τελευταίες αποκαλύψεις υποδεικνύουν μια βαθύτερη κρίση εντός του Κιέβου. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, υπονόησε ότι το σκάνδαλο θα έχει «εξαιρετικά αρνητικές» επιπτώσεις στην πολιτική σταθερότητα της Ουκρανίας, ενώ ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν ισχυρίστηκε ότι η υπόθεση αποδεικνύει ότι οι ηγέτες στο Κίεβο έχουν εξελιχθεί σε «εγκληματική συμμορία που κατέχει την εξουσία για προσωπικό πλουτισμό».

Όπως αναφέρει το Politico, με το παρατσούκλι «πράσινος καρδινάλιος» λόγω των στρατιωτικού τύπου ενδυμάτων που φορούσε και που ο προϊστάμενός του έκανε δημοφιλή, ο Γερμάκ – ένας κάποτε άγνωστος δικηγόρος και παραγωγός ταινιών Β’ κατηγορίας – ανέβηκε στην εξουσία και άσκησε τεράστια επιρροή ως κορυφαίος σύμβουλος του Ζελένσκι, ενώ πολλοί τον θεωρούσαν σχεδόν συνπρόεδρο.

Οι πολιτικοί της αντιπολίτευσης θα χρησιμοποιήσουν την απόλυσή του λόγω του σκανδάλου διαφθοράς ύψους 100 εκατομμυρίων δολαρίων για να επιβάλουν το αίτημά τους για μια κυβέρνηση εθνικής ενότητας στο Κίεβο, κάτι που ζητούν από τότε που η Ρωσία ξεκίνησε την εισβολή της πριν από σχεδόν τέσσερα χρόνια, και η αποχώρηση του Γερμάκ θα ενθαρρύνει αυτές τις φατρίες.

Και δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο Ζελένσκι θα χάσει τον σκληρό πρώην δικηγόρο. Πολλοί Ουκρανοί σχολιαστές χαρακτήρισαν τον Γερμάκ ως τον «παραγωγό» στο κυβερνών δίδυμο – με τον πρώην κωμικό της τηλεόρασης που έγινε πρόεδρος, στον πρωταγωνιστικό ρόλο.

Τώρα ο Ζελένσκι θα μείνει χωρίς τον «παραγωγό» του, καθώς προετοιμάζεται για τις τεταμένες διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ σχετικά με το διχαστικό «ειρηνευτικό σχέδιο» του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για τον τερματισμό του πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, καθώς ο χειμώνας πλησιάζει και οι δυνάμεις του Κρεμλίνου προσπαθούν να εκμεταλλευτούν το πλεονέκτημά τους στα πεδία μάχης του Ντονμπάς. 

«Δεν πίστευα ότι ήταν δυνατόν να φύγει ποτέ»

Ωστόσο, ο Γερμάκ δεν θα λείψει σε πολλούς. Η μονοπώληση της εξουσίας από τον ίδιο είχε προκαλέσει αυξανόμενη κριτική και απογοήτευση, τόσο εντός της Ουκρανίας όσο και από τους δυτικούς συμμάχους. Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι οι πολιτικοί της ουκρανικής αντιπολίτευσης και οι πρώην αξιωματούχοι που είχαν έρθει σε σύγκρουση με τον Γερμάκ υποδέχτηκαν με χαρά την είδηση της αποχώρησής του, εκφράζοντας την ελπίδα ότι αυτό θα σηματοδοτήσει μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο διακυβέρνησης του Ζελένσκι και μια στροφή μακριά από τον αυστηρά ελεγχόμενο τρόπο διακυβέρνησής του.

«Δεν πίστευα ότι ήταν δυνατόν να φύγει ποτέ», είπε ένας πρώην ανώτερος Ουκρανός αξιωματούχος, ο οποίος ζήτησε να μην κατονομαστεί, ώστε «να μην θεωρηθεί ότι χορεύει στον τάφο του Γερμάκ».

Οι επικριτές του Γερμάκ είχαν επίσης επισημάνει τις κινήσεις του Ζελένσκι το καλοκαίρι για τον περιορισμό της ανεξαρτησίας των αντιδιαφθορικών αρχών της Ουκρανίας, ένα βήμα που αρχικά ενέτεινε τους φόβους ότι η κυβέρνηση σφίγγει τον έλεγχο της επί των θεσμών που έχουν ως σκοπό τον έλεγχο της προεδρικής εξουσίας.

Για την βουλευτή της αντιπολίτευσης Λέσια Βασιλένκο, η αποχώρηση του Γερμάκ «δείχνει ότι δεν υπάρχει καμία ανοχή στη διαφθορά και ότι ο πρόεδρος ακούει τις ανησυχίες του λαού». Άλλοι είπαν ότι η αποχώρησή του είναι μια ανάσα «φρέσκου αέρα».  Ωστόσο, ορισμένοι βουλευτές της αντιπολίτευσης αμφισβήτησαν αν ο Ζελένσκι θα εκμεταλλευτεί την ευκαιρία για να ακολουθήσει μια πιο περιεκτική πολιτική.

«Ο τρόπος διακυβέρνησης πρέπει να επιστρέψει στο Σύνταγμα»

Η πρώην αναπληρωτής πρωθυπουργός Ιβάννα Κλιμπούς–Τσιντσάντζε δήλωσε στο Politico ότι παραμένει αβέβαιη αν η εξέλιξη αυτή θα αλλάξει τον τρόπο διακυβέρνησης του Ζελένσκι. «Αυτό ακριβώς είναι το ερώτημα. Ο τρόπος διακυβέρνησης πρέπει να επιστρέψει στο σύνταγμα. Το κοινοβούλιο πρέπει να ανακτήσει την εξουσία του», είπε.

«Αυτό σημαίνει ότι ο πρόεδρος πρέπει να συμφωνήσει να μιλήσει με όλες τις παρατάξεις, πρέπει να επανεξετάσουμε τις σχέσεις στο κοινοβούλιο και να σχηματίσουμε μια πραγματική κυβέρνηση εθνικής ενότητας, η οποία θα είναι υπόλογη στο κοινοβούλιο και όχι στο προεδρικό γραφείο», πρόσθεσε.

Η Ουκρανή δημοσιογράφος και πρώην σύμβουλος του Ζελένσκι, Ιούλια Μέντελ, που έγινε κριτής του, δήλωσε στο POLITICO ότι η παραίτηση του Γερμάκ ήταν «μια απελπισμένη αντίδραση σε αφόρητη πίεση».

«Ο Ζελένσκι δεν έχει έτοιμο πραγματικό αντικαταστάτη, επειδή ποτέ δεν πίστευε ότι τα πράγματα θα έφταναν μέχρι εδώ. Αλλά η ένταση έγινε τόσο έντονη που κατέληξε στην απλούστερη επιλογή: αυτός ή ο Γερμάκ. Και ο Ζελένσκι επέλεξε τον εαυτό του», πρόσθεσε. Ωστόσο, η Μέντελ έχει κάποιες αμφιβολίες ότι τα πράγματα θα αλλάξουν πραγματικά πολύ.

«Στο Κίεβο λαμβάνουν χώρα γεγονότα που αντανακλούν μια βαθιά πολιτική κρίση που προκλήθηκε από σκάνδαλα διαφθοράς», μετέδωσε το πρακτορείο ειδήσεων TASS, επικαλούμενο τα λόγια του Πεσκόφ στους δημοσιογράφους.

«Δεν νομίζω ότι αυτή τη στιγμή χρειάζεται κάποιος να δώσει απάντηση στο ερώτημα για το τι θα οδηγήσει τελικά αυτό», πρόσθεσε.

Ο Ουκρανός πρόεδρος δήλωσε ότι η Ρωσία επιδιώκει να οδηγήσει την Ουκρανία σε λάθη, υπογραμμίζοντας ότι η χώρα «δεν έχει κανένα δικαίωμα να χάσει την ενότητά της».

Την ίδια στιγμή, επιβεβαίωσε πως οι συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες θα πραγματοποιηθούν στο άμεσο μέλλον, ενόψει της κλιμάκωσης γύρω από το ειρηνευτικό σχέδιο που βρίσκεται σε διαπραγμάτευση.

Η καρατόμηση του Γερμάκ, του πλέον στενού συνεργάτη του προέδρου επί πέντε χρόνια και κεντρικού διαπραγματευτή σε επαφές με την Ουάσιγκτον, συμπίπτει με την έντονη συζήτηση για τον ρόλο του στο κυβερνητικό σύστημα και την πολιτική ισχύ που είχε συγκεντρώσει.

Η εξέλιξη έρχεται ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η μεγαλύτερη υπόθεση διαφθοράς της θητείας Ζελένσκι, με ανώτατους αξιωματούχους και συνεργάτες του προέδρου να εμπλέκονται σε σκάνδαλο υπεξαίρεσης άνω των 100 εκατ. δολαρίων στον ενεργειακό τομέα.

Το Εθνικό Γραφείο Καταπολέμησης της Διαφθοράς (NABU) επιβεβαίωσε ότι οι έρευνες στην κατοικία του Γερμάκ είχαν εγκριθεί από τις αρμόδιες εισαγγελικές αρχές, ενώ στη διαδικασία συμμετείχε και η Ειδική Εισαγγελία κατά της Διαφθοράς (SAPO).

Ο ίδιος ο Γερμάκ ανέφερε μέσω κοινωνικών δικτύων ότι «διεξάγονται διαδικαστικές ενέργειες στο σπίτι μου» και ότι οι αρχές έχουν πλήρη πρόσβαση, με τους δικηγόρους του παρόντες.

«Από την πλευρά μου υπάρχει πλήρης συνεργασία», δήλωσε, χωρίς να κατονομάζεται ως ύποπτος.

Σε συνέντευξή του στο POLITICO, ο Ευρωπαίος Επίτροπος Δικαιοσύνης, Μάικλ ΜακΓκράθ, δήλωσε ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν θα υποστηρίξουν μια υποψήφια χώρα όπως η Ουκρανία να ενταχθεί στο μπλοκ των 27 μελών, εκτός εάν μπορεί να αποδείξει ότι διαθέτει ένα αποτελεσματικό σύστημα για την εξάλειψη του εγκλήματος στην κορυφή της κοινωνίας.

Ενώ η διαδικασία μεταρρυθμίσεων στην Ουκρανία είναι «ένα ταξίδι», ο ΜακΓκράθ δήλωσε ότι πιστεύει ότι το Κίεβο καταβάλλει «τις καλύτερες δυνατές προσπάθειες» για την αντιμετώπιση της διαφθοράς, προσθέτοντας ότι βρίσκεται σε τακτική επαφή με τις αρχές σχετικά με τις εξελίξεις.

Μιλούσε απαντώντας σε ερωτήσεις σχετικά με ένα φερόμενο σχέδιο για την κλοπή περίπου 100 εκατομμυρίων δολαρίων από τον ενεργειακό τομέα της Ουκρανίας, καθώς η έρευνα διευρύνεται ώστε να συμπεριλάβει ανώτερα στελέχη που πρόσκεινται στον Ζελένσκι και στην κυβέρνησή του.

«Πρέπει να υπάρχει, σε κάθε υποψήφια χώρα, ένα ισχυρό σύστημα για την αντιμετώπιση φερόμενων υποθέσεων διαφθοράς υψηλού επιπέδου», δήλωσε ο McGrath. «Πρέπει να έχετε ένα ισχυρό σύστημα για έρευνες και, τελικά, για διώξεις και καταδίκες, και η επίδειξη ιστορικού αποτελεσματικότητας σε αυτόν τον τομέα είναι κάτι που απαιτούμε από όλα τα κράτη μέλη μας, και σίγουρα από εκείνα που επιθυμούν να ενταχθούν στην Ευρωπαϊκή Ένωση».

Αφού ο ΜακΓκράθ έκανε τα σχόλιά του, ερευνητές κατά της διαφθοράς πραγματοποίησαν έφοδο στις εγκαταστάσεις του πιο ισχυρού συμβούλου του Ζελένσκι , Αντρέι Γερμάκ, στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης έρευνάς τους.

Η έρευνα έρχεται σε μια εξαιρετικά ευαίσθητη στιγμή για την Ουκρανία, με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να πιέζει τον Ζελένσκι να αποδεχτεί μια ειρηνευτική συμφωνία που θα μπορούσε να τον υποχρεώσει να παραχωρήσει γη στη Ρωσία.

Η Ουκρανία βρίσκεται στη διαδικασία υποβολής αίτησης ένταξης στην ΕΕ, αν και η αντίθεση της Ουγγαρίας έχει καθυστερήσει την πρόοδο. Ο ΜακΓκράθ δήλωσε ότι «το ίδιο πρότυπο ισχύει για όλες τις υποψήφιες χώρες», προσθέτοντας ότι «οι μεταρρυθμίσεις στο κράτος δικαίου και στη δικαιοσύνη βρίσκονται στο επίκεντρο της διαδικασίας ένταξης».

«Έχουμε μια πολύ ανοιχτή και ειλικρινή σχέση με τις ουκρανικές αρχές σχετικά με το ποιες είναι αυτές οι απαιτήσεις», είπε. Αυτά τα πρότυπα κράτους δικαίου πρέπει να πληρούνται από όλες τις χώρες που εντάσσονται στην ΕΕ, είπε. «Εάν δεν το κάνουν, τότε δεν θα λάβετε υποστήριξη από τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης για να προχωρήσετε στην ενταξιακή πορεία».

Ερωτηθείς αν η Ουκρανία κάνει αρκετά, απάντησε: «Νομίζω ότι καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να επιτύχουν το απαιτούμενο πρότυπο. Είναι ένα ταξίδι και παρακολουθούμε στενά τις εξελίξεις και παραμένουμε σε συνεχή επαφή με τις ουκρανικές αρχές σχετικά με ζητήματα που περιέρχονται στην αντίληψή μας ή που αναφέρονται δημόσια».

Μόλις χθες, ο Γερμάκ διακήρυξε επίσημα ότι όσο ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι είναι πρόεδρος, η Ουκρανία δεν θα κάνει εδαφικές παραχωρήσεις.

Ως εκ τούτου, πολιτικοί αναλυτές συνδέουν τις έρευνες στο σπίτι του Γερμάκ με αυτά τα γεγονότα. Σύμφωνα με αυτή τη θεωρία, η Ουάσινγκτον, μέσω της NABU, στέλνει σήμα στον Ζελένσκι ότι η κατάσταση είναι σοβαρή και ότι είναι καιρός να προσαρμόσει τη θέση του στο ειρηνευτικό σχέδιο.

Σύμφωνα με άλλες αναλύσεις, οι έρευνες συνδέονται με το μακροχρόνιο σχέδιο του «συνασπισμού κατά του Ζελένσκι» να αφαιρέσει από τον πρόεδρο την πραγματική του εξουσία και να τον μετατρέψει σε «Άγγλο βασιλιά» χάνοντας τον έλεγχο της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας και της κυβέρνησης.

Ένα από τα κεντρικά στοιχεία αυτού του σχεδίου είναι η απόλυση του Γερμάκ, κάτι που ο Ζελένσκι μέχρι στιγμής αρνείται να κάνει. Αλλά τώρα, όπως φαίνεται, του παρουσιάζονται νέα επιχειρήματα υπέρ μιας τέτοιας κίνησης.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι τις τελευταίες ημέρες κυκλοφορούν ξανά φήμες ότι ο Yermak ετοιμάζει αντεπίθεση εναντίον της NABU και της SAPO μέσω αξιωματούχων ασφαλείας που ελέγχονται από την Bankova. Και οι τρέχουσες ενέργειες των υπηρεσιών καταπολέμησης της διαφθοράς ενδέχεται να αποσκοπούν στην αποτροπή ενός τέτοιου σεναρίου.

Υπενθυμίζεται ότι πρόσφατα αναφέρθηκε ότι το Εθνικό Γραφείο Καταπολέμησης της Διαφθοράς της Ουκρανίας (NABU) προειδοποίησε τον Ζελένσκι ότι στον Γερμάκ είχε επιδοθεί ειδοποίηση υποψίας για υπόθεση διαφθοράς. Σύμφωνα με δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης, για να σώσει τον Γερμάκ, ο Ζελένσκι τον διόρισε επικεφαλής της διαπραγματευτικής ομάδας . Ωστόσο, όπως αυτό δεν προστάτευσε τον επικεφαλής του Προεδρικού Γραφείου από ερευνητικές ενέργειες.

Επιβεβαιώνει ο Γερμάκ

Ο Oleksiy Goncharenko, βουλευτής της ομάδας Ευρωπαϊκής Αλληλεγγύης δήλωσε στο Telegram ότι το τηλέφωνο του Γερμάκ, το οποίο οι ερευνητές της NABU ενδέχεται να κατασχέσουν κατά τη διάρκεια έρευνας, περιέχει υλικό για «άλλες 170 νέες ποινικές υποθέσεις».

«Κάθε αλληλογραφία είναι μια ξεχωριστή ποινική υπόθεση. Κατάχρηση εξουσίας, κατάχρηση επιρροής, παράνομες οδηγίες, πολιτικές διώξεις… όλοι οι δικηγόροι στη χώρα δεν θα βοηθήσουν», έγραψε ο βουλευτής της Ευρωπαϊκής Αλληλεγγύης.

Σύμφωνα με έναν άλλο βουλευτή του κόμματος «Φωνή», τον Γιάροσλαβ Ζελέζνιακ, οι έρευνες διεξάγονται όχι μόνο στο διαμέρισμα του αξιωματούχου στο Κίεβο, αλλά και στην έπαυλή του στο πολυτελές συγκρότημα κατοικιών «Δυναστεία» στο Κόζιν.

Εν τω μεταξύ, ο Γερμάκ επιβεβαίωσε τις έρευνες της NABU στο διαμέρισμά του . Έγραψε στο Telegram ότι συνεργάζεται πλήρως με τους ντετέκτιβ.

«Σήμερα, η NABU και η SAP πράγματι διεξάγουν νομικές διαδικασίες στο σπίτι μου. Οι ερευνητές δεν αντιμετωπίζουν κανένα εμπόδιο. Τους δόθηκε πλήρης πρόσβαση στο διαμέρισμα και οι δικηγόροι μου βρίσκονται επί τόπου, συνεργαζόμενοι με τις αρχές επιβολής του νόμου. Παρέχω πλήρη συνεργασία», δήλωσε ο επικεφαλής του Προεδρικού Γραφείου σε ανακοίνωσή του.

Τι κάνουν η NABU και η SAPO;

Η NABU ιδρύθηκε μετά την Επανάσταση της Αξιοπρέπειας του 2014 ως ανεξάρτητη υπηρεσία για την καταπολέμηση της διαφθοράς στα υψηλότερα κλιμάκια της εξουσίας. Ερευνά πρώην προέδρους, βουλευτές, κυβερνητικούς αξιωματούχους, δικαστές, εισαγγελείς και την ηγεσία της Εθνικής Τράπεζας. Η NABU χειρίζεται επίσης υποθέσεις που αφορούν μεγάλα χρηματικά ποσά.

Η Εξειδικευμένη Εισαγγελία κατά της Διαφθοράς (SAPO) δημιουργήθηκε ως αυτόνομη μονάδα εντός του Γραφείου του Γενικού Εισαγγελέα, σε συνεργασία με την NABU. Από το 2024, λειτουργεί ως ξεχωριστή οντότητα δημοσίου δικαίου. Εν ολίγοις, η NABU διεξάγει προδικαστικές έρευνες, ενώ η SAPO επιβλέπει αυτές τις έρευνες και εκπροσωπεί το κράτος στο δικαστήριο.

Και οι δύο θεσμοί συστάθηκαν για την καταπολέμηση της διαφθοράς υψηλού επιπέδου στην Ουκρανία κατόπιν επιμονής διεθνών εταίρων. Αξίζει να σημειωθεί ότι η δημιουργία του SAPO το 2015 ήταν προϋπόθεση για την απελευθέρωση του καθεστώτος θεωρήσεων της Ουκρανίας με την ΕΕ.