Στο βίντεο φαίνονται τα stealth στρατηγικά βομβαρδιστικά B-2 Spirit της αμερικανικής Πολεμικής Αεροπορίας απογειώνονται από τις ΗΠΑ.

Έξι αεροσκάφη απογειώθηκαν από αεροπορική βάση Γουάιτμαν στο Μιζούρι των ΗΠΑ.

Έπειτα από ένα ταξίδι πολλών ωρών και χιλιάδων χιλιομέτρων έφτασαν στο Ιράν όπου χρησιμοποίησαν τις πανίσχυρες βόμβες GBU-57 MOP για να πλήξουν τις πυρηνικές εγκαταστάσεις που ήταν βαθιά μέσα στο έδαφος. Τελικά προσγειώθηκαν με ασφάλεια σε αμερικανικό έδαφος.

Τα Β-2 εκτόξευσαν 14 βόμβες «bunker buster» και επέστρεψαν στις βάσεις τους με ασφάλεια.

Το βίντεο δείχνει ακριβώς μια βόμβα GBU-57 MOP να τρυπάει το έδαφος. Προέρχεται από προηγούμενες δοκιμές της αμερικανικής και δείχνουν τον τρόπο λειτουργίας τους.

Πρόκειται για βόμβα που μπορεί να μεταφέρει το βομβαρδιστικό B-2 Spirit, με βάρος να φτάνει τα 13.600 κιλά.

Θεωρητική μπορεί να τρυπήσει 60 μέτρα ενισχυμένου σκυροδέματος ή 40 μέτρα συμπαγούς βράχου.

Το Ισραήλ έστειλε πράκτορες στην πυρηνική εγκατάσταση του Ιράν στο Φορντό μετά τα αμερικανικά πλήγματα, δήλωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στους δημοσιογράφους στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στη Χάγη.

«Ξέρετε ότι έχουν τύπους που πήγαν εκεί μέσα μετά το χτύπημα και είπαν ότι ήταν ολική καταστροφή», είπε ο Τραμπ. «Το Ισραήλ συντάσσει μια έκθεση σχετικά με αυτό τώρα, όπως καταλαβαίνω, και μου είπαν ότι είπαν ότι ήταν πλήρης αφανισμός».

«Πιστεύω ότι ήταν πλήρης αφανισμός», πρόσθεσε ο Αμερικανός πρόεδρος και συνέχισε, λέγοντας «πιστεύω ότι δεν είχαν την ευκαιρία να βγάλουν τίποτα έξω, επειδή ενεργήσαμε γρήγορα».

Οι βόμβες «προσγειώθηκαν ακριβώς εκεί που έπρεπε να προσγειωθούν», πρόσθεσε ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ. «Άψογη αποστολή, ακριβώς εκεί που έπρεπε να μπούμε… Ήταν καταστροφή κάτω από το Φόρντο».

Trump: Israeli agents went to Fordow after the US bombed it, “and they said it was total obliteration.” pic.twitter.com/POrecvjdHQ

— Amit Segal (@AmitSegal) June 25, 2025

Ισραηλινοί αξιωματούχοι δήλωσαν, πάντως στο δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό δίκτυο Kan ότι δεν γνωρίζουν για ισραηλινή επιχείρηση στο εσωτερικό των πυρηνικών εγκαταστάσεων Φορντό μετά το αμερικανικό χτύπημα της Κυριακής.

Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν, επιβεβαίωσε ότι οι πυρηνικές εγκαταστάσεις της χώρας υπέστησαν «σοβαρές ζημιές» από τις αμερικανικές επιδρομές, χωρίς ωστόσο να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες για το μέγεθος της καταστροφής.

Εικόνες από δορυφόρο

Όπως αναφέρει το BBC, οι δορυφορικές εικόνες υψηλής ανάλυσης που δημοσίευσε η Maxar Technologies δείχνουν ζημιές σε κτίρια τόσο κάτω από τη γη όσο και πάνω από τη γη, καθώς και στους δρόμους πρόσβασης και τα τούνελ τους.

Οι τρεις εγκαταστάσεις που μπήκαν στο στόχαστρο του αμερικανικού στρατού το Σαββατοκύριακο με βομβαρδιστικά B-2 και πυραύλους κρουζ ήταν στο Ισφαχάν, στο Φόρντο και στο Νατάνζ, ενώ επίσης είχαν στοχοποιηθεί από αεροπορικές επιθέσεις του Ισραήλ.

Οι παραπάνω δορυφορικές φωτογραφίες από πάνω αριστερά δείχνουν τις πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Φορντό, Ισφαχάν και Νατάνζ πριν και μετά τους αμερικανικούς βομβαρδισμούς

Ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ- ΙΑΕΑ) Ραφαέλ Γκρόσι δήλωσε ότι βασική προτεραιότητα των επιθεωρητών είναι να επιστρέψουν στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν προκειμένου να αποτιμήσουν τις επιπτώσεις των αμερικανικών και ισραηλινών πληγμάτων και να ελέγξουν τα ιρανικά αποθέματα σε εμπλουτισμένο ουράνιο.

«Αυτή είναι η πρώτη προτεραιότητα», υπογράμμισε ο Γκρόσι στη διάρκεια συνέντευξης Τύπου από τη Βιέννη, καθώς επιθυμεί την επιστροφή των επιθεωρητών της ΙΑΕΑ στις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις, περιλαμβανομένων των τριών όπου η Τεχεράνη εμπλούτιζε ουράνιο μέχρι την έναρξη του πολέμου με το Ισραήλ, στις 13 Ιουνίου.

Όταν ρωτήθηκε αν το Ιράν τον έχει ενημερώσει για την κατάσταση των αποθεμάτων του σε εμπλουτισμένο ουράνιο, κυρίως αυτό που έχει εμπλουτιστεί σε ποσοστό 60% – κοντά σε αυτό που είναι απαραίτητο για την κατασκευή πυρηνικού όπλου- ο Γκρόσι παρέπεμψε σε επιστολή που έλαβε από το Ιράν στις 13 Ιουνίου. Σε αυτή η Τεχεράνη ανέφερε ότι θα λάβει «έκτακτα μέτρα» για να προστατεύσει το πυρηνικό της υλικό και τον εξοπλισμό.

«Δεν υπεισήλθαν σε λεπτομέρειες για το τι σημαίνει αυτό, αλλά ξεκάθαρα αυτό υπονοούσαν. Μπορούμε να φανταστούμε ότι το υλικό αυτό υπάρχει», σχολίασε ο επικεφαλής της ΙΑΕΑ, αφήνοντας να εννοηθεί ότι μεγάλο μέρος του εμπλουτισμένου ουρανίου γλίτωσε από τις αμερικανικές και ισραηλινές επιδρομές.

Σπύρος Σιδέρης

Σύμφωνα με δορυφορικές εικόνες που ανέλυσαν εταιρείες όπως η Maxar Technologies, το πλήγμα στόχευσε κυρίως την εγκατάσταση Φορντό στην επαρχία Κομ, ένα από τα πιο καλά φυλασσόμενα και βαθιά θαμμένα σημεία του ιρανικού πυρηνικού χάρτη. Οι εικόνες δείχνουν «μη φυσιολογική» κινητικότητα οχημάτων πριν την επίθεση, ενώ μετέπειτα φωτογραφίες αποκαλύπτουν επιφανειακές ζημιές, χωρίς όμως τεκμηριωμένα σημάδια διάρρηξης των υπόγειων θωρακίσεων ή κατάρρευσης της βασικής δομής.

Οι αντικρουόμενες επίσημες δηλώσεις περιπλέκουν το τοπίο. Ο Ντόναλντ Τραμπ έκανε λόγο για «απόλυτη επιτυχία» και υποστήριξε ότι «μία τουλάχιστον βόμβα πέτυχε πλήρως τον στόχο της». Αντιθέτως, τοπικός αξιωματούχος στην Κομ αρνήθηκε οποιαδήποτε σοβαρή ζημιά, χαρακτηρίζοντας το περιστατικό ως «περιορισμένο σε επιφανειακό επίπεδο».

Η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (IAEA) επιβεβαίωσε ότι δεν παρατηρήθηκε διαρροή ραδιενέργειας, κάτι που ενισχύει την εκτίμηση ότι οι υπόγειες δομές παρέμειναν ανέπαφες.

Επιβράδυνση, όχι εξάλειψη

Ρεπορτάζ από μέσα όπως η Sky News Arabia και το Al Jazeera επιβεβαιώνουν ότι οι επιθέσεις επιβράδυναν, αλλά δεν κατήργησαν τον ιρανικό πυρηνικό σχεδιασμό. Ο σταθμός του Φορντό παραμένει ενεργή απειλή, ικανός να επανεκκινήσει τις διαδικασίες εμπλουτισμού ουρανίου. Ο ίδιος ο Γκιντεόν Σαάρ, υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ, παραδέχθηκε σε συνέντευξή του ότι το πλήγμα μπορεί να καθυστέρησε το πρόγραμμα κατά 2 έως 3 χρόνια, αλλά δεν το εξουδετέρωσε.

Οι αξιολογήσεις των ισραηλινών και δυτικών υπηρεσιών πληροφοριών συγκλίνουν στο ότι η επίθεση προκάλεσε απώλειες σε δευτερεύοντα τεχνικά συστήματα, όπως τοπικά δίκτυα ισχύος ή συστήματα ψύξης, όμως δεν έθιξε τον βασικό σκελετό των πυρηνικών εγκαταστάσεων. Η επιτυχία της επίθεσης είναι περισσότερο πολιτική και συμβολική, παρά στρατηγικά καθοριστική.

Οι βαθιές θωρακίσεις και τα όρια της στρατιωτικής ισχύος

Σύμφωνα με έκθεση της Washington Post που είχε δημοσιευτεί πριν το πλήγμα, η γεωλογική θέση του Φορντό –σε μεγάλο βάθος και κάτω από στρώματα βράχου– καθιστά τη διάρρηξη με κλασικές βόμβες ιδιαίτερα δύσκολη. Η ίδια εκτίμηση χρησιμοποιείται τώρα ως εξήγηση για την απουσία ανακοινώσεων περί απόλυτης εξάλειψης του σταθμού.

Ο Ντέιβιντ Άλμπραϊτ, κορυφαίος αναλυτής του Institute for Science and International Security (ISIS), δηλώνει:

«Δεν βλέπουμε μη αναστρέψιμη ζημιά. Όσο τα υπόγεια καταφύγια λειτουργούν, το ιρανικό ρολόι του πυρηνικού χρόνου συνεχίζει να χτυπά».

Παράλληλα, σημειώνει ότι οι βόμβες βαθέως διείσδυσης MOP δεν χρησιμοποιήθηκαν στην πλήρη ισχύ τους, γεγονός που καθιστά την επίθεση μη αποφασιστική στρατηγικά.

Δεν βομβαρδίζεις τη γνώση

Οι στρατιωτικές επιθέσεις μπορούν να πλήξουν υποδομές, όχι όμως τεχνογνωσία. Ο πυρηνικός σχεδιασμός του Ιράν βασίζεται σε χιλιάδες μηχανικούς, φυσικούς και τεχνικούς, σε παράλληλες εγκαταστάσεις και διεθνή δίκτυα εφοδιασμού. Όπως υπογραμμίζει ο Μάθιου Μπον από το Belfer Center του Harvard, ακόμη και ένα επιτυχημένο πλήγμα δεν εμποδίζει την ανασυγκρότηση:

«Οι βομβαρδισμοί μπορεί να πείσουν την Τεχεράνη ότι μόνο η απόκτηση πυρηνικών όπλων μπορεί να αποτρέψει μελλοντικές επιθέσεις. Αυτό θα μπορούσε να επιταχύνει την επιλογή στρατιωτικοποίησης και όχι να την αποτρέψει».

Αντίστοιχα, ακόμη και τα πλέον αισιόδοξα ισραηλινά δημοσιεύματα, όπως εκείνο της Israel Hayom (20 Ιουνίου 2025), χαρακτηρίζουν την επιχείρηση ως «παρεμπόδιση», όχι εξάλειψη. Οι εφεδρικές μονάδες φυγοκεντριστών, η τεχνική επάρκεια και η συνεργασία με τη Ρωσία και την Κίνα εξασφαλίζουν ικανότητα ανασυγκρότησης.

Σιωπηλό πυρηνικό μονοπάτι;

Μια κρίσιμη παράμετρος που αναδύεται είναι ότι η επίθεση ενδέχεται να λειτουργήσει αντίστροφα από τις αρχικές προσδοκίες. Καθώς η Τεχεράνη διαπιστώνει ότι το πρόγραμμα δεν είναι πλέον ασφαλές, αναμένεται να αποσύρει σημαντικό μέρος των δραστηριοτήτων της από το πεδίο παρακολούθησης της IAEA και της διπλωματικής διαφάνειας.

Ορισμένοι αναλυτές μιλούν για μετάβαση από ένα «πρόγραμμα υπο διαπραγμάτευση» σε ένα πρόγραμμα «σιωπής και απομόνωσης». Το ενδεχόμενο αποχώρησης του Ιράν από την Κοινή Ολοκληρωμένη Δράση (JCPOA) ή άλλες διεθνείς συμφωνίες δεν μπορεί να αποκλειστεί.

Αυτό σημαίνει ότι το πυρηνικό πρόγραμμα μπορεί να μην εξαλειφθεί αλλά να μετεξελιχθεί: πιο διασπασμένο, πιο στεγανό, πιο δύσκολα ανιχνεύσιμο.

Πολιτικό μήνυμα ή στρατηγικό αποτέλεσμα;

Η χρήση της φράσης «τέλος του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος» από ορισμένους Αμερικανούς αξιωματούχους ή ΜΜΕ μπορεί να ερμηνευθεί περισσότερο ως πολιτικό μήνυμα προς το εσωτερικό και διεθνές κοινό, παρά ως αντανάκλαση της πραγματικότητας.

Στην ουσία, το Ιράν διατηρεί τις γνώσεις, τις δυνατότητες και τα μέσα, ακόμη και αν προσωρινά κάποιες εγκαταστάσεις του χρειαστεί να αποκατασταθούν ή να μεταφερθούν.

Το πιο επικίνδυνο σενάριο είναι εκείνο στο οποίο, εξαιτίας της πίεσης, η Τεχεράνη επιλέγει να πάψει να συνεργάζεται, μετατρέποντας το ζήτημα από διαπραγματεύσιμο σε ασύμμετρο και αδιαφανές.

Ρήγμα αλλά όχι κατάρρευση

Η αμερικανική επίθεση κατά του Φορντό και άλλων περιοχών προκάλεσε δονήσεις στην ιρανική πυρηνική υποδομή – όχι όμως αποδόμηση. Το εγχείρημα παραμένει τεχνικά ζωντανό και στρατηγικά επίκαιρο.

Κι αν κάτι αναδύεται με σαφήνεια, είναι ότι η γνώση δεν βομβαρδίζεται, και ότι η πραγματική μάχη διεξάγεται πλέον στα εργαστήρια, στα μυαλά των επιστημόνων και στους διπλωματικούς διαδρόμους.

Η επόμενη μέρα ίσως να μην περιλαμβάνει πυραύλους, αλλά σιωπηλές αποφάσεις που θα καθορίσουν εάν το Ιράν θα συνεχίσει να ακολουθεί το μονοπάτι του εμπλουτισμού ή θα επανέλθει στο τραπέζι των συνομιλιών. Μέχρι τότε, κάθε δήλωση περί «τέλους» του πυρηνικού προγράμματος παραμένει ευσεβής πόθος, όχι γεωπολιτικό γεγονός.

Οι φωτογραφίες, οι οποίες τραβήχτηκαν από την Maxar Technologies το πρωί της 22ας Ιουνίου, λίγες μόλις ώρες μετά την επίθεση, προσφέρουν ορατά στοιχεία της καταστροφής.

Σύμφωνα με τα όσα αναφέρει το BBC, στην περιοχή εντοπίζονται έξι νέοι κρατήρες, οι οποίοι εκτιμάται ότι αντιστοιχούν στα σημεία πρόσκρουσης των αμερικανικών διατρητικών βομβών τύπου Massive Ordnance Penetrator.

Αν και οι κρατήρες δεν φαίνονται ιδιαίτερα εκτεταμένοι, αυτό θεωρείται αναμενόμενο, καθώς πρόκειται για βόμβες που έχουν σχεδιαστεί να εκρήγνυνται στο υπέδαφος, καταστρέφοντας εγκαταστάσεις σε μεγάλο βάθος.

Εκτός από τους κρατήρες, οι εικόνες δείχνουν διασκορπισμένα συντρίμμια στην πλαγιά του βουνού, καθώς και γκρίζα σκόνη, πιθανόν αποτέλεσμα της εσωτερικής κατάρρευσης των εγκαταστάσεων.

Όπως επισημαίνει αναλυτής του BBC, φαίνεται πως χρησιμοποιήθηκαν τρεις βόμβες σε δύο διακριτά σημεία. Ο ίδιος προσθέτει ότι ο αποχρωματισμός του εδάφους υποδηλώνει εκτεταμένες ζημιές σε υποδομές από σκυρόδεμα, που διαλύθηκαν από την ισχύ των εκρήξεων.

Τέλος, γίνεται αναφορά και στις εισόδους των υπόγειων σηράγγων, οι οποίες φαίνεται να έχουν σφραγιστεί. Καθώς δεν υπάρχουν άμεσα σημεία πρόσκρουσης κοντά στις εισόδους, εκτιμάται πως ίσως οι ιρανικές αρχές τις μπλόκαραν προληπτικά, ώστε να περιορίσουν τον κίνδυνο να στοχοποιηθούν σε περίπτωση επανάληψης αεροπορικών επιθέσεων.

Ο Μαναν Ραεϊσί, βουλευτής του ιρανικού κοινοβουλίου που εκπροσωπεί την ιερή πόλη Κομ — κοντά στο εργοστάσιο του Φόρντοου — δήλωσε το πρωί της Κυριακής ότι η επίθεση ήταν «επιφανειακή» και δεν προκάλεσε σοβαρές ζημιές.

«Βάσει ακριβών πληροφοριών, μπορώ να δηλώσω ότι, αντίθετα με τους ψευδείς ισχυρισμούς του Προέδρου των ΗΠΑ, η πυρηνική εγκατάσταση του Φόρντοου δεν έχει υποστεί σοβαρές ζημιές. Οι περισσότερες ζημιές περιορίστηκαν σε επιφανειακές δομές, οι οποίες μπορούν να αποκατασταθούν πλήρως», είπε ο Ραεϊσί, σύμφωνα με το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Fars.

Ο ίδιος πρόσθεσε ότι δεν έχουν αναφερθεί θάνατοι στο Φόρντοου.

Ανταποκριτής του Fars που βρέθηκε κοντά στο σημείο δήλωσε ότι είδε τα αντιαεροπορικά συστήματα να ενεργοποιούνται τα ξημερώματα της Κυριακής. Σε κάποιο σημείο είδε φωτιά να ξεσπά και άκουσε εκρήξεις — αλλά, όπως ανέφερε, οι φλόγες δεν ήταν υψηλές και κατασβέστηκαν μέσα σε λίγα λεπτά.

Παρουσιαστές της κρατικής τηλεόρασης Press TV του Ιράν ισχυρίστηκαν επίσης — χωρίς να προσκομίσουν αποδείξεις — ότι οι βομβαρδισμοί προκάλεσαν ζημιές μόνο στις εισόδους και εξόδους των σηράγγων του Φόρντοου, και όχι στον ίδιο τον πυρηνικό πυρήνα της εγκατάστασης.

Πέρα από το Φόρντοου, οι ΗΠΑ έπληξαν και τις εγκαταστάσεις του Νατάνζ και του Ισφαχάν.

Μιλώντας από τον Λευκό Οίκο το βράδυ του Σαββάτου, ο Τραμπ χαρακτήρισε τις επιθέσεις «θεαματική στρατιωτική επιτυχία» και ισχυρίστηκε ότι οι τρεις πυρηνικοί στόχοι «εξαλείφθηκαν πλήρως και ολοκληρωτικά».

Ο Ραεϊσί απάντησε πως το Ιράν θεωρεί την επίθεση ως «άμεση είσοδο των Ηνωμένων Πολιτειών σε αυτόν τον πόλεμο» και ότι πλέον η Τεχεράνη θα αποφασίσει πώς να απαντήσει «σε αυτή την εξοργιστική και ανόητη πράξη».

Βίντεο που μεταδόθηκε από τα κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν και επιβεβαιώθηκε γεωγραφικά από το CNN δείχνει καπνούς να υψώνονται από την κατεύθυνση της πυρηνικής εγκατάστασης του Φόρντοου, μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ.

Το βίντεο, το οποίο δημοσιεύθηκε από το επίσημο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA και τραβήχτηκε από διερχόμενο όχημα στον δρόμο, δείχνει ένα μεγάλο σύννεφο σκούρου καπνού να υψώνεται στον ορίζοντα. Μια φωνή ακούγεται να λέει: «Ο μόνος καπνός που είναι ορατός στον ουρανό πάνω από το Φόρντοου προέρχεται από την πυρηνική εγκατάσταση του Φόρντοου».

«(Ο Τραμπ) πιστεύει ότι δεν υπάρχουν πολλές επιλογές», δήλωσε μια πηγή. «Η ολοκλήρωση της δουλειάς σημαίνει την καταστροφή του Φορντό».

Ο πρόεδρος ενέκρινε τα σχέδια επίθεσης στο Ιράν την Τρίτη το βράδυ, αλλά δεν έχει λάβει οριστική απόφαση για το αν θα χτυπήσει τη χώρα και θα συμμετάσχει επίσημα στην αεροπορική εκστρατεία του Ισραήλ, δήλωσαν την Τετάρτη στο CBS News ανώτερη πηγή των μυστικών υπηρεσιών και αξιωματούχος του υπουργείου Άμυνας. 

Σημειώνεται ότι νωρίτερα σήμερα με ανάρτησή του στο Truth Social, ο Ντόναλντ Τραμπ διέψευσε δημοσίευμα σχετικά με τις προθέσεις του απέναντι στο Ιράν, γράφοντας: «Η Wall Street Journal δεν έχει ιδέα τι σκέφτομαι για το Ιράν!». Νωρίτερα, η Wall Street Journal ανέφερε ότι ο Τραμπ είπε σε συνεργάτες του πως ενέκρινε σχέδια επίθεσης των ενόπλων δυνάμεων των ΗΠΑ στο Ιράν, αλλά δεν έχει δώσει ακόμη την «οριστική διαταγή» να προχωρήσουν.

Ο Τραμπ απέφυγε να αποφασίσει να χτυπήσει σε περίπτωση που η Τεχεράνη συμφωνούσε να εγκαταλείψει το πυρηνικό της πρόγραμμα, ανέφεραν οι πηγές του CBS.

Το CBS News ανέφερε προηγουμένως ότι ο Τραμπ εξέταζε το ενδεχόμενο χτυπήματος στο Φορντό, μια υπόγεια εγκατάσταση εμπλουτισμού ουρανίου. Το Ισραήλ δεν έχει πραγματοποιήσει κανένα γνωστό χτύπημα στο Φορντό από τότε που άρχισε να βομβαρδίζει ιρανικούς πυρηνικούς και στρατιωτικούς στόχους στα τέλη της περασμένης εβδομάδας.

Ο Τραμπ είναι πρόθυμος να εμπλακούν οι ΗΠΑ, αν αυτό είναι το ζητούμενο για να εξουδετερωθεί το Φορντό, ανέφεραν πηγές του CBS. Από το πρωί της Πέμπτης, εξακολουθούσε να εξετάζει τις επιλογές του και δεν έχει λάβει οριστική απόφαση. Έχει συζητήσει την υλικοτεχνική υποδομή της χρήσης των βομβών bunker buster, είπαν δύο από τις πηγές.

Δεν ήταν άμεσα σαφές πόσο μεγάλο μέρος της αμερικανικής στρατιωτικής υποδομής που απαιτείται για ένα χτύπημα βρίσκεται στη θέση του ή πόσος χρόνος θα χρειαζόταν για να μετακινηθούν τα μέσα αυτά σε θέση.

Μια επιλογή που έχει εξετάσει ο Τραμπ είναι ότι το Ιράν θα μπορούσε να απενεργοποιήσει το Φορντό  από μόνο του, εάν το επιλέξουν οι ηγέτες του, είπαν δύο από τις πηγές.

Στον Τραμπ ειπώθηκε ότι η ρίψη των GBU-57, μιας βόμβας βάρους 13,6 τόνων θα εξάλειφε αποτελεσματικά το Φορντό, ωστόσο δεν φαίνεται να είναι απόλυτα πεπεισμένος, ανέφεραν πηγές στον Guardian και έχει αναβάλει να δώσει την έγκρισή του, με την ελπίδα ότι η απειλή εμπλοκής των ΗΠΑ θα οδηγήσει το Ιράν σε συνομιλίες.

Η αποτελεσματικότητα των GBU-57 αποτελεί αντικείμενο έντονης διαφωνίας στο Πεντάγωνο από την έναρξη της θητείας του Τραμπ, σύμφωνα με δύο αξιωματούχους του υπουργείου Άμυνας, οι οποίοι ενημερώθηκαν ότι ίσως μόνο ένα τακτικό πυρηνικό όπλο θα μπορούσε να καταστρέψει το Φορντό, λόγω του πόσο βαθιά είναι θαμμένη η εγκατάσταση.

Ο Τραμπ δεν εξετάζει το ενδεχόμενο χρήσης τακτικού πυρηνικού όπλου και η πιθανότητα αυτή δεν αναφέρθηκε από τον υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ και τον πρόεδρο του Γενικού Επιτελείου Στρατού, στρατηγό Νταν Κέιν, κατά τις συναντήσεις τους στην αίθουσα κρίσεων του Λευκού Οίκου, σύμφωνα με δύο άτομα που γνωρίζουν το θέμα.

«Δεν θα διεισδύσει αρκετά βαθιά υπόγεια»

Ωστόσο, οι αξιωματούχοι της άμυνας που ενημερώθηκαν διαπίστωσαν ότι η χρήση συμβατικών βομβών, ακόμα και ως μέρος ενός ευρύτερου πακέτου κρούσης με πολλαπλές GBU-57, δεν θα διεισδύσει αρκετά βαθιά υπόγεια και θα προκαλέσει μόνο περιορισμένη ζημιά, επαρκή να καταρρεύσουν οι σήραγγες και να τις θάψουν κάτω από τα ερείπια.

Όσοι παρευρέθηκαν στην ενημέρωση άκουσαν ότι η ολοκληρωτική καταστροφή του Φορντό, το οποίο οι ισραηλινές μυστικές υπηρεσίες εκτιμούν ότι φτάνει σε βάθος έως και 90 μέτρων, θα απαιτούσε από τις ΗΠΑ να «μαλακώσουν» το έδαφος με συμβατικές βόμβες και στη συνέχεια να ρίξουν μια τακτική πυρηνική βόμβα από βομβαρδιστικό B2, για να εξαλείψουν ολόκληρη την εγκατάσταση – σενάριο που ο Τραμπ δεν εξετάζει.

Οι αξιολογήσεις έγιναν από την Υπηρεσία Μείωσης των Απειλών στην Άμυνα (DTRA), μια υπηρεσία του υπουργείου Άμυνας που δοκίμασε το GBU-57 και εξέτασε τους περιορισμούς του στρατιωτικού διατάγματος των ΗΠΑ έναντι ορισμένων υπόγειων εγκαταστάσεων.

Η κατάσταση υπογραμμίζει την περίπλοκη φύση ενός τέτοιου χτυπήματος και την επιτυχία που θα το συνοδεύει: η απόρριψη των GBU-57 πιθανότατα θα περιόριζε την ικανότητα του Ιράν να αποκτήσει ουράνιο οπλικής ποιότητας για μερικά χρόνια, αλλά δεν θα τερμάτιζε πλήρως το πρόγραμμα.

Η αποδυνάμωση του Φορντό- είτε διπλωματικά είτε στρατιωτικά – θεωρείται κεντρικής σημασίας για την αποτροπή της απόκτησης πυρηνικών όπλων από το Ιράν, μετά την ανακοίνωση του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) ότι η εγκατάσταση είχε εμπλουτίσει ουράνιο στο 83,7% – κοντά στο 90% που απαιτείται για πυρηνικά όπλα.

Οποιαδήποτε προσπάθεια καταστροφής του Φορντό θα απαιτούσε την εμπλοκή των ΗΠΑ, καθώς το Ισραήλ δεν διαθέτει τα πυρομαχικά ή τα αεροσκάφη για να χτυπήσει μια τόσο βαθιά εγκατάσταση.

«Ακούγεται καλό για την τηλεόραση, αλλά δεν είναι ρεαλιστικό»

Η δυσκολία χρήσης της GBU-57 για τη στόχευση του Φορντό, σύμφωνα με τους δύο αξιωματούχους που είναι εξοικειωμένοι με την ενημέρωση της DTRA, οφείλεται εν μέρει στα χαρακτηριστικά της εγκατάστασης, που είναι θαμμένη μέσα σε βουνό, καθώς και στο γεγονός ότι η βόμβα δεν έχει ποτέ χρησιμοποιηθεί σε παρόμοια περίπτωση.

«Δεν θα ήταν εφικτό», δήλωσε ο πρώην αναπληρωτής διευθυντής της DTRA, απόστρατος υποστράτηγος Ράντι Μάνερ, αναφερόμενος στους περιορισμούς της GBU-57, προσθέτοντας ότι το Φορντό θα μπορούσε να ανακατασκευαστεί γρήγορα.

«Μπορεί να γυρίσει το πρόγραμμα έξι μήνες έως ένα χρόνο πίσω. Ακούγεται καλό για την τηλεόραση, αλλά δεν είναι ρεαλιστικό».

Η βόμβα είναι γνωστή ως «bunker buster», επειδή σχεδιάστηκε για να καταστρέφει υπόγεια καταφύγια, όμως μπορεί να μεταφερθεί μόνο από βομβαρδιστικό B2, το οποίο απαιτεί αεροπορική υπεροχή και σταθερό σήμα GPS για να κλειδώσει το στόχο.

Ενώ το Ισραήλ δηλώνει ότι έχει εδραιώσει αεροπορική υπεροχή έναντι του Ιράν, μια επιτυχημένη επίθεση θα απαιτούσε την εκ των προτέρων εξάλειψη τυχόν παρεμβολών GPS και άλλων αμυντικών συστημάτων, καθώς και τη διείσδυση της βόμβας GBU-57 αρκετά βαθιά, ώστε να εξουδετερώσει την εγκατάσταση.

Το Ιράν κατασκεύασε υπόγεια την εγκατάσταση εμπλουτισμού ουρανίου στο Φορντό για να την προστατεύσει από αεροπορικές επιθέσεις. Το 1981, το Ισραήλ βομβάρδισε μια πυρηνική εγκατάσταση κοντά στη Βαγδάτη, η οποία ήταν πάνω από το έδαφος, προκειμένου να εμποδίσει το Ιράκ να αναπτύξει πυρηνικά όπλα.

Τα τελευταία χρόνια, το Ισραήλ έχει εκπονήσει ποικίλα σχέδια για να καταστρέψει το Φορντό χωρίς τη βοήθεια των ΗΠΑ. Σε μία περίπτωση, πρότεινε να στείλει ελικόπτερα με κομάντος για εισβολή και ανατίναξη των εγκαταστάσεων – μια επιλογή που ο Τραμπ έχει απορρίψει, σύμφωνα με άτομα που γνωρίζουν το θέμα.

Η μυστική πυρηνική εγκατάσταση Φορντό στο Ιράν βρίσκεται στο επίκεντρο της διεθνούς ανησυχίας, καθώς θεωρείται ένας από τους βασικούς στόχους του Ισραήλ σε περίπτωση σύγκρουσης. Το εργοστάσιο αυτό αποτελεί κρίσιμο κομμάτι του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος και λειτουργεί υπό καθεστώς αυστηρής μυστικότητας.

Το Φορντό είναι χτισμένο βαθιά μέσα σε βουνό, με εκατοντάδες φυγοκεντρητές να λειτουργούν πιθανώς σε βάθος έως και 90 μέτρων- άλλες πηγές από την Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας αναφέρουν ότι η “καρδιά” της εγκατάστασης είναι σε βάθος αρκετών εκατοντάδων μέτρων. Οι εγκαταστάσεις αυτές επιτρέπουν στο Ιράν να εμπλουτίζει ουράνιο σε ποσοστό έως 60%, πλησιάζοντας το επίπεδο που απαιτείται για την κατασκευή πυρηνικών όπλων.

Η τοποθεσία και η ενισχυμένη προστασία του εργοστασίου καθιστούν το Φορντό ιδιαίτερα δύσκολο στόχο για ενδεχόμενη στρατιωτική επιχείρηση. Παρόλα αυτά, παραμένει στο επίκεντρο της στρατηγικής του Ισραήλ, που έχει προειδοποιήσει επανειλημμένα για τις συνέπειες μιας ενδεχόμενης ιρανικής πυρηνικής εξοπλιστικής κούρσας.

Σύμφωνα με αναλυτές, ο ρόλος του Φορντό στην περαιτέρω ανάπτυξη του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος ενισχύει τους φόβους για κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή. Ταυτόχρονα, η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, ανησυχώντας για την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην περιοχή.

Οπως σημειώνουν οι New York Times, αν ο Τραμπ εμφανίζεται ακόμη τόσο επιφυλακτικός, αυτό οφείλεται στον «μακρύ κατάλογο όσων θα μπορούσαν να πάνε στραβά». 

Ο πρώτος προφανής κίνδυνος είναι η πιθανή κατάρριψη ενός B-2 από το Ιράν. Κι έπειτα, υπάρχει πάντα το ενδεχόμενο των εσφαλμένων προσδοκιών πως η ισχυρότερη συμβατική βόμβα της Αμερικής μπορεί να προκαλέσει καταστροφή σε τέτοιο βάθος. 

«Εχω πάει εκεί (σ.σ.: στις εγκαταστάσεις του Φορντό), είναι 800 μέτρα κάτω από τη γη», προειδοποίησε την περασμένη εβδομάδα, κατά την έναρξη των ισραηλινών επιχειρήσεων, ο Ράφαελ Γκρόσι, γενικός διευθυντής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ). 

«Λίγες επιχειρήσεις, με την πιθανή εξαίρεση μιας κινεζικής εισβολής στην Ταϊβάν, έχουν εξεταστεί, προσομοιωθεί και συζητηθεί τόσο πολύ», σχολιάζουν οι New York Times για το σενάριο της αμερικανικής επίθεσης στο Φορντό. Τεχνικά, λένε οι στρατιωτικοί και γεωλόγοι εμπειρογνώμονες, μπορεί να είναι εφικτή, πλην όμως, γεμάτη κινδύνους, «γνωστούς και άγνωστους», όπως προειδοποιούσε κάποτε ο τότε υπουργός Αμυνας, Ντόναλντ Ράμσφελντ για το Ιράκ. 

Αυτός είναι ο λόγος, σημειώνουν οι NYΤ, που η επιχείρηση στο Φορντό παραμένει στα χαρτιά κάθε Αμερικανού προέδρου, τα τελευταία 16 χρόνια.

Η Wall Street Journal μετέδωσε ότι ο Τραμπ ανέφερε σε συνεργάτες του πως ενέκρινε σχέδια επίθεσης των ενόπλων δυνάμεων των ΗΠΑ στο Ιράν, αλλά δεν έχει δώσει ακόμη την «οριστική διαταγή» να προχωρήσουν, διότι αναμένει να δει αν η Τεχεράνη θα συνθηκολογήσει και θα εγκαταλείψει το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας.

Ακόμη ένα ρεπορτάζ, αυτό του αμερικανικού τηλεοπτικού δικτύου CBS, σημείωσε ότι ο Τραμπ εξετάζει το ενδεχόμενο βομβαρδισμού θέσεων του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος από την αμερικανική πολεμική αεροπορία. Λόγος γίνεται πρωτίστως για τις εγκαταστάσεις εμπλουτισμού ουρανίου στο Φορντό που είναι θαμμένες στα έγκατα ενός βουνού και τις οποίες μόνο τα αμερικανικά βομβαρδιστικά Β-2 μπορούν να πλήξουν με τις υπερβόμβες των 14 τόνων που κατέχουν μόνον οι ΗΠΑ. Σύμφωνα με το CBS, οι σύμβουλοι του Τραμπ είναι διχασμένοι.

Οι πιθανές συνέπειες

Τα αντίποινα της Τεχεράνης θα μπορούσαν να λάβουν και άλλες μορφές, βραχυπρόθεσμες και μη, από κυβερνοεπιθέσεις έως μια μόνιμη απειλή στην εμπορική ναυσιπλοΐα του Περσικού Κόλπου. 

Υπενθυμίζεται πως η κυβερνοεπίθεση, το 2010, στις εγκαταστάσεις ουρανίου του Ιράν μέσω του «σκουληκιού» Stuxnet προλείανε τον δρόμο για τη διείσδυση του Ιραν στον χώρο της κυβερνοασφάλειας. Εκτοτε, η ισλαμική δημοκρατία σύστησε ειδικό σώμα, πραγματοποιώντας σειρά κυβερνοεπιθέσεων -εκ των οποίων οι περισσότερες κατά των ΗΠΑ και του Ισραήλ, χώρες που η Τεχεράνη θεωρεί τους εγκεφάλους» πίσω από το Stuxnet. 

Το Ιράν έχει πάντα τη δυνατότητα διατάραξης της ναυσιπλοΐας σε δύο διεθνείς θαλάσσιους κόμβους, τα Στενά του Ορμούζ και το Στενό Bab al-Mandab. Το τελευταίο απειλείται από τους Χούθι (πληρεξουσίους του Ιράν στην Υεμένη), ενώ το πρώτο από τις ναυτικές δυνάμεις του Ιράν. 

Καθώς μόνο από το Στενό του Ορμούζ διέρχεται το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου, το Ιράν θα μπορούσε να προσπαθήσει να εμποδίσει τη διακίνηση του εμπορίου με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, νάρκες και πυραύλους. 

Στο στόχαστρο του Ιράν ενδέχεται να βρεθούν και οι πετρελαϊκές εγκαταστάσεις των αραβικών κρατών του Κόλπου. Υπενθυμίζεται πως η επίθεση του 2019 στις πετρελαϊκές υποδομές της Σαουδικής Αραβίας, την ευθύνη της οποίας είχαν αναλάβει οι Χούθι, μείωσε προσωρινά την παραγωγή πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας κατά 50%.  

Πέραν των εμπλοκών στο στρατιωτικό πεδίο, ενδεχόμενη είσοδος των ΗΠΑ στη σύγκρουση θα πυροδοτούσε περαιτέρω «γκρίνια», αν όχι αγεφύρωτο χάσμα, στο εσωτερικό των Ρεπουμπλικανών, αλλά και των ψηφοφόρων του Τραμπ. 

Ηδη, κάποιοι από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές του προέδρου και του δόγματος MAGA (σ.σ.: Μake America Great Again) εγκαλούν τον πρόεδρο για την πρόσδεσή του στο στρατιωτικό άρμα του Ισραήλ. 

Ο πρώην παρουσιαστής του Fox News Τάκερ Κάρλσον, ο πρώην βουλευτής της Φλόριντα Ματ Γκέιτζ και η βουλευτής της Τζόρτζια Μάρτζορι Τέιλορ Γκριν, είναι μερικοί από όσους κάλεσαν τον Τραμπ να επιδείξει αυτοσυγκράτηση, ενώ διαχρονικά «γεράκια» της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, όπως ο γερουσιαστής της Νότιας Καρολίνας Λίντσεϊ Γκράχαμ, τάχθηκαν υπέρ της στρατιωτικής επέμβασης.

Ο Στιβ Μπάνον, επικεφαλής στρατηγικός σύμβουλος του Τραμπ κατά τη διάρκεια της πρώτης του θητείας, προειδοποίησε τον Αμερικανό πρόεδρο να μην εγκρίνει στρατιωτική δράση κατά του Ιράν, λέγοντας ότι η εμπλοκή των ΗΠΑ σε έναν ακόμη πόλεμο στη Μέση Ανατολή θα «διαλύσει τη χώρα».

Όταν δεκάδες ιρανικά drones και βαλλιστικοί πύραυλοι εκτοξεύονται από την ενδοχώρα του Ιράν προς το ισραηλινό έδαφος, και ενεργοποιούνται οι πιο εξελιγμένες αμυντικές τεχνολογίες στον κόσμο για να τα αντιμετωπίσουν, προκύπτει ένα καίριο ερώτημα: τι έχει αλλάξει στους κανόνες του παιχνιδιού; Η σύγκρουση πλέον δεν καθορίζεται μόνο από τις στρατηγικές ισορροπίες, αλλά και από τις ασύμμετρες τεχνικές που χρησιμοποιούν. Το πεδίο μάχης είναι τεχνολογικά μεταλλαγμένο: κορεσμός αεράμυνας, τακτικός αντιπερισπασμός και ψηφιακή σύγχυση συγκροτούν ένα νέο πρότυπο πολέμου. Ταυτόχρονα, η γεωγραφία συνδέεται με την ψηφιακή ισχύ, και η ψυχολογική επίδραση της επίθεσης αποκτά κεντρικό ρόλο στην αποτίμηση του αποτελέσματος. Πίσω από την αλληλουχία επιθέσεων και αντιποίνων, βρίσκεται η θεμελιώδης αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο η Τεχεράνη και το Τελ Αβίβ ερμηνεύουν την έννοια του πλήγματος.

Το πρώτο κύμα της ιρανικής απάντησης περιλάμβανε πάνω από 100 μη επανδρωμένα αεροσκάφη τύπου Shahed-136 και Shahed-238, τα οποία χρησιμοποιούνται κυρίως για να αποσπούν και να εξαντλούν τις δυνατότητες των αμυντικών συστημάτων, όχι απαραίτητα για την πρόκληση σοβαρών καταστροφών. Ακολούθησε μια δεύτερη φάση, πολύ πιο επικίνδυνη, με εκτοξεύσεις βαλλιστικών πυραύλων μέσου και μεγάλου βεληνεκούς τύπου Shahab-3, Fateh-110, και ενδεχομένως πιο εξελιγμένα μοντέλα όπως τα Khorramshahr και Kheibar Shekan, τα οποία είναι σε θέση να μεταφέρουν εκρηκτικές κεφαλές εκατοντάδων κιλών και να πλήξουν το σύνολο του ισραηλινού εδάφους.

Η ισραηλινή απάντηση επιστρατεύει το πλήρες εύρος του πολυεπίπεδου αμυντικού της συστήματος, που περιλαμβάνει την Iron Dome, το David’s Sling, το σύστημα Arrow, καθώς και αμερικανικά Patriot και Aegis που είναι ανεπτυγμένα στην περιοχή. Παρά τον εντυπωσιακό βαθμό αναχαίτισης, ορισμένοι πύραυλοι κατάφεραν να διαπεράσουν την άμυνα, υποδεικνύοντας τακτικά κενά όταν οι επιθέσεις εκτελούνται με μαζικό και ταυτόχρονο τρόπο. Σύμφωνα με τον στρατιωτικό αναλυτή Μάικλ Σούμπριτζ του αυστραλιανού ASPI, «η αδυναμία του Ιράν να κορέσει πλήρως τις άμυνες υποδεικνύει περιορισμένη επιχειρησιακή δυνατότητα για ολοκληρωμένο πλήγμα, αλλά ταυτόχρονα αναδεικνύει και τα όρια της άμυνας, ιδιαίτερα όταν βασίζεται σε διαδοχικά κύματα επιθέσεων».

Ο στόχος των επιθέσεων, σύμφωνα με το Institute for the Study of War, δεν ήταν απλώς να προκαλέσουν ζημιές, αλλά να δοκιμάσουν την ικανότητα του ισραηλινού συστήματος να ανταπεξέλθει σε συνδυασμένη απειλή από drones και πυραύλους. Η χρήση του όρου “κορεσμός και διάσπαση” περιγράφει ένα σύγχρονο τακτικό σχήμα, όπου ο αριθμός υπερτερεί της ακρίβειας, και ο στόχος είναι η καταπόνηση των μέσων άμυνας, όχι η καταστροφή per se.

Οι ιρανικές μη επανδρωμένες πλατφόρμες, όπως οι Shahed, έχουν συγκεκριμένα πλεονεκτήματα σε ασύμμετρο πλαίσιο: χαμηλό κόστος, πτήση σε χαμηλό ύψος και δυνατότητα μαζικής χρήσης. Ακόμη και αν είναι αργές ή μη ακριβείς, υποχρεώνουν τα ραντάρ να αντιδρούν και σπαταλούν ακριβούς πυραύλους αναχαίτισης, δημιουργώντας ευκαιρίες διείσδυσης για τις πιο επικίνδυνες βολές που έπονται. Από την άλλη, οι βαλλιστικοί πύραυλοι αποτελούν το αποτρεπτικό όπλο βαρέως τύπου – φέρουν ισχυρές κεφαλές και μπορούν να πλήξουν στρατηγικούς στόχους σε βάθος. Ωστόσο, η εκτόξευσή τους από το ιρανικό έδαφος μπορεί να εκληφθεί ως κήρυξη πολέμου, αυξάνοντας κατακόρυφα το πολιτικό ρίσκο.

Ο ειδικός αναλυτής Τζάστιν Κράμπ, επικεφαλής της εταιρείας Sibylline, σημειώνει ότι «η έμφαση του Ιράν στην εμβέλεια και την ταχύτητα έρχεται εις βάρος της ακρίβειας, με αποτέλεσμα οι πύραυλοι να πλήττουν συχνά παράπλευρες δομές αντί για στρατιωτικούς στόχους». Παρ’ όλα αυτά, το μήνυμα είναι σαφές: η Τεχεράνη είναι σε θέση να προβάλει ισχύ και να μεταφέρει το βάρος της σύγκρουσης εντός ισραηλινής επικράτειας.

Η στρατηγική της Ισλαμικής Δημοκρατίας ήταν δομημένη με λογική διπλής κίνησης: πρώτα drones, έπειτα πυραυλικός κορεσμός, ώστε να εντοπιστούν αδυναμίες στην αεράμυνα. Σύμφωνα με το Business Insider, «η ιρανική επίθεση δεν ήταν απλώς μια επίδειξη ισχύος, αλλά και δοκιμή του ισραηλινού συστήματος Arrow υπό συνθήκες ταυτόχρονου πλήγματος».

Σε επίπεδο στρατηγικών αποτιμήσεων, το Ιράν πέτυχε τρία βασικά αποτελέσματα:
πρώτον, απέδειξε πως μπορεί να πλήξει απευθείας το ισραηλινό έδαφος χωρίς ενδιάμεσους· δεύτερον, ανάγκασε το ισραηλινό σύστημα άμυνας να λειτουργήσει σε οριακές συνθήκες, κάτι που συνιστά πρωτοφανή επιχειρησιακή πίεση· και τρίτον, έστειλε μήνυμα πολιτικής αυτοπεποίθησης, ότι δηλαδή η Τεχεράνη μπορεί να διατηρήσει πρωτοβουλία κινήσεων, σε αντίθεση με την εικόνα της ακινησίας που της αποδίδεται.

Από την άλλη πλευρά, το Ισραήλ παρά τους ισχυρισμούς περί «εξαιρετικής επιτυχίας» στην άμυνα, είδε μέρος των επιθέσεων να διαπερνούν την ασπίδα του, γεγονός που ενδέχεται να κλονίσει την εσωτερική εμπιστοσύνη των πολιτών στην αμυντική του επάρκεια – ειδικά αν το σενάριο κορεσμού επαναληφθεί.

Το ερώτημα που γεννάται είναι αν βρισκόμαστε πλέον μπροστά σε νέους κανόνες εμπλοκής. Η ιρανική επιλογή να επιτεθεί από το ίδιο της το έδαφος υποδηλώνει μια νέα φάση, με την Τεχεράνη να εγκαταλείπει την πλήρη κάλυψη των πληρεξουσίων της. Ταυτόχρονα, το Ισραήλ απέδειξε ότι διαθέτει ισχυρή, αλλά όχι άτρωτη αεράμυνα.

Η γεωπολιτική πολυπλοκότητα ενισχύεται από το γεγονός ότι κάθε τέτοιο επεισόδιο αξιολογείται υπό το πρίσμα των ΗΠΑ, της Ρωσίας, του Κόλπου και της Ερυθράς Θάλασσας. Το διακύβευμα δεν είναι πλέον περιφερειακό αλλά διεθνές.

Το βάθος της σύγκρουσης αποκαλύπτεται και στη διαφορετική στρατιωτική φιλοσοφία που εφαρμόζουν τα δύο μέρη. Το Ισραήλ λειτουργεί βάσει της λογικής της συντριπτικής πρώτης απάντησης, επιδιώκοντας να ξαναγράψει τον συσχετισμό ισχύος με την πρώτη ευκαιρία. Η Τεχεράνη, αντίθετα, επενδύει στην κόπωση, στη διαρκή πίεση και στην υπονόμευση της ψυχολογικής ανθεκτικότητας του αντιπάλου. Δεν επιδιώκει την καθολική νίκη, αλλά τον στρατηγικό αποσυντονισμό.

Στο τέλος, η παρτίδα δεν έχει λήξει. Αντιθέτως, έχει μόλις εισέλθει σε φάση υψηλής έντασης. Το ερώτημα δεν είναι πια μόνο ποιος έχει το καλύτερο σύστημα, αλλά ποιος αντέχει περισσότερο στον χρόνο, στην πίεση και στην αβεβαιότητα. Το μόνο βέβαιο είναι ότι οι επόμενες κινήσεις δεν θα ακολουθήσουν την προηγούμενη λογική.

Γιατί το Ισραήλ θέλει να καταστρέψει το Φόρντο

Το Ισραήλ διαθέτει μια προηγμένη αεροπορία, εξοπλισμένη με μαχητικά αεροσκάφη πέμπτης γενιάς F-35i stealth που στόχευαν πολλές από τις αεροπορικές άμυνες του Ιράν, καθώς και τα αεροσκάφη F-15 και F-16 που στη συνέχεια όρμησαν με βόμβες και πυραύλους.

Δεν διαθέτει όμως βομβαρδιστικά ικανά να μεταφέρουν αεροσκάφη όπως το GBU-57/B. Το B-2 είναι το μόνο αεροσκάφος που έχει λάβει άδεια μεταφοράς του bunker buster σε μάχη, αν και το B-52 έχει δοκιμάσει το MOP.

Το ιδιαίτερα σχεδιασμένο και αθόρυβο B-2 Spirit έχει πλήρωμα δύο ατόμων και είναι ικανό να εκτοξεύσει συμβατικά ή πυρηνικά όπλα. Η Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ διαθέτει 19 λειτουργικά αεροσκάφη B-2A, σύμφωνα με το Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών (IISS) με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο δημοσιεύει ετήσιες καταμετρήσεις των ενόπλων δυνάμεων του κόσμου.

Το B-2 σχεδιάστηκε για να παρακάμπτει την αεράμυνα της Σοβιετικής Ένωσης και να πραγματοποιεί πυρηνικά πλήγματα, δήλωσε ο William Alberque, επισκέπτης ερευνητής στο Κέντρο Henry L. Stimson και πρώην διευθυντής του Κέντρου Ελέγχου Εξοπλισμών, Αφοπλισμού και Μη Διάδοσης Ομάδων Μαζικής Καταστροφής του ΝΑΤΟ .

Τα βομβαρδιστικά stealth, ικανά να καλύπτουν τεράστιες αποστάσεις χωρίς να σταματούν για ανεφοδιασμό, ήταν προσαρμοσμένα για να μεταφέρουν μεγάλες συμβατικές βόμβες, δήλωσε στο Newsweek .

Το MOP είναι μια απόγονος του όπλου που είχε το παρατσούκλι «μητέρα όλων των βομβών» στην εποχή του πολέμου στο Ιράκ, δήλωσε ο Αλμπέρκε, αλλά αναβαθμίστηκε ώστε να είναι μικρότερο και να μπορεί να διεισδύει περαιτέρω σε σκληρούς στόχους.

Το Ισραήλ, χωρίς τα B-2 και τα MOP, θα μπορούσε ακόμα να χτυπήσει το Φορντόου, λένε οι αναλυτές. Αλλά θα χρειαζόταν μια τεράστια ποσότητα από τις πολύ μικρότερες βόμβες του Ισραήλ, με πολλά, πολλά χτυπήματα, για να χτυπήσει βαθιά το Φορντόου, και θα μπορούσε να εκθέσει τα αεροσκάφη που στοχεύουν την πυρηνική εγκατάσταση στην εναπομένουσα αεράμυνα και τον κινητό εξοπλισμό του Ιράν.

Ακόμη και το αμερικανικό B-2 θα χρειαζόταν να χτυπήσει το Φόρντοου περισσότερες από μία φορές για να καταρρεύσει περισσότερο από την είσοδο και να προκαλέσει ζημιά στην αίθουσα φυγοκέντρησης, είπε ο Αλμπέρκε.

Αλλά χωρίς να καταστρέψει τον Φορντόου, είπε ο Αλμπέρκε, το Ισραήλ δεν μπορεί να ισχυριστεί με βεβαιότητα ότι κατέστρεψε την ικανότητα του Ιράν να κατασκευάσει πυρηνική βόμβα. Επίσης, δεν είναι σαφές, τουλάχιστον δημόσια, πόσο από το ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού του Ιράν απομένει και πόσες φυγοκεντρητές έχει στην πραγματικότητα το καθεστώς.