Νίκος Γιαννόπουλος

Ας επικεντρωθούμε στις πιο σημαντικές παρατηρήσεις της Ενωσης που αν και αρκετά τεχνικές κάποιες φορές, παρουσιάζουν ξεχωριστό ενδιαφέρον.

Στο 4ο συμπέρασμά της η Ενωση παρατηρεί (παραθέτοντας αποσπάσματα του πορίσματος): “Περιλαμβάνεται η υλοποίηση εναλλακτικών δρομολογήσεων με σκοπό την εξασφάλιση υψηλής διαθεσιμότητας στις παρεχόμενες υπηρεσίες (…) Ο εξοπλισμός της ΥΠΑ, καθώς και αυτός του ΟΤΕ που χρησιμοποιείται από την ΥΠΑ, δεν υποστηρίζονται πλέον από τους κατασκευαστές τους, οπότε και είναι αδύνατη η παροχή οποιονδήποτε εγγυήσεων για τη λειτουργία τους.” 

– Η συγκεκριμένη περιγραφή είναι αντιφατική. Κανένα πληροφοριακό ή τηλεπικοινωνιακό σύστημα δεν μπορεί να έχει ταυτόχρονα “υψηλή διαθεσιμότητα” και “αδυναμία οποιονδήποτε εγγυήσεων για τη λειτουργία του”. Επίσης, οι συγκεκριμένες διαπιστώσεις επάρκειας ή μη δεν αφορούν συγκεκριμένα περιστατικά βλαβών, πρέπει να βασίζονται σε τακτικούς ελέγχους, τεχνικές εκθέσεις και πλάνα εκτίμησης-διαχείρισης ρίσκου σε βάθος χρόνου κατά την κανονική λειτουργία τους.

Στο 6ο συμπέρασμα αναφέρονται τα εξής: “Να σημειωθεί ότι ο αποσυγχρονισμός διατάξεων/διεπαφών όπως αυτές που χρησιμοποιεί η ΥΠΑ μπορεί να προκληθεί από πληθώρα λόγων (αστάθεια υλικού, δυσλειτουργία ρολογιού χρονισμού, θερμικές παρενέργειες, βυθίσεις τροφοδοσίας κ.α.). Η έλλειψη αρχείων καταγραφής λειτουργίας και ιχνηλάτησης σφαλμάτων κάνει αδύνατο τον εκ των υστέρων ακριβή προσδιορισμό”.

 – Παρότι όπως φαίνεται είναι γνωστό ότι το σύστημα πάσχει από αστάθειες που μπορούν να προκαλέσουν σημαντικά προβλήματα σε κρίσιμες λειτουργίες του, η επιτροπή διαπιστώνει την έλλειψη αρχείων καταγραφής και κατά συνέπεια αδυναμία πλήρους ανάλυσης των αιτίων του συμβάντος σε λεπτομερέστερο τεχνικό επίπεδο.

Στο 7ο: “Κατά την διάρκεια της αντιμετώπισης του περιστατικού, διαπιστώνεται ότι υπήρξε καθυστέρηση της ανίχνευσης της δυσλειτουργίας των τηλεπικοινωνιακών διεπαφών/διατάξεων. Αυτό οφείλεται αφενός στην έλλειψη από άκρη σε άκρη (end to end) τηλεμετρίας και ιχνηλάτησης σφαλμάτων των κυκλωμάτων και του γεγονότος ότι το κέντρο λειτουργίας δικτύου του ΟΤΕ έβλεπε τα κυκλώματα αυτά ως λειτουργικά και αφετέρου στη μακράν του βέλτιστου συνεργασία μεταξύ των τεχνικών της ΥΠΑ και αυτών του ΟΤΕ” 

– Η πρώτη διαπίστωση, αυτή της καθυστέρησης της ανίχνευσης του προβλήματος λόγω έλλειψης τηλεμετρίας, είναι κάτι που σαφέστατα δεν είναι αποδεκτό σε κανένα σύγχρονο σύστημα παρόμοιας κατηγορίας.

– Η δεύτερη διαπίστωση καταδεικνύει ότι, επιπλέον, η ανίχνευση και η επιδιόρθωση σφαλμάτων λειτουργίας επαφίεται στην καλή συνεργασία φορέων και διαφορετικών τεχνικών ομάδων μεταξύ τους, κάτι που επίσης δεν είναι αποδεκτό στα σύγχρονα safety-critical συστήματα. Σε καμία περίπτωση η ορθή λειτουργία δεν πρέπει να εξαρτάται από την καλή θέληση ή πρόθεση κανενός τεχνικού ή διοικητικού προσώπου.

• Σε αυτό το συμπέρασμα η Ενωση κάνει ίσως την πιο “ευθεία” κριτική τόσο στην “ποιότητα” του πορίσματος όσο και στην κατάσταση εν γένει η οποία, εμμέσως, πλην σαφώς, χαρακτηρίζεται απαράδεκτη.

Και στο 9ο: “Να εξεταστεί αν η σημερινή αρχιτεκτονική του συστήματος επιδέχεται βελτιώσεις με καλύτερη κατανομή των πομπών και δεκτών στους υπάρχοντες τηλεπικοινωνιακούς πόρους και να εξεταστεί αν μπορεί να αυξηθεί η διαθεσιμότητα του συστήματος με επιπλέον τηλεπικοινωνιακούς πόρους.” – Κρίνοντας εκ του αποτελέσματος, η αρχιτεκτονική και η συνολική λειτουργία του τηλεπικοινωνιακού πληροφοριακού συστήματος χαρακτηρίζεται από εξαιρετικά μεγάλο ρίσκο “μεμονωμένου σημείου κατάρρευσης” (Single Point of Failure – SOF).

Σύμφωνα με τις βασικές αρχές σχεδίασης συστημάτων υψηλής ανθεκτικότητας, θα έπρεπε να υπάρχουν μέσα και διαδικασίες κατανομής σε εναλλακτικά κέντρα και υποσυστήματα, τόσο σε τεχνικό όσο και σε διοικητικό επίπεδο, καθώς και αυτόματη μετάπτωση σε αυτά όταν χρειαστεί (automatic failover).

Ανεξάρτητα από τα διαπιστωμένα προβλήματα λόγω παρωχημένης τεχνολογικής υποδομής, το σύστημα συνολικά αποδεικνύεται εξαιρετικά ευάλωτο σε τυχόν αστοχίες υλικού ή πρωτοκόλλων τηλεπικοινωνίας σε κάποια κρίσιμη μονάδα. Πρακτικά, δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να επιτρέπεται παρόμοια ολική κατάρρευση του συστήματος λόγω αστοχίας οποιουδήποτε μεμονωμένου υποσυστήματος.

Παρωχημένη τεχνολογική υποδομή… Το σύστημα αποδεικνύεται εξαιρετικά ευάλωτο σε τυχόν αστοχίες υλικού…

Τι άλλο να προσθέσεις κανείς για να καταδείξει το μέγεθος του προβλήματος…

Και όπως λέει στο τέλος η Ενωση Πληροφορικών: “Καταλαβαίνουμε άλλωστε όλοι ότι θα πρέπει οι απαραίτητες ενέργειες να προλαμβάνουν και όχι απλά να διαπιστώνουν παρόμοια σοβαρά προβλήματα”.

Καλές οι διαπιστώσεις, καλύτερες οι λύσεις των προβλημάτων…

«Η αλαζονεία έχει χτυπήσει κόκκινο. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει πάρει διαζύγιο από τη λογοδοσία και την ανάληψη ευθυνών», ανέφερε ο Κ. Τσουκαλάς σε σχόλιό του, επισημαίνοντας ότι τα κυβερνητικά στελέχη δεν έχουν απαντήσει στις καταγγελίες από την Ένωση Ελεγκτών και τόνισε πώς «σύμφωνα με την πάγια τακτική της, η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας περιμένει να ξεχαστεί το θέμα για να μην αποκαλυφθεί ότι γνώριζε το πρόβλημα αλλά δεν έκανε τίποτα. Θέλει να κρύψει τις ευθύνες για την αδράνεια και τη διαχειριστική ανεπάρκειά της».

«Όρος αναγέννησης της χώρας η απομάκρυνση της Ν.Δ. από την διακυβέρνηση της χώρας. Προσκλητήριο να συνταχθούν με το ΠΑΣΟΚ σε όσους θέλουν να γίνει χειροπιαστή πραγματικότητα η πολιτική αλλαγή».
•Συνέντευξη @kdtsoukalas -> @opentvgr 🔗https://t.co/uiVcteYI7f pic.twitter.com/fm9j0AGXz4

— ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής (@pasok) January 18, 2026

Σχολίασε ακόμη ότι ο Πρωθυπουργός «στη συνηθισμένη του ανάρτηση ξέχασε το αλαλούμ στον FIR Αθηνών. Όπως πάντα προσπαθεί να περιγράψει μια εικονική πραγματικότητα, που μόνο ο ίδιος βλέπει. Οι πολίτες όμως, πλέον βλέπουν καθαρά πως η κυβέρνησή του είναι συνώνυμη της αποτυχίας».

«Όσο, δε, για την εξαγγελία ειδικής σύσκεψης για την ευλογιά, μόνο θυμηδία προκαλεί. Η χώρα έχει χάσει μισό εκατομμύριο ζώα και οι κτηνοτρόφοι είναι στα όρια της επιβίωσης λόγω της απόλυτης κατάρρευσης των ελεγκτικών μηχανισμών του κράτους που διοικεί “επιτελικά” εδώ και επτά χρόνια», πρόσθεσε ο κ. Τσουκαλάς.

Αναρωτήθηκε για τον κ. Μητσοτάκη, αφού «είναι υπέρμαχος των συλλογικών διαπραγματεύσεων», γιατί δεν δίνει τη δυνατότητα καθορισμού του κατώτατου μισθού στους κοινωνικούς εταίρους μέσω της Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας. «Γιατί δεν επαναφέρει την αρχή της ευνοϊκότερης ρύθμισης και γιατί δεν διευρύνει το δικαίωμα προσφυγής στη διαιτησία;
Πότε θα απολογηθεί για τις επιδόσεις της κυβέρνησης του στους μισθούς και στην αγοραστική δύναμη των πολιτών;

Πότε θα μιλήσει για τα εξοντωτικά ωράρια που έχει επιβάλλει με τη νομοθεσία του στους μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα; Πότε θα δώσει εξηγήσεις για τον εμπαιγμό των συνταξιούχων, στους οποίους έταζε κατάργηση του νόμου Κατρούγκαλου και τελικά διατήρησε την αυξημένη εισφορά ασθένειας; Πότε θα τους εξηγήσει γιατί βλέπουν αυξήσεις μικρότερες από τον πληθωρισμό και η εισφορά αλληλεγγύης συνεχίζει να εξαφανίζει τη σύνταξη τους;».

Όπως δήλωσε στον ΑΝΤ1 «Νομίζω ότι το πόρισμα της Επιτροπής που είδαμε όλοι μας είναι σαφές. Λέει ότι δεν μπόρεσε να εντοπιστεί η αιτία γιατί το σύστημα είναι τόσο παλιό που δεν έχει αρχεία καταγραφής των συμβάντων (…). Και ότι το σύστημα επίσης είναι τόσο παλιό που ο κατασκευαστής δεν το υποστηρίζει πλέον και δεν εγγυάται κάποιος την λειτουργία οπότε θα μπορούσε – από αυτά που συνάγω από το πόρισμα- να συμβεί ξανά».

Στη συνέχεια πρόσθεσε «Το θέμα είναι να μπορέσουμε να βρούμε λύσεις γρήγορα. Κατ’ αρχάς πρέπει η αιτία να εντοπιστεί. Δεν μπορεί να μείνει στον αέρα και γι’ αυτό γίνεται διερεύνηση και μέσα στην υπηρεσία που είναι ενδελεχής. Και επίσης πρέπει να βρούμε τρόπους να αντιμετωπίσουμε την κυκλοφορία με δεδομένο αυτό το πόρισμα της Επιτροπής».

Απαντώντας σε ερώτηση για το αν το περιστατικό έφερε σε κίνδυνο τα αεροσκάφη που πετούσαν την ώρα του μπλακ άουτ, ο Παναγιώτης Ψαρρός απάντησε: «Εγώ θα σας πω ευθέως – και το γράφει και το πόρισμα το οποίο έχει πάρει όλο το χρονικό της κατάστασης που εκτυλίχθηκε στις 4 του Γενάρη και μπορεί ο καθένας να δει πόσο στρεσογόνα ήταν η κατάσταση – δεν σημειώθηκε καμία παραβίαση ελαχίστου διαχωρισμού.

Και αυτό οφείλεται 100% στους συναδέλφους που εκείνη τη στιγμή βρήκαν τρόπους, σε μία αδιανόητη βλάβη χωρίς προηγούμενο για την οποία δεν υπάρχει στο εγχειρίδιο τι κάνεις σε αυτή τη κατάσταση, βρήκαν τρόπο να την αντιμετωπίσουν και μπόρεσαν αεροπλάνα όλα και προσγειώθηκαν ασφαλώς χάριν στις προσπάθειες των συναδέλφων και χάρη στο ότι πάρθηκε η απόφαση να κλείσει ο εναέριος χώρος για να μπορέσει αυτή η κατάσταση να εξομαλυνθεί κάποια στιγμή».

«Πρέπει να δούμε πώς θα έχουμε μεγαλύτερη αξιοπιστία στα συστήματα»

Στη συνέχεια, ο κ. Ψαρρός πρόσθεσε «Ο εξοπλισμός δεν είμαστε στο παρά πέντε να αλλάξει είμαστε στο και πέντε και πρέπει να επιταχυνθεί η διαδικασία. Κάθε μέρα που χάνεται μεταφράζεται σε χαμένα καλοκαίρια γιατί ναι το 2028 πλέον δεν υπάρχει στον ορίζοντα. Καλύτερη πρόβλεψη, ρεαλιστική είναι από το καλοκαίρι του 2030 να έχουμε σύστημα. Αυτό δεν σημαίνει ότι εμείς πρέπει να περιμένουμε το νέο σύστημα. Πρέπει να δούμε από τώρα μέχρι να έρθει το νέο σύστημα πώς θα θωρακιστούμε, πώς θα κάνουμε τη δουλειά μας, να έχουμε μεγαλύτερη αξιοπιστία σας συστήματα».

«Η ασφάλεια δεν διαπραγματεύεται. Απλά αυτό που διακυβεύεται, και το είπατε και πριν, είναι ότι με το σύστημα που έχουμε στα χέρια μας, εφόσον φροντίσουμε αυτό να μην χαλάει, μπορούμε να εξυπηρετήσουμε συγκεκριμένο όγκο κυκλοφορίας, που σημαίνει ότι μοιραία θα έχουμε καθυστερήσεις. Καθυστερήσεις είναι η ασφάλεια μας και μέχρι να έρθει το νέο σύστημα ο όγκος που θα μπορούμε να διαχειριστούμε είναι περιορισμένος», τόνισε ο Παναγιώτης Ψαρρός και συμπλήρωσε «Νομίζω ότι το πόρισμα της Επιτροπής που είδαμε όλοι μας είναι σαφές. Λέει ότι δεν μπόρεσε να εντοπιστεί η αιτία γιατί το σύστημα είναι τόσο παλιό που δεν έχει αρχεία καταγραφής των συμβάντων (…). Και ότι το σύστημα επίσης είναι τόσο παλιό που ο κατασκευαστής δεν το υποστηρίζει πλέον και δεν εγγυάται κάποιος την λειτουργία οπότε θα μπορούσε – από αυτά που συνάγω από το πόρισμα- να συμβεί ξανά».

«Το θέμα είναι να μπορέσουμε να βρούμε λύσεις γρήγορα. Κατ’ αρχάς πρέπει η αιτία να εντοπιστεί. Δεν μπορεί να μείνει στον αέρα και γι’ αυτό γίνεται διερεύνηση και μέσα στην υπηρεσία που είναι ενδελεχής. Και επίσης πρέπει να βρούμε τρόπους να αντιμετωπίσουμε την κυκλοφορία με δεδομένο αυτό το πόρισμα της Επιτροπής» πρόσθεσε.

Απαντώντας σε ερώτηση για το εάν υπήρξε κίνδυνος για τα αεροσκάφη που πετούσαν την ώρα του μπλακ άουτ ο Παναγιώτης Ψαρρός απάντησε: «Εγώ θα σας πω ευθέως – και το γράφει και το πόρισμα το οποίο έχει πάρει όλο το χρονικό της κατάστασης που εκτυλίχθηκε στις 4 του Γενάρη και μπορεί ο καθένας να δει πόσο στρεσογόνα ήταν η κατάσταση – δεν σημειώθηκε καμία παραβίαση ελαχίστου διαχωρισμού. Και αυτό οφείλεται 100% στους συναδέλφους που εκείνη τη στιγμή βρήκαν τρόπους, σε μία αδιανόητη βλάβη χωρίς προηγούμενο για την οποία δεν υπάρχει στο εγχειρίδιο τι κάνεις σε αυτή τη κατάσταση, βρήκαν τρόπο να την αντιμετωπίσουν και μπόρεσαν αεροπλάνα όλα και προσγειώθηκαν ασφαλώς χάριν στις προσπάθειες των συναδέλφων και χάρη στο ότι πάρθηκε η απόφαση να κλείσει ο εναέριος χώρος για να μπορέσει αυτή η κατάσταση να εξομαλυνθεί κάποια στιγμή».

«Η ασφάλεια δεν διαπραγματεύεται»

Όπως υπογράμμισε «Ο εξοπλισμός δεν είμαστε στο παρά πέντε να αλλάξει είμαστε στο και πέντε και πρέπει να επιταχυνθεί η διαδικασία. Κάθε μέρα που χάνεται μεταφράζεται σε χαμένα καλοκαίρια γιατί ναι το 2028 πλέον δεν υπάρχει στον ορίζοντα. Καλύτερη πρόβλεψη, ρεαλιστική είναι από το καλοκαίρι του 2030 να έχουμε σύστημα. Αυτό δεν σημαίνει ότι εμείς πρέπει να περιμένουμε το νέο σύστημα. Πρέπει να δούμε από τώρα μέχρι να έρθει το νέο σύστημα πώς θα θωρακιστούμε, πώς θα κάνουμε τη δουλειά μας, να έχουμε μεγαλύτερη αξιοπιστία σας συστήματα».

Τέλος, ο πρόεδρος της Ένωσης Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας είπε «Η ασφάλεια δεν διαπραγματεύεται. Απλά αυτό που διακυβεύεται, και το είπατε και πριν, είναι ότι με το σύστημα που έχουμε στα χέρια μας, εφόσον φροντίσουμε αυτό να μην χαλάει, μπορούμε να εξυπηρετήσουμε συγκεκριμένο όγκο κυκλοφορίας, που σημαίνει ότι μοιραία θα έχουμε καθυστερήσεις. Καθυστερήσεις είναι η ασφάλεια μας και μέχρι να έρθει το νέο σύστημα ο όγκος που θα μπορούμε να διαχειριστούμε είναι περιορισμένος».

Ουδείς εκ των αρμοδίων τους έλαβε σοβαρά υπόψιν, κάποιοι χλευάστηκαν και δεν κλήθηκαν καν στην προανακριτική επιτροπή.

Το αποτέλεσμα το γνωρίζουμε.

Το πρωί της 4ης Ιανουαρίου, σημειώθηκε μπλακ άουτ στο FIR Αθηνών, οι αεροπορικές συγκοινωνίες σταμάτησαν, ο εναέριος χώρος άδειασε σαν να είχε επιβληθεί απαγόρευση πτήσεων, δεκάδες χιλιάδες επιβάτες ακινητοποιήθηκαν σε ελληνικά και ξένα αεροδρόμια.

Από τύχη δεν σημειώθηκε κάποιο αεροπορικό δυστύχημα, ή για να είμαστε ακριβέστεροι και δίκαιοι χάρη στις προσπάθειες των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας που υπερέβαλλαν εαυτούς.

Εδώ και χρόνια, η ομοσπονδία τους στέλνει υπομνήματα και μελέτες στις διοικήσεις της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας και το αρμόδιο υπουργείο, επισημαίνοντας ότι το σύστημα είναι παρωχημένο και τεχνολογικά επισφαλές, χωρίς καν υποστήριξη από τον κατασκευαστή του και εγγύηση καλής λειτουργίας!

Τις πρώτες ώρες του μπλακ άουτ, η πανικόβλητη διοίκηση της ΥΠΑ άφηνε να κυκλοφορούν (βολικές) φήμες για κυβερνοεπίθεση και δολιοφθορά, ακόμα και ..ρώσοι χάκερς επιστρατεύτηκαν σε αυτό το γαϊτανάκι της παραπληροφόρησης και αποπροσανατολισμού. Οι ελεγκτές, πάλι, από την πρώτη στιγμή απέδιδαν το “κρασάρισμα” στα έργα που βαλτώνουν επί περίπου μία 20αετία.

Ποιοί δικαιώθηκαν είναι πιά γνωστό. Το πόρισμα που έδωσε στη δημοσιότητα η ΥΠΑ αναφέρει ρητώς ότι καμία κυβερνοεπίθεση και δολιοφθορά δεν συνέβη και τονίζεται η ανάγκη μετάβασης σε νέα ασφαλή τεχνολογία. Αυτό ακριβώς, δηλαδή, που ζητούν επιμόνως οι ελεγκτές εδώ και χρόνια.

Ο υπουργός Μεταφορών και Υποδομών δήλωσε κατηγορηματικά, εκείνες τις ώρες μετά το μπλακ άουτ, ότι “θα πέσουν κεφάλια”. Ως εκ τούτου η παραίτηση του διοικητή της ΥΠΑ, χθες, ήταν εκ των ουκ άνευ. Δεν φτάνει, όμως, μόνο αυτό, πρέπει και να δρομολογήσει άμεσα την αναβάθμιση του συστήματος επόπτευσης και επικοινωνιών στο FIR Αθηνών, το οποίο, ειρήσθω εν παρόδω, εκτιμάται οτι θα κοστίσει 10 εκατ. ευρώ. Όχι μερικά δισ., 10 εκατ. ευρώ!

Δύο συμπεράσματα:

Πρώτον, μόνο από τύχη δεν είχαμε “αεροπορικά Τέμπη”, το γεγονός, όμως, ότι κάτι τέτοιο αποφεύχθηκε δεν σημαίνει πώς δεν μπορεί να συμβεί στο μέλλον. Κάποιοι εκθέτουν, εδώ και χρόνια, σε κίνδυνο εκατομμύρια επιβάτες. Επειδή, όμως, το γνώριζαν από τα υπομνήματα και τις μελέτες των εργαζόμενων, οι προβλέψεις της νομοθεσίας είναι προφανείς.

Δεύτερον, οι συνδικαλιστές δεν πρέπει να είναι στόχος αυτοματοποιημένης λοιδορίας από τους εκάστοτε κυβερνώντες, ακριβώς επειδή είναι συνδικαλιστές και, πιθανώς, έχουν κομματική καταγωγή. Και πριν την τραγωδία των Τεμπών, και πριν το μπλακ άουτ στο FIR Αθηνών είχαν δίκιο.

Κατακλείδα: όταν ετοιμάζεσαι να ασκήσεις διώξεις εναντίον αγροτών για παρακώλυση συγκοινωνιών (σωστό, υπερβολικό, ας το αξιολογήσει καθένας), δεν μπορείς συστηματικά να αδιαφορείς για τις καμπάνες του κινδύνου και να εκθέτεις επιβάτες σε άμεσο κίνδυνο. Αυτό αφορούσε τις διοικήσεις της Hellenic Train και του ΟΣΕ στην τραγωδία των Τεμπών, όπως και τις διοικήσεις της ΥΠΑ και τις ηγεσίες του αρμόδιου υπουργείου.

Το συμπέρασμα της επιτροπής είναι ότι το συμβάν προέκυψε από ««ψηφιακό θόρυβο», ο οποίος προκλήθηκε λόγω αποσυγχρονισμού σε πλειάδα ετερογενών διατάξεων/διεπαφών που καταλήγουν στις εγκαταστάσεις των ΚΕΠΑΘΜ, με αποτέλεσμα την ακούσια ενεργοποίηση/συνεχή εκπομπή κρίσιμου αριθμού πομπών και την υποβάθμιση/διακοπή κρίσιμων τηλεπικοινωνιακών διασυνδέσεων».

Το πόρισμα

«Υποβλήθηκε, σήμερα, στον Υπουργό Υποδομών και Μεταφορών Χρίστο Δήμα, το πόρισμα της Επιτροπής Διερεύνησης του περιστατικού αναστολής λειτουργίας του FIR Αθηνών την Κυριακή 4 Ιανουαρίου 2026, η οποία συγκροτήθηκε με απόφαση του Υπουργού, με σκοπό να αποσαφηνιστούν τα ακριβή αίτια του προβλήματος που παρουσιάστηκε σε συχνότητες του FIR Αθηνών.

Στην Επιτροπή, υπό τον Διοικητή της Αρχής Πολιτικής Αεροπορίας Χρήστο Τσίτουρα, συμμετείχαν ως μέλη: ο Διοικητής της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας Μιχάλης Μπλέτσας, ο Συνταγματάρχης Δημήτριος Ζαμπακόλας, Μηχανικός Επικοινωνιών Επιτελής ΓΕΕΘΑ, ο υποδιευθυντής εποπτείας φάσματος της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ) Νίκος Ηγουμενίδης, εκπρόσωπος του EUROCONTROL (Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια της Αεροναυτιλίας), ενώ συμμετείχε ως παρατηρητής και εκπρόσωπος του EASA (European Union Aviation Safety Agency).

Η Επιτροπή αναγνώρισε ως εμπλεκόμενους φορείς την Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) και τον Οργανισμό Τηλεπικοινωνιών Ελλάδος (ΟΤΕ), από τους οποίους ζήτησε και έλαβε επίσημη αναφορά των δράσεών τους, ενώ αξιολόγησε και τις πληροφορίες που έλαβε από συνεντεύξεις με στελέχη των δύο οργανισμών.

Σύμφωνα με την έκθεση των εμπειρογνωμόνων: το Συμβάν οφείλεται σε «ψηφιακό θόρυβο», ο οποίος προκλήθηκε λόγω αποσυγχρονισμού σε πλειάδα ετερογενών διατάξεων/διεπαφών που καταλήγουν στις εγκαταστάσεις των ΚΕΠΑΘΜ, με αποτέλεσμα την ακούσια ενεργοποίηση/συνεχή εκπομπή κρίσιμου αριθμού πομπών και την υποβάθμιση/διακοπή κρίσιμων τηλεπικοινωνιακών διασυνδέσεων. Η πλήρης επαναφορά επετεύχθη κατόπιν επανασυγχρονισμού/επανεκκινήσεων που ακολούθησαν την επαναδρομολόγηση κίνησης στο δίκτυο κορμού.

Σημειώνεται, μεταξύ άλλων, πως για λόγους Ασφάλειας Πτήσεων, επιβλήθηκε πλήρης περιορισμός χωρητικότητας (zero rate) και εφαρμόστηκαν διαδικασίες έκτακτης ανάγκης. Η επαναφορά των παρεχόμενων Υπηρεσιών ήταν σταδιακή, ενώ η πλήρης αποκατάσταση πραγματοποιήθηκε στις 16:53 τοπική ώρα, μετά από εκούσια ενέργεια του τηλεπικοινωνιακού παρόχου.

Με βάση τις Αναφορές στην πλατφόρμα ECCAIRS και την αξιολόγηση της ΑΠΑ, το Περιστατικό κατατάχθηκε ως χαμηλής διακινδύνευσης (Green Area), χωρίς αναφορά παραβίασης ελαχίστων διαχωρισμών. Επιπλέον, δεν προέκυψαν ενδείξεις κυβερνοεπίθεσης ή εξωγενούς κακόβουλης παρεμβολής.

Στο κεφάλαιο, δε, που αφορά στα ζητήματα Αεροπορικής Ασφάλειας αναφέρεται πως δεν διαπιστώθηκε ζήτημα αεροπορικής ασφάλειας υπό την έννοια της έκθεσης αεροσκαφών σε άμεσο ή έμμεσο κίνδυνο.

Στο πόρισμά της, η Επιτροπή επισημαίνει ότι το υφιστάμενο σύστημα Επικοινωνιών Φωνής (VCS – Voice Communication System) της ΥΠΑ και κρίσιμες τηλεπικοινωνιακές υποδομές που χρησιμοποιούνται για την υποστήριξή της, βασίζονται σε παρωχημένη τεχνολογία (SDH – Synchronous Digital Hierarchy) που είναι εκτός υποστήριξης από τον κατασκευαστή, χωρίς δυνατότητα παροχής ουσιαστικών εγγυήσεων λειτουργίας.

Οι εισηγήσεις των ειδικών

Στο πόρισμά της, η Ειδική Επιτροπή καταλήγει στις εξής εισηγήσεις:

• επίσπευση της μετάβασης σε τεχνολογία VoIP (Voice over IP), με την ολοκλήρωση των διαδικασιών προμήθειας – εγκατάστασης και θέσης σε επιχειρησιακή λειτουργία του νέου VCS/RCS (Voice Communication System / Radio Communication System) και των 495 νέων πομποδεκτών,
• θεσμοθέτηση σταθερού κοινού μηχανισμού άμεσης απόκρισης ΥΠΑ–ΟΤΕ και τυποποιημένων διαδικασιών κρίσεων με δοκιμές/εκπαίδευση υπό εποπτεία ΑΠΑ,
• ενίσχυση με τηλεμετρία/τηλεχειρισμό και δυνατότητα εκτέλεσης από άκρο σε άκρο διαγνωστικών ελέγχων στα κομβικά σημεία,
• ενίσχυση εποπτείας ραδιοφάσματος από την ΕΕΤΤ για έγκαιρο εντοπισμό παρεμβολών/ανωμαλιών, καθώς και
• μετεγκατάσταση των εγκαταστάσεων του ΚΕΠΑΘΜ σε καταλληλότερο περιβάλλον, με στόχο τη μείωση συστημικών επιχειρησιακών κινδύνων και εξαρτήσεων με στόχο να διασφαλισθεί η αδιάλειπτη και ασφαλής παροχή υπηρεσιών αεροναυτιλίας.

Νίκος Γιαννόπουλος

Το Libre απευθύνθηκε στον πρόεδρο της Ένωσης Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας Ελλάδας Παναγιώτη Ψαρό ο οποίος σκιαγράφησε την πραγματικότητα των πτήσεων στη χώρα όπως ακριβώς αυτή έχει.

Συγκεκριμένα ο κ. Ψαρός κάνει λόγο για:

• τον επαγγελματισμό των συναδέλφων του ως το μόνο λόγο η κατάσταση την προηγούμενη Κυριακή δεν εξελίχθηκε χειρότερα
• το αλαλούμ στην προσπάθεια να προμηθευτεί η χώρα σύγχρονο εξοπλισμό ρύθμισης της εναέριας κυκλοφορίας και να αντικαταστήσει τον υφιστάμενο απαρχαιωμένο
• την έλλειψη προσωπικού που δυσκολεύει το έτσι και αλλιώς δύσκολο έργο των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας

Ολη η συνέντευξη του Παναγιώτη Ψαρού

–Το περιστατικό της περασμένης Κυριακής ήταν σοβαρό. Οι πολίτες ζητούν να μάθουν το εξής: Απειλήθηκε όντως η ασφάλεια των πτήσεων και αν ναι με ποιον τρόπο;

Το περιστατικό της περασμένης Κυριακής ήταν πρωτοφανούς έκτασης και απαράδεκτο για μονάδα ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας. Οι συνάδελφοι στο Κέντρο Ελέγχου Περιοχής Αθηνών-Μακεδονίας (ΚΕΠΑΘΜ) έχασαν τη δυνατότητα επικοινωνίας με τα αεροσκάφη που βρίσκονταν εκείνη την ώρα υπό τον έλεγχό τους. Παρόλα αυτά βρήκαν τρόπο να διαχειριστούν την κυκλοφορία υπερβάλλοντας εαυτούς και ενεργώντας υπό συνθήκες χωρίς προηγούμενο. Δεν σημειώθηκε κανένα περιστατικό παραβίασης ελαχίστων διαχωρισμού, γεγονός το οποίο οφείλεται αποκλειστικά στον επαγγελματισμό και τις ικανότητες των Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας.

–Ακόμα και ο αρμόδιος Υπουργός τόνισε ότι ο εξοπλισμός μέσω του οποίου κάνετε τη δύσκολη δουλειά σας είναι απαρχαιωμένος. Γιατί δεν έχει αγοραστεί νέος; Τι σας απαντούν όταν βάζετε αυτό το ερώτημα στο τραπέζι; Υπάρχουν δεσμεύσεις που δεν έχουν τηρηθεί;

Ο εξοπλισμός είναι όντως απαρχαιωμένος και δεν πληροί τις απαιτήσεις των Ευρωπαϊκών Κανονισμών. Η αποτυχία, εδώ και δεκαετίες, στην προσπάθεια αντικατάστασης του εξοπλισμού, έχει να κάνει με κακό σχεδιασμό και υλοποίηση του προγράμματος προμηθειών. Μια αντίστοιχη κατάσταση είναι αυτή που έχουμε ακούσει όλοι για τις προμήθειες στον ΟΣΕ. Δυστυχώς όσες φορές, δημόσια, απευθύναμε έκκληση για αντικατάσταση του εξοπλισμού, η αντιμετώπιση που είχαμε ήταν να αφήνονται υπόνοιες ότι πίσω από το αίτημα αυτό κρύβονται «συνδικαλιστικές διεκδικήσεις», ενώ η τρέχουσα διοίκηση της ΥΠΑ μας έχει κατηγορήσει ακόμα και για «συνδικαλισμό παλαιάς κοπής».

Δυστυχώς ακόμα και μετά τις συνεχείς, δημόσιες εκκλήσεις μας, το πρόγραμμα προμήθειας σύγχρονου εξοπλισμού σημειώνει νέες καθυστερήσεις κυρίως λόγω άστοχων επιλογών της τρέχουσας διοίκησης της ΥΠΑ. Υπήρξαν προφορικές δεσμεύσεις από το 2022 ότι έως το 2024 θα είχαν ολοκληρωθεί οι απαιτούμενες προμήθειες. Το 2024 η τρέχουσα διοίκηση της ΥΠΑ δεσμεύτηκε γραπτώς και με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την υλοποίηση του προγράμματος εκσυγχρονισμού και προμήθειας ανταλλακτικών του υπάρχοντος εξοπλισμού, κάτι που δεν υλοποιήθηκε, όπως απέδειξε το περιστατικό με την βλάβη στο σύστημα μεταφοράς δεδομένων από και προς τον λόφο Μερέντα τον περασμένο Αύγουστο.

Τι σημαίνει πρακτικά, για τη δουλειά σας και την ασφάλεια των πτήσεων, ότι ο εξοπλισμός είναι απαρχαιωμένος; Εχουν ενημερωθεί οι αρμόδιες ευρωπαϊκές αρχές;

Ο απαρχαιωμένος εξοπλισμός μας στερεί βασικά εργαλεία που είναι πλέον αυτονόητα για κάθε Ελεγκτή στην Ευρώπη και γενικότερα στην Μεσόγειο. Πρακτικά μας επιβάλλει, προκειμένου να διατηρηθεί η ασφάλεια σε επίπεδο εφάμιλλο των παγκόσμιων προτύπων, να εξυπηρετούμε μικρότερο αριθμό αεροσκαφών, με αποτέλεσμα την δημιουργία καθυστερήσεων στις πτήσεις. Εφόσον ο εξοπλισμός συντηρείται σωστά και διατηρεί την αξιοπιστία του, ακόμα και αν είναι απαρχαιωμένος, η ασφάλεια διατηρείται. Έχουμε ενημερώσει σε κάθε επίπεδο τις εθνικές και Ευρωπαϊκές αρχές και έχουμε επικοινωνία και με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για το θέμα, η οποία δείχνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την κατάσταση στην Ελλάδα.

Να θίξουμε και λίγο το ζήτημα του αριθμού του προσωπικού. Είναι αυτός που θα έπρεπε ή χρειάζονται προσλήψεις και αν χρειάζονται για τι αριθμό μιλάμε;

Σήμερα ο αριθμός των αδειοδοτημένων Ελεγκτών είναι πολύ μικρός σε σχέση με τον απαιτούμενο. Όλες οι μονάδες αντιμετωπίζουν οξύ πρόβλημα υποστελέχωσης. Για παράδειγμα, το ΚΕΠΑΘΜ, που αντιμετώπισε το συμβάν της 4/1/2026, είναι υποστελεχωμένο κατά 40%. Έχουν γίνει προσλήψεις τους περασμένους μήνες 92 νέων συναδέλφων και προβλέπεται να γίνουν και τους επόμενους μήνες άλλες 77 προσλήψεις. Οι συνάδελφοι αυτοί αναμένεται να αποκτήσουν την πρώτη τους ειδικότητα για να ασκήσουν, χωρίς επίβλεψη, Έλεγχο Εναέριας Κυκλοφορίας, για πρώτη φορά, το καλοκαίρι του 2027 ή και του 2028. Όπως καταλαβαίνετε το πρόβλημα της υποστελέχωσης θα χρειαστεί ακόμα χρόνο για να αντιμετωπιστεί.  

Τι βαθμό αξιοπιστίας είχαν κατά τη γνώμη σας και σύμφωνα με τις γνώσεις σας τα υπονοούμενα που άφησε  η  ΥΠΑ περί δολιοφθοράς; Ποιο είναι το επίπεδο ασφάλειας των συστημάτων μας σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο;

Εξαρχής ήμασταν σκεπτικοί για την αξιοπιστία των αναφορών και των διαρροών από πλευράς ΥΠΑ για κακόβουλη ενέργεια. Σήμερα κανένας αρμόδιος δεν μιλάει για δολιοφθορά και όλες οι αναφορές κάνουν λόγο για τεχνικό πρόβλημα. Δεν έχει παρατηρηθεί ποτέ ηλεκτρονική παραβίαση των συστημάτων που χρησιμοποιούμε στον Έλεγχο Εναέριας Κυκλοφορίας σήμερα, τουλάχιστον εξ’ όσων γνωρίζουμε. Αυτό που έχει συμβεί είναι η καταστροφή του ραντάρ που υπάρχει στο όρος Αττάβυρος της Ρόδου από εμπρησμό πριν από περίπου 3 χρόνια, χωρίς ακόμα να έχει εγκατασταθεί νέο ραντάρ, δημιουργώντας πρόβλημα στην κάλυψη στο ΝΑ τμήμα του FIR Αθηνών.

«Ξέρουμε πολύ καλά τι έγινε. Εκείνο που δεν ξέρουμε ακόμη είναι το πώς έγινε» υποστηρίζοντας ότι «δεν υπήρξε καμία παρεμβολή. Παράλληλα, ότι η διερεύνηση των αιτιών βρίσκεται σε εξέλιξη ώστε να διαπιστωθεί πώς μπορεί να αποφευχθεί ανάλογο περιστατικό στο μέλλον.

Όπως δήλωσε ο κ. Μπλέτσας το πρόβλημα που καθήλωσε τα αεροπλάνα οφείλονταν στους τηλεχειρισμούς πομπών των κέντρων εκπομπής, που χρησιμοποιούνται για τη φωνητική επικοινωνία εδάφους–αέρος. «Σε μεγάλο ποσοστό, πολλοί πομποί έμειναν ανοιχτοί, κάποιοι χωρίς ήχο και κάποιοι εκπέμποντας βόμβο ή ευρυζωνικό θόρυβο», εξήγησε.Αυτό, σύμφωνα με τον διοικητή της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας είχε ως αποτέλεσμα την κατάληψη των συχνοτήτων, προκαλώντας «άρνηση υπηρεσίας».

Σύμφωνα με όσα υποστήριξε, «όταν πολλοί πομποί εκπέμπουν συνεχώς στην ίδια συχνότητα, αυτή δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί», απαντώντας έτσι και στο ερώτημα γιατί δεν λειτούργησε το εφεδρικό σύστημα απάντησε πως «Δεν μπορεί να λειτουργήσει όταν το φάσμα είναι κατειλημμένο. Παράλληλο φάσμα, δυστυχώς, δεν υπάρχει».

Αναφορικά με το εάν υπήρξε κίνδυνος για την ασφάλεια των πτήσεων σημείωσε πως «τέθηκε θέμα μεγάλης ταλαιπωρίας των επιβατών, με ακυρώσεις πτήσεων, αλλά σε καμία περίπτωση δεν υπήρξε πρόβλημα ασφάλειας», δήλωσε, απορρίπτοντας δημοσιεύματα περί «τυφλών πτήσεων» ως ανυπόστατα.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο κ. Μπλέτσας στην ανάγκη να αποσαφηνιστεί ότι δεν υπήρξαν εξωτερικές παρεμβολές. «Πρέπει να είμαστε κατηγορηματικοί: οι ίδιοι οι πομποί του συστήματος κατέλαβαν το φάσμα. Δεν υπήρχαν εξωτερικές παρεμβολές», τόνισε. Αναφορικά με σενάρια δολιοφθοράς ή ξένης εμπλοκής, ξεκαθάρισε ότι «από ό,τι φαίνεται, δεν πρόκειται για αποτέλεσμα κακόβουλης ενέργειας». Όπως είπε, τα ενδεχόμενα παραμένουν ανοιχτά, αλλά «τα σενάρια όσο περνούν οι μέρες μειώνονται». Παράλληλα, έκανε λόγο ότι ενδέχεται το πρόβλημα να οφείλεται σε ανθρώπινο τεχνικό λάθος.

Μιλώντας για τις έρευνες που γίνονται τόνισε ότι τα μέλη της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας μαζεύουν περισσότερα στοιχεία. Αναφορικά γιατί συγκλήθηκε νέα επιτροπή και όχι ο ΕΟΔΑΣΑΜΜ, εξήγησε ότι αυτό έγινε για λόγους ταχύτητας και πληρότητας, καθώς εμπλέκονται πολλοί αρμόδιοι φορείς.

Ο κ. Μπλέτσας επισήμανε ακόμη ότι τέτοια περιστατικά δεν είναι ελληνική ιδιαιτερότητα, καθώς αντίστοιχες αστοχίες έχουν οδηγήσει στο παρελθόν σε κλείσιμο και μεγαλύτερων FIR διεθνώς. «Όλα τα συστήματα κάποια στιγμή αποτυγχάνουν. Το ζητούμενο είναι οι βλάβες να μην έχουν μεγάλες επιπτώσεις και τα συστήματα να έχουν ανθεκτικότητα», είπε.

Ακόμη και τα σύγχρονα συστήματα, όπως σημείωσε, έχουν τρόπους αποτυχίας, ιδιαίτερα όσο αυξάνεται η πολυπλοκότητά τους. «Το να μην έχουμε ποτέ βλάβες είναι αδύνατο», κατέληξε.

Σύμφωνα με τον Κανονισμό (EK) 261/2004, σε τέτοιες περιπτώσεις προβλέπεται παροχή φροντίδας και επιλογών μετακίνησης, τις οποίες η AEGEAN, όπως τονίζεται, εφάρμοσε πλήρως, προσφέροντας σε όλους τους επηρεασμένους επιβάτες τα προβλεπόμενα, τόσο σε περιπτώσεις ακύρωσης, όσο και μεγάλης καθυστέρησης.

Συγκεκριμένα, η εταιρία προώθησε τους επιβάτες με εναλλακτικές πτήσεις, εντελώς δωρεάν, όπου υπήρχε διαθεσιμότητα, και παρείχε πλήρη επιστροφή χρημάτων (ή πίστωση σε μορφή voucher) για όσους επέλεξαν να μην ταξιδέψουν. 
 
Eπιπλέον, προσφέρθηκαν με πλήρη κάλυψη κόστους εκ μέρους της εταιρίας:

• Διανυκτέρευση σε ξενοδοχείο (η εταιρία παρείχε δωρεάν 1.682 δωμάτια σε ξενοδοχεία της Αθήνας και 619 σε ξενοδοχεία του υπόλοιπου δικτύου).
• Mεταφορά από και προς τα ξενοδοχεία
• Γεύματα και σνακ.

«Μέχρι στιγμής δεν γνωρίζουμε ακριβώς το τεχνικό ζήτημα, που θα πρέπει να προσδιοριστεί, εάν δηλαδή προκλήθηκε από εσωτερικό παράγοντα ή εξωτερικούς παράγοντες» ανέφερε η εκπρόσωπος, προσθέτοντας ότι «οι ελληνικές αρχές διερευνούν το ζήτημα».

Παράλληλα, διευκρίνισε ότι «δεν μας έχει ζητηθεί έως τώρα κάποια βοήθεια, αλλά προφανώς είμαστε σε επαφή και έτοιμοι να συνεργαστούμε με τις ελληνικές αρχές».

«Προτιμούν το κλίμα ανασφάλειας στις μεταφορές, τον διεθνή διασυρμό, τα πρόστιμα και τις νομικές εμπλοκές της χώρας από το να εκσυγχρονίσουν τον εξοπλισμό και να εφαρμόσουν τους Κανόνες Ασφαλείας. Αποδεικνύουν άλλη μία φορά ότι οι έννοιες της ευσυνειδησίας και του κοινού καλού, τους είναι προφανώς άγνωστες», προσθέτει στη συνέχεια.

Η ανάρτηση Καρυστιανού

«Τέμπη» και στον αέρα;

Οι προειδοποιήσεις των εργαζομένων στα αεροδρόμια για τον κίνδυνο ενός νέου αεροπορικού δυστυχήματος πληθαίνουν. Η κυβέρνηση, ωστόσο, επιμένει στην ίδια τακτική που ακολούθησε και στους σιδηροδρόμους: αγνοεί επιδεικτικά τους ειδικούς.

Αυτή η στάση αποδεικνύει πως τίποτα δεν είναι τυχαίο. Όταν η αδιαφορία συστηματοποιείται, τα δυστυχήματα παύουν να είναι «ατυχείς στιγμές» και γίνονται προδιαγεγραμμένα εγκλήματα.

Ακόμα και μετά την τραγωδία των Τεμπών, η επικοινωνιακή γραμμή παραμένει η ίδια: «συμβαίνουν παντού αυτά». Μια κυνική παραδοχή που παίζει με τη λογική και κυρίως με τη ζωή μας.

Το πιο εξοργιστικό; Προτιμούν το κλίμα ανασφάλειας στις μεταφορές, τον διεθνή διασυρμό, τα πρόστιμα και τις νομικές εμπλοκές της χώρας από το να εκσυγχρονίσουν τον εξοπλισμό και να εφαρμόσουν τους Κανόνες Ασφαλείας. Αποδεικνύουν άλλη μία φορά ότι οι έννοιες της ευσυνειδησίας και του κοινού καλού, τους είναι προφανώς άγνωστες.

Για πόσο ακόμα θα παραμένουμε αδρανείς θεατές; Μέχρι να υποστούμε την επόμενη τραγωδία;

Όχι! Ήρθε η ώρα να διεκδικήσουμε τα δικαιώματά μας, να αξιώσουμε σεβασμό και να κατακτήσουμε το όραμα ενός πραγματικού Κράτους Δικαίου».

«Τέμπη» και στον αέρα;

Οι προειδοποιήσεις των εργαζομένων στα αεροδρόμια για τον κίνδυνο ενός νέου αεροπορικού δυστυχήματος πληθαίνουν. Η κυβέρνηση, ωστόσο, επιμένει στην ίδια τακτική που ακολούθησε και στους σιδηροδρόμους: αγνοεί επιδεικτικά τους ειδικούς.
Αυτή η στάση… pic.twitter.com/fzXpmB3Lmj

— Maria Karystianou (@mkaristianou) January 5, 2026