Το Παρίσι, το Βερολίνο και άλλες πρωτεύουσες εξετάζουν επιλογές που περιλαμβάνουν την ανάκληση εξουσιών από την κορυφαία διπλωμάτη της ΕΕ, Κάγια Κάλλας, και την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ), της οποίας ο ετήσιος προϋπολογισμός ανέρχεται σε 1 δισεκατομμύριο ευρώ, και την επιστροφή τους στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη-μέλη, ανέφερε η εφημερίδα, επικαλούμενη πέντε ανώτερους αξιωματούχους που ενημερώθηκαν για τις συζητήσεις.

Ο Ύπατος Εκπρόσωπος είναι επίσης Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Εκπροσωπεί την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφαλείας της ΕΕ σε όλο τον κόσμο, συντονίζει τις εργασίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε θέματα εξωτερικών σχέσεων και προεδρεύει των συνεδριάσεων των Υπουργών Εξωτερικών, Άμυνας και Ανάπτυξης της ΕΕ.

Ο Ύπατος Εκπρόσωπος/Αντιπρόεδρος εφαρμόζει την εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας της ΕΕ από κοινού με τις χώρες της ΕΕ, χρησιμοποιώντας εθνικούς και ενωσιακούς πόρους. Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται συνέπεια στην άσκηση της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής.

Εκτός των συνόρων της, η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιπροσωπεύεται από γραφεία σε διάφορες χώρες – τις λεγόμενες αντιπροσωπείες της ΕΕ, ο ρόλος των οποίων ομοιάζει με αυτόν των πρεσβειών.

Ο ρόλος των τιμών και οι αδυναμίες του χρυσού

Η ανατροπή αυτή δεν οφείλεται σε ένα ξαφνικό μπαράζ στις αγορές, αλλά κυρίως στις διακυμάνσεις των αποτιμήσεων στις διεθνείς αγορές. Οι αγορές χρυσού από τις κεντρικές τράπεζες κατέγραψαν στην πραγματικότητα επιβράδυνση το περασμένο έτος, όμως, η κατακόρυφη άνοδος της τιμής του άλλαξε τις ισορροπίες.

Η κεντρική τράπεζα της Ευρωζώνης ξεκαθάρισε ότι με βάση τις τιμές του 2023, τα αμερικανικά ομόλογα θα παρέμεναν στην κορυφή με ποσοστό 26% έναντι μόλις 16% του χρυσού.

Το γεγονός ότι το πολύτιμο μέταλλο κυριαρχεί προκαλεί εντύπωση, καθώς η ίδια η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα υπογράμμισε τα σημαντικά μειονεκτήματά του σε σχέση με τα παραδοσιακά νομίσματα. Η τιμή του παρουσιάζει έντονη μεταβλητότητα, δεν αποφέρει αποδόσεις ή τόκους, ενώ η φυσική του αποθήκευση συνεπάγεται υψηλό κόστος.

Σύμφωνα με τους αναλυτές της τράπεζας, η προσφορά του δεν είναι ελαστική και αδυνατεί να προσαρμοστεί ομαλά όταν αλλάζουν οι ανάγκες της διεθνούς ρευστότητας.

Ο Γεωπολιτικός κίνδυνος και η θέση του ευρώ

Οι κεντρικοί τραπεζίτες στρέφονται στο χρυσάφι κυρίως ως μέσο προστασίας απέναντι σε γεωπολιτικές αναταράξεις. Οι μεγαλύτεροι αγοραστές κατά τη διάρκεια του προηγούμενου έτους εντοπίστηκαν σε περιοχές με έντονη αστάθεια, με την Πολωνία, το Καζακστάν, τη Βραζιλία, την Κίνα και την Τουρκία να ηγούνται των συγκεκριμένων συναλλαγών.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ακόμη και η Tether, η εταιρεία που εκδίδει το μεγαλύτερο stablecoin στον κόσμο των κρυπτονομισμάτων, προχώρησε σε ακόμη μεγαλύτερες αγορές από πολλές κεντρικές τράπεζες το 2025.

Η έκθεση εστίασε παράλληλα στην πορεία του ευρώ, το οποίο διατηρεί σταθερά τη δεύτερη θέση στην παγκόσμια κατάταξη χρήσης, πίσω από το αμερικανικό δολάριο. Η έκδοση διεθνούς χρέους σε ευρωπαϊκό νόμισμα άγγιξε το υψηλότερο επίπεδο από τη δημιουργία του, ενώ παράλληλα το ευρώ αναδείχθηκε σε κυρίαρχο νόμισμα στην αγορά των πράσινων και βιώσιμων ομολόγων.

Όπως ανακοινώθηκε, το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα λειτούργησε ως ασφαλές καταφύγιο κατά τις περιόδους έντονης αβεβαιότητας που χαρακτήρισαν το 2025 και τους πρώτους μήνες του 2026.

Μήνες μετά τη σύσταση του Συμβουλίου Ειρήνης, του οποίου θα προΐσταται ο ίδιος ο Τραμπ ακόμη και μετά την αποχώρησή του από τον Λευκό Οίκο, το διεθνές ταμείο που δημιουργήθηκε από την Παγκόσμια Τράπεζα για να χρηματοδοτήσει τα έργα ανοικοδόμησης στη Γάζα παραμένει άδειο, σύμφωνα με την εφημερίδα που επικαλείται τέσσερις πηγές οι οποίες έχουν γνώση της υπόθεσης.

Δεν έχουν λάβει χρήματα

Όταν ο Τραμπ εγκαινίασε το Συμβούλιο Ειρήνης στη διάρκεια του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός της Ελβετίας ανακοίνωσε τεράστιες οικονομικές δεσμεύσεις από διάφορα κράτη. Αρχικά οι χώρες μέλη του Συμβουλίου δεσμεύθηκαν από κοινού να προσφέρουν 7 δισεκ. δολάρια για τη Γάζα, ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος υποσχέθηκε επιπλέον 10 δισεκ. δολάρια άμεση χρηματοδότηση από τις ΗΠΑ.

Ωστόσο ο επίσημος οικονομικός μηχανισμός τον οποίο διαχειρίζεται η Παγκόσμια Τράπεζα και έχει εγκριθεί από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ δεν έχει λάβει χρήματα από τις δωρήτριες χώρες.

Δεν υλοποιούνται οι δεσμεύσεις

Αντιθέτως, το Συμβούλιο τοποθετεί όσα χρήματα συγκεντρώνει από δωρεές απευθείας σε έναν λογαριασμό στην τράπεζα JPMorgan, δήλωσε ο εκπρόσωπός του. Και «δεν υπάρχει ανεξάρτητος μηχανισμός διαφάνειας», αναφέρουν οι FT.

Ο Τραμπ είχε ανακοινώσει ότι προκειμένου μια χώρα να λάβει μόνιμη έδρα στο Συμβούλιο Ειρήνης, πρέπει να καταβάλει ένα δισεκατομμύριο δολάρια.

Ωστόσο οι μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες αποφεύγουν αυτό το φόρουμ, το οποίο δίνει σημαντικό βάρος στους ιστορικούς εταίρους των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, στους ιδεολογικούς συμμάχους του Τραμπ και στις μικρές χώρες που επιθυμούν να τραβήξουν την προσοχή του.

Πρόσφατα ο πρόεδρος της Ινδονησίας Πραμπόβο Σουμπιάντο απέκλεισε το ενδεχόμενο η χώρα του να καταβάλει το τέλος του δισεκατομμυρίου δολαρίων.

Εξάλλου και οι περισσότερες από τις δεσμεύσεις πολλών δισεκατομμυρίων που έκαναν πλούσιες χώρες του Κόλπου, όπως το Κατάρ, το Κουβέιτ και η Σαουδική Αραβίας, δεν έχουν υλοποιηθεί. Οι ξένοι δωρητές διστάζουν να προσφέρουν χρήματα την ώρα που η πολιτική και στρατιωτική κατάσταση στη Λωρίδα της Γάζας παραμένει ρευστή.

Πάνω από 60 δισ. ευρώ το κόστος της ανοικοδόμησης

Τον Απρίλιο ο ΟΗΕ και η ΕΕ εκτίμησαν σε 61,3 δισεκ. ευρώ τα χρήματα που απαιτούνται για την ανοικοδόμηση της Γάζας τα επόμενα 10 χρόνια, σε μια έκθεση που καταρτίστηκε σε συνεργασία με την Παγκόσμια Τράπεζα.

Από την πλευρά του ο Μλαντένοφ προειδοποίησε την προηγούμενη εβδομάδα για τον κίνδυνο το τρέχον «στάτους κβο», που βασίζεται σε μια εύθραυστη εκεχειρία σε έναν διχασμένο και κατεστραμμένο θύλακα, να γίνει «μόνιμο».

Σύμφωνα με τον ΥΠΕΘΟ τα μέτρα που επιβλήθηκαν από την Τρόικα αποτέλεσαν τη βασική προϋπόθεση για τη δημοσιονομική σταθεροποίηση και τη σημερινή βελτιωμένη εικόνα της ελληνικής οικονομίας.

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης τόνισε ότι πολλές από αυτές τις αλλαγές που έγιναν στη χώρα, όπως το αυστηρό πρόγραμμα λιτότητας και οι μεταρρυθμίσεις ήταν αναγκαίες για να μπορέσει η χώρα να ανακτήσει τη δημοσιονομική της αξιοπιστία και να επιστρέψει σε αναπτυξιακή τροχιά.

Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, οι μεταρρυθμίσεις αποτέλεσαν την «απαραίτητη προϋπόθεση» για τις σημερινές επιδόσεις της ελληνικής οικονομίας.

Παράλληλα, αναγνώρισε ότι η διαχείριση της ελληνικής κρίσης από την τρόικα είχε τόσο θετικές όσο και αρνητικές πλευρές, επισημαίνοντας πως η Ευρώπη οφείλει να διδαχθεί από τα λάθη εκείνης της περιόδου.

Η Ελλάδα βρίσκεται πλέον σε εντελώς διαφορετική οικονομική θέση σε σχέση με τα χρόνια της κρίσης επισήμανε.

Σύμφωνα με τους Financial Times, η χώρα συγκαταλέγεται στις λίγες οικονομίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που εμφανίζουν πρωτογενές πλεόνασμα, ενώ το δημόσιο χρέος ακολουθεί σταθερά πτωτική πορεία.

Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι το ελληνικό χρέος θα υποχωρήσει στο 137,6% του ΑΕΠ, χαμηλότερα ακόμη και από το αντίστοιχο της Ιταλίας.

Παράλληλα, η Ελλάδα κατάφερε να αποπληρώσει νωρίτερα τα δάνεια του ΔΝΤ και να επιστρέψει στις διεθνείς αγορές, ενώ η ανάπτυξη της οικονομίας της ξεπερνά πλέον αρκετές μεγάλες χώρες της Ευρωζώνης. Οι εξελίξεις αυτές παρουσιάζονται από κυβερνητικά στελέχη και ευρωπαϊκούς θεσμούς ως αποτέλεσμα των μεταρρυθμίσεων που εφαρμόστηκαν μετά το 2010.

Ωστόσο, η περίοδος των μνημονίων εξακολουθεί να προκαλεί έντονες συζητήσεις λόγω του μεγάλου κοινωνικού κόστους που προκάλεσε.

Η ελληνική οικονομία έχασε περίπου το 25% του ΑΕΠ της μεταξύ 2008 και 2013, ενώ η ανεργία εκτινάχθηκε στο 26,6% το 2014 από περίπου 8% πριν από την κρίση.

Αρκετοί από τους βασικούς πρωταγωνιστές της εποχής παραδέχονται πλέον ότι οι πολιτικές που εφαρμόστηκαν είχαν υπερβολικό κοινωνικό αντίκτυπο.

Ωστόσο, οι Financial Times επισημαίνουν ακόμη ότι χώρες όπως η Ελλάδα, η Πορτογαλία, η Ιρλανδία και η Ισπανία, οι οποίες εφάρμοσαν δύσκολα προγράμματα προσαρμογής την προηγούμενη δεκαετία, εμφανίζουν σήμερα καλύτερες δημοσιονομικές επιδόσεις σε σύγκριση με μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρωζώνης, όπως η Γερμανία και η Γαλλία.

Η εφημερίδα, επικαλούμενη πηγές που γνωρίζουν την αμερικανική αποτίμηση της πρόσφατης συνόδου κορυφής στο Πεκίνο, αναφέρει ότι το θέμα τέθηκε κατά τη διάρκεια εκτενών συνομιλιών μεταξύ των δύο ηγετών για τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις ευρύτερες γεωπολιτικές εξελίξεις.

Οι ίδιες πηγές υποστηρίζουν ότι τα σχόλια του Σι αποτέλεσαν μία από τις πιο άμεσες τοποθετήσεις του Κινέζου Προέδρου σχετικά με τον Ρώσο ηγέτη και τον πόλεμο από την έναρξη της σύγκρουσης.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο Τραμπ πρότεινε επίσης κατά τη διάρκεια των συνομιλιών να υπάρξει συντονισμός ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες, την Κίνα και τη Ρωσία απέναντι στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, υποστηρίζοντας ότι οι τρεις χώρες έχουν κοινά συμφέροντα απέναντι στον θεσμό. Ο Λευκός Οίκος αρνήθηκε να σχολιάσει τις πληροφορίες, ενώ η κινεζική πρεσβεία στην Ουάσινγκτον δεν απάντησε σε σχετικά αιτήματα.

Οι δηλώσεις του Σι αποκτούν ιδιαίτερη σημασία καθώς ο Πούτιν ετοιμάζεται να επισκεφθεί εκ νέου το Πεκίνο για διήμερη σύνοδο κορυφής με τον Κινέζο Πρόεδρο. Η επίσκεψη πραγματοποιείται σε μια περίοδο που η στρατηγική συνεργασία Κίνας και Ρωσίας παραμένει στενή, τέσσερα χρόνια μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και 25 χρόνια μετά τη συνθήκη φιλίας που είχαν υπογράψει οι δύο χώρες.

Παράλληλα, ο πόλεμος φαίνεται να έχει οδηγηθεί σε παρατεταμένο αδιέξοδο. Οι ουκρανικές δυνάμεις έχουν εντείνει τις επιθέσεις με drones σε ρωσικούς στόχους, ακόμη και κοντά στη Μόσχα, μετά τα μεγάλης κλίμακας ρωσικά πλήγματα στο Κίεβο την προηγούμενη εβδομάδα. Ο Ουκρανός Πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι χαρακτήρισε τις επιθέσεις «απολύτως δικαιολογημένες».

Η Ουάσινγκτον εξακολουθεί επίσης να εκφράζει ανησυχίες για τη στήριξη που παρέχει η Κίνα στη Ρωσία μέσω προϊόντων διπλής χρήσης, τα οποία θεωρεί ότι συμβάλλουν στη διατήρηση της ρωσικής πολεμικής μηχανής. Παρότι το Πεκίνο απορρίπτει τις κατηγορίες, δυτικοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η κινεζική οικονομική και τεχνολογική υποστήριξη παραμένει κρίσιμη για τη Μόσχα καθώς ο πόλεμος συνεχίζεται χωρίς ορατό τέλος.

Οι ισραηλινές δυνάμεις έχουν έκτοτε εγκαταστήσει θέσεις στη Γάζα, τον Λίβανο και τη Συρία, ελέγχοντας γη που αντιστοιχεί περίπου στο 5% των συνόρων του Ισραήλ από το 1949, σύμφωνα με τους υπολογισμούς των Financial Times.

Περισσότερο από το μισό των περίπου 1.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων βρίσκεται στο νότιο Λίβανο (περίπου 576 τετραγωνικά χιλιόμετρα), όπου οι ισραηλινές δυνάμεις έχουν προχωρήσει έως και δώδεκα χιλιόμετρα για να δημιουργήσουν αυτό που οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι αποκαλούν «ζώνη ασφαλείας». Στόχος τους είναι να απωθήσουν τη Χεζμπολάχ, ώστε η ένοπλη οργάνωση να δυσκολευτεί να εκτοξεύσει αντι-αρματικούς πυραύλους προς τις συνοριακές κοινότητες του Ισραήλ.

«Αυτή η ζώνη ασφαλείας εξαλείφει πλήρως την άμεση απειλή εισβολής και πυραύλων κατά των αρμάτων μάχης», δήλωσε ο Νετανιάχου τον προηγούμενο μήνα. «Ήθελαν να μας περιβάλλουν με δαχτυλίδι φωτιάς. Δημιουργήσαμε δαχτυλίδι ασφάλειας».

Το υπόλοιπο της γης κατανέμεται ανάμεσα στη Γάζα (περίπου 206 τετραγωνικά χιλιόμετρα), όπου οι ισραηλινές δυνάμεις ελέγχουν πλέον πάνω από το μισό του παλαιστινιακού θύλακα, και τη Συρία (περίπου 233 τετραγωνικά χιλιόμετρα), όπου οι ισραηλινές δυνάμεις εκμεταλλεύτηκαν την κατάρρευση του καθεστώτος Άσαντ για να καταλάβουν θέσεις αρκετά χιλιόμετρα εντός της χώρας.

Ωστόσο, σε αντίθεση με τη Γάζα και τον Λίβανο, όπου έχουν εκδοθεί χάρτες από το Ισραήλ, στη Συρία κανένας Ισραηλινός ή Σύριος αξιωματούχος δεν έχει δηλώσει σαφώς τη θέση των στρατευμάτων.

Και στα τρία εδάφη, οι ισραηλινές δυνάμεις ασκούν επίσης έλεγχο σε επιπλέον εκτάσεις μέσω αεροπορικών επιδρομών, πυροβολικού, επιχειρήσεων και συλλήψεων.

Στη Γάζα, οι ισραηλινές δυνάμεις επιβάλλουν επιπλέον ζώνη ασφαλείας πέρα από τη λεγόμενη Κίτρινη Γραμμή, που χωρίζει το τμήμα της Γάζας υπό ισραηλινό έλεγχο από αυτό που ελέγχει ακόμη η Χαμάς. Ένας αξιωματούχος του ΟΗΕ δήλωσε ότι η επιπλέον ζώνη έχει βάθος περίπου 50-100 μέτρα, μειώνοντας περαιτέρω τον θύλακα και αφήνοντας τους 2 εκατομμύρια κατοίκους σε περίπου 40% της προπολεμικής τους έκτασης.

Στο νότιο Λίβανο, το Ισραήλ συνεχίζει τις επιθέσεις και έχει διατάξει τους Λιβανέζους να εγκαταλείψουν περιοχές βόρεια των θέσεων των στρατευμάτων του, με τον υπουργό Άμυνας Ισραέλ Κατζ να δεσμεύεται να διατηρήσει τον έλεγχο σε εδάφη έως τον ποταμό Λιτάνι.

Στη Συρία, οι ισραηλινές δυνάμεις έχουν πραγματοποιήσει επιχειρήσεις πέραν των θέσεων τους κοντά στα σύνορα, συμπεριλαμβανομένης μιας εκτεταμένης περιοχής 50 χιλιομέτρων εντός της συριακής επικράτειας. Οι Financial Times υπολόγισαν τη συνεχιζόμενη στρατιωτική παρουσία του Ισραήλ χαρτογραφώντας επιβεβαιωμένες βάσεις των IDF στην περιοχή, που καλύπτει περίπου 233 τετραγωνικά χιλιόμετρα, από το στρατηγικό ύψωμα του Όρους Ερμών στον βορρά έως μια εγκαταλελειμμένη συριακή στρατιωτική βάση στη Μααρίγια, περισσότερο από 70 χιλιόμετρα νότια.

Οι Ισραηλινοί αρνήθηκαν να σχολιάσουν τους υπολογισμούς, αλλά δήλωσαν ότι τα στρατεύματα «αναπτύσσονται σε περιοχές κοντά στα σύνορα και σε διάφορες επιχειρησιακές ζώνες», προσθέτοντας ότι «η ανάπτυξη γίνεται σύμφωνα με τις οδηγίες της πολιτικής ηγεσίας και τις τρέχουσες αξιολογήσεις της επιχειρησιακής κατάστασης».

Οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι έχουν ξεκαθαρίσει ότι σκοπεύουν να διατηρήσουν μόνιμη ζώνη ασφαλείας στη Γάζα και έχουν ισοπεδώσει μεγάλες εκτάσεις κατά μήκος των συνόρων, αλλά έχουν στείλει διαφορετικά μηνύματα για τον Λίβανο.

Ο Νετανιάχου δήλωσε δημόσια τον προηγούμενο μήνα ότι οι δυνάμεις του «δεν φεύγουν», ενώ τις τελευταίες εβδομάδες ο στρατός ισοπεδώνει ολόκληρα χωριά κοντά στα σύνορα σε μια επιχείρηση που ο Κατζ συνέκρινε με το «μοντέλο στη Γάζα».

Διπλωμάτες επισημαίνουν ότι ιδιωτικά, Ισραηλινοί αξιωματούχοι, συμπεριλαμβανομένου του υπουργού Εξωτερικών Γκίντεον Σάαρ, υποστηρίζουν ότι το Ισραήλ δεν έχει εδαφικές φιλοδοξίες στον Λίβανο.

Η συζήτηση θα πραγματοποιηθεί στις 10:20 το πρωί στο Four Seasons Astir Palace, με τον πρωθυπουργό να συνομιλεί με τον Ben Hall, Europe Editor των Financial Times.

Το συνέδριο επικεντρώνεται στις εξελίξεις γύρω από την ενεργειακή μετάβαση, την ενεργειακή ασφάλεια και τον ρόλο της Ανατολικής Μεσογείου και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης στο νέο ενεργειακό τοπίο.

Το ποσό βασίζεται σε δημόσιες δηλώσεις στελεχών από τις Volkswagen, BMW, Mercedes-Benz, Stellantis και Volvo Cars και αφορά το περσινό έτος καθώς και το πρώτο τρίμηνο του 2026, μεταδίδουν οι Financial Times.

Οι ΗΠΑ αύξησαν τους δασμούς στα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα στο 27,5% από 2,5% τον Απρίλιο του 2025, στο πλαίσιο της ευρύτερης εμπορικής πολιτικής του Τραμπ.

Αν και το ποσοστό μειώθηκε αργότερα στο 15% μετά τη συμφωνία ΗΠΑ – ΕΕ τον Αύγουστο, οι επιπτώσεις για τις αυτοκινητοβιομηχανίες παραμένουν ιδιαίτερα βαριές.

Ο οικονομικός διευθυντής της Volkswagen, Άρνο Άντλιτς, δήλωσε ότι

«Το επιχειρηματικό περιβάλλον έχει επιδεινωθεί σημαντικά», εκτίμησε ο οικονομικός διυθυντής της VW, Άρνο Άντλιτς, ενώ προειδοποίησε για επιπλέον κόστος 4 δισεκατομμυρίων ευρώ φέτος.

«Οι σταδιακές περικοπές κόστους δεν αρκούν πλέον. Πρέπει να αναδιαμορφώσουμε ριζικά το επιχειρηματικό μας μοντέλο», είπε.

Εντωμεταξύ, εντείνεται η ανησυχία για νέα αύξηση των δασμών, καθώς ο Τραμπ απείλησε αυτόν τον μήνα να ανεβάσει τις επιβαρύνσεις στα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα στο 25%, κατηγορώντας την Ευρωπαϊκή Ένωση ότι δεν τηρεί τη συμφωνία του περασμένου έτους.

Σημειώνεται πως έχει δώσει προθεσμία έως τις αρχές Ιουλίου στην ΕΕ για την εφαρμογή της εμπορικής συμφωνίας με τις ΗΠΑ.

Oι ΗΠΑ επέβαλαν από τις 13 Απριλίου αποκλεισμό σε όλα τα πλοία που εισέρχονται ή εξέρχονται από τα ιρανικά χωρικά ύδατα, ενώ στις 16 Απριλίου το μέτρο επεκτάθηκε και σε ιρανικά πλοία στην ανοιχτή θάλασσα ή σε σκάφη που μεταφέρουν αγαθά χρήσιμα για το Ιράν, σύμφωνα με ειδοποιήσεις του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ.

Οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν μέχρι στιγμής κατασχέσει ένα πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων στον Κόλπο του Ομάν και επιβιβαστεί σε ένα δεξαμενόπλοιο που έχει υποστεί κυρώσεις στον Ινδο-Ειρηνικό.

Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ δήλωσε χθες, Τρίτη, ότι το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ είχε δώσει εντολή σε 28 πλοία να επιστρέψουν σε ιρανικά λιμάνια από την έναρξη του αποκλεισμού.

Σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας παρακολούθησης φορτίων Vortexa που επικαλούνται οι Financial Times:

• 19 δεξαμενόπλοια με δεσμούς με το Ιράν εξήλθαν από τον Περσικό Κόλπο παρακάμπτοντας τον αποκλεισμό
• 15 πλοία εισήλθαν με προορισμό το Ιράν από την Αραβική Θάλασσα
• 6 από όσα έφυγαν μετέφεραν επιβεβαιωμένα ιρανικό αργό πετρέλαιο. Το φορτίο αυτό υπολογίζεται σε 10,7 εκατ. βαρέλια, αξίας περίπου 910 εκατ. δολαρίων, με βάση έκπτωση 10 δολαρίων ανά βαρέλι σε σχέση με το Brent.
• Σούπερ τάνκερ Dorena με κλειστό πομπό
• Ανάμεσα στα πλοία που πέρασαν ήταν και το ιρανικής σημαίας υπερδεξαμενόπλοιο Dorena, το οποίο κινήθηκε με απενεργοποιημένο τον πομπό εντοπισμού του (σσ. τη συσκευή που σηματοδοτεί την τοποθεσία και την ταυτότητά του).

Δορυφορικές εικόνες δείχνουν το Dorena που είχε εντοπιστεί ανοιχτά της Μαλαισίας να πραγματοποιεί μεταφόρτωση από πλοίο σε πλοίο, πρακτική που χρησιμοποιείται συχνά για να αποκρύπτεται η προέλευση του πετρελαίου.

Αρκετά δεξαμενόπλοια που τελούν υπό αμερικανικές κυρώσεις έχουν στο μεταξύ εισέλθει στον Περσικό Κόλπο μέσω του Κόλπου του Ομάν, μεταξύ αυτών τα Murlikishan και Alicia, τα οποία είχαν ενταχθεί στις λίστες κυρώσεων των ΗΠΑ από πέρυσι.

Ενώ οι περιφερειακές εντάσεις επικεντρώνονται εδώ και καιρό στα πυρηνικά ή πυραυλικά προγράμματα του Ιράν, αυτό το προηγουμένως μη δοκιμασμένο όπλο έχει γίνει το πιο σημαντικό σημείο μόχλευσης, πυροδοτώντας τη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση εδώ και δεκαετίες και προκαλώντας άμεσο πλήγμα στην παγκόσμια οικονομία.

Ένα άτομο κοντά στο καθεστώς περιέγραψε το κλείσιμο ως μια στρατηγική πρόοδο για την Ισλαμική Δημοκρατία, η οποία πριν από τον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ θεωρούνταν ότι βρισκόταν στο πιο αδύναμο στρατιωτικό της σημείο εδώ και χρόνια.

«Νιώθω σαν να έχω ατομική βόμβα», είπε το άτομο, προσθέτοντας ότι η επιβολή του κλεισίματος ήταν «ευκολότερη από την αναμενόμενη» και ισχυριζόμενος ότι δεν θα ανατρεπόταν «υπό οποιεσδήποτε συνθήκες».

Για τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, η εξέλιξη παρουσιάζει μια απροσδόκητη πρόκληση. Έχοντας πάει σε πόλεμο με ελπίδες για τα πάντα, από την ανατροπή του καθεστώτος έως την αποτροπή της απόκτησης πυρηνικών όπλων από το Ιράν – κάτι που η Τεχεράνη αρνείται εδώ και καιρό ότι σχεδιάζει – η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει τώρα ένα πρόβλημα που δεν υπήρχε πριν.

Απειλές της Τεχεράνης για μπλόκο στο εμπόριο στον Περσικό Κόλπο και την Ερυθρά Θάλασσα

Σε ένδειξη απογοήτευσης, ο Τραμπ διέταξε το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ να αποκλείσει το στενό, μέσω του οποίου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ενεργειακών προμηθειών. Αυτό έχει σχεδιαστεί για να εμποδίζει τα πλοία να ταξιδεύουν από και προς τα ιρανικά λιμάνια και να διακόπτει τις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν, εντείνοντας την πίεση στην Τεχεράνη να διαπραγματευτεί μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου και το άνοιγμα της πλωτής οδού.

Αλλά το ανώτατο στρατιωτικό κέντρο διοίκησης του Ιράν απείλησε την Τετάρτη να χρησιμοποιήσει την «πλήρη δύναμη» της χώρας για να σταματήσει το εμπόριο όχι μόνο στον Κόλπο αλλά και στην Ερυθρά Θάλασσα και τον Κόλπο του Ομάν, εάν ο αποκλεισμός συνεχιζόταν. Και η Hamshahri, μια σκληροπυρηνική εφημερίδα, δημοσίευσε ένα σκίτσο του Τραμπ να παραπαίει στο στενό.

«Πνίγοντας στις αποτυχίες», έγραφε ο τίτλος.

Το Ιράν αρνήθηκε να ανοίξει ξανά το στενό ακόμη και μετά την εύθραυστη κατάπαυση του πυρός δύο εβδομάδων που ανακοινώθηκε την περασμένη εβδομάδα, υποστηρίζοντας ότι ο βομβαρδισμός του Λιβάνου από το Ισραήλ – όπου πολεμά τη Χεζμπολάχ – παραβίασε τη συμφωνία. Το άνοιγμα του στενού ήταν η κύρια προϋπόθεση του Τραμπ για την κατάπαυση του πυρός.

Ιρανοί πολιτικοί έχουν διατυπώσει ένα πιο εκτεταμένο όραμα για τον οικονομικό και πολιτικό ρόλο που ελπίζουν ότι θα διαδραματίσει το στενό στο μέλλον της χώρας.

Το Ιράν έχει δηλώσει προηγουμένως ότι αναμένει από τα πετρελαιοφόρα που διέρχονται από το στενό να πληρώσουν έως και 2 εκατομμύρια δολάρια σε κρυπτονομίσματα και το κοινοβούλιο του συντάσσει νομοθεσία για τη ρύθμιση της θαλάσσιας διέλευσης, εισάγοντας διόδια και περιορίζοντας την πρόσβαση για πλοία που συνδέονται με «εχθρικά κράτη». Ορισμένοι Ιρανοί, μέλη του κοινοβουλίου έχουν υπονοήσει ότι η Τεχεράνη χρειάζεται τα έσοδα για να αντισταθμίσει το κόστος του πολέμου.

Ο Χαμίντ-Ρεζά Χατζιμπαμπάεϊ, αναπληρωτής πρόεδρος του κοινοβουλίου του Ιράν, δήλωσε στην κρατική τηλεόραση ότι η πλωτή οδός έχει μετατραπεί στο κορυφαίο σημείο μόχλευσης της χώρας.
«Όταν έχουμε τον έλεγχο του Στενού του Ορμούζ, καμία άλλη χώρα δεν μπορεί να μας επιβάλει κυρώσεις», ισχυρίστηκε, αναφερόμενος στις δεκαετίες οικονομικών κυρώσεων υπό την ηγεσία των ΗΠΑ. «Σε αυτήν την περιοχή, ήμασταν οι μόνοι που αντιμετωπίζαμε κυρώσεις. Τώρα… οποιαδήποτε χώρα αποφασίσουμε ότι θα αντιμετωπίσει κυρώσεις».

Πριν από τον αποκλεισμό των ΗΠΑ, τα έσοδα της Τεχεράνης από το πετρέλαιο σχεδόν διπλασιάστηκαν, καθώς η χώρα συνέχιζε να εξάγει πετρέλαιο, μεγάλο μέρος του οποίου προοριζόταν για την Κίνα, σύμφωνα με Ιρανούς αναλυτές. Ωστόσο, ο πόλεμος και η απόφαση του Ιράν να κλείσει το στενό έχουν επιφέρει σημαντικό κόστος στο καθεστώς.

Οι αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις έχουν προκαλέσει ζημιές δεκάδων τρισεκατομμυρίων δολαρίων και οι αναλυτές αναμένουν ότι ο πόλεμος θα επιβαρύνει σοβαρά την ήδη πληγείσα οικονομία του. Πριν από την εκεχειρία, ο Τραμπ είχε απειλήσει να καταστρέψει «ολόκληρο τον πολιτισμό» του Ιράν εάν δεν ξεμπλοκάρει το στενό.

Παγκόσμιος συναγερμός για την απειλή του Ιράν για διόδια στο Ορμούζ

Η προοπτική ότι το Ιράν θα μπορούσε να συνεχίσει να επιβάλλει διόδια έχει προκαλέσει συναγερμό σε όλο τον κόσμο.

Θα μπορούσε να βλάψει όχι μόνο τα γειτονικά κράτη – στα οποία το Ιράν εξαπέλυσε επανειλημμένες επιθέσεις κατά τη διάρκεια του πολέμου – αλλά και σημαντικούς οικονομικούς εταίρους όπως η Κίνα, η οποία εισάγει μεγάλο μέρος του πετρελαίου της από την περιοχή. Τα κράτη του Κόλπου ανησυχούν ότι τώρα που η Τεχεράνη έχει αποδείξει ότι μπορεί να κλείσει το στενό, είναι ένα όπλο που θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει εναντίον τους στο μέλλον.

«Όσον αφορά την άσκηση πίεσης, οι Ιρανοί έχουν δείξει ότι μπορούν να το κάνουν ασύμμετρα πολύ αποτελεσματικά, πολύ γρήγορα, με σχετικά μικρό στρατιωτικό κόστος», δήλωσε ο HA Hellyer, ανώτερος συνεργάτης στο Rusi, το think tank του Λονδίνου.

«Αλλά με αυτόν τον τρόπο, έχουν καταστρέψει τις συνδέσεις τους με σχεδόν ολόκληρη την αραβική περιοχή του Κόλπου… Δεν είναι σαφές ότι η σχέση δεν θα ανακάμψει ποτέ πλήρως».

Παράλληλα με τις έντονες και μακροχρόνιες προσπάθειες για την επίτευξη συμφωνίας που θα περιορίζει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, το να πειστεί η Τεχεράνη να επιτρέψει την ελεύθερη ροή της ναυτιλίας μέσω του στενού έχει γίνει κεντρικό σημείο τριβής στις συνομιλίες μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν.

Ένας αρχικός γύρος έληξε άδοξα στο Ισλαμαμπάντ το Σαββατοκύριακο, και ο Τραμπ δήλωσε την Τρίτη ότι θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν πρόσθετες συνομιλίες «τις επόμενες δύο ημέρες». Τα κράτη του Κόλπου φοβούνται ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να συμφωνήσουν σε μια συμφωνία που θα επιτρέψει στο Ιράν να διατηρήσει κάποιο βαθμό ελέγχου επί του στενού.

Η Ισλαμική Δημοκρατία συνέχισε να προβάλλει ανυπακοή στον αποκλεισμό του Τραμπ, αλλά οι αναλυτές λένε ότι μπορεί να χρειαστεί να αρχίσει να μειώνει σημαντικά την παραγωγή πετρελαίου εντός δύο εβδομάδων εάν ο αποκλεισμός καταφέρει να σταματήσει τις εξαγωγές της.

Η Τεχεράνη έχει αφήσει να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να επιδιώξει κλιμάκωση πέρα ​​από το Στενό του Ορμούζ. Ανώτερα στελέχη του καθεστώτος έχουν υποδείξει ότι το στρατηγικό σημείο στην Ερυθρά Θάλασσα, Μπαμπ αλ-Μαντάμπ, θα μπορούσε να γίνει στόχος των Χούθι που υποστηρίζονται από το Ιράν, οι οποίοι προκάλεσαν χάος στο θαλάσσιο εμπόριο εκτοξεύοντας πυραύλους σε πλοία στη σύγκρουση που ακολούθησε την επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023.

Ακόμα κι αν ο αποκλεισμός θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντική ζημιά στην οικονομία του Ιράν, οι υποστηρικτές του καθεστώτος υποστήριξαν ότι η Ισλαμική Δημοκρατία θα είχε μεγαλύτερη ανοχή στον πόνο από τον Τραμπ, ο οποίος βρίσκεται υπό πίεση να περιορίσει τις εγχώριες οικονομικές επιπτώσεις ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών των ΗΠΑ τον Νοέμβριο. «Πόσο καιρό μπορούν οι ΗΠΑ να το ανεχθούν αυτό για τους επόμενους μήνες;» ρώτησε ο άνθρωπος που βρίσκεται μέσα στο καθεστώς.

Σύμφωνα με άτομα κοντά στην ηγεσία, η απόφαση να κλείσει το στενό κέρδισε έδαφος μετά τον 12ήμερο πόλεμο του Ισραήλ στο Ιράν τον Ιούνιο — στον οποίο οι ΗΠΑ συμμετείχαν για λίγο για να βομβαρδίσουν τις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις — καθώς το καθεστώς υπολόγισε ότι βρισκόταν σε μια υπαρξιακή μάχη.

«Το Ιράν δεν θα ανοίξει εύκολα το Ορμούζ»

Τα διακυβεύματα εκτείνονται πολύ πέρα ​​από το πετρέλαιο. Το στενό είναι μια κρίσιμη αρτηρία όχι μόνο για την ενέργεια αλλά και για τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού. Το Ιράν εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το στενό για τις εισαγωγές, συμπεριλαμβανομένων των σιτηρών και άλλων τροφίμων.

Περίπου το ένα τρίτο των παγκόσμιων λιπασμάτων διέρχονται από τη διαδρομή, μαζί με σημαντικές ποσότητες ηλίου, που χρησιμοποιούνται στην κατασκευή ημιαγωγών. Ο Ali Shirinzad, μέλος του κοινοβουλίου, δήλωσε τη Δευτέρα ότι οι ιρανικοί δασμοί θα ισχύουν όχι μόνο για τα πετρελαιοφόρα αλλά και για «οποιαδήποτε πλοία».

Οι σκληροπυρηνικές φωνές στην Τεχεράνη έχουν παρουσιάσει το κλείσιμο του στενού ως ιστορικό σημείο καμπής για το Ιράν. Ο Foad Izadi, ένας σκληροπυρηνικός σχολιαστής, έγραψε στο X ότι «η διαχείριση του Στενού του Ορμούζ» θα επέτρεπε στο Ιράν να εξουδετερώσει δεκαετίες «καταπίεσης» από τις ΗΠΑ.

Και ακόμη και μετριοπαθείς προσωπικότητες έχουν αποδεχτεί την προσπάθεια του Ιράν να διατηρήσει την επιρροή του στο στενό. Ο Ματζίντ Χοσεϊνί, μεταρρυθμιστής πολιτικός οικονομολόγος στο πανεπιστήμιο της Τεχεράνης, δήλωσε ότι πιστεύει πως υπάρχει μικρή πιθανότητα το Ιράν να υποχωρήσει.

«Το Ιράν δεν θα ανοίξει εύκολα το στενό», είπε. «Αυτό είναι το κύριο και ίσως το μόνο αποτρεπτικό μέσο που διαθέτει τώρα η Ισλαμική Δημοκρατία και λειτουργεί. Ακόμα κι αν οι ΗΠΑ στοχεύσουν σε υποδομές όπως οι σταθμοί παραγωγής ενέργειας, η προτεραιότητα για όσους βρίσκονται στην εξουσία είναι να κερδίσουν αυτή τη μάχη με το χαρτί του Ορμούζ».