Ο 35χρονος Φεντόροφ, ένα από τα δημοφιλέστερα πολιτικά πρόσωπα της χώρας και στενά συνδεδεμένος με την τεχνολογική αναβάθμιση των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων, εξαπέλυσε σε βιντεοσκοπημένο μήνυμά του αιχμές κατά του τρόπου διακυβέρνησης του Ζελένσκι, καταγγέλλοντας διαφθορά, αδιαφανείς αποφάσεις και υπερβολική συγκέντρωση εξουσίας.

Η παρέμβασή του, ωστόσο, πήρε διαφορετική τροπή όταν ζήτησε να προσφύγει η χώρα στις κάλπες. Η πρόταση προκάλεσε άμεση αντίδραση σχεδόν σε ολόκληρο το πολιτικό φάσμα, καθώς οι επικριτές της υπογράμμισαν ότι η διεξαγωγή εκλογών απαγορεύεται υπό το καθεστώς στρατιωτικού νόμου, είναι εξαιρετικά δύσκολο να οργανωθεί εν μέσω πολέμου και θα μπορούσε να ενισχύσει τη ρωσική προσπάθεια αποσταθεροποίησης της Ουκρανίας.

Η επίθεση Φεντόροφ στην «κλειστή» εξουσία Ζελένσκι

Ο πρώην υπουργός, σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, εστίασε σε θέματα που γνωρίζει ότι αγγίζουν ένα σημαντικό μέρος της ουκρανικής κοινωνίας: τη διαφθορά, την έλλειψη διαφάνειας και την αίσθηση ότι οι κρίσιμες αποφάσεις λαμβάνονται από έναν περιορισμένο κύκλο γύρω από τον πρόεδρο.

«Οι άνθρωποι δεν μπορούν να ζουν επ’ αόριστον σε μια κατάσταση όπου δεν καταλαβαίνουν γιατί λαμβάνονται συγκεκριμένες αποφάσεις. Γιατί κάποιες μεταρρυθμίσεις προχωρούν ενώ άλλες μπλοκάρονται. Γιατί αποφάσεις που χρειάζονται σήμερα στο μέτωπο περνούν μήνες περιφερόμενες στα κυβερνητικά γραφεία», ανέφερε.

Και συνέχισε με μια σαφή αιχμή για τον τρόπο με τον οποίο γίνονται οι διορισμοί στην κορυφή του κράτους: «Είναι επικίνδυνο όταν δημιουργείται στην κοινωνία η αίσθηση ότι το βασικό κριτήριο για έναν διορισμό δεν είναι ο επαγγελματισμός, τα αποτελέσματα ή η ικανότητα να αλλάξει κάποιος τη χώρα, αλλά η προσωπική αφοσίωση στο σύστημα».

Η κριτική έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς ο ίδιος ο Φεντόροφ θεωρούνταν επί επτά χρόνια πιστός συνεργάτης του Ζελένσκι.

Η απομάκρυνσή του από το υπουργείο Άμυνας τον προηγούμενο μήνα είχε προκαλέσει αντιδράσεις, με χιλιάδες πολίτες να ζητούν είτε την επαναφορά του είτε σαφείς εξηγήσεις από τον πρόεδρο για τους λόγους της απόφασης.

Η πρόταση για εκλογές προκάλεσε αντιδράσεις

Η κίνηση που άλλαξε όμως τη συζήτηση ήταν η πρόταση του Φεντόροφ για εκλογές.

Ανώτερο στέλεχος του γραφείου Ζελένσκι απέρριψε την κριτική ότι ο πρόεδρος οφείλει να εξηγεί δημοσίως κάθε επιλογή προσώπου σε περίοδο πολέμου. «Ο πρόεδρος δεν μπορεί απλώς να εξηγεί στο κοινό τις επιλογές του για διορισμούς κατά τη διάρκεια του πολέμου, καθώς πρόκειται για ζητήματα εθνικής ασφάλειας. Και είναι δικαίωμά του να αποφασίζει ποιον θα διορίσει υπουργό Άμυνας και ποιον θα απομακρύνει», ανέφερε.

Για το ενδεχόμενο εκλογών, το ίδιο στέλεχος σχολίασε ειρωνικά: «Ας περιμένουμε άλλη μία μαζική ρωσική επίθεση με βαλλιστικούς πυραύλους και μετά ας πάμε να ψηφίσουμε».

Σοβαρές ενστάσεις εξέφρασε και η επικεφαλής της ουκρανικής οργάνωσης εκλογικής παρακολούθησης OPORA, Όλγα Αϊβάζοφσκα, η οποία προειδοποίησε ότι υπάρχουν «εκατοντάδες σενάρια και ενέργειες» που θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει η Ρωσία για να υπονομεύσει μια εκλογική διαδικασία.

Ακόμη και πολιτικοί που βρίσκονται στην αντιπολίτευση απέναντι στον Ζελένσκι εμφανίζονται εξαιρετικά επιφυλακτικοί.

Ο βουλευτής του φιλελεύθερου κόμματος Holos Ρομάν Λοζίνσκι υποστήριξε ότι μια εκλογική αναμέτρηση τώρα θα μπορούσε να προκαλέσει επικίνδυνο διχασμό. «Δεν υπάρχει τίποτα θετικό για τη χώρα. Μη χαίρεστε επειδή θα υπάρχουν υποψήφιοι στις μεταπολεμικές εκλογές. Πρέπει πρώτα να ζήσετε για να τις δείτε», δήλωσε.

«Οι άνθρωποι καταλαβαίνουν ότι οι εκλογές κατά τη διάρκεια του πολέμου λειτουργούν προς όφελος του εχθρού. Θα είναι ένας πόλεμος όλων εναντίον όλων», πρόσθεσε.

Ακόμη και ο βετεράνος Ντμίτρο Κοζιατίνσκι, ένα από τα πρόσωπα του κινήματος διαμαρτυρίας που ακολούθησε την αποπομπή Φεντόροφ, δήλωσε ότι δεν επιθυμεί εκλογές όσο συνεχίζεται ο πόλεμος, επισημαίνοντας τον κίνδυνο διάσπασης της ουκρανικής κοινωνίας.

«Έκανε ένα εξαιρετικό πολιτικό λάθος»

Η εκλογική πρόταση μπορεί τελικά να λειτουργήσει εις βάρος των μελλοντικών πολιτικών φιλοδοξιών του Φεντόροφ.

Ο οικονομολόγος Τίμοθι Ας χαρακτήρισε την κίνηση «εξαιρετικά λανθασμένη πολιτική κρίση», εκτιμώντας ότι θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί εναντίον του εφόσον αποφασίσει στο μέλλον να διεκδικήσει την προεδρία.

Ο πολιτικός αναλυτής Βολοντίμιρ Φεσένκο αναγνώρισε ότι ο Ζελένσκι έχει συνηθίσει να λειτουργεί «όπως στις επιχειρήσεις», με μονοπρόσωπη ηγεσία και γρήγορες αποφάσεις, αλλά απέρριψε ως υπερβολικά απλοϊκή την απαίτηση να διορίζονται αποκλειστικά «επαγγελματίες» και όχι άνθρωποι που απολαμβάνουν την εμπιστοσύνη του προέδρου.

Όπως υποστήριξε, ακόμη και στις δυτικές δημοκρατίες οι πολιτικοί ηγέτες επιλέγουν ανθρώπους που εμπιστεύονται, ιδίως σε κρίσιμες θέσεις και ακόμη περισσότερο σε μια χώρα που βρίσκεται σε πόλεμο.

Παράλληλα, υπενθύμισε ότι αρκετά από τα πρόσωπα που επέλεξε πρόσφατα ο Ζελένσκι διαθέτουν θετική εικόνα ακόμη και μεταξύ των πολιτικών του αντιπάλων. Ο νέος υπουργός Άμυνας Γεβχένι Χμάρα, ο οποίος διαδέχθηκε τον Φεντόροφ, εγκρίθηκε από τη Βουλή με 312 ψήφους σε σύνολο 392 βουλευτών.

Δημοφιλής ο Φεντόροφ αλλά αντέχει ο Ζελένσκι

Η δημοτικότητα του Φεντόροφ αποτελεί πάντως σημαντικό πολιτικό κεφάλαιο αναφέρεται στο Politico.  Δημοσκόπηση του Διεθνούς Ινστιτούτου Κοινωνιολογίας του Κιέβου έδειξε ότι το 63% των Ουκρανών τον θεωρεί αξιόπιστο, ποσοστό που τον τοποθετεί δεύτερο πίσω μόνο από τον πρώην αρχηγό των ενόπλων δυνάμεων Βαλέρι Ζαλούζνι, ο οποίος σήμερα είναι πρεσβευτής της Ουκρανίας στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Ο Ζελένσκι, ωστόσο, εξακολουθεί να διατηρεί ισχυρή βάση υποστήριξης, με το αντίστοιχο ποσοστό εμπιστοσύνης να φτάνει στο 56%.

Ταυτόχρονα καταγράφεται μεγαλύτερη δυσφορία για τον βαθμό συγκέντρωσης εξουσίας στο προεδρικό γραφείο. Σε άλλη έρευνα, το ποσοστό όσων θεωρούσαν αποδεκτό ο πρόεδρος να παρακάμπτει στην πράξη τη συνταγματική διάκριση των εξουσιών μειώθηκε από 79% το 2022, τη χρονιά της ρωσικής εισβολής, σε 52% τον Μάιο του 2026.

«Οι άνθρωποι αποδίδουν όλη την ευθύνη για την πορεία του πολέμου στον πρόεδρο. Εξαιτίας αυτού, ο πρόεδρος αισθάνεται ότι πρέπει να λαμβάνει όλες αυτές τις αποφάσεις μόνος του», σχολίασε ο Γιούρι Χουντιμένκο, επικεφαλής του Δημόσιου Συμβουλίου Καταπολέμησης της Διαφθοράς του υπουργείου Άμυνας.

Η διαφθορά παραμένει ανοιχτή πληγή

Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο που επέλεξε να ανοίξει ο Φεντόροφ είναι η διαφθορά, ένα ζήτημα που εξακολουθεί να προκαλεί έντονες πολιτικές πιέσεις στον Ζελένσκι.

Την προηγούμενη χρονιά ο Ουκρανός πρόεδρος υπέγραψε νομοθεσία που περιόριζε τη διαδικαστική ανεξαρτησία των εθνικών αρχών κατά της διαφθοράς, αλλά αναγκάστηκε να υπαναχωρήσει μετά από αντιδράσεις στο εσωτερικό και επικρίσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Αργότερα, πρώην επιχειρηματικός συνεργάτης του και άνθρωποι του στενού πολιτικού του περιβάλλοντος ενεπλάκησαν σε υπόθεση διαφθοράς ύψους 100 εκατ. δολαρίων στον κρατικό τομέα της πυρηνικής ενέργειας. Η υπόθεση οδήγησε και στην απομάκρυνση του επί χρόνια στενού συνεργάτη του Ζελένσκι, Αντρίι Γερμάκ, ο οποίος κατηγορήθηκε για διαφθορά και δικάζεται.

Παράλληλα, αρκετοί ακόμη σύμμαχοι του προέδρου βρίσκονται υπό έρευνα, ενώ οι ανεξάρτητοι φορείς καταπολέμησης της διαφθοράς καταγγέλλουν πιέσεις και παρακολουθήσεις όταν εξετάζουν υποθέσεις υψηλόβαθμων αξιωματούχων.

Το «σενάριο Τσόρτσιλ» για τον Ζελένσκι

Ο βουλευτής του Holos και έντονος επικριτής του προέδρου Γιαροσλάβ Ζελέζνιακ εκτιμά ότι η συσσώρευση αυτών των προβλημάτων θα έχει τελικά εκλογικό κόστος για τον Ζελένσκι.

Προβλέπει μάλιστα ότι ο Ουκρανός πρόεδρος θα μπορούσε να έχει μια πολιτική κατάληξη παρόμοια με εκείνη του Ουίνστον Τσόρτσιλ, ο οποίος, παρά τον ρόλο του στη νίκη της Βρετανίας στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ηττήθηκε στις εκλογές του 1945.

«Όποιοι κι αν είναι οι αντίπαλοι, ο Ζαλούζνι, ο Μπουντάνοφ, ο Φεντόροφ ή κάποιος άλλος, πιστεύω ότι θα έχουμε μια κατάσταση παρόμοια με το 2019, όπου στον δεύτερο γύρο θα κερδίσει οποιοσδήποτε εκτός από τον εν ενεργεία πρόεδρο», ανέφερε.

«Σε αυτή την περίπτωση πρόκειται σε μεγάλο βαθμό για μια ιστορία Τσόρτσιλ: ένας άνθρωπος που κέρδισε τον πόλεμο και στη συνέχεια έχασε τις εκλογές. Οι άνθρωποι θέλουν αλλαγή», πρόσθεσε σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα. 

Το κατά πόσο ο Φεντόροφ μπορεί να εξελιχθεί σε πραγματικό αντίπαλο του Ζελένσκι παραμένει ανοιχτό. Η υψηλή δημοτικότητά του, η εικόνα του ως τεχνοκράτη και η απήχησή του στη νεότερη γενιά του δίνουν πολιτικό χώρο. Η πρόωρη όμως έκκλησή του για εκλογές σε μια χώρα που εξακολουθεί να βρίσκεται υπό ρωσική επίθεση δείχνει ότι η μετάβαση από τον ρόλο του δημοφιλούς υπουργού σε εκείνον του διεκδικητή της εξουσίας μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο δύσκολη από όσο περίμενε.

Η έκκληση του Φεντόροφ, την οποία απηύθυνε μέσω βίντεο που ανήρτησε στο YouTube, είναι η πρώτη που διατυπώνεται από έναν Ουκρανό πολιτικό με επιρροή μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής τον Φεβρουάριο του 2022 και αποτελεί την πιο σοβαρή εσωτερική πρόκληση για τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Η ουκρανική νομοθεσία απαγορεύει τη διεξαγωγή εκλογών σε καιρό πολέμου.

«Η δημοκρατία δεν μπορεί να είναι όμηρος της Ρωσίας», τόνισε ο Φεντόροφ. «Πολεμάμε ακριβώς επειδή θέλουμε να παραμείνουμε ένα ελεύθερο, ευρωπαϊκό κράτος. Πρέπει να βρούμε έναν νόμιμο, ασφαλή και ρεαλιστικό μηχανισμό που θα επιτρέψει στην Ουκρανία να αποκαταστήσει μια πλήρη δημοκρατική διαδικασία, ακόμη και σε συνθήκες ενός μακρού πολέμου», πρόσθεσε.

Ο πρώην υπουργός παραδέχθηκε ότι η διεξαγωγή εκλογών σε καιρό πολέμου είναι μια περίπλοκη διαδικασία, αναφερόμενος κυρίως στη δυσκολία να διασφαλιστεί το δικαίωμα ψήφου των Ουκρανών στρατιωτών, των ψηφοφόρων που ζουν κοντά στη γραμμή του μετώπου και των Ουκρανών προσφύγων στο εξωτερικό – -επιχείρημα που έχει χρησιμοποιήσει ο Ζελένσκι για να εξηγήσει για ποιο λόγο δεν διεξάγονται προεδρικές εκλογές.

«Όμως αυτή η περιπλοκότητα δεν σημαίνει αδυναμία. Η Ουκρανία έχει κάνει επανειλημμένα πράγματα που ο κόσμος πίστευε αδύνατα. Μπορούμε να βρούμε και εδώ μια λύση», σημείωσε.

«Οι άνθρωποι δεν μπορούν να ζουν επ’ αόριστον σε ένα κράτος όπου δεν κατανοούν για ποιο λόγο λαμβάνονται κάποιες αποφάσεις», κατήγγειλε ο Φεντόροφ.

Ο 35χρονος, για καιρό σύμμαχος του Ζελένσκι, διορίστηκε τον Ιανουάριο στη θέση του υπουργού Άμυνας για να προχωρήσει σε μεγάλες μεταρρυθμίσεις στον ουκρανικό στρατό. Αποπέμφθηκε αιφνιδιαστικά από τη θέση τον Ιούλιο.

Μετά την αποπομπή του, ο Φεντόροφ καταφέρθηκε δημόσια εναντίον του επικεφαλής των ενόπλων δυνάμεων της Ουκρανίας, του Ολεξάντρ Σίρσκι, φέρνοντας στο φως την αντιπαλότητα μεταξύ των δύο ανδρών και τα διαφορετικά οράματά τους για τον πόλεμο.

Χιλιάδες Ουκρανοί βγήκαν στους δρόμους για να ζητήσουν την αποπομπή του Σίρσκι και τον επαναδιορισμό του Φεντόροφ.

Αν και ο Ζελένσκι δήλωσε ότι απέπεμψε τον Φεντόροφ λόγω της ανικανότητάς του να συνεργαστεί με τον Σίρσκι, λίγο αργότερα, υπό την πίεση της κοινής γνώμης, απομάκρυνε από τη θέση του και τον επικεφαλής των ενόπλων δυνάμεων.

Οι διαδηλώσεις υπέρ του Φεντόροφ συνεχίστηκαν όλο τον Ιούλιο, ενώ μία νέα κινητοποίηση είναι προγραμματισμένη μπροστά από το κοινοβούλιο σήμερα το πρωί, σύμφωνα με τον Σέρχιι Στερνένκο, πρώην σύμβουλό του.

Πρόκληση για τον Ζελένσκι

Αν και ο Φεντόροφ στο διάγγελμά του δεν διευκρίνισε αν θα είναι υποψήφιος στις εκλογές, πρόσφατη δημοσκόπηση έδειξε ότι θα κέρδιζε με διαφορά τον Ζελένσκι.

Η ανακοίνωση του Φεντόροφ έγινε λίγες ώρες αφού ο Ουκρανός πρόεδρος επιβεβαίωσε ότι ζήτησε από το κοινοβούλιο να επικυρώσει τον διορισμό του Γεβγκένι Χμάρα στη θέση του υπουργού Άμυνας.

Προφανώς απευθυνόμενος στον Ζελένσκι ο Φεντόροφ εκτίμησε ότι η Ουκρανία είναι αντιμέτωπη με «συστημική κρίση διακυβέρνησης». «Το παλιό σύστημα ζει πολύ συχνά με τους δικούς του κανόνες. Προστατεύει τον εαυτό του. Φοβάται την αλλαγή», σχολίασε.

Χωρίς να αναφερθεί σε ονόματα ο Φεντόροφ καταδίκασε τη διαφθορά αξιωματούχων, η οποία, όπως κατήγγειλε, βλάπτει τις πολεμικές προσπάθειες της χώρας.

Ο πρώην υπουργός δήλωσε πρόσφατα ότι πιστεύει πως η μεταρρύθμιση που προωθούσε στις διαδικασίες προμηθειών του υπουργείου Άμυνας, οι οποίες αφορούν την αγορά εξοπλισμού αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων, συνέβαλε στην απόλυσή του.

«Ο λαός μας είναι εδώ και καιρό έτοιμος για μια διαφορετική χώρα», υπογράμμισε ο Φεντόροφ. «Τώρα το κράτος μας πρέπει να φανεί αντάξιο των πολιτών του».

Οι διαδηλώσεις άλλαξαν στόχο

Οι κινητοποιήσεις που άρχισαν ως αντίδραση στην αποπομπή του Φεντόροφ δεν υποχώρησαν, όπως ανέμεναν κυβερνητικοί κύκλοι, ενώ το βασικό αίτημα δεν είναι πλέον η επιστροφή του πρώην υπουργού. Στο στόχαστρο βρίσκεται ο Σύρσκι.

Στρατιωτικοί διαφόρων βαθμίδων, από κατώτερα στελέχη έως διοικητές σχηματισμών, προειδοποιούν, σύμφωνα με ουκρανικά δημοσιεύματα, ότι ο στρατός χρειάζεται αλλαγή πορείας. Οι επικριτές του αρχηγού των ενόπλων δυνάμεων του αποδίδουν παρωχημένο μοντέλο διοίκησης, υπερβολική προσήλωση στην ιεραρχία και επιχειρήσεις με βαρύ ανθρώπινο κόστος. Η δε έκταση που έχει λάβει η αντιπαράθεση δείχνει ότι δεν πρόκειται απλώς για προσωπική σύγκρουση ανάμεσα σε δύο ισχυρούς αξιωματούχους.

Γιατί ο Σύρσκι είναι πολύτιμος για τον Ζελένσκι

Η στρατιωτική επάρκεια του Σύρσκι διχάζει αναλυτές και αξιωματικούς. Η πολιτική του χρησιμότητα για τον Ουκρανό πρόεδρο είναι πιο ξεκάθαρη. Σε αντίθεση με τον προκάτοχό του, Βαλέρι Ζαλούζνι, δεν απέκτησε μαζική δημοτικότητα ούτε εξελίχθηκε σε αυτόνομη δημόσια προσωπικότητα.

Ο Ζαλούζνι είχε συγκεντρώσει μεγάλο πολιτικό κεφάλαιο ήδη από την περίοδο που διοικούσε τις ένοπλες δυνάμεις. Η απήχησή του τον κατέστησε πιθανό αντίπαλο του Ζελένσκι. Ο Σύρσκι δεν έχει ανάλογη επιρροή και, σύμφωνα με πολιτικούς αναλυτές, παραμένει περισσότερο συνδεδεμένος με τις αποφάσεις της προεδρίας.

Αυτό επιτρέπει στο προεδρικό γραφείο να έχει τον πρώτο λόγο στις προαγωγές, στις επιχειρησιακές προτεραιότητες και στη σχέση μεταξύ πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας.

Ενδεχόμενη αποπομπή του Σύρσκι ύστερα από διαδηλώσεις και εσωτερικές πιέσεις θα δημιουργούσε επικίνδυνο προηγούμενο για τον Ζελένσκι. Θα έδειχνε ότι ακόμη και μια απόφαση που ανήκει στον πυρήνα των προεδρικών αρμοδιοτήτων μπορεί να ανατραπεί από οργανωμένη αμφισβήτηση.

Η μάχη για τη στρατηγική του πολέμου

Η σύγκρουση δεν αφορά μόνο πρόσωπα. Στο εσωτερικό των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων διεξάγεται έντονη, αλλά σε μεγάλο βαθμό κλειστή, συζήτηση για τη στρατηγική των διαρκών τοπικών αντεπιθέσεων.

Πηγή από στρατιωτικούς κύκλους, την οποία επικαλούνται ουκρανικά δημοσίευμα, υποστηρίζει ότι η ουκρανική προεδρία ζητεί επιχειρήσεις που θα αποδεικνύουν στους δυτικούς συμμάχους πως η Ρωσία δεν έχει αποκτήσει πλήρως την πρωτοβουλία στο μέτωπο. Ακόμη και περιορισμένα εδαφικά κέρδη μπορούν να λειτουργήσουν επικοινωνιακά, να διατηρήσουν το ενδιαφέρον των εταίρων και να ενισχύσουν το αίτημα για περισσότερη οικονομική και στρατιωτική βοήθεια.

Οι επικριτές αυτής της γραμμής αντιτείνουν ότι οι επιθετικές επιχειρήσεις εξαντλούν έναν στρατό με περιορισμένες εφεδρείες και αυξάνουν τις απώλειες χωρίς αποφασιστικό αποτέλεσμα. Προκρίνουν ενίσχυση της άμυνας, μακρινά πλήγματα στα ρωσικά μετόπισθεν και συστηματική εξουδετέρωση των χειριστών μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η διαφωνία για την επιστράτευση. Στρατιωτικοί κύκλοι υποστηρίζουν ότι δεν μπορούν να σχεδιαστούν μεγάλης κλίμακας επιχειρήσεις χωρίς περισσότερους διαθέσιμους άνδρες, λιγότερες εξαιρέσεις και ταχύτερη αναπλήρωση των μονάδων.

Ο διάδοχος μπορεί να γίνει μεγαλύτερο πρόβλημα

Για τον Ζελένσκι, η επιλογή νέου αρχηγού ίσως αποδειχθεί πιο επικίνδυνη από την παραμονή του σημερινού. Ένας στρατιωτικός με υψηλή αναγνωρισιμότητα, ισχυρό κύρος και πολιτικές διασυνδέσεις θα μπορούσε να ξεπεράσει γρήγορα τα στενά όρια του επιτελικού του ρόλου.

Ορισμένα ουκρανικά μέσα αναφέρουν ως παράδειγμα τον Αντρίι Μπιλέτσκι, χωρίς να υπάρχουν επίσημες ενδείξεις ότι εξετάζεται για τη θέση. Μια τέτοια επιλογή, ωστόσο, θα δημιουργούσε νέο κέντρο επιρροής μέσα στις ένοπλες δυνάμεις και θα προσέφερε σημείο αναφοράς σε όσους αναζητούν εναλλακτική απέναντι στον σημερινό πρόεδρο.

Ο επόμενος αρχηγός θα γνώριζε επίσης ότι η άνοδός του δεν οφείλεται μόνο στην προεδρική απόφαση, αλλά και στις δυνάμεις που πέτυχαν την απομάκρυνση του προκατόχου του. Αυτό θα περιόριζε την εξάρτησή του από το Κίεβο και θα ενίσχυε όσους διεκδικούν λόγο στις στρατιωτικές αποφάσεις.

Ο Φεντόροφ βγαίνει ενισχυμένος

Ο Φεντόροφ έχει οικοδομήσει το προφίλ ενός νεότερου τεχνοκράτη, συνδεδεμένου με την ψηφιακή μεταρρύθμιση, τις νέες τεχνολογίες και τον εκσυγχρονισμό του πολέμου. Η ρήξη του με τη στρατιωτική ηγεσία τού επιτρέπει τώρα να εμφανίζεται ως εκφραστής μιας γενιάς που αμφισβητεί τις παλιές ιεραρχίες και τις καθιερωμένες πρακτικές.

Δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι προετοιμάζει άμεση πολιτική αναμέτρηση με τον Ζελένσκι. Η στήριξη που συγκεντρώνει, όμως, του προσφέρει ένα κεφάλαιο που μπορεί να αποκτήσει μεγαλύτερη αξία αργότερα.

Η ουκρανική κοινωνία παραμένει ευαίσθητη σε δύο αφηγήματα ιδιαίτερα επιβαρυντικά για την προεδρία: ότι ο στρατός πολεμά ενώ το πολιτικό σύστημα αναπαράγει φαινόμενα διαφθοράς και ότι ο Ζελένσκι ανταποκρίθηκε στις απαιτήσεις της πρώτης φάσης του πολέμου, αλλά ίσως δεν είναι το πρόσωπο που θα διαχειριστεί όσα ακολουθήσουν.

Το δίλημμα του Ζελένσκι

Ο Ουκρανός πρόεδρος βρίσκεται μπροστά σε δύο κακές επιλογές. Αν διατηρήσει τον Σύρσκι, κινδυνεύει να οξύνει τη δυσαρέσκεια στο στράτευμα και να ενισχύσει τον Φεντόροφ. Αν τον απομακρύνει, μπορεί να εμφανιστεί ευάλωτος και να τοποθετήσει στην κορυφή των ενόπλων δυνάμεων έναν αρχηγό με δικές του αναφορές και φιλοδοξίες.

Καθοριστική θα είναι και η στάση των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων. Μέχρι στιγμής αποφεύγουν τις ανοικτές παρεμβάσεις, αν και δυτικά δημοσιεύματα προβάλλουν θετικά τον Φεντόροφ και ασκούν κριτική στους χειρισμούς του προεδρικού γραφείου.

Η τύχη του Σύρσκι δεν θα κριθεί αποκλειστικά στο μέτωπο. Θα κριθεί από το αν ο Ζελένσκι μπορεί ακόμη να επιβάλει τις αποφάσεις του στην πολιτική και στρατιωτική κορυφή της χώρας. Η κρίση που άρχισε με την αποπομπή ενός υπουργού έχει εξελιχθεί σε αναμέτρηση για την πραγματική κατανομή της εξουσίας στην Ουκρανία — όσο ο πόλεμος συνεχίζεται και όταν έρθει η ώρα της διαδοχής.