Η Σελήνη θα βρεθεί στο πλησιέστερο σημείο της τροχιάς της γύρω από τη Γη, γνωστό ως περίγειο, με αποτέλεσμα να φαίνεται μεγαλύτερη και πιο φωτεινή από κάθε άλλη φορά φέτος. Το αποψινό φεγγάρι αναμένεται να είναι το λαμπρότερο του 2025, χαρίζοντας ένα θέαμα που δύσκολα θα περάσει απαρατήρητο, ακόμη και μέσα από τα φώτα των πόλεων.

Γιατί ονομάζεται «Φεγγάρι της Συγκομιδής»

Σύμφωνα με το Old Farmer’s Almanac, ο όρος «Harvest Moon» αναφέρεται στην πανσέληνο που βρίσκεται πιο κοντά στη φθινοπωρινή ισημερία, η οποία φέτος συνέπεσε στις 22 Σεπτεμβρίου.

Η ονομασία έχει τις ρίζες της στη λαϊκή αγροτική παράδοση: το έντονο φως της πανσελήνου εκείνης της περιόδου βοηθούσε τους αγρότες να συνεχίσουν τη συγκομιδή των καρπών και μετά τη δύση του ήλιου, εξ ου και το όνομα.

Αν και συνήθως εμφανίζεται τον Σεπτέμβριο, το σεληνιακό ημερολόγιο του 2025 τοποθετεί τη φετινή πανσέληνο της Συγκομιδής στις αρχές Οκτωβρίου — κάνοντας τη νύχτα αυτή ακόμη πιο ξεχωριστή.

Τι είναι η υπερπανσέληνος

Η Σελήνη δεν κινείται σε τέλεια κυκλική τροχιά, αλλά σε ελλειπτική, πράγμα που σημαίνει ότι άλλοτε πλησιάζει και άλλοτε απομακρύνεται από τη Γη. Όταν η πανσέληνος συμπίπτει με το περίγειο – το κοντινότερο σημείο της τροχιάς της – τότε έχουμε το φαινόμενο της υπερπανσέληνου (supermoon).

Ο όρος καθιερώθηκε το 1979 από τον αστρολόγο Ρίτσαρντ Νόλε, για να περιγράψει τις πανσελήνους που φαίνονται έως και 14% μεγαλύτερες και 30% πιο φωτεινές από τις συνηθισμένες.

Παρότι δεν υπάρχει ένας ενιαίος επιστημονικός ορισμός, η πλειονότητα των αστρονόμων θεωρεί υπερπανσέληνο κάθε πανσέληνο που βρίσκεται σε απόσταση μικρότερη από 360.000 χιλιόμετρα από το κέντρο της Γης. Σύμφωνα με αυτό το κριτήριο, η Σελήνη της Συγκομιδής του Οκτωβρίου πλησιάζει οριακά αυτό το όριο — αρκετά ώστε να θεωρείται και επισήμως «υπερ-φεγγάρι».

Ένα φως που ενώνει ουρανό και γη

Απόψε, είτε την παρακολουθήσει κανείς από τα παράλια του Αιγαίου είτε από ένα μπαλκόνι στην πόλη, η υπερπανσέληνος του Οκτωβρίου θα προσφέρει μια σπάνια στιγμή αρμονίας ανάμεσα στη φύση και τον ουρανό.

Το Φεγγάρι της Συγκομιδής δεν είναι απλώς ένα αστρονομικό φαινόμενο. Είναι μια υπενθύμιση της κυκλικής ροής της ζωής, της γης που δίνει καρπούς και του φωτός που επιστρέφει ξανά, λίγο πριν αρχίσει ο χειμώνας.

Κατά τη διάρκεια της ολικής φάσης, το φεγγάρι θα σκοτεινιάσει πλήρως και σταδιακά θα βαφτεί με ένα εντυπωσιακό κόκκινο χρώμα, δημιουργώντας μια εικόνα που μένει αξέχαστη.

Το βλέμμα ψηλά

Η παρατήρηση ξεκίνησε γύρω στις 20:30, όταν η Σελήνη θα έχει ανέβει λίγο πιο ψηλά στον ανατολικό-νοτιοανατολικό ορίζοντα και θα βρίσκεται ήδη σε ολική έκλειψη. Το αποκορύφωμα θα συμβεί λίγο μετά τις 21:00, ενώ περίπου στις 21:50 θα ξεκινήσει η έξοδος από τη σκιά της Γης.

Η μερική φάση θα συνεχιστεί ως τις 23:00, ενώ μέχρι τα μεσάνυχτα το φεγγάρι θα εξακολουθεί να φαίνεται πιο μουντό, καθώς θα περνά μέσα από την παρασκιά.

Ορατότητα σε όλο τον κόσμο

Περίπου έξι δισεκατομμύρια άνθρωποι θα μπορέσουν να δουν, τουλάχιστον σε κάποιο στάδιο, τη δεύτερη και μεγαλύτερη σε διάρκεια ολική σεληνιακή έκλειψη της χρονιάς.

• Θα είναι ορατή στην Ανατολική Αυστραλία, τη Νέα Ζηλανδία, την Αφρική και τμήματα της Μέσης Ανατολής.
• Στις Αμερικές θα συμπέσει με την ημέρα και δεν θα φανεί, εκτός από τη Χαβάη, ορισμένες περιοχές της Αλάσκας και της Βραζιλίας, όπου θα είναι ορατή μερικώς.
• Στην Ευρώπη και φυσικά στην Ελλάδα, το φεγγάρι θα ανατείλει ενώ η έκλειψη βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.

Το φαινόμενο είναι απολύτως ασφαλές να παρατηρηθεί με γυμνό μάτι, σε αντίθεση με τις ηλιακές εκλείψεις. Όσοι το παρακολουθήσουν θα δουν τη Σελήνη να αλλάζει χρώματα: από το ασημί του λυκόφωτος μέχρι το βαθύ κόκκινο του «ματωμένου» φεγγαριού.