Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ, λοχαγό Τιμ Χόκινς, το αεροσκάφος εκτελούσε «πολεμική αποστολή πάνω από το Ιράν» όταν αναγκάστηκε να προσγειωθεί. Ο Χόκινς είπε ότι το αεροσκάφος προσγειώθηκε με ασφάλεια και το περιστατικό βρίσκεται υπό διερεύνηση.

Βίντεο από το χτύπημα έδωσαν στη δημοσιότητα οι Φρουροί της Επανάστασης

The IRGC has released footage of what they claim to be the attack on the US F-35 that was struck and had to conduct an emergency landing pic.twitter.com/xV4SvTubMe

— Faytuks News (@Faytuks) March 19, 2026

Το stealth μαχητικό προσγειώθηκε με ασφάλεια, ενώ ο πιλότος είναι σε «σταθερή κατάσταση», σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες.

«Το αεροσκάφος προσγειώθηκε με ασφάλεια και ο πιλότος βρίσκεται σε σταθερή κατάσταση», πρόσθεσε ο εκπρόσωπος.

Εφόσον επιβεβαιωθεί, θα είναι η πρώτη φορά που το Ιράν πλήττει αμερικανικό αεροσκάφος στον πόλεμο που ξεκίνησε στα τέλη Φεβρουαρίου. Τόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες όσο και το Ισραήλ χρησιμοποιούν μαχητικά F-35 Lightning II στη σύγκρουση, με το κόστος κάθε αεροσκάφους να ξεπερνά τα 100 εκατομμύρια δολάρια.

Το περιστατικό σημειώνεται την ώρα που ανώτεροι Αμερικανοί αξιωματούχοι κάνουν λόγο για ευρεία επιτυχία της εκστρατείας κατά του Ιράν. Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ «κερδίζουν αποφασιστικά» και ότι η αντιαεροπορική άμυνα του Ιράν έχει «ισοπεδωθεί».

Ο Γκιουλέρ αναφέρθηκε εκτενώς στο ζήτημα του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400 και της επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των αμερικανικών μαχητικών F-35, υποστηρίζοντας ότι η Άγκυρα επιδιώκει λύση που θα διασφαλίζει τόσο την εθνική ασφάλεια όσο και τη συνεργασία με το ΝΑΤΟ.

Όπως δήλωσε: «Τα συστήματα αεράμυνας αποτελούν σήμερα μια προτεραιότητα ασφαλείας για όλες τις χώρες. Τα S-400 είναι ένα σύστημα που προμηθευτήκαμε εκείνη την εποχή για να καλύψουμε τις εθνικές μας ανάγκες αεράμυνας. Μετά την απόκτηση αυτού του συστήματος, ενημερώσαμε τους Αμερικανούς ομολόγους μας για την ιδέα μας να το χρησιμοποιήσουμε ανεξάρτητα (αυτόνομα) χωρίς να το ενσωματώσουμε στα συστήματα του ΝΑΤΟ. Ως αποτέλεσμα, εξακολουθούμε να θεωρούμε αυτήν την ιδέα ως την πιο λογική λύση. Από την άλλη πλευρά, συνεχίζουμε τις συζητήσεις μας με τις αμερικανικές αρχές σχετικά με τα F-35. Τονίζουμε σε κάθε ευκαιρία ότι η παρουσία των F-35 στο στόλο των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων θα συμβάλει σημαντικά όχι μόνο στην ασφάλεια της χώρας μας, αλλά και στο ΝΑΤΟ και στη σταθερότητα της περιοχής μας».

Αναφερόμενος στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και την ένταση μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν, ο Τούρκος υπουργός σημείωσε ότι η Άγκυρα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και λαμβάνει μέτρα για την προστασία της εθνικής ασφάλειας.

Όπως δήλωσε: «Λαμβάνουμε τις απαραίτητες προφυλάξεις σύμφωνα με τις διεθνείς μας υποχρεώσεις και τις προτεραιότητες εθνικής ασφάλειας. Οι συγκρούσεις μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν, οι οποίες επίσης θέτουν σοβαρούς κινδύνους για την παγκόσμια ειρήνη και σταθερότητα, δεν περιορίζονται στα εμπλεκόμενα μέρη. Οι αεροπορικές/πυραυλικές απειλές, η ασφάλεια των θαλάσσιων εμπορικών οδών, η ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού και οι πολυδιάστατοι κίνδυνοι που μπορούν να αναπτυχθούν μέσω στοιχείων του κυβερνοχώρου και των στοιχείων δι’ αντιπροσώπων αυξάνουν την αστάθεια στην εξίσωση ασφάλειας που εκτείνεται από τη Μέση Ανατολή έως την ανατολική Μεσόγειο».

Παράλληλα προειδοποίησε για τις επιπτώσεις της αστάθειας στην περιοχή. «Η Τουρκία παρακολουθεί αυτήν την κατάσταση με ψυχραιμία και ενεργεί με αντίληψη που δίνει προτεραιότητα στην πρόληψη της εξάπλωσης της έντασης. Εκτιμάται ότι η διατάραξη της σταθερότητας στην περιοχή μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση των παράνομων και παράτυπων μεταναστευτικών κινήσεων και των διεθνών δραστηριοτήτων λαθρεμπορίου. Ωστόσο, γνωρίζουμε επίσης ότι οι τρομοκρατικές οργανώσεις στοχεύουν στην αύξηση των κερδών τους εκμεταλλευόμενες το κενό εξουσίας και την εσωτερική αναταραχή που μπορεί να προκύψει στην περιοχή».

Απαντώντας σε ερώτηση για το ενδεχόμενο στρατιωτικής αντιπαράθεσης με το Ισραήλ, ο Τούρκος υπουργός Άμυνας επέκρινε τις ισραηλινές ενέργειες στη Γάζα και τις επιθέσεις σε γειτονικές χώρες, εκτιμώντας ωστόσο ότι η πιθανότητα άμεσης σύγκρουσης με την Τουρκία παραμένει περιορισμένη.

Όπως σημείωσε: «Γενικά, ενώ υπάρχει κίνδυνος άμεσης στρατιωτικής σύγκρουσης, θεωρούμε επί του παρόντος αυτή την πιθανότητα πολύ χαμηλή. Προκειμένου να αποφευχθούν πιθανές ανεπιθύμητες καταστάσεις, λειτουργούν κανάλια επικοινωνίας και συντονισμού μεταξύ των αρμόδιων θεσμικών οργάνων μας, όταν είναι απαραίτητο, για να μειωθούν οι παρεξηγήσεις επί του πεδίου και ο κίνδυνος τυχαίας σύγκρουσης».

Παράλληλα υπερασπίστηκε τη στρατιωτική παρουσία της Τουρκίας σε διάφορες περιοχές, υποστηρίζοντας ότι δεν αποτελεί ένδειξη επεκτατισμού. «Η στρατιωτική παρουσία της Τουρκίας σε διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές δεν αποτελεί επίδειξη δύναμης ούτε επεκτατική προσέγγιση, αλλά απορρέει κυρίως από τα εθνικά συμφέροντα ασφάλειας, τις συμμαχικές σχέσεις και τον στόχο συμβολής στην περιφερειακή σταθερότητα. Η παρουσία αυτή εξυπηρετεί σκοπούς κοινής εκπαίδευσης, ανάπτυξης ικανοτήτων, ενίσχυσης της αποτροπής και διαχείρισης κρίσεων στην πηγή τους», τόνισε.

Ο Γκιουλέρ παρουσίασε επίσης το σχέδιο του τουρκικού συστήματος αεράμυνας «Χαλύβδινος Θόλος» («Steel Dome») το οποίο αναπτύσσεται με εγχώριες δυνατότητες. Όπως ανέφερε: «Ο Χαλύβδινος Θόλος μπορεί να περιγραφεί ως ένα ολοκληρωμένο, εγχώρια ανεπτυγμένο σύστημα αεράμυνας, σχεδιασμένο για να προστατεύει την Τουρκία από αεροπορικές απειλές, λειτουργώντας ως “ομπρέλα ασφαλείας” που καλύπτει ολόκληρο τον τουρκικό εναέριο χώρο και αντιμετωπίζοντας απειλές που κυμαίνονται από “πολύ χαμηλά έως πολύ μεγάλα βεληνεκή” και “πολύ μικρή έως μεγάλη εμβέλεια”».

Σύμφωνα με τον ίδιο, το σύστημα αναμένεται να ολοκληρωθεί σταδιακά την περίοδο 2026-2029.

Ο Τούρκος υπουργός απέκλεισε την αλλαγή στάσης της Τουρκίας ως προς τις διεθνείς συνθήκες μη διάδοσης πυρηνικών όπλων, σημειώνοντας ότι η χώρα παραμένει προσηλωμένη στις σχετικές διεθνείς δεσμεύσεις. Όπως ανέφερε: «Η κύρια προτεραιότητά μας είναι να διασφαλίσουμε την ασφάλειά μας μέσω ισχυρών συμβατικών δυνατοτήτων, επενδύσεων σε προηγμένη τεχνολογία και μιας αποτελεσματικής προσέγγισης αποτροπής. Θεωρούμε το ζήτημα των πυρηνικών όπλων ως ένα εξαιρετικά ευαίσθητο και πολύπλευρο θέμα ασφάλειας».

“Πιστεύω ότι αυτά τα ζητήματα θα επιλυθούν τους επόμενους τέσσερις έως έξι μήνες”, δήλωσε ο Μπάρακ σε συνέντευξη Τύπου στην Αμπού Ντάμπι. Όταν ρωτήθηκε αν η Τουρκία πλησιάζει στο να απαλλαγεί από το ρωσικό σύστημα, απάντησε “ναι”, όπως μεταδίδει το Bloomberg.

Ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Τούρκος ομόλογός του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν συζήτησαν για τα πυραυλικά συστήματα S-400 κατά τη συνάντησή τους στο Λευκό Οίκο τον Σεπτέμβριο. Η αγορά των πυραύλων αεράμυνας από την Τουρκία πριν από σχεδόν μια δεκαετία είχε ως αποτέλεσμα την απομάκρυνσή της από το πρόγραμμα ανάπτυξης μαχητικών αεροσκαφών F-35 και οδήγησε τις ΗΠΑ να επιβάλουν κυρώσεις, γνωστές ως CAATSA, σε ορισμένες τουρκικές εταιρείες άμυνας.

Οι ΗΠΑ ισχυρίστηκαν ότι τα S-400 αποτελούν απειλή για τις δυνατότητες απόκρυψης του μαχητικού αεροσκάφους, ενώ η Άγκυρα επέμεινε ότι θα λάβει μέτρα κατά των κινδύνων αυτών, δηλώνοντας ότι δεν θα εντάξει τον ρωσικό εξοπλισμό στην αμυντική της αρχιτεκτονική που είναι ενσωματωμένη στον Οργανισμό Βορειοατλαντικού Συμφώνου, γνωστό ως ΝΑΤΟ. 

Τον Σεπτέμβριο, ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να επιτρέψει στην Τουρκία να αγοράσει F-35, λέγοντας ότι ο Ερντογάν “θα κάνει κάτι για εμάς”, χωρίς όμως να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.

Οι ΗΠΑ και η Τουρκία διαθέτουν τους δύο μεγαλύτερους στρατούς του ΝΑΤΟ, γεγονός που αποτελεί κίνητρο για την αποκατάσταση των σχέσεών τους. Ωστόσο, η Τουρκία έχει επίσης λόγους να διατηρήσει ισορροπημένες σχέσεις με τη Ρωσία, που είναι βασικός προμηθευτής φυσικού αερίου και αργού πετρελαίου για την οικονομία της, η οποία ανέρχεται σε 1,5 τρισεκατομμύρια δολάρια.

Στο άρθρο επισημαίνεται η έντονη κριτική για τις πολιτικές του Τούρκου προέδρου και η προειδοποίηση προς τη διοίκηση Τραμπ να μην ανταμείψει, όπως αναφέρεται, συμπεριφορές που θεωρούνται επιζήμιες για τα αμερικανικά συμφέροντα.

Στο άρθρο που υπογράφουν οι ειδικοί σε θέματα Τουρκίας Σινάν Σίντι και Ουίλιαμ Ντοράν, αναφέρεται ότι τελικά ο Ερντογάν την Πέμπτη θα πάρει αυτό που ήθελε εδώ και χρόνια: Μία επίσημη υποδοχή με κόκκινο χαλί από τον Ντόναλντ Τραμπ. «Αλλά μην γελιέστε: δεν έρχεται στην Ουάσιγκτον για ευγενικές χειραψίες και φωτογραφίες. Έρχεται με μια λίστα αγορών – και στην κορυφή της βρίσκεται το μαχητικό αεροσκάφος, το κόσμημα του στέμματος της Αμερικής, το F-35. Αλλά ο αμερικανικός νόμος του απαγορεύει να το πάρει. Και ο Τραμπ πρέπει να κλείσει την πόρτα», γράφουν.

«Το 2019, η Τουρκία έφτυσε κατάμουτρα τον Τραμπ όταν αγόρασε το ρωσικό σύστημα αεροπορικής και πυραυλικής άμυνας S-400», αναφέρεται χαρακτηριστικά στο άρθρο της New York Post.

Σύμφωνα με τους αρθρογράφους ο Ερντογάν θα προσπαθήσει να πείσει τον Τραμπ να άρει τους περιορισμούς που του επιβλήθηκαν επειδή αγόρασε τους ρωσικούς S-400. Το βασικό του επιχείρημα, όπως αναφέρουν, είναι ότι πλέον η Ρωσία δεν έχει πυραύλους εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία και θέλει να της επιστραφούν οι S-400. Ο Ερντογάν, σύμφωνα πάντα με το άρθρο, θα προσφερθεί να επιστρέψει το ρωσικό πυραυλικό σύστημα με αντάλλαγμα να μπει και πάλι στο πρόγραμμα για την αγορά F-35.

«Καλή προσπάθεια. Ακόμα και αν ο Ερντογάν πετάξει τα ρωσικά όπλα, η Αμερική δεν πρέπει να επιβραβεύσει τις διπλές συναλλαγές του. Ας είμαστε ειλικρινείς. Το να πουλήσουμε στον Ερντογάν το πιο προηγμένο μαχητικό μας αεροσκάφος θα σήμαινε ότι εξοπλίζουμε ένα κράτος-χορηγό της τρομοκρατίας. Δεν πρόκειται για κάποιον παρεξηγημένο σύμμαχο που παρασύρθηκε, αλλά για έναν ισλαμιστή ισχυρό άνδρα που χρηματοδοτεί και προστατεύει τη Χαμάς», σημειώνουν.

Στη συνέχεια αναφέρονται στην υποστήριξη της Άγκυρας στην Χαμάς, τη σκληρή κριτική στο Ισραήλ και τις επιθετικές ενέργειες και την πολεμική ρητορική κατά της Ελλάδας και της Κύπρου.

«Όσοι στηρίζουν τον Ερντογάν αρέσκονται να λένε ότι η Τουρκία ήταν κάποτε ένας σημαντικός σύμμαχος. Αυτό είναι αλήθεια. Αλλά αυτή η Τουρκία έχει χαθεί. Υπό την ισλαμιστική διακυβέρνηση του Ερντογάν, η Άγκυρα είναι μια αποσταθεροποιητική δύναμη – φιλική με τη Χαμάς, φλερτάρει με τη Μόσχα και είναι επιθετική προς τους πραγματικούς συμμάχους της Αμερικής. Ο Τραμπ δεν πρέπει να πέσει στην παγίδα του Ερντογάν», αναφέρουν.

«Το να δώσουμε αυτό το πλεονέκτημα σε έναν ηγέτη που επαινεί τους τρομοκράτες, εκφοβίζει τους συμμάχους και παίζει παιχνίδια με τη Μόσχα θα ήταν προδοσία των συμφερόντων των ΗΠΑ. Ο νόμος είναι σαφής. Το διακύβευμα είναι υψηλότερο. Και το ιστορικό του Ερντογάν μιλάει από μόνο του. Έτσι, όταν ο Ερντογάν καθίσει απέναντι από τον Τραμπ στο Οβάλ Γραφείο και ξεδιπλώσει τον κατάλογο των απαιτήσεών του, η μόνη απάντηση του προέδρου θα πρέπει να είναι ωμή: Όχι», καταλήγουν.

Ο Τούρκος πρόεδρος υποστήριξε πως «η ανησυχία της Ελλάδας για τα βήματα που έχουμε κάνει στον τομέα της άμυνας είναι άτοπη και δίχως νόημα», λέγοντας πως «η Τουρκία δεν αποτελεί απειλή για καμία χώρα που δεν απειλεί την ασφάλεια και τα συμφέροντά της και δεν της επιδεικνύει εχθρική στάση».

Ανέφερε ακόμη ότι συζήτησε το ζήτημα των F-35 με τον Ντόναλντ Τραμπ στη συνάντηση που είχαν στο περιθώριο της πρόσφατης Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ και εξέφρασε την ελπίδα ότι ο Αμερικανός πρόεδρος θα παραμείνει πιστός στη συμφωνία που έκαναν για το θέμα αυτό. «Πιστεύω ότι η σταδιακή παράδοση των F-35 στην Τουρκία θα πραγματοποιηθεί κατά τη διάρκεια της θητείας του» κατέληξε ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Αναλυτικά, η απάντηση του Τούρκου προέδρου στη σχετική ερώτηση έχει ως εξής:

«Εμείς θέλουμε τα F-35 πρωτίστως για τη δική μας ασφάλεια. Το ζήτημα των F-35 δεν είναι για εμάς απλώς ένα ζήτημα στρατιωτικής τεχνολογίας, αλλά και ένα ζήτημα ισχυρής συνεργασίας σε διεθνές επίπεδο, όπως το ΝΑΤΟ. Φυσικά, αυτό το ζήτημα μας έδωσε την ευκαιρία να επιταχύνουμε τις προσπάθειές μας στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας. Η ενίσχυση της αμυντικής μας υποδομής δεν αποτελεί απειλή για κανέναν. Ιδιαίτερα για τους φίλους και τους συμμάχους μας.

«Στην τελευταία Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, ελήφθη απόφαση για την αύξηση των αμυντικών δαπανών των συμμάχων. Δηλαδή, ελήφθη η απόφαση ότι “οι χώρες του ΝΑΤΟ πρέπει να ενισχύσουν την αμυντική τους υποδομή, να καλύψουν τις ανάγκες τους, ώστε να ενισχυθεί και η άμυνα του ΝΑΤΟ”. Επομένως, η ανησυχία της Ελλάδας για τα βήματα που έχουμε κάνει στον τομέα της άμυνας είναι άτοπη και δίχως νόημα. Η Τουρκία δεν αποτελεί απειλή για καμία χώρα που δεν απειλεί την ασφάλεια και τα συμφέροντά της και δεν της επιδεικνύει εχθρική στάση. Αντίθετα, η Τουρκία είναι μια χώρα που καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να εξασφαλίσει την ειρήνη, την ηρεμία και την ασφάλεια στην περιοχή της και στον κόσμο και είναι εξαιρετικά αξιόπιστη έναντι των φίλων της. Δεν υπάρχει καμία σύγκρουση στον περίγυρώ μας για την οποία η Τουρκία να μην προσπαθεί να την τερματίσει με ειρηνικό τρόπο. Συζητήσαμε μεταξύ μας το θέμα των F-35 και το παρακολουθούμε. Πιστεύω ότι ο κ. Τραμπ θα παραμείνει πιστός στη συμφωνία που κάναμε για το θέμα αυτό. Πιστεύω ότι η σταδιακή παράδοση των F-35 στην Τουρκία θα πραγματοποιηθεί κατά τη διάρκεια της θητείας του».

Σπύρος Σιδέρης

Ο Πρωθυπουργός του Ισραήλ Νετανιάχου δήλωσε πως η ισραηλινή κυριαρχία στον ουρανό του Ιράν «αλλάζει τους κανόνες του παιχνιδιού», συγκρίνοντάς τη με την εναέρια κυριαρχία που έχει επιβάλει η χώρα του πάνω από τη Γάζα και τον Λίβανο, εναντίον της Χαμάς και της Χεζμπολάχ.

Ο Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας Τσαχί Χανέγκμπι υποστήριξε ότι οι ισραηλινοί πιλότοι μπορούν πλέον να επιχειρούν εναντίον «αμέτρητων στόχων πάνω από την Τεχεράνη», χάρη στην καταστροφή «δεκάδων» ιρανικών συστημάτων αεράμυνας.

Παρά τη στρατιωτική επιτυχία, το Ισραήλ δεν φαίνεται ικανό να πλήξει σε βάθος και με μόνιμα αποτελέσματα τα πλέον προστατευμένα στοιχεία του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, χωρίς τη χρήση αμερικανικών στρατηγικών βομβαρδιστικών ή ακόμα και επίγειων ειδικών δυνάμεων τύπου κομάντο.

Όπως δηλώνει ο ειδικός στην ασφάλεια Αντρέας Κρίεγκ από το King’s College στο Λονδίνο, «η μετάφραση της τακτικής επιτυχίας σε στρατηγικό αποτέλεσμα απαιτεί πολύ περισσότερα από αυτό που μπορεί να επιτύχει η αεροπορική ισχύς». Ακόμα και οι ισχυρότερες αμερικανικές διατρητικές βόμβες, συμπληρώνει, ίσως αποτύχουν να φτάσουν τις πιο βαθιά υπόγειες εγκαταστάσεις, όπως αυτή του Fordow.

Η Ισραηλινή εκστρατεία ξεκίνησε με αεροπορικές επιδρομές πάνω από 3.000 χιλιομέτρων προς την καρδιά του Ιράν, με το επιχείρημα ότι η Τεχεράνη πλησιάζει στην κατασκευή πυρηνικής βόμβας – κάτι που το Ιράν διαψεύδει επίμονα. Αν και ο ιρανικός στρατός ισχυρίστηκε ότι κατέρριψε ισραηλινά μαχητικά, το Ισραήλ το αρνείται και διαβεβαιώνει ότι κανένα πλήρωμα ή αεροσκάφος δεν υπέστη βλάβη.

Το μοντέλο επιχείρησης θυμίζει έντονα την εκστρατεία του 2024 στον Λίβανο κατά της Χεζμπολάχ, όταν η Ιερουσαλήμ εξόντωσε ανώτατα στελέχη της οργάνωσης, περιλαμβανομένου και του ίδιου του Χασάν Νασράλα, κατά πληροφορίες. Το ίδιο στρατηγικό μοτίβο ακολουθείται τώρα στο Ιράν, όπου σύμφωνα με ισραηλινές ανακοινώσεις, παραστρατιωτικά στελέχη του Mossad έχουν ήδη ενεργοποιηθεί σε ιρανικό έδαφος, συμβάλλοντας στην καταστροφή συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας.

Παράλληλα, το Ισραήλ προχώρησε σε προειδοποιήσεις για εκκένωση περιοχών στην Τεχεράνη, δημοσιεύοντας μάλιστα χάρτες σε κοινωνικά δίκτυα, όπου δηλώνει ότι θα πλήξει «την στρατιωτική υποδομή του καθεστώτος».

Αμερικανοί αξιωματούχοι επιβεβαίωσαν στο Reuters ότι ο Ντόναλντ Τραμπ, στον οποίο φαίνεται να επαφίεται το Ισραήλ ως προς την ηγεσία του στη Δύση, απέρριψε πρόταση του Ισραήλ για εξόντωση του Αλί Χαμενεΐ, του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, παρότι ο Νετανιάχου έχει αφήσει ανοιχτό ένα τέτοιο ενδεχόμενο.

Από επιχειρησιακή σκοπιά, η Τεχεράνη δείχνει αμήχανη. Όπως παρατηρεί ο αναλυτής Μπαρίν Καγιάγλου, το εύρος και η ακρίβεια των ισραηλινών επιθέσεων, ιδιαίτερα κατά ανώτατων στρατιωτικών στελεχών, ξάφνιασαν τους πάντες. Αν και το Ιράν δεν διαθέτει τεχνολογικά εργαλεία για την αντιμετώπιση μαχητικών F-35, το Ισραήλ ανησυχεί για τη διατήρηση της έντασης των επιχειρήσεων, κυρίως λόγω έλλειψης αποθεμάτων πυρομαχικών και ανάγκης τεχνικής συντήρησης των αεροσκαφών.

Τον Απρίλιο του 2025, ισραηλινά μέσα ενημέρωσης αποκάλυψαν ανεπίσημα την άφιξη μεγάλης παρτίδας διατρητικών βομβών από τις ΗΠΑ. Το ρεπορτάζ της KAN έκανε λόγο για εκατοντάδες τέτοιες βόμβες, που θεωρείται ότι θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ακόμη και κατά της εγκατάστασης Fordow, την οποία όμως το Ισραήλ δεν έχει στοχεύσει επίσημα μέχρι στιγμής.

Σε κάθε περίπτωση, όπως παραδέχονται ακόμη και ισραηλινοί αξιωματούχοι, η πλήρης εξάλειψη του πυρηνικού προγράμματος είναι αδύνατη χωρίς συμμετοχή της Ουάσινγκτον. Η Εμιλί Χάρντινγκ από το CSIS στην Ουάσινγκτον δηλώνει: «Υπάρχει γενικευμένη πεποίθηση πως κάποιες εγκαταστάσεις είναι απρόσβλητες. Όμως το Ισραήλ έχει υπονοήσει πως διαθέτει δυνατότητες μεγαλύτερες από όσες του αποδίδονται. Το να πετάς ελεύθερα πάνω από στόχους, δίνει τη δυνατότητα πολλαπλών κυμάτων επίθεσης, που μπορούν να επιφέρουν σωρευτικά μεγάλες ζημιές».

Πράγματι, Ισραηλινοί αναλυτές εκτιμούν ότι ο βασικός στόχος δεν είναι η πλήρης εξαφάνιση του πυρηνικού οπλοστασίου, αλλά η μακροχρόνια αποδυνάμωση των επιχειρησιακών του δυνατοτήτων – ακόμα και αν οι υποδομές παραμείνουν ανέπαφες. Όπως είπε πρώην υψηλόβαθμος Ισραηλινός αξιωματούχος υπό καθεστώς ανωνυμίας: «Αν το Ιράν, μετά τη λήξη του πολέμου, διατηρήσει τεχνικά τη δυνατότητα εμπλουτισμού ουρανίου, χωρίς όμως ανθρώπους ή εγκαταστάσεις ικανές να υλοποιήσουν κάτι, αυτό από μόνο του συνιστά επιτυχία».

Το Ισραήλ δείχνει να έχει ανακτήσει την πρωτοβουλία των κινήσεων στο στρατηγικό πεδίο. Ωστόσο, χωρίς την εμπλοκή των ΗΠΑ σε επίγειο ή υπερβαθύ βομβαρδισμό, τα πιο προστατευμένα στοιχεία του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος παραμένουν ανέπαφα. Το Ισραήλ έχει ξεκάθαρα στείλει το μήνυμα της ισχύος, αλλά μένει να φανεί αν αυτό θα έχει αποτέλεσμα στρατηγικής αποτροπής ή απλώς θα προκαλέσει την επιδείνωση της σύγκρουσης.

Και ποια είναι αυτά;

Ο Τούρκος υπουργός φέρεται να ζήτησε από τον Μάρκο Ρούμπιο άρση των κυρώσεων και των περιορισμών στις πωλήσεις στρατιωτικής τεχνολογίας και υλικού, (δηλ. άρση κυρώσεων CAATSA για τους S-400 και της πώλησης των F-35) και πρόσθεσε πως όλα αυτά θα πρέπει να τεθούν σε ένα νέο πλαίσιο συμβατό με τα γεωπολιτικά δεδομένα που έχουν διαμορφωθεί το τελευταίο διάστημα στην περιοχή.

Σύμφωνα με την επίσημη αμερικανική ανακοίνωση:

“Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο συναντήθηκε σήμερα με τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν για να συζητήσουν τη συνεργασία σε βασικά θέματα ασφάλειας και εμπορίου. Ο υπουργός ζήτησε την υποστήριξη της Τουρκίας για την ειρήνη στην Ουκρανία και τον Νότιο Καύκασο. Εκτίμησε την ηγεσία της Τουρκίας στον Παγκόσμιο Συνασπισμό για την καταπολέμηση του ISIS και επανέλαβε την ανάγκη στενής συνεργασίας για την υποστήριξη μιας σταθερής, ενιαίας και ειρηνικής Συρίας που δεν θα αποτελεί ούτε βάση για τη διεθνή τρομοκρατία ούτε δίοδο για αποσταθεροποιητικές δραστηριότητες του Ιράν. Ο υπουργός σημείωσε επίσης τις πρόσφατες προόδους στο διμερές εμπόριο και ενθάρρυνε την ακόμη μεγαλύτερη οικονομική εταιρική σχέση για το μέλλον. Τέλος, ο Υπουργός εξέφρασε ανησυχίες σχετικά με τις πρόσφατες συλλήψεις και διαδηλώσεις στην Τουρκία“.

Στο παρασκήνιο οι πληροφορίες επιμένουν ότι οι διεργασίες διερεύνησης τρόπων απαλλαγής των κυρώσεων βρίσκονται σε εξέλιξη. Ωστόσο υπάρχουν σοβαρές ενστάσεις εντός της αμερικανικής κυβέρνησης και το ζήτημα της πώλησης των μαχητικών δεν είναι εύκολο να προχωρήσει.

Οι αντιδράσεις εστιάζονται από τη στήριξη στη Χαμάς έως τις ραγδαίες εξελίξεις των τελευταίων ημερών μετά τη σύλληψη του Ιμάμογλου ενώ καθοριστικός παράγοντας είναι το Ισραήλ.

Η δημοσιοποίηση της πρόθεσης του Αμερικανού προέδρου να εξετάσει το ζήτημα οδήγησε σε νέα κινητικότητα με τον ισραηλινό πρωθυπουργό Νετανιάχου να το θέτει στη συνομιλία που είχε (την Κυριακή) με τον ΥΠΕΞ των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο.

Το βασικό επιχείρημα που χρησιμοποιεί ο Ισραηλινός παράγοντας είναι ότι η Τουρκία έχει πια «σύνορα με το Ισραήλ» λόγω των εξελίξεων στη Συρία και οποιοσδήποτε επιπρόσθετος στρατιωτικός εξοπλισμός –πόσο μάλλον τέτοιας προηγμένης τεχνολογίας από τις ΗΠΑ– θα δημιουργούσε σοβαρά ζητήματα εθνικής ασφάλειας για το Ισραήλ. Αυτό το επιχείρημα δεν θα μπορούσε να αγνοηθεί ή ακόμη και να υποτιμηθεί από τον Λευκό Οίκο, ειδικότερα στην παρούσα συγκυρία.

Ενδεχομένως το επόμενο διάστημα πριν ληφθούν οι τελικές αποφάσεις από τον πρόεδρο Τραμπ να υπάρξει αναλυτική ενημέρωση από τον αμερικανό ΥΠΕΞ.Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδίδονται από αμερικανικές πηγές, φαίνεται πως η συνάντηση Ρούμπιο-Φιντάν άνοιξε τον δρόμο για επίσημη πρόσκληση του Ταγίπ Ερντογάν στον Λευκό Οίκο, κάτι που προσδιορίζεται χρόνικά ακόμα και μέχρι τις αρχές Μαϊου.

Σύμφωνα με την Καθημερινή με το ενδεχόμενο άρσης των κυρώσεων –που θα ξεκλείδωνε εξελίξεις και για τα F-35– δεν συμφωνούν οι πάντες στην κυβέρνηση των ΗΠΑ. Σε μια τελική απόφαση θα προσμετρηθούν οι σοβαρές αντιδράσεις του Ισραήλ και θα ληφθούν επίσης υπόψη και οι ανησυχίες της Ελλάδος για ενδεχόμενη απώλεια του ποιοτικού πλεονεκτήματός της στον αέρα.

Αν τελικά ο Τραμπ –για τον έναν ή τον άλλον λόγο– αποφασίσει να επιδείξει πολιτική βούληση επίλυσης του θέματος των κυρώσεων, τότε τα πράγματα θα είναι απλά. Κι αυτό γιατί ο νόμος CAATSA προβλέπει ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ μπορεί να «άρει (waive), να τερματίσει ή να επιβάλει επιπρόσθετες κυρώσεις στη βάση συγκεκριμένων και απαριθμούμενων αναλυτικά λόγων που σχετίζονται με την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ».

• Η μοναδική προϋπόθεση για να προβεί σε αυτή την κίνηση είναι η υποβολή ενημερωτικής έκθεσης στις αρμόδιες επιτροπές του Κογκρέσου, με την οποία θα αιτιολογεί την απόφασή του. Σημειώνεται πως η έκθεση αυτή έχει μόνον ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν παρέχει τη δυνατότητα στο Κογκρέσο να διατυπώσει αντιρρήσεις, επιφυλάξεις ή διαφορετική άποψη.

Συφωνα με το ίδιο ρεπορτάζ όπως εκτιμάται, αν δούμε να δρομολογούνται εξελίξεις στο θέμα των κυρώσεων, θα πρέπει να αναμένουμε και εξελίξεις στο ζήτημα της πώλησης των F-35, που είναι ο βασικός στόχος της Αγκυρας. Αυτή η δεύτερη διαδικασία είναι περισσότερο πολύπλοκη και, ως γνωστόν, η επιτυχής ολοκλήρωσή της απαιτεί τη σύμφωνη γνώμη των επιτροπών Διεθνών και Εξωτερικών, Βουλής και Γερουσίας. Παρόλο που συσχετισμοί, ισορροπίες και πρόσωπα έχουν αλλάξει στο Κογκρέσο και οι επιθυμίες του σημερινού προέδρου σπανίως βρίσκουν οποιαδήποτε αντίσταση, η δυσπιστία έναντι της Τουρκίας παραμένει σε σημαντικό βαθμό, όπως απέδειξε και η πρόσφατη ακρόαση στη Βουλή όπου εκφράστηκαν σοβαρές ανησυχίες για τη συμπεριφορά και τον προσανατολισμό της.

Από τον Λευκό Οίκο έως και την Παρασκευή δεν υπήρχε καμία απολύτως επίσημη ενημέρωση ή, έστω, διαρροή. Η στάση αυτή, που παρεκκλίνει από τη συνήθη τακτική του νέου Λευκού Οίκου, που μιλάει για όλους και για όλα και ενημερώνει διαρκώς για τα πάντα, ενέτεινε τη φημολογία, προκαλώντας εκνευρισμό και κινητικότητα σε κύκλους του εβραϊκού λόμπι και της μεγάλης –ετερόκλητης αλλά ισχυρής– συμμαχίας No Jets For Turkey.

Υπέρμαχος της αυτόνομης τεχνολογίας, ο Μασκ πέρασε τις τελευταίες εβδομάδες κοροϊδεύοντας το αεροσκάφος που κατασκευάστηκε από τη Lockheed Martin στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, γράφουν οι Financial Times.

«Με τον ίδιο τρόπο που οι μεγάλοι υπολογιστές αντικαταστάθηκαν από προσωπικούς υπολογιστές και smartphones, αυτές οι μεγάλες επανδρωμένες πλατφόρμες θα εξακολουθούν να είναι χρήσιμες με τον ίδιο τρόπο, τώρα που έχουμε άλλα συστήματα τα οποία είναι μη επανδρωμένα και αναλώσιμα;» αναρωτήθηκε ο Lorenz Meier, διευθύνων σύμβουλος της Auterion με έδρα τις ΗΠΑ, η οποία αναπτύσσει λογισμικό που επιτρέπει σε σμήνη αυτόνομων drones να επικοινωνούν μεταξύ τους.

Αν και η Auterion δεν υποστηρίζει το «κλείσιμο της πόρτας» στα επανδωμένα αεροσκάφη, δεδομένης της ταχείας ανάπτυξης μη επανδρωμένων συστημάτων που λειτουργούν με AI, υπάρχει ένα «θεμελιώδες ερώτημα» σχετικά με τον μελλοντικό τους ρόλο που πρέπει να αντιμετωπιστεί, πρόσθεσε.

Στις ΗΠΑ, η Πολεμική Αεροπορία νωρίτερα αυτό το μήνα ανακοίνωσε ότι θα καθυστερήσει μια απόφαση, που αρχικά αναμενόταν στα τέλη του 2024, σχετικά με το ποια εταιρεία θα κατασκευάσει ένα νέο μαχητικό αεροσκάφος ως μέρος του προγράμματος Next Generation Air Dominance (NGAD). Η κίνηση σημαίνει ότι θα εναπόκειται πλέον στην επερχόμενη κυβέρνηση Τραμπ να αποφασίσει πως θα προχωρήσει το έργο.

Η Lockheed Martin είπε ότι θα συνεργαστεί με την «επερχόμενη κυβέρνηση, όπως κάναμε κατά την πρώτη θητεία του Προέδρου Τραμπ».

Η συγκεκριμένη συζήτηση δεν είναι καινούργια – το F-35 θεωρήθηκε από πολλούς ως το τελευταίο επανδρωμένο μαχητικό που θα κατασκευαστεί – αλλά έχει σημαντικές επιπτώσεις για τους παραδοσιακούς ομίλους στο χώρο της άμυνας, όπως η Lockheed Martin, καθώς και για νεοφυείς εταιρείες τεχνολογίας και προγραμματιστές drone που θέλουν να επεκταθούν στη αμυντική αγορά. Έρχεται επίσης καθώς οι δυτικές κυβερνήσεις εξετάζουν ακριβά σχέδια για την επόμενη γενιά μαχητικών αεροσκαφών που θα αντικαταστήσουν τα σημερινά αεροσκάφη.

Τα προγράμματα -ιδίως το Global Combat Air Programme (GCAP) που προωθούν Βρετανία, Ιταλία και Ιαπωνία και το Future Combat Air System (FCAS) από Γερμανία, Γαλλία και Ισπανία- σχεδιάστηκαν πριν τη σύγκρουση στην Ουκρανία που ανέδειξε τη σημασία των drones.

Τόσο το GCAP όσο και το FCAS στηρίζονται στην ανάγκη ύπαρξης επανδρωμένου μαχητικού το οποίο θα πλαισιώνεται από drones.

«Η βασική εικόνα είναι ότι εξακολουθεί να συζητείται σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό στο πλαίσιο [των τριών προγραμμάτων επόμενης γενιάς] εάν το κεντρικό μαχητικό θα είναι επανδρωμένο ή όχι», δήλωσε ο Τζάστιν Μπρονκ, ανώτερος ερευνητής στο Royal United. Ινστιτούτο Υπηρεσιών. Μια μεταγενέστερη έναρξη των προγραμμάτων θα σήμαινε περισσότερες δυνατότητες προόδου σε ότι αφορά την αυτόνομη τεχνολογία, πρόσθεσε ο Μπρονκ.

Το GCAP, στο οποίο ηγούνται η βρετανική BAE Systems, η ιταλική Leonardo και η ιαπωνική Mitsubishi Heavy Industries, έχει το πιο φιλόδοξο χρονοδιάγραμμα. Στόχος είναι να υπάρχει ένα μαχητικό αεροσκάφος σε υπηρεσία μέχρι το 2035 και οι περισσότεροι ειδικοί πιστεύουν ότι θα καταλήξει να είναι επανδρωμένο.

Το FCAS, από την άλλη πλευρά, στοχεύει γύρω στο 2040, δίνοντας δυνητικά περισσότερο χρόνο σε Airbus και Dassault Aviation να λάβουν υπόψη την πρόοδο στην αυτόνομη τεχνολογία πριν λάβουν τελική απόφαση, σύμφωνα με αναλυτές.

Πηγή: euro2day.gr

Το άρθρο της εφημερίδας αναφέρει χαρακτηριστικά πως «η Τουρκία, η οποία θέλει να αποκτήσει αεροπορική υπεροχή έναντι της Ελλάδας, εξετάζει διάφορες επιλογές για να αντιμετωπίσει τις ελλείψεις στον στόλο της πολεμικής της αεροπορίας, ενώ μετρά και τις διαθέσεις των ΗΠΑ όσον αφορά τα μαχητικά αεροσκάφη 5ης γενιάς F-35. Αυτό που συζητείται στα λόμπι της Άγκυρας είναι ότι η Τουρκία, μέλος του ΝΑΤΟ, έχει ζητήσει μια μοίρα F-35 και μια μοίρα F-35B από τη σύμμαχό της, τις ΗΠΑ και έχει κάνει την πρόταση «ας τα βάλουμε σε κουτιά και εσείς να τα επιθεωρήσετε» για το ρωσικής κατασκευής σύστημα αεράμυνας S-400. Θυμίζεται πως τα αντιαεροπορικά συστήματα S-400, τα οποία αγοράστηκαν από τη Ρωσία έναντι 2,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων και προκάλεσαν κρίση με τις ΗΠΑ, εξακολουθούν να βρίσκονται σε τουρκικές αποθήκες».

«Σύμφωνα με τα λόμπι, η Τουρκία έχει φέρει στο τραπέζι μια προσφορά με στόχο την επίλυση του ζητήματος των S-400, η οποία αποτελεί όρο των ΗΠΑ προκειμένου να ενταχθεί εκ νέου στο πρόγραμμα F-35. Υψηλόβαθμος αξιωματούχος της αμερικανικής πρεσβείας στην Άγκυρα, με τον οποίο επικοινώνησε η εφημερίδα, δεν αρνήθηκε τους ισχυρισμούς και δήλωσε: “Η μπάλα είναι τώρα στο γήπεδο της Τουρκίας. Οι απαιτήσεις για την αγορά των F-35 από την Τουρκία είναι γνωστές”» συνεχίζει το δημοσίευμα της «Τζουμχουριέτ».

Στη συνέχεια, η εφημερίδα θυμίζει πως «οι ΗΠΑ επέβαλαν κυρώσεις στην Τουρκία το 2018 λόγω της προμήθειας του συστήματος αντιπυραυλικής άμυνας S-400, αναστέλλοντας τις παραδόσεις των μαχητικών αεροσκαφών F-35. Τα 6 μαχητικά αεροσκάφη F-35A που είχαν παραχθεί για την Τουρκία παραμένουν έκτοτε σε αποθήκες.

Ο Τύπος ανέφερε ότι το κόστος ενός F-35 που παράγεται από τη Lockheed Martin είναι περίπου 130 εκατομμύρια δολάρια. Από την άλλη πλευρά, οι ΗΠΑ έχουν θέσει εδώ και καιρό τον όρο ότι η Τουρκία «πρέπει να βρει λύση για τους S-400» προκειμένου να συμπεριληφθεί και πάλι στο πρόγραμμα των F-35, ενώ στον αμερικανικό Τύπο συνεχίζουν να ακούγονται απόψεις ότι η Άγκυρα θα μπορούσε να πουλήσει ρωσικά συστήματα αεράμυνας σε τρίτη χώρα. Μάλιστα, το αμερικανικό περιοδικό Forbes δημοσίευσε άρθρο στο οποίο αναφέρεται ότι η Τουρκία “θα μπορούσε να πουλήσει τους S-400 σε τρίτες χώρες χωρίς να εξοργίσει τη Ρωσία”, με πιθανούς προορισμούς την Ινδία ή το Πακιστάν».