«Τα F-16 στην Ουκρανία. Τα καταφέραμε», δήλωσε ο πρόεδρος της Ουκρανίας σε μια τελετή σε μυστική τοποθεσία, πλαισιωμένος από τα αεροσκάφη.

We are now in a new phase of development for the Air Force of the Armed Forces of Ukraine. We have done a lot to transition the Ukrainian Air Force to a new aviation standard – Western combat aviation. From the beginning of this war, we have been talking with our partners about… pic.twitter.com/z21yTU0Hjo

— Volodymyr Zelenskyy / Володимир Зеленський (@ZelenskyyUa) August 4, 2024

Ο ίδιος ευχαρίστησε ιδιαίτερα τη Δανία, την Ολλανδία και τις ΗΠΑ που βοήθησαν στην παράδοση των αεροσκαφών μετά από 18 μήνες αναμονής – αν και πρόσθεσε ότι χρειάζονται πολλά περισσότερα.

Η άφιξή τους σηματοδοτεί ένα κρίσιμο ορόσημο για την ενίσχυση των δυνατοτήτων της πολεμικής αεροπορίας της Ουκρανίας, η οποία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε παλιά αεροσκάφη σοβιετικής εποχής.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η Τουρκία αναμένεται να υποβάλει σήμερα στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ τα έγγραφα που σχετίζονται με την επικύρωση της ένταξης της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ, η οποία εγκρίθηκε από το τουρκικό κοινοβούλιο την Τρίτη.

Οι πηγές ανέφεραν ότι το Στέιτ Ντιπάρτμεντ θα ενημερώσει με τη σειρά του επίσημα το Κογκρέσο των Ηνωμένων Πολιτειών για την επικείμενη πώληση περίπου 20 μαχητικών αεροσκαφών F-35 Stealth στην Ελλάδα και 40 νέων F-16 και 80 κιτ εκσυγχρονισμού στην Τουρκία, ανέφεραν οι πηγές, προσθέτοντας ότι η κοινοποίηση θα μπορούσε να γίνει ήδη από σήμερα.

Η Ελλάδα θα είναι η πρώτη χώρα της περιοχής μετά το Ισραήλ που θα αποκτήσει τα υπερσύγχρονα μαχητικά πέμπτης γενιάς, που σε συνδυασμό με τα Rafale και τα αναβαθμισμένα F-16 θα δημιουργήσουν μια από τις πιο ισχυρές αεροπορικές δυνάμεις στην ευρύτερη περιοχή.

Σύμφωνα με πληροφορίες επισπεύδονται οι διαδικασίες και την Δευτέρα θα φθάσει στα χέρια του Υπουργού Αμυνας Νίκου Δένδια το draft της LOA(Letter of Offer and Acceptance). Μετά την παρέλευση των 14 ημερών, από την επιστολή στο Κογκρέσο, που προβλέπει η διαδικασία για την σιωπηρή έγκριση της πώλησης των F-35 ,αυτή η LOA παίρνει τελική και επίσημη μορφή.

Η πώληση των F-35 στην Ελλάδα χρησιμοποιήθηκε από την Ουάσιγκτον και ως μοχλός πίεσης για να καμφθεί ο Τ.Ερντογάν και η προειδοποίηση είχε δοθεί από τον ίδιο τον Α.Μπλίνκεν στην επίσκεψη του στην Κωνσταντινούπολη, που είχε ξεκαθαρίσει ότι εάν δεν ολοκληρωθεί η διαδικασία έγκρισης της ένταξης της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ άμεσα τότε η Ουάσιγκτον θα προχωρήσει για την έγκριση της συμφωνίας πώλησης των F-35 στην Ελλάδα. Μια κίνηση η οποία θα ηταν καταστροφική για την Τουρκία η οποία θα κινδύνευε να μεινει μονο με τα παλιά F-16.

• Η επικύρωση από την Τουρκία τέθηκε σε ισχύ μετά τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας νωρίς την Παρασκευή με τις ευλογίες του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Η Τουρκία κατέθεσε το αίτημά της να αγοράσει 40 νέα F-16 και τα κιτ έναντι 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων το 2021, αφού εκδιώχθηκε από την κοινοπραξία που κατασκευάζει το πρόγραμμα F-35 νέας γενιάς. Η Τουρκία, μέλος του ΝΑΤΟ -με τον δεύτερο μεγαλύτερο μόνιμο στρατό της συμμαχίας, μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες- αποκλείστηκε από το πρόγραμμα μετά τον νόμο για την αντιμετώπιση των αντιπάλων της Αμερικής μέσω κυρώσεων το 2020, λόγω της αγοράς του ρωσικής κατασκευής αντιπυραυλικού συστήματος S-400.

Η κυβέρνηση Μπάιντεν ενέκρινε δημοσίως την πώληση πέρυσι, αλλά το Στέιτ Ντιπάρτμεντ δεν έχει ακόμη ενημερώσει επίσημα το Κογκρέσο για την πώληση εν μέσω αντιδράσεων από ορισμένους νομοθέτες που απείλησαν να μπλοκάρουν την πώληση, επικαλούμενοι αυτό που περιέγραψαν ως τουρκική επιθετικότητα προς τους συμμάχους των ΗΠΑ στην ανατολική Μεσόγειο, ιδίως την Ελλάδα.

«Ως πρόεδρος, έκανα αυτό που μου αναλογούσε, όμως περιμένω και κάτι. Οι ΗΠΑ θα πρέπει να το περάσουν αυτό (τις πωλήσεις F-16 στην Τουρκία) από το Κογκρέσο τους, ώστε να μπορέσουμε να κάνουμε αυτά τα βήματα ταυτοχρόνως», δήλωσε ο Ερντογάν προς τους δημοσιογράφους που τον συνόδευαν στην πτήση με την οποία επέστρεψε από το Κατάρ.

Αναφερόμενος στο Μεσανατολικό ο Τούρκος Πρόεδρος είπε ότι η χώρα του απορρίπτει σχέδια για τη δημιουργία μιας ζώνης ασφαλείας στη Γάζα όταν τελειώσουν οι μάχες στο θύλακα, προσθέτοντας πως ένα τέτοιο σχέδιο συνιστά «ασέβεια» προς τους Παλαιστινίους.

Το Ρόιτερς μετέδωσε την περασμένη εβδομάδα ότι το Ισραήλ έχει διαβιβάσει σε αρκετά αραβικά κράτη και στην Τουρκία σχέδια για τη ζώνη ασφαλείας.

Ο Ερντογάν δήλωσε πως το μέλλον της Γάζας μετά τον πόλεμο θα αποφασισθεί από τον παλαιστινιακό λαό και πως το Ισραήλ πρέπει να επιστρέψει τα εδάφη που κατέχει. Υποστήριξε ακόμα πως η δυτική υποστήριξη προς το Ισραήλ, ιδιαίτερα από τις Ηνωμένες Πολιτείες, έχει προκαλέσει την τρέχουσα κατάσταση στην περιοχή και προειδοποίησε το Ισραήλ να μην καταδιώξει μέλη της Χαμάς στην Τουρκία, λέγοντας πως το Ισραήλ θα πληρώσει πολύ βαρύ τίμημα, αν κάνει κάτι τέτοιο.

«Θέλω να επαναλάβω αυτό που είπε ο γερουσιαστής Βαν Χόλεν, σχετικά με την εξέταση του ενδεχομένου από την κυβέρνηση για την παροχή των F-16 στην Τουρκία. Δεν αποτελεί έκπληξη ότι η Σουηδία δεν έχει λάβει ακόμη την ψήφο από την Τουρκία, παρόλο που ο Ερντογάν είπε το “ναι”. Η Σουηδία έπρεπε να είναι μέσα (στο ΝΑΤΟ). Θα μπορούσε να συγκαλέσει το κοινοβούλιο. Θα μπορούσε να είχε προχωρήσει στη ψηφοφορία. Δεν το έχει κάνει.

Και, ξέρετε, δεν μπορούμε να έχουμε μια πολεμική συμπεριφορά στην ανατολική Μεσόγειο. Έχουμε έναν άλλο σύμμαχο στο ΝΑΤΟ, την Ελλάδα, στην οποία όχι μόνο έχουμε τη μακροχρόνια βάση στο κόλπο της Σούδας, αλλά έχουμε την Αλεξανδρούπολη, η οποία έχει γίνει η Σούδα του Βορρά και ένα σημαντικό ενεργειακό κέντρο και κέντρο μεταφόρτωσης του ΝΑΤΟ.

Τώρα, πώς είναι λειτουργικό για εμάς να έχουμε έναν νατοϊκό σύμμαχο που να τηρεί μια εμπόλεμη στάση απέναντι σε έναν άλλο (σύμμαχο) και να του πουλάμε με κάποιο τρόπο τα F-16;

Ελπίζω, λοιπόν, ότι αυτό θα είναι ένα από τα θέματα στο οποίο θα επικεντρωθείτε, εάν και η επικύρωση του διορισμού σας εξακολουθεί να εκκρεμεί.

Ελπίζω ότι μπορούμε να είμαστε υπέρμαχοι μιας ισχυρότερης σταθερότητας στην ανατολική Μεσόγειο γιατί είναι κάτι απίστευτα σημαντικό. Ελπίζω ότι θα εργαστούμε στο σχήμα 3+1 με έναν τρόπο που θα ενισχύσει τις σχέσεις μεταξύ του Ισραήλ, της Κύπρου, της Ελλάδας και των Ηνωμένων Πολιτειών».

Ο’Μπράιεν: «Χρήσιμη η σαφήνεια του Κογκρέσου για το θέμα των F-16 και της Τουρκίας»

Την εκτίμηση ότι τα «σαφή μηνύματα» που έχει εκπέμψει το Κογκρέσο έχουν αποδειχθεί χρήσιμα στην προσπάθεια της αμερικανικής κυβέρνησης να διαχειριστεί το θέμα των F-16 καθ’ όλη τη διάρκεια των συζητήσεων με την Τουρκία, εξέφρασε ο υποψήφιος υφυπουργός Εξωτερικών, Τζέιμς Ο’Μπράιεν. Πρόκειται για έναν έμπειρο διπλωμάτη καριέρας, ο οποίος προορίζεται να διαδεχτεί την Κάρεν Ντόνφριντ, στο χαρτοφυλάκιο των ευρωπαϊκών και ευρασιατικών υποθέσεων.

Ο κ. Ο’Μπράιεν προχώρησε στη συγκεκριμένη τοποθέτηση απαντώντας σε ερώτηση του γερουσιαστή Κρις Βαν Χόλεν κατά τη διάρκεια της ακρόασης στην Επιτροπή Διεθνών Σχέσεων της Γερουσίας για την επικύρωση του διορισμού του. Ο υποψήφιος υφυπουργός συμφώνησε ότι η Τουρκία δεν πρέπει να χρησιμοποιεί τα μαχητικά F-16 για να παραβιάζει τον ελληνικό εναέριο χώρο.

Ωστόσο, όταν ρωτήθηκε από τον γερουσιαστή για το πρόσφατο περιστατικό παραβίασης που σημειώθηκε στο Αιγαίο, υποστήριξε ότι δεν το γνωρίζει και δεσμεύτηκε να επανέλθει όταν θα έχει περισσότερες πληροφορίες. Ο γερουσιαστής του Μέριλαντ είχε παρατηρήσει ότι το πρόσφατο περιστατικό παραβίασης είναι παράξενο με δεδομένο ότι έρχεται να διακόψει την περίοδο ηρεμίας που είχε προηγηθεί το προηγούμενο διάστημα.

Από την πλευρά του, κ. Ο’Μπράιεν απάντησε «ναι (συμφωνώ). Και όπως επισημάνατε, νομίζω ότι βρισκόμαστε σε μια στιγμή που οι δύο ηγέτες συναντήθηκαν μόλις τον περασμένο μήνα. Έχουν οργανώσει έναν τακτικό κύκλο των συναντήσεών τους. Γνωρίζω ότι οι υπουργοί Εξωτερικών και οι σύμβουλοί τους είναι συχνά σε επαφή. Οπότε νομίζω ότι βρισκόμαστε σε μια συγκυρία όπου οι δύο κυβερνήσεις μπορούν να διαχειριστούν καλά τη σχέση. Αλλά επιτρέψτε μου να εξετάσω αυτό το περιστατικό (της παραβίασης) και να επανέλθω».

Ο κ. Βαν Χόλεν εξέφρασε την ικανοποίηση του για το γεγονός ότι ο τούρκος πρόεδρος δεσμεύτηκε προφορικά για την ένταξη της Σουηδίας, σημειώνοντας ότι το Κογκρέσο θα παρακολουθεί στενά την τελική ολοκλήρωση της διαδικασίας. Από εκεί και πέρα, όμως, ξεκαθάρισε ότι οι αμερικανοί νομοθέτες έχουν ευρύτερες ανησυχίες για την παράδοση των F-16.

Υπό αυτό το πρίσμα, ρώτησε τον υποψήφιο υφυπουργό για το εάν συμφωνεί ότι η αμερικανική κυβέρνηση θα πρέπει να ζητήσει διαβεβαιώσεις που θα διασφαλίζουν ότι η Τουρκία δεν θα χρησιμοποιήσει τα μαχητικά τόσο εναντίον νατοϊκών συμμάχων όπως η Ελλάδα όσο και εναντίον κρίσιμων περιφερικών εταίρων όπως οι Κούρδοι της Συρίας. Στην απάντηση του, ο Τζειμς Ο’Μπράιεν σημείωσε ότι «η σαφήνεια των απόψεων που προέρχονται από το Κογκρέσο ήταν πολύ χρήσιμη, καθώς διαχειριζόμασταν αυτά τα ζητήματα με τους Τούρκους συμμάχους μας. Επομένως, νομίζω ότι εάν μπορέσουμε να συνεχίσουμε την επικοινωνία (μεταξύ Κογκρέσου και κυβέρνησης), μπορούμε να βεβαιώσουμε ότι θα τεθούν τα θέματα».

Σχετικά με τις διαβεβαιώσεις που θα διασφαλίσουν την ασφάλεια των περιφερειακών συμμάχων της Ουάσιγκτον, ο Κρις Βαν Χόλεν εξήγησε ότι «υπάρχουν δύο τρόποι για να το κάνετε. Θα ήθελα να δω και τους δύο τρόπους. Ο ένας είναι κάποιες διαβεβαιώσεις από την Τουρκία σε κάποια μορφή. Ο άλλος φυσικά είναι η κυβέρνηση Μπάιντεν να δώσει στα μέλη του Κογκρέσου διαβεβαιώσεις ότι θα υπάρξουν συνέπειες εάν η Τουρκία παραβιάσει αυτούς τους όρους».

Στο σημείο αυτό, ο Τζέιμς Ο’Μπράιεν συμφώνησε, λέγοντας «ας βρούμε, λοιπόν, έναν τρόπο να συνεχίσουμε να δουλεύουμε μαζί σε αυτό».