Όπως επισημαίνει στο Psychology Today η ψυχολόγος Άμπερ Θόρντον, η οποία ειδικεύεται σε θέματα γονεϊκότητας, η κατάσταση αυτή δεν οφείλεται σε αδυναμία ή κακή διαχείριση χρόνου. Ο τρόπος που μεγαλώνουμε τα παιδιά έχει αλλάξει ριζικά. Οι ευθύνες είναι περισσότερες, οι ρόλοι πιο σύνθετοι και οι προσδοκίες από τους γονείς υψηλότερες από ποτέ.

Η καθημερινότητα που γεμίζει ασφυκτικά

Αρκεί να σκεφτεί κανείς το σύνολο των υποχρεώσεων που καλούνται να διαχειριστούν οι γονείς σήμερα.

Υπάρχουν τα μαθήματα του σχολείου, οι αθλητικές δραστηριότητες, οι προπονήσεις, τα μαθήματα μουσικής ή χορού, αλλά και τα απογεύματα και τα Σαββατοκύριακα που γεμίζουν με μετακινήσεις και δραστηριότητες.

Ταυτόχρονα, οι γονείς προσπαθούν να διατηρήσουν μια ισορροπία με τη δουλειά, τις οικογενειακές υποχρεώσεις, τις προσωπικές σχέσεις, αλλά και τη σωματική και ψυχική τους υγεία.

Κάποια στιγμή όλα αυτά αρχίζουν να μοιάζουν υπερβολικά. Κι όμως, κάθε υποχρέωση ξεχωριστά φαίνεται σημαντική και δύσκολα μπορεί να αφαιρεθεί από το πρόγραμμα.

Το νέο συναισθηματικό βάρος της γονεϊκότητας

Το άγχος των σύγχρονων γονιών δεν προκύπτει μόνο από τις πρακτικές ευθύνες.
Πέρα από το γνωστό «νοητικό φορτίο» της καθημερινότητας, έχει προστεθεί και κάτι ακόμη: η συναισθηματική εργασία της γονεϊκότητας.

Οι γονείς σήμερα αισθάνονται ότι πρέπει να παρακολουθούν, να καθοδηγούν και να στηρίζουν τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών τους, κάτι που οι προηγούμενες γενιές συχνά δεν είχαν καν σκεφτεί.

Εκτός από τις βασικές ανάγκες —διατροφή, ένδυση, εκπαίδευση και φροντίδα— οι γονείς επενδύουν πλέον σημαντικό χρόνο και ενέργεια στη συναισθηματική ευημερία των παιδιών τους.

Έτσι γεννιούνται συνεχώς νέα ερωτήματα:

• Πώς νιώθει το παιδί μου για τη σχέση μας;
• Δημιουργεί υγιείς φιλίες;
• Μπορεί να εκφράζει τις ανάγκες του;
• Νιώθει ασφαλές να μιλήσει για δύσκολα θέματα;
• Του παρέχω αρκετή συναισθηματική υποστήριξη;
• Τι μπορώ να κάνω για να γίνει πιο ανθεκτικό και ώριμο;

Πώς άλλαξε η γονεϊκότητα από γενιά σε γενιά

Ο τρόπος που αντιλαμβανόμαστε τη γονεϊκότητα έχει μεταβληθεί σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες.

Στην εποχή των baby boomers, η ανατροφή των παιδιών βασιζόταν κυρίως στην πειθαρχία, τον σεβασμό και τη συμμόρφωση. Τα παιδιά συχνά καλούνταν να «φαίνονται και να μη μιλούν», ενώ οι συναισθηματικές ανάγκες περνούσαν σε δεύτερη μοίρα.

Η Generation X έφερε μια πιο εμπλεκόμενη μορφή γονεϊκότητας, με λιγότερη αυστηρότητα και μεγαλύτερη συμμετοχή στη ζωή των παιδιών.

Οι millennial γονείς, ωστόσο, προχώρησαν ακόμη περισσότερο. Έδωσαν ιδιαίτερη έμφαση στη συναισθηματική σύνδεση, στον ποιοτικό χρόνο και στην ψυχική υγεία των παιδιών. Παράλληλα, αναζητούν συνεχώς γνώση γύρω από την ανάπτυξη και την ψυχολογία των παιδιών.

Το ερώτημα, όμως, είναι αν αυτή η συνεχής προσπάθεια οδηγεί τελικά πολλούς γονείς στα όρια της εξουθένωσης.

Τέσσερις λόγοι που οι σημερινοί γονείς νιώθουν πιο πιεσμένοι

1. Περνούν περισσότερο χρόνο με τα παιδιά τους

Σε σχέση με τη δεκαετία του 1960, οι γονείς σήμερα περνούν σχεδόν διπλάσιο χρόνο με τα παιδιά τους. Συμμετέχουν περισσότερο στο παιχνίδι, στις δραστηριότητες και στις εξωσχολικές εκδηλώσεις.

2. Εκτίθενται συνεχώς σε συμβουλές και πληροφορίες

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν μετατραπεί σε μια τεράστια βιβλιοθήκη από ψυχολόγους, συμβούλους γονέων και ειδικούς. Αν και η γνώση είναι χρήσιμη, πολλές φορές δημιουργεί υπερφόρτωση πληροφοριών και αμφιβολία για το τι είναι τελικά σωστό.

3. Αναζητούν περισσότερο ψυχοθεραπεία

Πολλοί γονείς —ιδιαίτερα οι millennials— στρέφονται στην ψυχοθεραπεία για να κατανοήσουν καλύτερα τον εαυτό τους και να επεξεργαστούν παλιές εμπειρίες. Η γονεϊκότητα συχνά φέρνει στην επιφάνεια προσωπικά βιώματα και τραύματα.

4. Προσπαθούν να υιοθετήσουν πιο ήπιες πρακτικές ανατροφής

Οι σύγχρονες αντιλήψεις δίνουν έμφαση στη συναισθηματική σύνδεση, την κατανόηση και τον διάλογο. Πολλοί γονείς προσπαθούν να σπάσουν παλιά πρότυπα αυστηρής πειθαρχίας και να δημιουργήσουν πιο υποστηρικτικές σχέσεις με τα παιδιά τους. Όμως αυτή η προσπάθεια είναι συχνά ψυχικά απαιτητική.

Πιο αγχωμένοι – αλλά ίσως για καλό λόγο

Το γονεϊκό άγχος είναι σήμερα πιο συχνό από ποτέ. Ωστόσο, δεν πρόκειται απαραίτητα για αρνητικό φαινόμενο.

Οι γονείς επενδύουν περισσότερο χρόνο, γνώση και συναισθηματική ενέργεια στην ανατροφή των παιδιών τους. Προσπαθούν να δημιουργήσουν πιο ασφαλή και συναισθηματικά υγιή περιβάλλοντα.

Όπως επισημαίνει η Άμπερ Θόρντον, αυτή η ένταση δεν αποτελεί αποτυχία. Ίσως είναι απλώς το σημάδι ότι μια ολόκληρη γενιά προσπαθεί συνειδητά να δημιουργήσει έναν καλύτερο συναισθηματικό κόσμο για τα παιδιά της.

Έναν κόσμο όπου τα παιδιά όχι μόνο φαίνονται, αλλά και ακούγονται — χάρη στους γονείς που σηκώνουν καθημερινά αυτό το βάρος από αγάπη.

Τις περισσότερες φορές επιλέγουμε να περάσουμε χρόνο στην παραλία μέσα στο κατακαλόκαιρο, με υψηλές θερμοκρασίες που διαρκούν ώρες. Όπως εξηγεί ο Craig Crandall, φυσιολόγος και καθηγητής εσωτερικής ιατρικής στο University of Texas Southwestern Medical Center, «ο άνθρωπος πρέπει να ρυθμίζει τη θερμοκρασία του σώματος. Αν δεν το κάναμε, θα ήμασταν σαν σαύρες». Η ανθρώπινη φυσιολογία απαιτεί η εσωτερική μας θερμοκρασία να διατηρείται κοντά στους 37°C. Αν ανέβει υπερβολικά, τα ζωτικά μας συστήματα αρχίζουν να αποδιοργανώνονται.

Η διατήρηση σταθερής θερμοκρασίας σώματος απαιτεί προσπάθεια. Για να δροσιστούμε σε ζεστό περιβάλλον καταναλώνουμε περισσότερη ενέργεια, καθώς αυξάνεται η πρόσληψη οξυγόνου, σύμφωνα με τον Crandall. Αυτή η αυξημένη κατανάλωση οξυγόνου δείχνει μεγαλύτερη κυτταρική δραστηριότητα. Αν αυτό συνεχιστεί για ώρες, συσσωρεύεται σημαντική κόπωση. Επιπλέον, επηρεάζεται και η καρδιά.

Ένας βασικός μηχανισμός ψύξης είναι η αύξηση της ροής αίματος κοντά στην επιφάνεια του δέρματος. Όταν η θερμοκρασία του αέρα είναι χαμηλότερη από τη θερμοκρασία του σώματος, το αίμα που κυκλοφορεί κοντά στο δέρμα χάνει θερμότητα προς το περιβάλλον. Όμως αυτό σημαίνει ότι η καρδιά πρέπει να δουλεύει πιο έντονα για να στείλει περισσότερο αίμα στα περιφερειακά αγγεία. «Αν κάποιος έχει παλμό 60 σε δροσερό περιβάλλον, είναι πολύ πιθανό στην παραλία να φτάσει τους 100 ή και 110 παλμούς το λεπτό», επισημαίνει ο Crandall.

Αφυδάτωση και κόπωση κάτω από τον ήλιο

Αυτός είναι και ο λόγος που οι ακραίες θερμοκρασίες είναι επικίνδυνες για όσους έχουν καρδιακά προβλήματα. Στους υπόλοιπους, αυτή η αδιόρατη αλλά συνεχής προσπάθεια μπορεί να ευθύνεται για την κούραση που νιώθουμε μετά την παραλία.

Ένας ακόμα τρόπος που το σώμα αποβάλλει θερμότητα είναι μέσω της εφίδρωσης. Όταν παίζουμε ή λιαζόμαστε στον ήλιο για ώρες, χάνουμε μεγάλες ποσότητες νερού μέσω του ιδρώτα – και συνήθως δεν πίνουμε αρκετά υγρά για να αναπληρώσουμε αυτές τις απώλειες.

«Η ενυδάτωση είναι εξαιρετικά σημαντική», τονίζει ο Crandall. «Όταν αφυδατωθούμε, εμφανίζονται συμπτώματα παρόμοια με της θερμικής εξάντλησης: αρχίζουμε να αισθανόμαστε κόπωση». Έρευνες –τουλάχιστον δύο τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες– έδειξαν πως ακόμη και ήπια αφυδάτωση επηρεάζει τη διάθεση, την εγρήγορση και τις γνωστικές επιδόσεις ακόμη και σε υγιείς ανθρώπους.

Η κατάσταση επιδεινώνεται όταν πολλοί προτιμούν αλκοολούχα ποτά αντί για νερό στην παραλία. Το αλκοόλ λειτουργεί ως διουρητικό και –ανάλογα με την ποσότητα– προκαλεί μεγαλύτερη απώλεια υγρών απ’ όσα προσφέρει κάθε ποτό. Η συνοδευτική μέθη μπορεί επίσης να δυσκολέψει την έγκαιρη αναγνώριση συμπτωμάτων αφυδάτωσης ή θερμικής καταπόνησης, όπως σημειώνει ο Crandall.

Κρυφή σωματική δραστηριότητα στην παραλία

Η παραλία αποτελεί συχνά μια ευχάριστη διακοπή από τη ρουτίνα μας. Όμως ακόμα και όταν χαλαρώνουμε, υπάρχει μια απροσδόκητη σωματική δραστηριότητα: πρέπει να βρούμε κατάλληλο σημείο – συχνά περπατώντας αρκετά κουβαλώντας ψυγειάκι ή ομπρέλα. Επιπλέον, κάθε κίνηση πάνω στην άμμο απαιτεί μεγαλύτερη προσπάθεια. Ίσως κάθε ώρα περνάμε 10 λεπτά μέσα στη θάλασσα ή παίζοντας στη στεριά. Αν υπάρχουν παιδιά, το τρέξιμο είναι αναπόφευκτο.

Όπως λέει ο Crandall: «Στην καθημερινότητά μου κάθομαι σε γραφείο μπροστά σε υπολογιστή. Όταν πάω παραλία, η σωματική δραστηριότητα είναι πολλαπλάσια σε σύγκριση με τις συνηθισμένες μου ώρες». Προσθέτει ότι απολαμβάνει τα αθλήματα στη θάλασσα και την άμμο αλλά αναμένει να αισθανθεί πιο κουρασμένος μετά.

Η επίδραση της ζέστης και του ήλιου στον οργανισμό

Ακόμη κι αν είστε καλά ενυδατωμένοι, ξεκουράζεστε και κάνετε διαλείμματα στη σκιά, η υπνηλία το απόγευμα μπορεί να αποτελεί αρχέγονο ζωικό αντανακλαστικό. Μια μελέτη του 2022 σε φρουτόμυγες έδειξε πως οι υψηλές θερμοκρασίες ενεργοποιούν εγκεφαλικά σήματα που συνδέονται με τον κιρκάδιο ρυθμό τους – ουσιαστικά οδηγώντας τα έντομα σε έναν… ισπανικό ύπνο! Δεν έχει εξακριβωθεί αν κάτι αντίστοιχο συμβαίνει στους ανθρώπους.

Επιπλέον, ο ίδιος ο ήλιος μπορεί να μας κάνει να νιώθουμε νωθροί – ειδικά αν πάθουμε ηλιακό έγκαυμα. Το κάψιμο προκαλεί φλεγμονώδη αντίδραση στον οργανισμό· αν είναι έντονο μπορεί να οδηγήσει σε γενικευμένη εξάντληση, πονοκέφαλο, ναυτία ή ακόμα και πυρετό. Ακόμη κι αν εφαρμόζετε σχολαστικά αντηλιακό και αποφεύγετε τα εγκαύματα, η έκθεση στον ήλιο μπορεί μόνη της να προκαλέσει κόπωση.

Μελέτη του 2004 έδειξε ότι κατά τη διάρκεια δραστηριοτήτων αναψυχής στον ήλιο αυξάνεται η νοητική κόπωση. Παρόμοια έρευνα του 2021 διαπίστωσε αντίστοιχες επιπτώσεις σε εργαζόμενους σε εξωτερικούς χώρους: όσοι είχαν εκτεθειμένο δέρμα παρουσίασαν βραδύτερη σκέψη και άλλα συμπτώματα καταπόνησης συγκριτικά με συναδέλφους που ήταν καλυμμένοι – ακόμη κι όταν οι θερμοκρασίες ήταν ίδιες.

Γιατί συμβαίνει αυτό δεν είναι πλήρως κατανοητό· ωστόσο ο Crandall σημειώνει πως όταν ο ήλιος πέφτει στο δέρμα μας προκαλεί χημικές αντιδράσεις – όπως η παραγωγή βιταμίνης D– ενώ ενδεχομένως ενεργοποιούνται κι άλλοι χημικοί ή ορμονικοί μηχανισμοί.

Πώς θα αποφύγετε την «κοιλιά» μετά την παραλία;

Αν θέλετε να μειώσετε την πιθανότητα της μετα-παραλιακής κόπωσης, σύμφωνα με τον Crandall τα δύο σημαντικότερα μέτρα είναι η επαρκής ενυδάτωση και η αποφυγή των εγκαυμάτων. Διαλείμματα στη σκιά ή λίγη ώρα σε εσωτερικό χώρο βοηθούν επίσης. Όμως αν έχετε φροντίσει για το φαγητό σας, έχετε πιει αρκετό νερό και χρησιμοποιήσατε αντηλιακό, ίσως το καλύτερο που μπορείτε να κάνετε είναι… απλά να μην αντισταθείτε στην υπνηλία! «Θα πρότεινα έναν καλό υπνάκο», λέει χαρακτηριστικά – ιδανικά κάτω από μια ομπρέλα.

Πηγή: popsci.com