Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και η OLAF, (Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης) φέρονται να έχουν ξεκινήσει έρευνα μετά από καταγγελίες που έγιναν στη Λευκωσία αλλά και στις Βρυξέλλες. Πάντως μέχρι στιγμής δεν υπάρχει δημόσια επίσημη ανακοίνωση από τους ίδιους τους ευρωπαϊκούς θεσμούς για τη συγκεκριμένη υπόθεση. Επί του παρόντος υπάρχουν μόνο πληροφορίες για διαβίβαση υλικού και αξιολόγηση καταγγελιών, καθώς και η δημόσια τοποθέτηση του ίδιου του Φειδία Παναγιώτου ότι δεν έχει λάβει επίσημη ενημέρωση.

Η διαδρομή των καταγγελιών

Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι η κυπριακή Ανεξάρτητη Αρχή κατά της Διαφθοράς έχει παραπέμψει στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία καταγγελίες σε βάρος του ευρωβουλευτή, οι οποίες χαρακτηρίζονται ανώνυμες και, όπως αναφέρεται, εξετάζονται και από τη συνδεδεμένη υπηρεσία της OLAF. Οι καταγγελίες αφορούν τη χρήση χρημάτων που προορίζονται για ενοικίαση πολιτικού γραφείου, με σκοπό την κάλυψη ενοικίου μεζονέτας στη Λεμεσό, καθώς και ισχυρισμός για πιθανή απάτη σε σχέση με το κόστος εφαρμογής (application) που συνδέεται με το κόμμα που ίδρυσε, την «Άμεση Δημοκρατία».

Επίκεντρο των καταγγελιών πάντως είναι η ενοικίαση πολυτελούς μεζονέτας στη Λεμεσό η οποία δηλώθηκε ως «πολιτικό γραφείο» με μηνιαίο ενοίκιο περίπου €5.000 την οποία φέρεται να χρησιμοποιεί ως κατοικία με την αρραβωνιαστικιά του αλλά και για διοργάνωση κοσμικών εκδηλώσεων (πάρτι κλπ) . Επειδή οι καταγγελίες αφορούν ευρωβουλευτή που καλύπτεται από ασυλία αλλά και σχετίζονται με ευρωπαϊκά κονδύλια η υπόθεση σύμφωνα με πληροφορίες διαβιβάστηκε στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.

Δεν ξέρει τίποτα ο Φειδίας

Ο Φειδίας Παναγιώτου, μιλώντας στην εφημερίδα Φιλελεύθερος, δήλωσε ότι δεν έχει επίσημη ενημέρωση πως εξετάζεται καταγγελία εναντίον του και ανέφερε ότι θα απαντήσει τις επόμενες ημέρες με βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Στο ίδιο ρεπορτάζ καταγράφεται ότι αποδίδει το θέμα σε σκοπιμότητες λόγω των βουλευτικών εκλογών του ερχόμενου Μαΐου.

Τι προβλέπει το Ευρωκοινοβούλιο

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο παραχωρεί το γενικό επίδομα λειτουργικών δαπανών που λαμβάνουν οι ευρωβουλευτές, μεταξύ άλλων, για έξοδα όπως λειτουργία και συντήρηση γραφείου, αναλώσιμα και τεκμηρίωση, εξοπλισμό γραφείου, έξοδα εκπροσώπησης και διοικητικά κόστη. Το ίδιο πλαίσιο προβλέπει δυνατότητα, σε εθελοντική βάση, ο ευρωβουλευτής επιβεβαιώνει ότι η χρήση του επιδόματος συμμορφώνεται με τους κανόνες.

Με απλά λόγια, αυτά τα χρήματα έχουν προορισμό, όχι αόριστη ελευθερία κινήσεων. Αν κάποιος δηλώνει κάτι ως γραφείο, αυτό οφείλει να είναι γραφείο και να λειτουργεί ως τέτοιο.

OLAF και Ευρωπαϊκή Εισαγγελία

Η OLAF, δηλαδή η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης, είναι υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με επιχειρησιακή ανεξαρτησία και αποστολή να διερευνά απάτη σε βάρος του προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διαφθορά και σοβαρά παραπτώματα εντός των ευρωπαϊκών θεσμών. Οι έρευνές της είναι διοικητικού χαρακτήρα και καταλήγουν σε συστάσεις και διαβιβάσεις, όχι σε ποινικές διώξεις.

Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, αντίθετα, είναι ο φορέας που έχει αρμοδιότητα για ποινική διερεύνηση και δίωξη αδικημάτων που πλήττουν τα οικονομικά συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία περιγράφει ότι ασχολείται με τα λεγόμενα «αδικήματα σε βάρος των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης», όπως απάτη, διαφθορά, νομιμοποίηση εσόδων και ιδιοποίηση, στο πλαίσιο της σχετικής ευρωπαϊκής οδηγίας και της ενσωμάτωσής της στο εθνικό δίκαιο.

Στο κυπριακό σκέλος, έχει σημασία και κάτι ακόμη. Η ίδια η Αρχή κατά της Διαφθοράς έχει κατά καιρούς επισημάνει δημόσια ότι υποθέσεις κακοδιαχείρισης ευρωπαϊκών κονδυλίων εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, γι’ αυτό και διαβιβάζονται εκεί για περαιτέρω ενέργειες.

Οι ευρωβουλευτές απηύθυναν επιστολή στην Εκτελεστική Αντιπρόεδρο αρμόδια για την Τεχνολογική Κυριαρχία, Ασφάλεια και Δημοκρατία, Χέννα Βίρκκουνεν, στον Επίτροπο για τη Δημοκρατία, τη Δικαιοσύνη, το Κράτος Δικαίου και την Προστασία των Καταναλωτών, Μάικλ ΜακΓκραθ, καθώς και στον Επίτροπο για τον Προϋπολογισμό, την Καταπολέμηση της Απάτης και τη Δημόσια Διοίκηση, Πιότρ Σεραφίν.

Στην επιστολή, οι ευρωβουλευτές επικαλούνται πρόσφατες αποκαλύψεις ερευνητικών δημοσιογράφων σύμφωνα με τις οποίες εταιρείες παραγωγής spyware έλαβαν ενισχύσεις μέσω ευρωπαϊκών προγραμμάτων, παρότι τα προϊόντα τους έχουν συνδεθεί με παράνομη παρακολούθηση δημοσιογράφων, ακτιβιστών και πολιτικών προσώπων εντός της ΕΕ αλλά και σε τρίτες χώρες με βαρύ ιστορικό παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Οι αποκαλύψεις αυτές, σημειώνουν, έρχονται να προστεθούν στα σκάνδαλα που έχουν ήδη ξεσπάσει σε Ελλάδα, Ιταλία, Πολωνία, Ουγγαρία και Ισπανία, και ενισχύουν τις ανησυχίες ότι η ίδια η Ένωση, άμεσα ή έμμεσα, στηρίζει εργαλεία που υπονομεύουν τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου.

Οι υπογράφοντες τονίζουν ότι το ζήτημα συνδέεται με την έλλειψη διαφάνειας και επαρκών μηχανισμών ελέγχου στη διαδικασία χορήγησης κονδυλίων. Ζητούν από την Κομισιόν να διευκρινίσει ποια είναι η διαδικασία επαλήθευσης της ακεραιότητας και της συμμόρφωσης προς τα ανθρώπινα δικαιώματα των εταιρειών που λαμβάνουν ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, καθώς και αν είχαν υπάρξει προειδοποιήσεις ή αξιολογήσεις κινδύνου πριν δοθεί στήριξη σε εταιρείες συνδεδεμένες με το spyware.

Επιπλέον, απαιτούν να δημοσιοποιηθεί ποια συγκεκριμένα προγράμματα και μέσα χρηματοδότησης διοχέτευσαν πόρους προς τις εταιρείες αυτές, ποιο ήταν το συνολικό ποσό, ποια ήταν η διαδικασία λήψης αποφάσεων και αν υπήρξαν ρήτρες που να αποκλείουν τη χρήση των κονδυλίων για την ανάπτυξη κατασκοπευτικού λογισμικού.

Η επιστολή αναφέρει τα εξής:

Θέμα: Κατάχρηση κονδυλίων της ΕΕ για εταιρείες λογισμικού κατασκοπείας
Αξιότιμη Εκτελεστική Αντιπρόεδρε,
Αξιότιμοι Επίτροποι,

Σας γράφουμε για να εκφράσουμε τη βαθιά μας ανησυχία έπειτα από τις πρόσφατες αποκαλύψεις ερευνητικών δημοσιογράφων ότι οι επιδοτήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε συνδυασμό με εθνικά χρήματα φορολογουμένων, έχουν χρηματοδοτήσει άμεσα εταιρείες που εμπλέκονται στην ανάπτυξη, την εφαρμογή και την εξαγωγή λογισμικού κατασκοπείας.

Σύμφωνα με τα πορίσματα αυτά, οντότητες όπως οι Intellexa, Cy4Gate, Verint και Cognite —των οποίων οι τεχνολογίες έχουν συνδεθεί με παράνομη παρακολούθηση δημοσιογράφων, υπερασπιστών ανθρωπίνων δικαιωμάτων και πολιτικών προσώπων στην ΕΕ, καθώς και σε τρίτες χώρες με απαράδεκτο ιστορικό ανθρωπίνων δικαιωμάτων— έχουν επωφεληθεί από δημόσια χρηματοδότηση, συμπεριλαμβανομένων προγραμμάτων της ΕΕ.

Αυτό εγείρει σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τη διακυβέρνηση, τη διαφάνεια και τη λογοδοσία των μηχανισμών χρηματοδότησης της Ένωσης. Υπό το φως των σκανδάλων που αποκαλύφθηκαν στην Ιταλία, την Ελλάδα, την Πολωνία, την Ουγγαρία και την Ισπανία, μεταξύ άλλων, καθώς και των συστάσεων της έρευνας PEGA, είναι βαθύτατα ανησυχητικό ότι η Ένωση επιτρέπει άμεσα ή έμμεσα εργαλεία που υπονομεύουν τη δημοκρατία, τα θεμελιώδη δικαιώματα και το κράτος δικαίου.

Ως εκ τούτου, ζητούμε πλήρη διαφάνεια και συγκεκριμένες εξηγήσεις στα ακόλουθα σημεία:

• Πώς επαληθεύει σήμερα η Επιτροπή την ακεραιότητα, τις δομές ιδιοκτησίας και τη συμμόρφωση με τα ανθρώπινα δικαιώματα των εταιρειών που λαμβάνουν κονδύλια της ΕΕ;
• Υπήρξαν προειδοποιήσεις, εκτιμήσεις κινδύνου ή πληροφορίες που διαβιβάστηκαν στην Επιτροπή πριν χορηγηθούν επιδοτήσεις σε εταιρείες λογισμικού κατασκοπείας ή επεμβατικού λογισμικού παρακολούθησης όπως οι Cy4Gate, Cognite ή οντότητες συνδεδεμένες με την Intellexa; Αν ναι, γιατί αγνοήθηκαν;
• Ποια συγκεκριμένα προγράμματα, προσκλήσεις ή μέσα της ΕΕ παρείχαν χρηματοδότηση σε αυτές τις εταιρείες;
• Ποιο ήταν το συνολικό ποσό που διατέθηκε σε αυτές τις εταιρείες, κατανεμημένο ανά εταιρεία και ανά πηγή χρηματοδότησης, και υπό ποια αρχή λήψης αποφάσεων;
• Συμπεριλήφθηκαν μηχανισμοί ελέγχου στις συμβάσεις προκειμένου να αποτραπεί η κατάχρηση των κονδυλίων για την ανάπτυξη λογισμικού κατασκοπείας; Υπήρξαν ρήτρες αποκλεισμού τελικών χρηστών (π.χ. εκτίμηση επιπτώσεων στα ανθρώπινα δικαιώματα, έλεγχος διπλής χρήσης); Αν όχι, γιατί όχι;