Ειδικότερα, σύμφωνα με την Eurostat ο ΔΤΚ έτρεξε στην Ελλάδα με ετήσιο ρυθμό 2,7% επιβραδύνοντας αισθητά από το ρυθμό ανόδου 3,9% ετησίως τον Ιούνιο.

Στη σύγκριση Ιουνίου – Ιουλίου δε, η μέτρηση έδειξε έντονη μείωση κατά 1,4%, τη μεγαλύτερη στην ευρωζώνη.

Στο σύνολο της ευρωζώνης ο ΔΤΚ διαμορφώθηκε στο 2,9% ετησίως τον Ιούλιο όπως προέβλεπε και η μέση εκτίμηση των αναλυτών μετά το 2,8% που είχε προηγηθεί, με μηνιαία αύξηση κατά 0,2%.

Στο πιο στενό μέτρο του λεγόμενου δομικού πληθωρισμού, δηλαδή χωρίς την επίδραση των ευμετάβλητων τιμών της ενέργειας και των τροφίμων/αλκοόλ, καπνικών ο δείκτης έτρεξε με ετήσιο ρυθμό 2,5%, διαψεύδοντας ελαφρώς τη μέση πρόβλεψη της αγοράς που περίμενε να διατηρηθεί αμετάβλητος στο 2,4%.

Σύμφωνα με τη Eurostat, Ρουμανία (61,4%) και Ελλάδα (46,6%) έχουν το υψηλότερο ποσοστό πολιτών που δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν οικονομικά στο κόστος διακοπών διάρκειας μίας εβδομάδας. Στην κατάταξη ακολουθούν Βουλγαρία και Ουγγαρία με 39,1%.

Στον αντίποδα, τα χαμηλότερα ποσοστά καταγράφηκαν στο Λουξεμβούργο (10,6%), στη Σουηδία (12,4%) και στην Ολλανδία 12,8%), όπου οι πολίτες δήλωσαν ότι δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά διακοπές μίας εβδομάδας, μακριά από το σπίτι τους.

Το 2025, το 27,5% των κατοίκων της Ευρωπαϊκής Ένωσης ηλικίας 16 ετών και άνω δήλωσε ότι δεν μπορεί να αντέξει οικονομικά μία εβδομάδα διακοπών.

Το ποσοστό αυτό αυξήθηκε κατά 0,5 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με το 2024, παραμένει όμως σημαντικά χαμηλότερο – κατά 7,7 ποσοστιαίες μονάδες – σε σχέση με πριν από μία δεκαετία, το 2015.

Τα στοιχεία που δημοσίευσε πριν από λίγες ημέρες η ΕΛΣΤΑΤ, επιβεβαιώνουν ότι οι διακοπές παραμένουν «πολυτέλεια» για πολλούς.

Πίσω από την άνοδο των ταξιδιών και των συνολικών δαπανών, η εικόνα είναι λιγότερο αισιόδοξη: το κόστος εξακολουθεί να κρατά μεγάλο μέρος των πολιτών μακριά από τις διακοπές, ενώ οι σύντομες αποδράσεις και η φιλοξενία σε δωρεάν ή ιδιόκτητα καταλύματα διατηρούν ισχυρό ρόλο.

Το μεγαλύτερο «αγκάθι» είναι η οικονομική δυνατότητα των νοικοκυριών. Μεταξύ όσων δεν πραγματοποίησαν προσωπικό ταξίδι, το 56,4% επικαλέστηκε οικονομικούς λόγους. Πρόκειται με διαφορά για την κυριότερη αιτία αποχής από τις διακοπές, ενώ ακολουθούν προβλήματα υγείας ή περιορισμένης κινητικότητας και η έλλειψη ελεύθερου χρόνου λόγω επαγγελματικών υποχρεώσεων.

Παράλληλα, καταγράφεται ισχυρή στροφή προς τις μικρές αποδράσεις. Τα ταξίδια διάρκειας από μία έως τρεις διανυκτερεύσεις αυξήθηκαν κατά 26,7%, όταν εκείνα των 15 και περισσότερων διανυκτερεύσεων έμειναν σχεδόν στάσιμα, με αύξηση μόλις 1,6%. Η τάση αυτή δείχνει ότι η αύξηση της ταξιδιωτικής δραστηριότητας δεν μεταφράζεται απαραίτητα σε περισσότερες ημέρες διακοπών.

Πρόκειται για ελαφρά βελτίωση σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο: στην ευρωζώνη (EA21) ο δείκτης υποχώρησε από το 3,2% του τέταρτου τριμήνου του 2025, ενώ στην ΕΕ η μείωση ήταν εντονότερη, από το 3,4%. Αξίζει να σημειωθεί ότι από την 1η Ιανουαρίου 2026 η ευρωζώνη περιλαμβάνει και τη Βουλγαρία, αριθμώντας πλέον 21 κράτη-μέλη (EA21).

Έσοδα και δαπάνες

Στην ευρωζώνη, τα συνολικά έσοδα της γενικής κυβέρνησης διαμορφώθηκαν στο 47,1% του ΑΕΠ, ελαφρώς χαμηλότερα από το 47,3% του προηγούμενου τριμήνου, με μείωση που οφείλεται κυρίως στην άνοδο του ονομαστικού ΑΕΠ και όχι σε συρρίκνωση των εσόδων σε απόλυτα μεγέθη. Οι συνολικές δαπάνες υποχώρησαν στο 50,2% του ΑΕΠ από 50,4%. Στην ΕΕ, τα έσοδα ανήλθαν στο 46,6% και οι δαπάνες στο 49,8% του ΑΕΠ, αμφότερα ελαφρώς μειωμένα σε σχέση με το τέταρτο τρίμηνο του 2025.

Πίνακας 1 — Έσοδα, δαπάνες και ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης (εποχικά διορθωμένα, % ΑΕΠ)

Η ελληνική εικόνα

Η Ελλάδα παραμένει μεταξύ των ελάχιστων χωρών της ΕΕ που εμφανίζουν πλεόνασμα, καταγράφοντας εποχικά διορθωμένο πλεόνασμα 1,2% του ΑΕΠ το πρώτο τρίμηνο του 2026, έκτο συνεχόμενο τρίμηνο θετικού ισοζυγίου. Το μέγεθος είναι ελαφρώς βελτιωμένο έναντι του 1,1% του τέταρτου τριμήνου του 2025 (μεταβολή +0,1 μονάδας), αλλά χαμηλότερο από την κορύφωση του 2,5% στο πρώτο τρίμηνο του 2025.

Με βάση τα μη εποχικά διορθωμένα στοιχεία, που αποτυπώνουν την έντονη εποχικότητα των δημοσιονομικών ροών, η Ελλάδα εμφανίζει το πρώτο τρίμηνο έλλειμμα 2,2% του ΑΕΠ, το οποίο όμως συγκρίνεται με το αντίστοιχο περυσινό τρίμηνο (−1,4%), δείχνοντας επιδείνωση 0,8 μονάδας σε ετήσια βάση.

Πίνακας 2 — Ελλάδα: ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης ανά τρίμηνο (% ΑΕΠ)

Η θέση της Ελλάδας στην ΕΕ

Η ελληνική επίδοση τοποθετεί τη χώρα στην κορυφή της δημοσιονομικής κατάταξης της ΕΕ. Το πλεόνασμα του 1,2% συγκαταλέγεται μεταξύ των υψηλότερων της Ένωσης, μαζί με την Κύπρο (+4,4%), την Ιρλανδία (+2,4%), τη Δανία (+2,0%) και την Πορτογαλία (+0,3%). Στον αντίποδα, τα μεγαλύτερα ελλείμματα κατέγραψαν η Βουλγαρία (−7,6%), η Ουγγαρία (−6,6%), η Πολωνία (−5,9%) και η Γαλλία (−5,1%). Αξιοσημείωτη είναι η επιδείνωση στη Γερμανία, όπου το εποχικά διορθωμένο έλλειμμα διευρύνθηκε στο 3,6% του ΑΕΠ.

Πίνακας 3 — Επιλεγμένα κράτη-μέλη: εποχικά διορθωμένο ισοζύγιο, Q1 2026 (% ΑΕΠ)

Σημείωση: Τα στοιχεία για το πρώτο τρίμηνο του 2026 χαρακτηρίζονται προσωρινά. Τα ετήσια στοιχεία στο πλαίσιο της Διαδικασίας Υπερβολικού Ελλείμματος (EDP) θα δημοσιευθούν τον Οκτώβριο του 2026 

Σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία της Eurostat, το κόστος του ντίζελ στην αντλία μειώθηκε κατά 8,5% τον Μάιο σε σύγκριση με τον προηγούμενο μήνα, μολονότι τα Στενά του Ορμούζ εξακολουθούσαν τότε να είναι κλειστά, ο εφοδιασμός της παγκόσμιας αγοράς με αργό πετρέλαιο αντιμετώπιζε σοβαρές δυσκολίες και επικρατούσε αβεβαιότητα για τη βιωσιμότητα της εκεχειρίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.

Σημειώνεται πως, με βάση τα ημερήσια δελτία του παρατηρητηρίου τιμών του υπουργείου Ανάπτυξης, την πρώτη εβδομάδα μετά τη συμφωνία 60 ημερών για το άνοιγμα του Ορμούζ, που ανακοινώθηκε την περασμένη Κυριακή, η μέση τιμή του ντίζελ πανελλαδικά έχει υποχωρήσει κατά 8,5 λεπτά ανά λίτρο, που σημαίνει ότι η υποχώρηση της τιμής συνεχίζεται.

Υπενθυμίζεται πως ο Μάιος ήταν ο δεύτερος μήνας κατά τον οποίο η κυβέρνηση εφάρμοσε την επιδότηση της τάξης των 20 λεπτών ανά λίτρο για το πετρέλαιο κίνησης, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στο συγκεκριμένο καύσιμο καθώς επηρεάζει το κόστος των μεταφορών και συνεπώς μπορεί να προκαλέσει ευρείες και μεγάλες πληθωριστικές πιέσεις σε πολλά αγαθά και υπηρεσίες.

Μολονότι πολλές ευρωπαϊκές χώρες επέλεξαν τη λύση της προσωρινής μείωσης του ΦΠΑ ή του ειδικού φόρου στα καύσιμα ώστε να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες του πολέμου, μόνο η Γερμανία πέτυχε μεγαλύτερη μείωση της τιμής του ντίζελ σε σχέση με την επιδότηση που διάλεξε η Ελλάδα μεταξύ Απριλίου και Μαΐου, μήνες που καλύπτουν περίπου τα δύο τρίτα της σύρραξης στη Μέση Ανατολή.

Η μέση μείωση για το πετρέλαιο κίνησης στην ΕΕ ήταν 5,8%, σαφώς μικρότερη της ελληνικής. Η επιδότηση του ντίζελ έχει παραταθεί και για τον Ιούνιο, αλλά κατά 15 λεπτά ανά λίτρο.

Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, ο ετήσιος πληθωρισμός στην Eυρωζώνη διαμορφώθηκε σε 3,2% τον Μάιο του 2026, από 3% τον Απρίλιο.

Εξετάζοντας τις βασικές συνιστώσες του πληθωρισμού στην Eυρωζώνη, η ενέργεια αναμένεται να έχει τον υψηλότερο ετήσιο ρυθμό τον Μάιο (10,9%, σε σύγκριση με 10,8% τον Απρίλιο), ακολουθούμενη από τις υπηρεσίες (3,5%, σε σύγκριση με 3% τον Απρίλιο), τα τρόφιμα, τα αλκοολούχα ποτά και τον καπνό (2%, σε σύγκριση με 2,4% τον Απρίλιο) και τα μη ενεργειακά βιομηχανικά αγαθά (0,9%, σε σύγκριση με 0,8% τον Απρίλιο).

Ελλάδα vs ΕΕ

Συγκεντρωτική εικόνα βασικών δεικτών. Πηγή:  Demography of Europe — 2026 edition / ΕΡΤNEWS – Γ. Συριόπουλος

Η τέταρτη γηραιότερη χώρα της Ένωσης

Η διάμεση ηλικία του πληθυσμού της ΕΕ ανέβηκε από 39,6 χρόνια το 2005 σε 44,9 χρόνια το 2025,  δηλαδή αύξηση 5,3 ετών μέσα σε δύο δεκαετίες. Η Ελλάδα όμως κινήθηκε πολύ πιο γρήγορα, αφού  η διάμεση ηλικία στη χώρα εκτοξεύτηκε κατά 8,0 χρόνια στο ίδιο διάστημα, με αποτέλεσμα οι Έλληνες να έχουν σήμερα διάμεση ηλικία 47,2 ετών, την τέταρτη υψηλότερη σε όλη την ΕΕ μετά την Ιταλία (49,1), τη Βουλγαρία και την Πορτογαλία (από 47,3). Μόνον η Ρουμανία και η Πορτογαλία γέρασαν πιο γρήγορα από εμάς.

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο σαφής όταν κοιτάξει κανείς τα πολύ μεγάλα ηλικιακά κλιμάκια. Στην ΕΕ, το 6% του πληθυσμού είναι σήμερα 80 ετών και άνω. Η Ελλάδα, μαζί με τη Γερμανία και την Πορτογαλία, ανήκει στο δεύτερο γκρουπ με 7%, πίσω από την Ιταλία (περίπου 8%). Σε εικοσαετή ορίζοντα, η Ελλάδα είναι μέσα στις χώρες με τη μεγαλύτερη αύξηση της κατηγορίας και αύξηση 3 εκατοστιαίων μονάδων, μαζί με Πορτογαλία, Λετονία, Γερμανία, Σλοβενία, Ιταλία, Εσθονία, Λιθουανία και Κροατία. Συνολικά, οι άνω των 65 ετών αποτελούν πλέον το 22% του πληθυσμού της ΕΕ, ήτοι 99 εκατομμύρια άνθρωποι.

Λιγότερες γεννήσεις, μεγαλύτερες μητέρες

Στην ΕΕ γεννιούνται όλο και λιγότερα παιδιά. Ο γενικός δείκτης γεννητικότητας στην Ένωση το 2024 ήταν 7,9 γεννήσεις ανά 1.000 κατοίκους. Η Ελλάδα, με 6,6 γεννήσεις/1.000, βρέθηκε στην ομάδα των χωρών με τους χαμηλότερους ρυθμούς, μαζί με Ιταλία (6,3), Ισπανία (6,5) και Λιθουανία (6,6). Από την άλλη πλευρά του φάσματος, η Κύπρος (10,0), η Ιρλανδία (9,9) και η Γαλλία (9,6) διατήρησαν τους υψηλότερους ρυθμούς.

Ο δείκτης γονιμότητας στην ΕΕ έπεσε στο 1,34 παιδιά ανά γυναίκα το 2024, αρκετά κάτω από το όριο αντικατάστασης του πληθυσμού (σημ.: 2,1). Παράλληλα, οι μητέρες κάνουν παιδιά όλο και πιο αργά, καθώς η μέση ηλικία πρώτης μητρότητας στην ΕΕ ανέβηκε σε 29,9 χρόνια το 2024, από 28,9 το 2014. Και εδώ η Ελλάδα ξεχωρίζει, με το 11% των ζώντων γεννήσεων στη χώρα μας να προέρχεται από μητέρες 40 ετών και άνω. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό σε ολόκληρη την ΕΕ, μπροστά από την Ισπανία (10%), την Ιταλία και την Ιρλανδία (από 9%). Το ποσοστό αυτό έχει διπλασιαστεί σε επίπεδο ΕΕ σε σχέση με το 2004.

Γράφημα 3. Οι δύο «ακραίες» θέσεις της Ελλάδας: το υψηλότερο ποσοστό γεννήσεων από μητέρες 40+ και το χαμηλότερο γεννήσεων εκτός γάμου στην ΕΕ (2024). Πηγή: Eurostat.

Στο μεταξύ, για 13η συνεχή χρονιά η ΕΕ καταγράφει περισσότερους θανάτους από γεννήσεις. Ο φυσικός ρυθμός μεταβολής του πληθυσμού ήταν −2,8 ανά 1.000 κατοίκους το 2024. Η αρνητική αυτή ψαλίδα ισχύει στην Ευρώπη συνεχώς από το 2012.

Λιγότεροι γάμοι, περισσότερα διαζύγια … με την Ελλάδα στις «πρωταθλήτριες»

Στο κεφάλαιο της οικογένειας, οι αριθμοί καταγράφουν παγιωμένες τάσεις της εποχής. Στην ΕΕ ο γενικός δείκτης γαμηλιότητας έπεσε στους 3,9 γάμους ανά 1.000 κατοίκους, ενώ ο δείκτης διαζυγίων διαμορφώθηκε στους 1,6 ανά 1.000. Η Ελλάδα, μαζί με Ισπανία, Ιταλία, Πολωνία, Κροατία και Λετονία, ανήκει στις έξι χώρες της Ένωσης όπου ο δείκτης διαζυγίων αυξήθηκε την τελευταία εικοσαετία.

Αναφορικά με τις γεννήσεις εκτός γάμου, ενώ στο σύνολο της Ένωσης το 41% των παιδιών το 2024 γεννήθηκαν εκτός γάμου, με τη Βουλγαρία (62%), τη Γαλλία (60%) και την Πορτογαλία (59%) να πρωτοστατούν, στην Ελλάδα το ποσοστό περιορίζεται μόλις στο 10%, το χαμηλότερο όλης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Μια ήπειρος όλο και πιο πολυπολιτισμική

Παρά τη γήρανση του πληθυσμού, η Ένωση παραμένει πόλος έλξης. Το 2024 σχεδόν 6 εκατομμύρια άνθρωποι μετανάστευσαν προς χώρες της ΕΕ, τα 4,2 εκατομμύρια από τρίτες χώρες και 1,5 εκατομμύριο εντός ΕΕ. Οι περισσότεροι εισήλθαν σε Ισπανία (1,29 εκατ., το 23% του συνόλου), Γερμανία (1,08 εκατ.), Ιταλία και Γαλλία. Την ίδια χρονιά καταγράφηκαν περίπου 3,1 εκατομμύρια έξοδοι από την Ένωση. Στο σύνολο του πληθυσμού της ΕΕ, σχεδόν το 10% (45 εκατ.) ζει σε χώρα διαφορετική από αυτή της υπηκοότητάς του, εκ των οποίων 14 εκατομμύρια είναι πολίτες άλλης χώρας της ΕΕ.

Το 2024, οι 27 χώρες της Ένωσης χορήγησαν υπηκοότητα σε σχεδόν 1,2 εκατομμύρια ανθρώπους, δηλαδή  αύξηση 12% σε σχέση με το 2023. Οι μεγαλύτερες ομάδες ήταν Σύροι (110.000), Μαροκινοί (97.000) και Αλβανοί (48.000). Παράλληλα, σχεδόν ένα στα τέσσερα παιδιά (24%) που γεννήθηκαν πέρυσι στην ΕΕ είχε μητέρα γεννημένη σε άλλη χώρα, ποσοστό αυξημένο κατά 6% σε σχέση με μία δεκαετία πριν.

Σε επίπεδο ηπείρου, το προσδόκιμο ζωής συνεχίζει να ανεβαίνει, φθάνοντας τα 81,5 έτη το 2024, με τις γυναίκες να ζουν κατά μέσο όρο 5,2 χρόνια περισσότερο από τους άνδρες. Η Ισπανία (84,0), η Σουηδία (83,8) και η Ιταλία (83,7) έχουν το υψηλότερο προσδόκιμο, η Βουλγαρία (75,8) και η Λετονία (76,4) το χαμηλότερο.

Πηγή: ΕΡΤ

Στην Ελλάδα ο πληθωρισμός «τσίμπησε» στο 3,4% από 3,1% τον Φεβρουάριο, ενώ αντίστοιχα τον Μάρτιο του 2025 το ποσοστό ήταν στο 3,1%. Υπενθυμίζεται, ότι σύμφωνα με τα χθεσινά στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, ο πληθωρισμός στη χώρα μας τον προηγούμενο μήνα ανήλθε στο 3,9%.

Ο ετήσιος πληθωρισμός στην Ευρωζώνη διαμορφώθηκε στο 2,6% τον Μάρτιο του 2026, αυξημένος από το 1,9% του Φεβρουαρίου. Έναν χρόνο νωρίτερα, το ποσοστό βρισκόταν στο 2,2%.

Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο ετήσιος πληθωρισμός ανήλθε στο 2,8% τον Μάρτιο του 2026, από 2,1% τον προηγούμενο μήνα, ενώ τον Μάρτιο του 2025 είχε διαμορφωθεί στο 2,5%.

Όσον αφορά τη σύνθεση του πληθωρισμού στην Ευρωζώνη τον Μάρτιο του 2026, οι υπηρεσίες είχαν τη μεγαλύτερη συμβολή (+1,49 ποσοστιαίες μονάδες), ακολουθούμενες από την ενέργεια (+0,48 ποσοστιαίες μονάδες), τα τρόφιμα, το αλκοόλ και τον καπνό (+0,45 ποσοστιαίες μονάδες), καθώς και τα μη ενεργειακά βιομηχανικά αγαθά (+0,13 ποσοστιαίες μονάδες).

Τα χαμηλότερα ετήσια ποσοστά πληθωρισμού καταγράφηκαν στη Δανία (1,0%), καθώς και στην Τσεχία, την Κύπρο και τη Σουηδία (όλες στο 1,5%). Αντίθετα, τα υψηλότερα επίπεδα σημειώθηκαν στη Ρουμανία (9,0%), την Κροατία (4,6%) και τη Λιθουανία (4,4%). Σε σύγκριση με τον Φεβρουάριο του 2026, ο ετήσιος πληθωρισμός μειώθηκε σε τρία κράτη-μέλη, παρέμεινε αμετάβλητος σε ένα και αυξήθηκε σε είκοσι τρία.

Αντίστοιχα, στην Ευρωζώνη ο πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 2,5%, σημειώνοντας σημαντική αύξηση σε σχέση με το 1,9% του προηγούμενου μήνα.

Η πορεία του πληθωρισμού

Ελλάδα:

• Μάρτιος 2026: +3,3%
• Φεβρουάριος 2026: +3,1%
• Ιανουάριος 2026: +2,9%

Ευρωζώνη:

• Μάρτιος 2026: +2,5%
• Φεβρουάριος 2026: +1,9%
• Ιανουάριος 2026: +1,7%

Τι δείχνουν οι επιμέρους δείκτες

Τρόφιμα:

• Ελλάδα: +3,5% (Μάρτιος) από +4,3% (Φεβρουάριος)
• Ευρωζώνη: +2,4% από +2,5%

Ενέργεια:

• Ελλάδα: +7% τον Μάρτιο από -3,4% τον Φεβρουάριο
• Ευρωζώνη: +4,9% από -3,1%

Υπηρεσίες:

• Ελλάδα: +3,8% από +4,3%
• Ευρωζώνη: +3,2% από +3,3%

Τα στοιχεία δείχνουν ότι η άνοδος του πληθωρισμού τον Μάρτιο συνδέεται κυρίως με την έντονη αύξηση στις τιμές της ενέργειας, ενώ παρατηρείται σχετική αποκλιμάκωση στον δείκτη τροφίμων και υπηρεσιών.

Νίκος Γιαννόπουλος

Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Eurostat και άλλες έρευνες, περίπου το 36% των ανθρώπων ηλικίας 15 ετών και άνω καπνίζει. Το ποσοστό των ανδρών ανέρχεται σε περίπου 40%, ενώ των γυναικών σε 32%, το οποίο αποτελεί το υψηλότερο στην ΕΕ.

Η υψηλή συμμετοχή καπνιστών σε όλες τις ηλικιακές ομάδες κατατάσσει την Ελλάδα στις κορυφαίες θέσεις μεταξύ των κρατών‑μελών, μαζί με χώρες όπως η Βουλγαρία και η Κροατία. Φαίνεται, σε κάθε περίπτωση, ότι η ανατολική Ευρώπη διατηρεί άνετα τα πρωτεία.

Αυτό που ενδιαφέρει περισσότερο όμως δεν είναι οι στατιστικές και οι σχετικές θέσεις αλλά οι επιπτώσεις στην υγεία. Και αυτές, παρά τον περιορισμό του καπνίσματος σε εσωτερικούς χώρους, είναι σημαντικές.

Οι ιατρικές αναλύσεις δείχνουν ότι το κάπνισμα ευθύνεται για περίπου το 14 % όλων των θανάτων στη χώρα, με κύριες αιτίες τον καρκίνο του πνεύμονα, τις καρδιοπάθειες και τις χρόνιες αναπνευστικές παθήσεις.

Οι έρευνες “αποκαλύπτουν” επίσης ότι περίπου το 20% των θανάτων των ανδρών και το 7% των γυναικών συνδέονται άμεσα με το κάπνισμα.

Το οικονομικό κόστος για το σύστημα υγείας και την κοινωνία υπολογίζεται σε δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, συμπεριλαμβανομένων των άμεσων ιατρικών δαπανών και της απώλειας παραγωγικότητας λόγω νοσηρότητας και πρόωρων θανάτων.

Παρά τις αντικαπνιστικές πολιτικές που εφαρμόστηκαν την τελευταία δεκαετία, τα ποσοστά παραμένουν υψηλά, εν μέρει λόγω των κοινωνικών και πολιτιστικών συνηθειών που καθιστούν το κάπνισμα κοινή πρακτική σε καθημερινές συνθήκες. Και όλο αυτό παρά το γεγονός ότι τα τσιγάρα και ο καπνός πλέον είναι πολύ ακριβά (για τη μέση ελληνική τσέπη).

Η ηλικία έναρξης καπνίσματος παραμένει χαμηλή. Μελέτες όπως η EMENO, η μεγαλύτερη αντιπροσωπευτική μελέτη υγείας στην Ελλάδα, κατέγραψαν ότι σχεδόν οι μισοί άνδρες και πάνω από το ένα τρίτο των γυναικών ξεκίνησαν να καπνίζουν πριν τα 17 έτη.

Η πρόωρη έναρξη συνδέεται με μεγαλύτερη εξάρτηση, δυσκολία διακοπής και υψηλότερο κίνδυνο μακροχρόνιων νοσημάτων. Παράλληλα, παρατηρείται αύξηση της χρήσης εναλλακτικών προϊόντων νικοτίνης, όπως ηλεκτρονικά τσιγάρα και θερμαινόμενος καπνός, είτε ως συμπλήρωμα είτε ως υποκατάστατο του παραδοσιακού καπνίσματος.

Σε ορισμένες ηλικιακές ομάδες, η χρήση εναλλακτικών προϊόντων φτάνει το 20–21 %, γεγονός που αλλάζει την εικόνα της χρήσης νικοτίνης αλλά δεν μειώνει τον συνολικό κίνδυνο για την υγεία. Αυτές οι ηλικιακές ομάδες συμπεριλαμβάνουν και ανήλικους, μαθητές και μαθήτριες, στους οποίους αυτά τα νέα ήδη καπνού είναι ιδιαίτερα δημοφιλείς.

Τι γίνεται στην ΕΕ

Σε σύγκριση με άλλες χώρες της ΕΕ, η Ελλάδα ξεχωρίζει για τις υψηλές τιμές τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες. Ο μέσος όρος των ενηλίκων καπνιστών στην ΕΕ ανέρχεται σε περίπου 24%, με σημαντικές διαφορές ανά χώρα.

Βόρεια και δυτική ευρωπαϊκά κράτη, όπως Σουηδία, Ολλανδία και Δανία, εμφανίζουν πολύ χαμηλότερα ποσοστά (8–14 %), ενώ χώρες της ανατολικής Ευρώπης, όπως Βουλγαρία και Ρουμανία, καταγράφουν ποσοστά αντίστοιχα ή λίγο υψηλότερα από την Ελλάδα. Η κοινωνική αποδοχή και οι παραδοσιακές συνήθειες καπνίσματος φαίνεται να ενισχύουν την επίμονη υψηλή χρήση στην Ελλάδα.

Τα δεδομένα αυτά υπογραμμίζουν την ανάγκη για πιο στοχευμένες παρεμβάσεις δημόσιας υγείας, που να εστιάζουν στην πρόληψη της έναρξης σε νεαρές ηλικίες, στην υποστήριξη διακοπής και στην ενίσχυση της ευαισθητοποίησης γύρω από τον κίνδυνο των εναλλακτικών προϊόντων νικοτίνης.

Παράλληλα, απαιτείται συντονισμένη πολιτική για τη μείωση της κοινωνικής αποδοχής του καπνίσματος και την ενίσχυση του περιβάλλοντος μη καπνιστών, τόσο σε δημόσιους χώρους όσο και σε ιδιωτικά περιβάλλοντα.

Αυτό όμως που δύσκολα μπορεί να αλλάξει είναι ότι το κάπνισμα, στις νεαρές ηλικίες, παραμένει μέσο αναγνώρισης, κοινωνικής αποδοχής από συνομήλικους και πολλές φορές και επίδειξης. Αυτό σίγουρα δεν έχει αλλάξει σε σχέση με το παρελθόν και μία απλή επίσκεψη στο πλησιέστερο Λύκειο της γειτονιάς σας θα σας πείσει. 

Ειδικότερα, σύμφωνα με την προκαταρκτική εκτίμηση της ευρωπαϊκής στατιστικής υπηρεσίας, ο δείκτης τιμών καταναλωτή (ΔΤΚ) στην Ελλάδα έτρεξε τον περασμένο μήνα με ετήσιο ρυθμό 3% μετά το 2,9% του Ιανουαρίου.

Σημειώνεται ότι την τελευταία φορά που ο πληθωρισμός στην Ελλάδα είχε δείξει κάμψη ήταν τον Σεπτέμβριο (1,8%) και έκτοτε ο δείκτης κινείται σταθερά υψηλότερα (σταθερός στο 2,9% τον Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο).

Η μηνιαία σύγκριση, ωστόσο, έδειξε περιορισμένο ρυθμό αύξησης του ΔΤΚ κατά 0,2%.

Στο σύνολο της ευρωζώνης, ο ΔΤΡ επιτάχυνε στο 1,9% ετησίως από το 1,7% του Ιανουαρίου, ενώ οι αναλυτές περίμεναν να διατηρηθεί στα ίδια επίπεδα, αλλά παραμένοντας χαμηλότερα του στόχου περί του 2% που έχει θέσει η ΕΚΤ.

Στο δομικό του επίπεδο, δηλαδή χωρίς τις ευμετάβλητες τιμές των τροφίμων και της ενέργειας, ο δείκτης έτρεξε με ρυθμό 2,4% ετησίως από το 2,2% του Ιανουαρίου.