Ο Πρόεδρος Markus Rauramo, Διευθύνων Σύμβουλος της Fortum, καθώς και οι Αντιπρόεδροι Catherine MacGregor, Διευθύνουσα Σύμβουλος της Engie, και Γεώργιος Στάσσης, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της PPC Group, προειδοποιούν ότι η επανέναρξη μιας μεταρρύθμισης της αγοράς που μόλις πρόσφατα ολοκληρώθηκε ενέχει τον κίνδυνο καθυστέρησης των σημαντικών επενδύσεων που απαιτούνται για την παροχή προσιτής, ασφαλούς και απανθρακοποιημένης ηλεκτρικής ενέργειας.

Η συζήτηση σχετικά με το σύστημα οριακής τιμολόγησης στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας έχει αναζωπυρωθεί, με την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen να δηλώνει ότι θα παρουσιάσει «διαφορετικές επιλογές και πορίσματα σχετικά με το κατά πόσο είναι καιρός να προχωρήσουμε με τον σχεδιασμό της αγοράς» κατά το επόμενο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 19 και 20 Μαρτίου.

Σε μια περίοδο κατά την οποία ο τομέας της ηλεκτρικής ενέργειας αναμένεται να επενδύσει πάνω από 5,6 τρισεκατομμύρια ευρώ έως το 2050 για την προσθήκη νέα ισχύος και υποδομές δικτύων, η επανέναρξη μιας συζήτησης που μόλις πρόσφατα ολοκληρώθηκε θα αποθάρρυνε τις αναγκαίες επενδύσεις για την παροχή, ασφαλούς, καθαρής και οικονομικά προσιτής ηλεκτρικής ενέργειας.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Προεδρία της Eurelectric επαναλαμβάνει ότι η οριακή τιμολόγηση παραμένει «ο πιο αποδοτικός και ανθεκτικός μηχανισμός για τη διασφάλιση οικονομικά αποδοτικής κατανομής φορτίου, διαφάνεια στις τιμές και αποτελεσματικά επενδυτικά κίνητρα».

Στην επιστολή τονίζεται επίσης ότι υπάρχουν ήδη μέτρα που μπορούν να υιοθετήσουν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα Κράτη Μέλη για μείωση των τιμών βραχυπρόθεσμα χωρίς να υπάρξει στρέβλωση της αγοράς, όπως φαίνεται στις κοινές της συστάσεις που διαμορφώθηκαν σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς βιομηχανικούς κλάδους, συμπεριλαμβανομένων των τομέων των χημικών, του χάλυβα και του αλουμινίου, σε συνέχεια του διαλόγου της Αμβέρσας.

Επιπλέον, στην επιστολή επιβεβαιώνεται ο καθοριστικός ρόλος του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της ΕΕ (ETS) στην απανθρακοποίηση της Ευρώπης και ζητά να διατηρηθεί η ακεραιότητά του ώστε να συνεχίσει να προωθεί οικονομικά αποδοτικές μειώσεις εκπομπών.

«Η Eurelectric είναι έτοιμη να στηρίξει και να συμμετάσχει εποικοδομητικά ώστε να διασφαλιστούν προσιτές τιμές, διατηρώντας παράλληλα ένα ελκυστικό περιβάλλον για επενδύσεις», καταλήγει η Προεδρία της Eurelectric.

Εστιάζοντας στην πιο έξυπνη επικοινωνία, την ευαισθητοποίηση, την ενεργειακή απόδοση, τα φιλικά προς το χρήστη εργαλεία και τα κίνητρα για την προώθηση της ευέλικτης κατανάλωσης, αυτές οι δεσμεύσεις αναπτύχθηκαν με βάση μια έρευνα πελατών που διεξήχθη για την κατανόηση των αναγκών τους για περαιτέρω ενδυνάμωσή τους.

Η ενεργειακή μετάβαση απαιτεί τη συμμετοχή όλων των πελατών – και οι πάροχοι ηλεκτρικής ενέργειας αναλαμβάνουν δράση για να διασφαλίσουν ότι κανείς δεν θα μείνει πίσω. Εισάγοντας λύσεις ηλεκτρικής ενέργειας στην καθημερινότητά τους, οι οικιακοί πελάτες μπορούν να γίνουν ενεργοί παίκτες με πολλαπλά οφέλη. Ωστόσο, αυτά παραμένουν ανεκμετάλλευτα από πολλούς και η Eurelectric έρχεται να βοηθήσει με νέα μέτρα ενδυνάμωσης.

Το 2020, ο τομέας της ενέργειας δεσμεύτηκε να ενδυναμώσει 300 εκατομμύρια οικιακούς καταναλωτές με προσιτές, διαφανείς και φιλικές προς το χρήστη λύσεις. Για να προσαρμοστεί στη νέα πραγματικότητα που διαμορφώθηκε από την COVID-19, τον πόλεμο στην Ουκρανία και το αυξανόμενο κόστος ενέργειας, η Eurelectric διεξήγαγε μια νέα έρευνα σε περισσότερους από 2.000 καταναλωτές σε 12 χώρες, παράλληλα με μια έρευνα προμηθευτών και συζητήσεις στρογγυλής τραπέζης. Τα αποτελέσματα δείχνουν υψηλή ευαισθητοποίηση, αλλά χαμηλή υιοθέτηση: ενώ το 80% λαμβάνει μέτρα για τη μείωση των εκπομπών άνθρακα, μόνο το 23% έχει υιοθετήσει ηλεκτροκίνητες λύσεις.

«Η ενεργειακή κρίση οδήγησε σε βραχυπρόθεσμη εξοικονόμηση, αλλά όχι σε επαρκείς μακροπρόθεσμες αλλαγές. Για να επιταχύνουμε τον εξηλεκτρισμό, πρέπει να διασφαλίσουμε ότι όλοι οι καταναλωτές αισθάνονται ότι στηρίζονται, με τη μείωση του αρχικού κόστους και την αύξηση της απλότητας», δήλωσε ο Kristian Ruby, Γενικός Γραμματέας της Eurelectric.

Κατά συνέπεια, ο τομέας της ενέργειας δεσμεύεται να:

1. Επικοινωνεί με πιο έξυπνο τρόπο, με εξατομικευμένες, πολύγλωσσες συμβουλές και ειδοποιήσεις σε πραγματικό χρόνο.

2. Παρακινήσει όλους τους καταναλωτές να ενδιαφερθούν, συμπεριλαμβανομένων των ευάλωτων ομάδων, των ενοικιαστών και των ψηφιακά αποκλεισμένων ατόμων.

3. Ενισχύσει την αποδοτικότητα μέσω προσαρμοσμένων συμβουλών εξοικονόμησης ενέργειας, έξυπνων εργαλείων και υποστήριξης καινοτομιών.

4. Απλοποιήσει τις ενεργειακές υπηρεσίες με εύχρηστες εφαρμογές, αυτοματοποιημένα εργαλεία και καλύτερη πρόσβαση σε προϊόντα.

5. Προωθήσει την ευελιξία της ζήτησης για να βοηθήσει τους καταναλωτές να εξοικονομήσουν χρήματα και να υποστηρίξει την ανθεκτικότητα του δικτύου.

Εδώ μπορείτε να βρείτε την ολοκληρωμένη λίστα προτάσεων της Eurelectric για την επίτευξη της ενεργειακής μετάβασης με τον πελάτη στο επίκεντρο, καθώς και συγκεκριμένα παραδείγματα καινοτόμων υπηρεσιών που έχουν αναπτυχθεί από προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας.

Ενώ η ηλεκτρική ενέργεια υπερτερεί ήδη έναντι των ορυκτών καυσίμων σε ορισμένους τομείς, η ηλεκτροδότηση ενεργοβόρων λειτουργιών θα μπορούσε να καταστεί ανταγωνιστική ως προς το κόστος έως το 2030 – με τη βοήθεια χρηματοδοτικής στήριξης, μακροπρόθεσμων συμβάσεων και διευρυμένων Συμβάσεων επί Διαφοράς για τον Άνθρακα (CCfDs).

Τα τελευταία χρόνια η εξάρτηση από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων υπονόμευσε την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης, εκθέτοντας τις βιομηχανίες σε εξωτερική μεταβλητότητα και υψηλές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας. Μόνο το 2024 αυτό κόστισε στην Ευρώπη 350 δισ. ευρώ, από 600 δισ. ευρώ που ήταν το 2022 –ένα βάρος που δεν μπορεί πλέον να αντέξει αν στοχεύει να παραμείνει ανταγωνιστική στην παγκόσμια σκηνή.

Ο εξηλεκτρισμός αποτελεί σημαντικό μέρος της λύσης για την αποκατάσταση του ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος της Ευρώπης. Ωστόσο, χρειάζονται εξατομικευμένες προσεγγίσεις για τους επιμέρους τομείς του κατασκευαστικού κλάδου ώστε να ανοίξουμε το δρόμο για μια νέα «Βιομηχανική Εποχή» που θα τροφοδοτείται από καθαρή ηλεκτρική ενέργεια. Συγκρίνοντας το συνολικό κόστος ιδιοκτησίας ηλεκτρικών τεχνολογιών με το κόστος των ορυκτών καυσίμων σε τρεις αντιπροσωπευτικούς βιομηχανικούς κλάδους, μια νέα μελέτη επεξεργάζεται τρόπους ώστε να καλυφθεί το χάσμα ανταγωνιστικότητας έως το 2030.

Για τις βιομηχανικές διεργασίες που λειτουργούν σε θερμοκρασίες χαμηλότερες από 500˚C, όπως η κατασκευή κυψελών μπαταρίας, ηλεκτρικές λύσεις όπως οι αντλίες θερμότητας υπερτερούν ήδη έναντι των ορυκτών καυσίμων. Για ενεργοβόρους βιομηχανικούς τομείς όπως η παραγωγή γάλακτος σε σκόνη, ο εξηλεκτρισμός μπορεί να μειώσει τη συνολική κατανάλωση ενέργειας και να μοχλεύσει την ανταγωνιστικότητα. Τέλος, για πιο ενεργοβόρους τομείς, όπως η παραγωγή αιθυλενίου, απαιτούνται τεχνολογική πρόοδος και καινοτομία για τη μείωση του αρχικού κόστους των ηλεκτρικών λύσεων.

«Ο εξηλεκτρισμός των βιομηχανικών τομέων της Ευρώπης είναι αναγκαίος για να ξεκλειδώσουμε οικονομικές ευκαιρίες, να μειώσουμε τις εκπομπές και να ενισχύσουμε τον ρόλο της ηπείρου ως παγκόσμιου ηγέτη στην καινοτομία. Για να το επιτύχουμε, χρειαζόμαστε στοχευμένες βιομηχανικές στρατηγικές που να αντανακλούν τις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε τομέα», ανέφερε ο Kristian Ruby, Γενικός Γραμματέας της Eurelectric.

Για την ενίσχυση της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας μέσω του εξηλεκτρισμού, είναι αναγκαία η οικονομική στήριξη για τη μείωση των κεφαλαιουχικών και λειτουργικών δαπανών. Επιπλέον, η σύναψη μακροπρόθεσμων συμβάσεων για την επέκταση των Συμβάσεων επί Διαφοράς για τον Άνθρακα (CCfDs) θα είναι ζωτικής σημασίας για τη βελτίωση της χρηματοδοτησιμότητας του έργου και την προστασία από τη διακύμανση των τιμών CO₂ και ορυκτών καυσίμων. Η αξιοποίηση του δυναμικού ευελιξίας και η αναβάθμιση των υποδομών του δικτύου θα είναι επίσης ζωτικής σημασίας για την υποστήριξη αυτής της μετάβασης.

Μέσω της έξυπνης φόρτισης, οι μπαταρίες των ηλεκτρικών οχημάτων μπορούν να αποθηκεύουν την περίσσεια ηλεκτρικής ενέργειας και με την τεχνολογία V2G («Vehicle-to-Grid» ή αλλιώς «Όχημα σε Δίκτυο»), μπορούν να την πωλούν πίσω στο δίκτυο σε περιόδους αιχμής της ζήτησης, συμβάλλοντας στην εξισορρόπηση του δικτύου, στη μείωση της συμφόρησης και στην ενσωμάτωση των στοχαστικών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Ωστόσο, οι καταναλωτές δεν διαθέτουν σαφή οικονομικά κίνητρα για την παροχή αυτής της υπηρεσίας. Για να αξιοποιηθεί αυτό το δυναμικό χρειάζονται σαφή μηνύματα τιμών, ενισχυμένη πρόσβαση στις αγορές ευελιξίας και διαλειτουργικά δεδομένα σε όλο το οικοσύστημα της ηλεκτροκίνησης.

Οι ανάγκες για ευελιξία αναμένεται να διπλασιαστούν την επόμενη πενταετία στην Ευρώπη, καθώς όλο και περισσότερες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας εισέρχονται στο σύστημα και οι τομείς εξηλεκτρίζονται. Η μελέτη εκτιμά ότι οι μπαταρίες των ηλεκτρικών οχημάτων θα μπορούσαν να παρέχουν περίπου 114 TWh χωρητικότητας μπαταριών έως το 2030 – αρκετή για να τροφοδοτεί 30 εκατομμύρια σπίτια ετησίως. Αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 4% της ετήσιας προβλεπόμενης ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη. Ωστόσο, αυτό το δυναμικό παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανεκμετάλλευτο.

«Η οδήγηση των ηλεκτρικών αυτοκινήτων είναι διασκεδαστική. Η μελέτη μας δείχνει ότι τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα μπορούν να βοηθήσουν τους οδηγούς να κερδίσουν χρήματα, σταθεροποιώντας παράλληλα το σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, οι πελάτες χρειάζονται επιλογές στην αγορά και σαφή κίνητρα για να δράσουν», δήλωσε ο γενικός γραμματέας της Eurelectric, Kristian Ruby.

Οι πωλήσεις των ηλεκτρικών οχημάτων έχουν ξεπεράσει το στάδιο των «πρωτοπόρων πελατών» (early adopters) και τώρα πρέπει να πείσουν τον μέσο καταναλωτή. Παρ’ όλα αυτά, το υψηλό αρχικό κόστος παραμένει το βασικό εμπόδιο για την υιοθέτηση των ηλεκτρικών οχημάτων, η οποία μειώθηκε ελαφρώς το 2024 σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, ενώ ήδη σημειώνει αύξηση το 2025. Από την άλλη πλευρά, χάρη στην ευελιξία, οι καταναλωτές θα μπορούσαν να επωφεληθούν από πολύ χαμηλότερο κόστος λειτουργίας, με αποτέλεσμα το συνολικό κόστος ιδιοκτησίας των ηλεκτρικών οχημάτων να είναι χαμηλότερο από αυτό των συμβατικών αυτοκινήτων. 

Η διαθεσιμότητα φόρτισης αποτελεί άλλον ένα λόγο ανησυχίας. Οι δημόσιοι φορτιστές αυξήθηκαν κατά 30% το 2024, ξεπερνώντας τις 820.000 μονάδες, αλλά πρέπει να αυξηθούν ακόμη γρηγορότερα για να επιτευχθεί ο στόχος της Επιτροπής για 3,5 εκατομμύρια έως το 2030. Αυτό συνεπάγεται την εγκατάσταση 8.600 φορτιστών ανά εβδομάδα. 

«Προκειμένου οι καταναλωτές να αποκτήσουν ενεργό ρόλο στην ευελιξία, ολόκληρο το οικοσύστημα της ηλεκτροκίνησης πρέπει να τους βοηθήσει να θεωρήσουν τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα ως κάτι περισσότερο από ένα απλό μέσο μεταφοράς από το σημείο Α στο Β. Οι εύκολες στη χρήση προτάσεις έξυπνης φόρτισης με σαφή οφέλη κόστους είναι σημαντικές για τη δέσμευση και την υιοθέτηση των καταναλωτών», είπε ο Serge Colle, Global Power & Utilities Sector Leader της ΕΥ.

Όσον αφορά στο δίκτυο, οι διαχειριστές των συστημάτων διανομής θα μπορούσαν να επωφεληθούν από την προβλεπόμενη εξοικονόμηση 4 δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως, καθώς η μεγαλύτερη ευελιξία μειώνει εν μέρει την ανάγκη επέκτασης των υποδομών. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο εάν οι διαχειριστές των συστημάτων διανομής μπορούν να αξιοποιήσουν την ψηφιακή παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο και να έχουν πρόσβαση σε διαλειτουργικά δεδομένα χωρίς κόστος, όπως προβλέπεται στον νόμο της ΕΕ περί δεδομένων επί του οχήματος, ο οποίος δεν έχει τεθεί ακόμη σε εφαρμογή.

Ας μετατρέψουμε την δυνατότητα σε δύναμη.

ΤΕΛΟΣ

Σημείωση για τους συντάκτες: Η Eurelectric εκπροσωπεί τα συμφέροντα του ευρωπαϊκού κλάδου ηλεκτρικής ενέργειας. Επιδιώκουμε να συμβάλλουμε στην ανταγωνιστικότητα του κλάδου μας, να παρέχουμε αποτελεσματική εκπροσώπηση στις δημόσιες υποθέσεις και να προωθήσουμε τον ρόλο της ηλεκτρικής ενέργειας στην πρόοδο της κοινωνίας.

Καθώς εξελίσσονται οι ενεργειακές της ανάγκες, η Ευρώπη θα πρέπει να προχωρήσει σε αποανθρακοποίηση της οικονομίας της με την καθαρή και ανανεώσιμη ενέργεια να αναμένεται να φτάσει το στόχο του 60% έως το 2050. Μία νέα μελέτη του Compass Lexecon, που παρήγγειλε η Eurelectric, καταδεικνύει την ανάγκη να υπάρξει μία νέα προσέγγιση για την ενεργειακή ασφάλεια βασισμένη στον καθαρό εξηλεκτρισμό ώστε να μειωθεί η εξάρτηση από τις εισαγωγές καυσίμων, να περιοριστεί η έκθεση στις τιμές των εμπορευμάτων και να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα στις κρίσεις.

Η υπάρχουσα στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ενέργεια υιοθετήθηκε το 2014 σε μία στιγμή που οι χώρες εξαρτιούνταν σε πολύ σημαντικό βαθμό από τις ρωσικές εισαγωγές και οι ανανεώσιμες πηγές αποτελούσαν ένα πολύ μικρό ποσοστό στο συνολικό ενεργειακό μείγμα. Σήμερα, η εικόνα αυτή έχει αλλάξει εντελώς. Οι εισαγωγές ενέργειας αναμένεται να μειωθούν από το 60% των αναγκών της ΕΕ το 2022 στο 13% έως το 2050, χάρη στον εξηλεκτρισμό των μεταφορών και της θέρμανσης. Οι ΑΠΕ αναμένεται να αποτελούν το 69% της συνολικής ενέργειας έως το 2030, ενώ το ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο αναμένεται σταδιακά να εξαλειφθούν. Οι εξελίξεις αυτές απαιτούν μια ολοκληρωμένη ενεργειακή  προσέγγιση ασφάλειας.

«Ο τελευταίος χρόνος μας έδειξε ότι η προσέγγιση του συνεχίζουμε-με-την-ίδια-τακτική (business-as-usual) στην Ευρώπη δεν αποτελεί πλέον επιλογή. Με τις απειλές που βρίσκεται αντιμέτωπος ο τομέας μας, η ασφάλεια εφοδιασμού εξελίσσεται σε επείγουσα προτεραιότητα, την οποία πρέπει να παραδεχτούν οι πολιτικοί και οι ρυθμιστικές αρχές», δήλωσε ο Πρόεδρος της Eurelectric και διευθύνων σύμβουλος της E.ON, Leonhard Birnbaum.

Για να διασφαλιστεί η παροχή ενέργειας στην Ευρώπη, η μελέτη προτείνει την ενδυνάμωση τριών πυλώνων: 

1. Καλύτερος προγραμματισμός: μόνο αν τοποθετήσει κανείς όλα τα κομμάτια μαζί μπορεί να δει ολόκληρη την εικόνα. Τα πλαίσια ετοιμότητας θα πρέπει να καλύπτουν ολόκληρη την αλυσίδα αξίας, να περιλαμβάνουν όλους τους ενεργειακούς φορείς, τις υποδομές, να εκτείνονται σε μεγαλύτερα χρονικά πλαίσια και να συνυπολογίζουν εξωτερικές απειλές για τον καλύτερο εντοπισμό των αναγκών του συστήματος.
2. Ευελιξία: Θα χρειαστεί τεράστια ευέλικτη χωρητικότητα για τη συμπλήρωση των στοχαστικών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας – 175 GW θα πρέπει να προέρχονται από νέες τεχνολογίες αποθήκευσης και την απόκριση ζήτησης έως το 2030. Για να δοθούν κίνητρα για επενδύσεις, οι μηχανισμοί χωρητικότητας και τα προγράμματα υποστήριξης ευελιξίας θα είναι κρίσιμης σημασίας.
3. Λειτουργικές αγορές: τα αποτελεσματικά μηνύματα τιμών θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν τις ανάγκες του συστήματος και να επιτρέπουν στους καταναλωτές να συμβάλλουν στην ασφάλεια του εφοδιασμού προσαρμόζοντας τη χρήση ενέργειας.

«Δεν θα είναι μία εύκολη προσπάθεια. Ας βεβαιωθούμε ότι η Ευρώπη έχει το σωστό όραμα», κατέληξε ο Leonhard Birnbaum.

Η μελέτη θα παρουσιαστεί επίσημα στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου.

Η μέση τιμή χονδρικής στην ΕΕ για την επόμενη ημέρα μειώθηκε κατά 16% σε σύγκριση με το 2023, με ορισμένες αξιοσημείωτες εξαιρέσεις κατά το τελευταίο τρίμηνο του έτους.

Λιγότερο θετικό στοιχείο είναι ότι η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας δεν αυξήθηκε μετά την κρίση, κυρίως λόγω της χαμηλής βιομηχανικής κατανάλωσης. Όσον αφορά στο μέλλον, τα κίνητρα για τον εξηλεκτρισμό της βιομηχανίας θα είναι ζωτικής σημασίας για την επίτευξη μιας ανταγωνιστικής οικονομίας χωρίς άνθρακα.

Οι τιμές του 2024

Η ΕΕ έκλεισε το 2024 με χαμηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας κατά μέσο όρο.

Συγκεκριμένα, το 2024, η μέση τιμή χονδρικής για την επόμενη ημέρα υποχώρησε στα 82 ευρώ ανά μεγαβατώρα (EUR/MWh) σε σύγκριση με τα 97 EUR/MWh το 2023.

Αυτή η μέση τιμή ήταν ακόμα χαμηλότερη -76 EUR/MWh- έως το τελευταίο τρίμηνο του έτους όταν παρατηρήθηκε μία αύξηση στις τιμές αερίου και αυξήθηκε η ζήτηση λόγω του χειμώνα, ενώ παράλληλα αυξήθηκαν οι μέρες χωρίς ήλιο και χωρίς αέρα, που είχαν ως αποτέλεσμα μία ώθηση στις τιμές, με μεγάλες αυξήσεις να καταγράφονται μεταξύ άλλων στη Γερμανία, την Ουγγαρία, τη Ρουμανία και τη Σουηδία.

Παράλληλα, οι αρνητικές τιμές έσπασαν ένα νέο ρεκόρ φέτος, καθώς καταγράφηκαν στο 17% των περιπτώσεων σε τουλάχιστον μία ζώνη προσφορών.

«Τα στοιχεία της Eurelectric αποδεικνύουν για μια ακόμη φορά ότι η επένδυση στην αύξηση της παραγωγής από ΑΠΕ είναι ο σωστός δρόμος για μια πιο ανταγωνιστική και απελευθερωμένη από τον άνθρακα οικονομία, αλλά πρέπει να συμπληρωθεί με πιο σταθερή και ευέλικτη ισχύ ώστε να εξισορροπηθεί η στοχαστικότητά τους, να μειωθεί η εξάρτηση από τα δαπανηρά ορυκτά καύσιμα και να περιοριστούν οι απότομες αυξήσεις τιμών», δήλωσε ο Cillian O’Donoghue – Υπεύθυνος Πολιτικής της Eurelectric.

Χαμηλότερες εκπομπές άνθρακα

Το 2024 σημειώθηκαν οι χαμηλότερες εκπομπές άνθρακα στον τομέα ενέργειας της ΕΕ, καταγράφοντας πτώση 13% σε σχέση με το 2023. Οι ΑΠΕ συνέβαλαν κατά 48% στο ενεργειακό μείγμα της ΕΕ, ακολουθούμενες από την πυρηνική ενέργεια σε ποσοστό 24% και τα ορυκτά καύσιμα σε ποσοστό 28% – το χαμηλότερο ποσοστό στην ιστορία. Παρότι η πυρηνική ενέργεια παραμένει η σημαντικότερη μοναδική πηγή παραγωγής ενέργειας, η αιολική συνέχισε να αυξάνει τη διαφορά της σε σχέση με το φυσικό αέριο από την προηγούμενη χρονιά.

Η ηλεκτρική ενέργεια από υδροηλεκτρικά και φωτοβολταϊκά αυξήθηκε σημαντικά κατά περισσότερες από 40 TWh σε ετήσια βάση.

Αυτό αντιστοιχεί στη μισή ετήσια ζήτηση ενέργειας στο Βέλγιο και στη συνολική ετήσια ζήτηση ενέργειας στη Δανία.

«Ο εξηλεκτρισμός συνεχίζει να είναι η ευκολότερη λύση για την απεξάρτηση της ΕΕ από τον άνθρακα. Όσο περισσότερο εξηλεκτρίζετε τις ενεργειακές σας ανάγκες, τόσο πιο εύκολα απαλλάσσεστε από τον άνθρακα, όμως η ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια δεν έχει φτάσει στα επιθυμητά επίπεδα», πρόσθεσε ο O’Donoghue.

Η ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια αυξήθηκε κατά λιγότερο από 2% φέτος σε σύγκριση με το 2023, αλλά παραμένοντας χαμηλότερα σε σχέση με τα επίπεδα πριν από την κρίση.

Μέρος αυτής της μείωσης προέρχεται από την υψηλότερη ενεργειακή απόδοση και την εξοικονόμηση ενέργειας, ωστόσο περισσότερο από το 50% αυτής της μείωσης οφείλεται στην επιβράδυνση της βιομηχανικής παραγωγής. Στη Γερμανία, η κατανάλωση ενέργειας της βιομηχανίας μειώθηκε κατά 13% το 2023 σε σύγκριση με το 2021 και αναμένεται να έχει μειωθεί περαιτέρω το 2024, καθώς η βιομηχανική παραγωγή υποχώρησε κατά 4% σε ετήσια βάση.

Η ενίσχυση του εξηλεκτρισμού της βιομηχανίας πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα για τη νέα Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας (Clean Industrial Deal) είναι η ιδανική ευκαιρία για την παροχή νέων κινήτρων για εξηλεκτρισμό, όπως με τη δημιουργία μίας «τράπεζας εξηλεκτρισμού», περιοχές επιτάχυνσης εξηλεκτρισμού και με μηχανισμούς αποφυγής κινδύνου για μακροπρόθεσμες συμφωνίες αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (PPAs).

Μεταξύ 2022 και 2023, η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας μειώθηκε κατά 7,5%, κυρίως λόγω του ότι βιομηχανίες έκλεισαν και μετεγκαταστάθηκαν στο εξωτερικό κατά τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης. Οι αγορές ηλεκτρισμού καταγράφουν πρωτοφανείς αρνητικές τιμές, οι οποίες υπάρχει κίνδυνος να αποθαρρύνουν μελλοντικές επενδύσεις στην καθαρή ενέργεια. Η ΕΕ χρειάζεται μια ισχυρή στρατηγική εξηλεκτρισμού προκειμένου να επιτύχει την αποανθρακοποίηση της βιομηχανίας, ενισχύοντας παράλληλα τη ζήτηση ενέργειας και την ανταγωνιστικότητα.

Το 2023, ο κλάδος του ηλεκτρισμού στην ΕΕ μείωσε τις εκπομπές άνθρακα κατά 50% σε σύγκριση με το 2008, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη μείωση που έχει επιτευχθεί ποτέ από τον κλάδο. Ωστόσο, ο ρυθμός εξηλεκτρισμού της Ευρώπης παραμένει στάσιμος στο 23% τα τελευταία δέκα χρόνια, και μάλιστα όταν μέχρι το 2040 θα πρέπει να ανέλθει στο ήμισυ της τελικής κατανάλωσης ενέργειας στην ΕΕ. Εν τω μεταξύ, η Κίνα αύξησε το δικό της ρυθμό κατά 7 ποσοστιαίες μονάδες από το 2015.

Σήμερα, το ένα τρίτο της ενέργειας που καταναλώνουν οι Ευρωπαϊκές βιομηχανίες καλύπτεται από ηλεκτρική ενέργεια, με το 4% μόνο από τις βιομηχανικές θερμικές διεργασίες υψηλών εκπομπών CO₂να έχει εξηλεκτριστεί. Ο εξηλεκτρισμός των κτιρίων αντιμετωπίζει επίσης δυσκολίες, με τις πωλήσεις των αντλιών θερμότητας να σημειώνουν μείωση της τάξεως του 5% το 2023. Από την άλλη πλευρά, τα ηλεκτρικά οχήματα αυξήθηκαν φτάνοντας τα 9 εκατομμύρια το 2024, όμως παραμένουν ακόμη μακριά από τον στόχο των 30 έως 44 εκατομμυρίων μέχρι το 2030.

«Το κομμάτι του παζλ που λείπει μεταξύ πράσινης ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας είναι ο εξηλεκτρισμός. Οι βιομηχανικοί τομείς διαθέτουν τεράστιες δυνατότητες για περαιτέρω εξηλεκτρισμό με βάση τις διαθέσιμες τεχνολογίες» δήλωσε ο Γενικός Γραμματέας της EurelectricKristianRuby, δίνοντας έμφαση στους ηλεκτρικούς λέβητες, στις καμίνους βολταϊκού τόξου, στις αντλίες θερμότητας, στην επαγωγική θέρμανση, στους πυρσούς πλάσματος και ακόμη περισσότερο όσον αφορά σε ενεργοβόρα προϊόντα όπως ο χάλυβας και το αλουμίνιο.

Πέραν της μειωμένης ζήτησης ενέργειας, μία άλλη ανησυχία για τον κλάδο είναι η αυξημένη διακύμανση των τιμών. Από τον Αύγουστο του 2024, στην Ευρώπη σημειώθηκαν 1.031 ώρες κατά τις οποίες οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας έπεσαν κάτω από το μηδέν σε τουλάχιστον μία ζώνη προσφορών της ΕΕ, κυρίως κατά τη διάρκεια των ωρών αιχμής της ηλιακής ενέργειας, με τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας να πρέπει να πληρώσουν για να διαθέσουν ηλεκτρική ενέργεια στο δίκτυο. Την ίδια στιγμή, σε ορισμένα μέρη της Ευρώπης παρατηρήθηκαν ασυνήθιστα υψηλές τιμές και διασυνοριακή εξάπλωση. Τα εν λόγω περιστατικά σε συνδυασμό με τη χαμηλή ζήτηση και τις συχνές αρνητικές τιμές περιπλέκουν ιδιαίτερα το επιχειρηματικό πεδίογια επιπλέον επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Από την άλλη πλευρά, οι αρνητικές τιμές μπορούν να προσφέρουν κίνητρα για μεγαλύτερη αποθήκευση ενέργειας και ευελιξία για τη σταθεροποίηση των μεταβαλλόμενων τιμών. Ωστόσο, η ενίσχυση της ζήτησης ενέργειας παραμένει ζωτικής σημασίας για την επίλυση αυτού του ζητήματος.

Η Eurelectric καλεί τους αρμόδιους χάραξης πολιτικής να υλοποιήσουν την Πράσινη Συμφωνία, να διατηρήσουν ένα επενδυτικό πλαίσιο συμβατό με την αγορά και να θεσπίσουν μία σαφή στρατηγική εξηλεκτρισμού για μια ανταγωνιστική ευρωπαϊκή βιομηχανία χωρίς άνθρακα.

Για να καταστεί δυνατή αυτή η εξέλιξη, οι Διαχειριστές των Συστημάτων Διανομής (ΔΣΔ) πρέπει να επεκτείνουν, να εκσυγχρονίσουν και να ψηφιοποιήσουν το δίκτυο. H Eurelectric διεξήγαγε έρευνα για να αξιολογήσει την ψηφιακή ωριμότητα των Ευρωπαϊκών ΔΣΔ. Η ψηφιοποίηση μπορεί να βελτιώσει σε μεγάλο βαθμό την απόδοση κατά την κατασκευή, τη λειτουργία και τη συντήρηση του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά αρκετές δυσκολίες εμποδίζουν την πλήρη αξιοποίησή του. 

Σήμερα, οι ΔΣΔ πρέπει να εξασφαλίζουν αξιόπιστη παροχή ηλεκτρικής ενέργειας, να διευκολύνουν τις συνδέσεις δικτύου και να διασφαλίζουν την προστασία των προσωπικών δεδομένων των πελατών και την κυβερνοασφάλεια κατά τη ροή δεδομένων. Ωστόσο, ο ρυθμός επέκτασης των δικτύων της Ευρώπης υστερεί συγκριτικά με τη ζήτηση για νέες συνδέσεις πελατών.  Τα υφιστάμενα συστήματα υποδομής και τεχνολογίας είναι συχνά περασμένων δεκαετιών και δεν είναι πλήρως εξοπλισμένα για να αξιοποιήσουν τα αμέτρητα στοιχεία δεδομένων που προστίθενται στο σύστημα.  Ακόμη, ηευέλικτη διαχείριση δεν είναι αρκετά ώριμη, για να ανταποκριθείστις μελλοντικές ανάγκες.

Εν τω μεταξύ, ένα υψηλότερο μερίδιο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας απαιτείδιεύρυνση σχεδιασμού δικτύων και ακριβέστερες προβλέψεις, λόγω της μεταβλητής και αποκεντρωμένης φύσης τους.  Λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ΑΠΕ θα αποτελούν το 42,5% της τελικής χρήσης ενέργειας στην Ευρώπη έως το 2030, μια ολοκληρωμένη ψηφιακή υποδομή αποτελεί κρίσιμη προϋπόθεση.

«Υπάρχουν σήμερα πολλές ευκαιρίες για την ψηφιοποίηση της κατασκευής, της λειτουργίας και συντήρησης των δικτύων, αλλά για να αξιοποιηθούν πλήρως, οι διαχειριστές των δικτύωνπρέπει να υποστηρίζονται από σαφές νομοθετικό πλαίσιο,ώστε να καταφέρουν να μετατρέψουν σε ψηφιακή τη λειτουργία τους» – λέει ο Γενικός Γραμματέας της Eurelectric, KristianRuby.

Στο πλαίσιο της μελέτης Wired for Tomorrow, διεξήχθη έρευνα στην οποία συμμετείχαν 30 ΕυρωπαϊκοίΔιαχειριστές Συστημάτων Διανομής. Το νομοθετικό πλαίσιο αναγνωρίστηκε ως η μεγαλύτερη πρόκληση του εξωτερικού περιβάλλοντος για τα ψηφιοποιημένα δίκτυα, με την έλλειψη δεξιοτήτων να ακολουθεί.  Αντίθετα, όπου η νομοθεσία ήταν σαφής και φιλική προς τις επενδύσεις, όπως στον τομέατης κυβερνοασφάλειας, η ωριμότητα της ψηφιοποίησηςήταν στο υψηλότερο επίπεδο,για όλους τους ΔΣΔ.   

Οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές θα πρέπει να ενθαρρύνουν τις επενδύσεις ψηφιοποίησης εξασφαλίζοντας κατάλληλη αποζημίωση για τους ΔΣΔ.  Παράλληλα, οι νέοι νόμοι που έρχονται προς ψήφισησχετικά με τοδίδυμο πράσινη και ψηφιακή μετάβαση – από τον σχεδιασμό της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, έως την Οδηγία για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και τον Νόμο για τα δεδομένα και την τεχνητή νοημοσύνη – πρέπει να εφαρμόζονται με συνέπεια σε όλους τους κλάδους, αποφεύγοντας επικαλύψεις και ασυνέπειες. 

Τέλος, ένα ψηφιοποιημένο σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να λειτουργήσει επιτυχώς μόνο με εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό, ικανό να το διαχειριστεί. Η ΕΕ μπορεί να συμβάλλει στη γεφύρωση του σημερινού χάσματος δεξιοτήτων τυποποιώντας τηνεκπαίδευση, αναπτύσσοντας νέες πρωτοβουλίες για τις τεχνικές δεξιότητες και καθιερώνονταςμία πιστοποίηση, που να αναγνωρίζεται σε ολόκληρη την ΕΕ.

Η έρευνα της Eurelectric Grids for Speed δείχνει ότι οι επενδύσεις στο δίκτυο θα πρέπει να αυξηθούν από 33 δισεκατομμύρια ευρώ κατά μέσο όρο σε 67 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως από το 2025 έως το 2050, που αντιστοιχεί στο 20% περίπου των δαπανών της ΕΕ για εισαγωγές ορυκτών καυσίμων το 2023. Ο εκσυγχρονισμός των δικτύων θα μειώσει σημαντικά τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων, θα δημιουργήσει περισσότερες από 2 εκατομμύρια θέσεις εργασίας, θα επιφέρει μεγαλύτερη εξοικονόμηση ενέργειας και θα παρέχει πιο αξιόπιστη διανομή ενέργειας, επιταχύνοντας ταυτόχρονα την αποανθρακοποίηση της Ευρωπαϊκής οικονομίας.

Οι κοινωνικές αλλαγές μεταβάλλουν το ενεργειακό σύστημα της Ευρώπης με  αιφνίδιο και απότομο τρόπο. Μέχρι το 2050, η ηλεκτρική ενέργεια θα αποτελεί το 60% της συνολικήςχρήσης ενέργειας συγκριτικά με το 23% σήμερα. Η δυναμικότητα των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας θα έχει εξαπλασιαστεί έως τότε εν συγκρίσει με το 2020, με το 70% της παραγωγής και αποθήκευσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές να συνδέεται σε επίπεδο διανομής. Τα αιτήματα σύνδεσης αυξάνονται ταχύτερα από τον εκσυγχρονισμό των δικτύων και θα συνεχίσουν να αυξάνονται καθώς προχωρά ο εξηλεκτρισμός νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Αυτές οι εξελίξεις ασκούν πίεση σταηλεκτρικά δίκτυα.

Για να αποσυμπιεστούν, οι ετήσιες επενδύσεις σε νέες και εκσυγχρονισμένες υποδομές, συμπεριλαμβανομένης της ψηφιοποίησης, θα πρέπει να φτάσουν τα 67 δισεκατομμύρια ευρώ στο διάστημα 2025-2050, περίπου στο 0,4% του ΑΕΠ της ΕΕ.  Καινοτόμες στρατηγικέςγια τα δίκτυα, όπως οι προληπτικές επενδύσεις, η βέλτιστη διαχείριση περιουσιακών στοιχείων και η φιλική προς το δίκτυο ευελιξία, θα μπορούσαν να μειώσουν αυτό το ποσό στα 55 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, εάν εφαρμοστούν σωστά. Η απουσίαεπενδύσεων θα έθετε σε κίνδυνο το 74% των μελλοντικών συνδέσεων σε βασικές τεχνολογίες αποανθρακοποίησης, όπως τα ηλεκτρικά οχήματα (EVs), οι αντλίες θερμότητας και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Οι επενδύσεις, αντίθετα, θα επιταχύνουν τον εξηλεκτρισμό και θα συμβάλλουν στο να εξοικονομείη ΕΕ 309 δισεκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο από εισαγωγές ορυκτών καυσίμων για το διάστημα 2040-2050.

«Για μία επιτυχημένη ενεργειακή μετάβαση, η ΕΕ χρειάζεται μία τεράστια επαύξηση χωρητικότητας των δικτύων. Οι επενδύσεις από τους διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς και διανομής πρέπει να διπλασιαστεί. Αν και αυτό θα απαιτήσει σημαντική αύξηση των επενδύσεων, το κόστος της μη επένδυσης είναι ακόμη υψηλότερο. Για να πετύχουμε, χρειαζόμαστε ελκυστικές αποδόσεις για τους επενδυτές ώστε να έχει νόημα να αναλάβουν τη χρηματοδότηση, τεχνολογία καθώς και γρήγορη ηλεκτροδότηση, για να διαχειριστούντο κόστος διανομής.» – αναφέρει ο Πρόεδρος της Eurelectric και Διευθύνων Σύμβουλος της E.ON, LeonhardBirnbaum.

Η κλιμάκωση των επενδύσεων στα δίκτυα απαιτεί διπλή προσπάθεια. Οι αρχές θα πρέπει να εφαρμόσουν τη συμφωνηθείσα νομοθεσία – όπως για παράδειγμα για τις προληπτικές επενδύσεις – προσαρμόζοντας παράλληλα το ρυθμιστικό πλαίσιογια να υποστηρίξουν την αύξηση των επενδύσεων. Αυτό σημαίνει εξάλειψη των ανώτατων ορίων επενδύσεων, επιτάχυνση της αδειοδότησηςκαι των προμηθευτικών διαδικασιών σχετικά με τα δίκτυα, καθώς και ελαχιστοποίηση κινδύνου επενδύσεων στοχεύονταςστην τόνωση της ιδιωτικής χρηματοδότησης, ενώ παράλληλα δυνατότητα δημόσιας χρηματοδότησης μέσω του προϋπολογισμού της ΕΕ.

Η προετοιμασία των δικτύων για το μέλλον εξαρτάται επίσης και από την ικανότητα επέκτασης της αλυσίδας εφοδιασμού. Ακόμη και αν εκπληρωθούν οι απαραίτητες επενδύσεις, οι τρέχουσες ελλείψεις χαλκού, το έλλειμμα ταλέντων, οι εκτεταμένοι χρόνοι παραγωγής και το κόστος των μετασχηματιστών μπορούν να παρεμποδίσουν την ανάπτυξη των υποδομών. Τέτοια εμπόδια πρέπει να αντιμετωπιστούν μέσω στρατηγικού σχεδιασμού, στενής συνεργασίας μεταξύ των υπευθύνων χάραξης πολιτικής και των βιομηχανιών, καθώς και με νέες πρωτοβουλίεςεκπαίδευσηςπου στοχεύουν στην ανάπτυξη εξειδικευμένουανθρώπινου δυναμικού.

Η Eurelectric καλεί τους υπευθύνους χάραξης πολιτικής, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, να διασφαλίσουν τις επενδύσεις στα δίκτυα, να ισχυροποιήσουν την εφοδιαστική αλυσίδα και να ξεκλειδώσουν τα κοινωνικά οφέλη των GridsforSpeed.

Ο κ. Στάσσης και ο Διευθυντής Πολιτικής της Eurelectric Cillian O’Donoghue συμμετείχαν χθες σε στρογγυλό τραπέζι υψηλού επιπέδου που διοργάνωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Τα μέτρα που πρότειναν για την επίτευξη των στόχων είναι:

• Σχέδιο δράσης για τον εξηλεκτρισμό το οποίο πρέπει να ξεκινήσει τις πρώτες 100 ημέρες της επόμενης θητείας της ΕΕ.
• Ενίσχυση της αποθήκευσης: όπως επισημαίνεται οι περικοπές των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αναμένεται να φθάσουν το 30-35% σε αρκετές περιοχές της Ευρώπης μέχρι το τέλος της δεκαετίας. Για να μεγιστοποιηθεί η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η ικανότητα αποθήκευσης πρέπει να αυξηθεί σχεδόν κατά 4 φορές έως το 2030 – από 51 GW σε 191 GW. Για την τόνωση των επενδύσεων απαιτείται ξεχωριστή στρατηγική.
• Επενδύσεις στα δίκτυα για τη σύνδεση τόσο των νέων μονάδων παραγωγής όσο και της ζήτησης εκτιμάται ότι μεταξύ 2025-2050 απαιτούνται ετησίως επενδύσεις έως και 67 δισ. ευρώ σε δίκτυα διανομής.