Νίκος Γιαννόπουλος

Η αλήθεια είναι ότι στις δύο μεγαλύτερες χώρες της Γηραίας Ηπείρου, στη Γαλλία και στην Γερμανία, η λογική είναι περίπου ανάλογη μ’ αυτή που επιχειρείται να εγκαθιδρυθεί στην Ελλάδα. Ένα απολυτήριο αυξημένου κύρους το οποίο πράγματι αποτελεί διαβατήριο όχι μόνο για την τριτοβάθμια εκπαίδευση αλλά και την αγορά εργασίας.

Στη Γαλλία το Baccalauréat είναι θεσμός. Αποτελεί το Εθνικό Απολυτήριο της χώρας το οποίο λαμβάνει κάθε μαθητής και μαθήτριες μετά την ολοκλήρωση του λυκείου με γραπτές και προφορικές εξετάσεις. Θεωρείται την ίδια ώρα πλήρης πιστοποίηση της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και άμεσο εφόδιο για την εισαγωγή στα Πανεπιστήμια της Γαλλίας. Έχει τέλος βαθμολογική κλίμακα 0–20 και συχνά συνοδεύεται από διαβαθμίσεις ή διακρίσεις για υψηλές επιδόσεις. Η αξιολόγηση των μαθητών και των μαθητριών γίνεται σε εθνικό επίπεδο.

• Γενικά μιλώντας, τα ποσοστά επιτυχίας στην εξετάσεις είναι πολύ μεγάλα. Για το 2025 διαμορφώθηκαν στο 86% περίπου τα οποία ήταν ακόμα μεγαλύτερο μετά τις αναβαθμολογήσεις ή και τις επαναληπτικές εξετάσεις.

Στη Γερμανία το Abitur αποτελεί τον τύπο του απολυτηρίου που δίνει πρόσβαση στα γερμανικά ΑΕΙ. Δίνει έμφαση στην ενιαία και συνολική αξιολόγηση των μαθητών στο σύνολο της βαθμίδας του γερμανικού Λυκείου και ως προς αυτό θα έλεγε κανείς ότι προσομοιάζει σ’ αυτό που επιχειρεί να κάνει η Ελλάδα.

Το ποσοστό της επιτυχίας είναι επίσης υψηλό (ενδεικτικά ξεπέρασε το 90% στο Βερολίνο το 2024) ωστόσο μόνο ένα μέρος του μαθητικού πληθυσμού τελικά το διεκδικεί. Τα ποσοστά ανά ηλικιακή ομάδα που κατέχουν το συγκεκριμένο τίτλο σπουδών ανέρχονται περίπου στο 50%.

Τι ακριβώς μάς λείπει  

Ως εκ τούτου, η σύγκριση των ευρωπαϊκών συστημάτων εθνικού απολυτηρίου με τη συζήτηση που ανοίγει στην Ελλάδα δείχνει ότι το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι αν υπάρχει ή όχι εθνικό απολυτήριο, αλλά τι ρόλο του ανατίθεται μέσα στο συνολικό εκπαιδευτικό οικοσύστημα.

Στις περισσότερες χώρες της ηπειρωτικής Ευρώπης, το απολυτήριο του Λυκείου αποτελεί έναν μαζικό τίτλο πιστοποίησης: στη Γαλλία και την Αυστρία πάνω από 9 στους 10 μαθητές που φτάνουν στις τελικές εξετάσεις το αποκτούν, ενώ και στη Γερμανία τα ποσοστά επιτυχίας για όσους δίνουν Abitur ξεπερνούν το 90%.

• Τα συστήματα αυτά δεν έχουν σχεδιαστεί ως μηχανισμοί αποκλεισμού, αλλά ως τελική επιβεβαίωση της σχολικής διαδρομής με αξιολόγηση καθ’ όλη τη διάρκεια της πορείας του μαθητή στο Λύκειο.

Ταυτόχρονα, η σύγκριση αποκαλύπτει ότι η «αυστηρότητα» δεν μετριέται μόνο με τα ποσοστά αποτυχίας στις τελικές εξετάσεις όπως γίνεται στην Ελλάδα. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, η επιλεκτικότητα μεταφέρεται νωρίτερα, μέσω της διαφοροποίησης σχολικών διαδρομών, ενώ σε χώρες όπως το Λουξεμβούργο τα χαμηλότερα ποσοστά επιτυχίας δείχνουν ένα σύστημα που λειτουργεί με κομβικές, για την επιτυχία, εξετάσεις στο τέλος.

• Κοινός παρονομαστής, ωστόσο, είναι ότι το απολυτήριο έχει πραγματική αξία: αναγνωρίζεται κοινωνικά, ακαδημαϊκά και λειτουργεί ως βασικό φίλτρο πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και όχι μόνο. 

Και αυτή, είναι, σε τελική ανάλυση η διαφορά με την Ελλάδα. Στη χώρα μας το Απολυτήριο του Λυκείου τα πολλά τελευταία χρόνια δεν διαθέτει κάποιο ιδιαίτερο κύρος ούτε σημαίνει κάτι για την αγορά εργασίας. Προφανώς αυτό θα πρέπει να αλλάξει, αναζητείται όμως ο τρόπος βάσει του οποίου θα επιτευχθεί η αλλαγή λογικής και συστήματος. 

Νίκος Γιαννόπουλος

Η περίπτωση του Γεράσιμου Αρσένη, 28 χρόνια πίσω, είναι αρκούντως χαρακτηριστική. Η μεταρρύθμισή του προκάλεσε κολοσσιαίες αντιδράσεις.

Σε κάθε περίπτωση πάντως, και επειδή ο κύβος ερρίφθη, η προσπάθεια θα γίνει.

Ιδού μερικοί από τους σκοπέλους που πρέπει να αποφευχθούν

Τι θα γίνει με τον προφορικό βαθμό;

Ωραία, προφανώς και πρέπει να αναβαθμιστεί το Λύκειο και προφανώς οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να σταματήσουν να αντιμετωπίζουν το σχολείο ως εξεταστικό κέντρο προσομοίωσης για τις Πανελλήνιες. Ο βαθμός στο σχολείο θα παίζει ρόλο και θα έχει αξία. Έξοχα.

Σ’ αυτό θα συμπεριλαμβάνεται και ο προφορικός βαθμός; Αν κάτι τέτοιο ισχύσει, κάθε ίχνος αντικειμενικότητας θα σβήσει και αυτομάτως η καχυποψία θα ενισχυθεί.

Την ίδια ώρα η αντοχή των εκπαιδευτικών θα δοκιμαστεί επικίνδυνα. Είναι μαθηματικά βέβαιο ότι οι πιέσεις από τους γονείς θα αυξηθούν και πολλές φορές θα γίνουν αφόρητες. Η επίδοση στο προφορικό κομμάτι κρύβει πάντα ένα μεγάλο ποσοστό υποκειμενικότητας.

Ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα θα αντιμετωπίσουν οι εκπαιδευτικοί στα ιδιωτικά σχολεία. Εκεί το κυνήγι του βαθμού είναι πάντα μεγαλύτερο και οι ιδιοκτήτες των σχολείων πολλές φορές δεν επιθυμούν να χαλάσουν το χατίρι των πελατών τους. Ελλοχεύει, συμπερασματικά, ο κίνδυνος ο βαθμός, αν πράγματι συμπεριληφθεί και η προφορική επίδοση, να μην αντιπροσωπεύει το πραγματικό  πρόσωπο του μαθητή ή της μαθήτριας. Άρα χρειάζονται δικλείδες ασφαλείας.

Επίσης, τα θέματα για τις γραπτές δοκιμασίες θα αντλούνται από τράπεζα θεμάτων. Αν αυτό συμβεί, θα πρόκειται για τη… χαρά του φροντιστηριάρχη. Είναι άλλωστε γνωστό ότι αυτή η συγκεκριμένη μέθοδος βολεύει απίστευτα τα φροντιστήρια αφού έτσι μπορούν να “ελέγχουν” τα θέματα και να δίνουν “μασημένη τροφή” στα παιδιά και να μειώνουν τους… κινδύνους.

• Με δεδομένο ότι κάποιον ρόλο στην τελική επίδοση θα παίζει ακόμα και ο βαθμός στην Α’ Λυκείου, το κυνήγι του φροντιστηρίου αναμένεται να ενταθεί και η οικονομική αιμορραγία των ελληνικών νοικοκυριών θα γίνει ακόμη μεγαλύτερη.

Και κάτι ακόμα: Ένα χρόνο πριν τις εκλογές μάλλον θα πρέπει να είναι πολύ αισιόδοξος κανείς για να πιστέψει ότι τα κόμματα της αντιπολίτευσης θα δώσουν βαθμούς συναίνεσης στην κυβέρνηση. Ειδικά το ΠΑΣΟΚ, με δεδομένη και τη δημοσκοπική του “δυσκαμψία” δεν έχει κανένα λόγο να βρει κοινούς τόπους και να δώσει την εντύπωση στην κοινή γνώμη ότι προετοιμάζεται για μία ενδεχόμενη συγκυβέρνηση με τη Νέα Δημοκρατία.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που έδωσε την Τρίτη στη δημοσιότητα το Υπουργείο ο σχετικός διάλογος αναμένεται να τελειώσει τον Οκτώβριο του 2026. Εκείνη την περίοδο, ένα μήνα μετά τη ΔΕΘ και τις όποιες εξαγγελίες του Πρωθυπουργού εκεί, η χώρα θα έχει μπει για τα καλά σε προεκλογικό mood κατά το οποίο η πόλωση θα κερδίζει έδαφος σε σχέση με τη συναίνεση.

Δεν πρέπει, λοιπόν, κανείς να απορήσει αν ότι με στόμφο ανακοινώνεται σήμερα, να παρεπεμφθεί στις καλένδες αύριο για καθαρά πολιτικούς/εκλογικούς λόγους. 

Όπως σημειώνεται από την κυβέρνηση για τον σχεδιασμό, «ο διάλογος αφορά την ενίσχυση της αξίας και της αξιοπιστίας του Λυκείου και του Εθνικού Απολυτηρίου, όχι την αύξηση της εξεταστικής πίεσης».

Η διαδικασία θα εκκινήσει την προσεχή εβδομάδα στη Βουλή, στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων. Προγραμματίζεται να διαρκέσει εννέα μήνες, με διακριτά στάδια και στόχο την εκπόνηση νομοθετικής πρωτοβουλίας προς το τέλος του έτους.

Όπως τονίστηκε, οι υπό συζήτηση αλλαγές δεν αφορούν τους μαθητές που φοιτούν σήμερα στο Λύκειο, ούτε τους μαθητές της Γ’ Γυμνασίου, ενώ οι Πανελλαδικές Εξετάσεις δεν καταργούνται. Πρώτος ενδεχόμενος ορίζοντας εφαρμογής είναι η Α’ Λυκείου, το σχολικό έτος 2027-2028.

Χρονοδιάγραμμα

• Φεβρουάριος 2026: Εκκίνηση – ομάδες εργασίας – καθοδηγητικά ερωτήματα
• Μάρτιος–Απρίλιος 2026: Θεματικές συζητήσεις & συμμετοχικός διάλογος
• Μάιος–Ιούνιος 2026: Σύνθεση & επεξεργασία ειδικών ζητημάτων
• Ιούλιος–Σεπτέμβριος 2026: Δημόσια διαβούλευση επί Κειμένου Θέσεων
• Οκτώβριος 2026: Τελική Έκθεση & χάρτης εφαρμογής με πιλοτικές

Πανελλαδικές Εξετάσεις

Οι Πανελλαδικές Εξετάσεις δεν καταργούνται και δεν αλλάζουν στο παρόν στάδιο.

Οι υπό συζήτηση αλλαγές δεν αφορούν:

• τους μαθητές που φοιτούν σήμερα στο Λύκειο,
• τους μαθητές της Γ’ Γυμνασίου.

Εφόσον ο διάλογος ευδοκιμήσει, πρώτος ενδεχόμενος ορίζοντας εφαρμογής είναι η Α’ Λυκείου, το σχολικό έτος 2027–2028, δηλαδή αφορά τα παιδιά που σήμερα φοιτούν στη Β’ Γυμνασίου.

Ποιοι είναι οι στόχοι της μεταρρύθμισης

• Αξιοπιστία του τίτλου του Λυκείου
• Δικαιοσύνη και συγκρισιμότητα αποτελεσμάτων
• Μείωση της εξετασιοκεντρικής πίεσης, χωρίς έκπτωση στην αξιοπιστία
• Κοινωνική αποδοχή πριν από την εφαρμογή
• Ισχυρές δικλίδες απέναντι στον πληθωρισμό βαθμών

Ποιοι συμμετέχουν στον Εθνικό Διάλογο

Ο Εθνικός Διάλογος διεξάγεται με τη συμβολή ανεξάρτητης επιτροπής επιστημόνων, αποτελούμενης από καθηγητές Πανεπιστημίου εγνωσμένου κύρους, με ρόλο:

• τον επιστημονικό συντονισμό,
• την τεκμηρίωση,
• και τη σύνθεση των συμπερασμάτων.

Στον διάλογο συμμετέχουν, με διακριτούς και θεσμικά σαφείς ρόλους:

• το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ),
• εκπαιδευτικοί και στελέχη της εκπαίδευσης,
• Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα,
• κοινοβουλευτικά κόμματα,
• θεσμικοί και επιστημονικοί φορείς,
• κοινωνικοί εταίροι,
• μαθητές, μαθήτριες και γονείς, στο πλαίσιο ανοιχτής και συμμετοχικής διαδικασίας.

Πώς οργανώνεται ο Εθνικός Διάλογος

Ο διάλογος δομείται σε πέντε Πυλώνες:

• Εκπαιδευτικό Περιεχόμενο
• Σχολική Ζωή
• Επιμόρφωση & Επαγγελματική Ανάπτυξη Εκπαιδευτικών
• Υποδομές
• Διακυβέρνηση

Η διαδικασία περιλαμβάνει:

• θεματικές υπο-ομάδες εργασίας,
• περιφερειακά fora,
• ψηφιακή πλατφόρμα διαβούλευσης.

Μητσοτάκης: Σήμερα ανοίγουμε μία συζήτηση για την εκπαίδευση των παιδιών μας

Στην έναρξη της συνεδρίασης ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανέφερε: «Καλημέρα σας, κυρία και κύριοι Υπουργοί, κ. Πρύτανη. Η σημερινή μας συνάντηση γίνεται όχι για να ανακοινώσουμε αποφάσεις, αλλά ουσιαστικά για να ανοίξουμε μία συζήτηση γύρω από ένα ζήτημα το οποίο πιστεύω ότι υπερβαίνει και ιδεολογικά στεγανά και εκλογικούς κύκλους και σίγουρα θα έπρεπε να υπερβαίνει και κομματικούς υπολογισμούς.

Μιλώ για την εκπαίδευση των παιδιών μας. Δεν ανήκει το θέμα σε καμία κυβέρνηση αποκλειστικά, ανήκει στο μέλλον της πατρίδας μας. Γι’ αυτό και χρειαζόμαστε ένα σύστημα παιδείας, από το νηπιαγωγείο μέχρι το πανεπιστήμιο, το οποίο, πρώτα και πάνω απ’ όλα, θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες της νέας εποχής.

Οι μεταβολές που γίνονται στον χώρο της μάθησης είναι πραγματικά συγκλονιστικές, συνδέονται άμεσα με τις εξελίξεις στον χώρο της εργασίας. Αρκεί να σκεφτεί κανείς ότι ένα παιδί το οποίο θα ξεκινήσει στο προνήπιο φέτος, θα τελειώσει το σχολείο το 2040. Είναι τα παιδιά τα οποία θα ζήσουν “στο πετσί τους” αυτές τις μεγάλες αλλαγές.

Άρα, αυτή η συζήτηση η οποία ουσιαστικά ξεκινά σήμερα είναι μια άσκηση στην οποία πρέπει να μετέχουν όλοι. Πρέπει να μετέχει προφανώς η πολιτεία, η οποία θα βάλει το πλαίσιο του διαλόγου, πρέπει να μετέχουν οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί, αλλά και τα ίδια τα παιδιά, οι ίδιοι οι μαθητές, σε έναν κοινό προβληματισμό, όπου θα αποτιμηθούν οι σημαντικές μεταρρυθμίσεις που έχουν ήδη δρομολογηθεί από το 2019 αλλά κυρίως θα μας δοθεί η ευκαιρία να συζητήσουμε για το μέλλον του Λυκείου, για το σχέδιο το οποίο πρέπει να έχει η χώρα γι’ αυτό το οποίο αποκαλούμε “Εθνικό Απολυτήριο”, από τη στιγμή που όλοι αναγνωρίζουμε ότι το Λύκειο δεν πρέπει να είναι απλά ένας στείρος χώρος προετοιμασίας εισαγωγής στο πανεπιστήμιο.

Πρέπει να έχει τη δική του ξεχωριστή αυτοτέλεια και να μπορεί να εξοπλίζει τα παιδιά με τις δεξιότητες και τις ικανότητες που θα έχουν, ανεξαρτήτως της πορείας την οποία θα ακολουθήσουν στη συνέχεια στη ζωή τους.

Διότι δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι δεν καταλήγουν όλα τα παιδιά του Λυκείου στην ανώτατη εκπαίδευση. Η κυβέρνηση έχει επενδύσει πολύ στην ενίσχυση και της τεχνικής εκπαίδευσης. Αλλά αυτό το οποίο είναι βέβαιο είναι ότι το Λύκειο, έτσι όπως είναι σήμερα, αναγνωρίζεται από όλους ότι έχει απωλέσει τον αυτοτελή εκπαιδευτικό του ρόλο και αυτό είναι κάτι το οποίο σίγουρα, με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο, θα πρέπει να αλλάξει.

Αυτό, λοιπόν, το οποίο κάνουμε σήμερα -και θα μιλήσει στη συνέχεια η Υπουργός γι’ αυτό- είναι να ξεκινήσουμε ουσιαστικά τη διαδικασία ενός μεγάλου εθνικού διαλόγου. 

Θέλουμε να δώσουμε άπλετο χρόνο. Θέλουμε να δημιουργήσουμε μία ανεξάρτητη τεχνοκρατική επιτροπή, η οποία θα  οργανώσει τον διάλογο αυτό. Χαίρομαι γιατί επικεφαλής της είναι ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Πειραιώς, ο κ. Μιχάλης Σφακιανάκης, τον οποίο ευχαριστώ για την προθυμία του και την ανταπόκρισή του σε αυτή την πρόσκληση, αλλά και πρόκληση που του απηύθυνε η Υπουργός.

Και θέλουμε να δώσουμε πολύ χρόνο σε αυτή τη συζήτηση, διότι ιδίως στα θέματα αυτά δεν μπορούν και δεν πρέπει να υπάρχουν αιφνιδιασμοί και όλα πρέπει να προχωρήσουν, κ. Πρύτανη, με ειλικρίνεια, με ανοιχτό πνεύμα, χωρίς προκαταλήψεις, χωρίς αγκυλώσεις.

Θέλω να τονίσω ότι πρέπει να υπάρχει στο ζήτημα αυτό διάθεση συναίνεσης και θετικής συνεισφοράς, πολύ περισσότερο όταν τουλάχιστον δύο κόμματα, το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ, έχουν ταχθεί υπέρ τέτοιων αλλαγών στο παρελθόν.

Αυτό, λοιπόν, το οποίο θέλω να τονίσω σήμερα είναι μια πρόσκληση σε έναν δημιουργικό προβληματισμό. Η κυβέρνηση έχει κάποιες πρώτες απόψεις, έχει κάποιες πρώτες σκέψεις, αλλά απέχει πολύ από το να έχει καταλήξει σε ένα συγκεκριμένο σχέδιο για το πώς φανταζόμαστε το Λύκειο του μέλλοντος.

Δεν θέλουμε να προκαταλάβουμε κανέναν. Θέλουμε να ακούσουμε περισσότερο και να μιλήσουμε λιγότερο και ο σκοπός αυτής της άσκησης θα ήταν να μπορούσαμε να φτάναμε προς το τέλος του έτους σε μια νομοθετική πρωτοβουλία, η οποία θα ήταν ευχής έργον εάν στηριζόταν και από περισσότερα του ενός κόμματος.

Αυτό δεν θα ήταν μια επιτυχία της κυβέρνησης, νομίζω θα ήταν μια επιτυχία συνολικά της Ελλάδας».

Σ. Ζαχαράκη: Ξεκινάμε έναν ειλικρινή διάλογο με ορίζοντα το 2040

Η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Σοφία Ζαχαράκη σημείωσε από την πλευρά της: «Ευχαριστώ πάρα πολύ, κύριε Πρόεδρε. Κύριε Σφακιανάκη, ευχαριστούμε που αναλαμβάνετε αυτή τη στιγμή, ακριβώς όπως ανέφερε και ο Πρόεδρος της Κυβέρνησης, μια πρόσκληση αλλά κυρίως την πρόκληση να διάγουμε έναν ειλικρινή διάλογο, ο οποίος δεν έχει σύντομο χρονικό ορίζοντα.

Έχει όμως άπλετο χρόνο έτσι ώστε όλοι όσοι αναφέρατε να μπορέσουν να συμμετέχουν, με τη δυνατότητα κάτω από θεματικές τις οποίες ήδη έχουμε ορίσει, με τον ορίζοντα στο 2040 αλλά και με πολύ σαφείς απαντήσεις και στους γονείς και κυρίως στα παιδιά, για το τι πρέπει να περιμένουν τα επόμενα χρόνια, τι θα έπρεπε να περιμένουν στα θέματα των βιβλίων, των προγραμμάτων σπουδών, πώς θα μπορέσουμε το απολυτήριο το οποίο αυτή τη στιγμή έχει χάσει την ισχύ του ως μεμονωμένο επίτευγμα των παιδιών, να επανακτήσει την ισχύ, να μπορέσει να ισχυροποιηθεί και με δημόσια και δωρεάν εργαλεία, όπως είναι κρατικό πιστοποιητικό γλωσσομάθειας, κρατικό πιστοποιητικό για την πληροφορική, νέες ψηφιακές δεξιότητες, το προφίλ ενός μαθητή ο οποίος ξέρει να σκέφτεται συνθετικά.

Αυτό, όμως, χωρίς να ξεχάσουμε ότι δεν ξεκινάμε από το μηδέν. Γι’ αυτό και στον εθνικό διάλογο, στο πλαίσιο, θα θυμίσουμε όλα αυτά που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια. Θα θυμίσουμε ότι προφανώς θεωρούμε ότι η παιδεία είναι μία εθνική υπόθεση και θα θελήσουμε να ορίσουμε ένα απόφοιτο, μία απόφοιτη η οποία πραγματικά μπορεί να διεκδικήσει και με ένα αυτοτελές ισχυρό Εθνικό Απολυτήριο το μέλλον της.

Όπως αναφέρατε, δεν καταλήγουν όλα τα παιδιά στην ανώτατη εκπαίδευση. Πολλοί μπορεί να επιλέξουν την επαγγελματική. Μπορεί κάποιοι να περιμένουν για να αποφασίσουν ποιο θα είναι το επόμενο επαγγελματικό τους βήμα.

Σίγουρα, όμως, εμείς σε κάθε οικογένεια αυτή τη στιγμή, οπουδήποτε στην Ελλάδα, θα πρέπει να της δώσουμε μία υπόσχεση, με συνέπεια και συνέχεια, ότι μπορεί το σχολείο και το Λύκειο να μετράει.

Θα κοιτάξουμε, προφανώς, και τι συμβαίνει στις πρώτες τάξεις του Δημοτικού, από το Νηπιαγωγείο και το Γυμνάσιο. Και σίγουρα, θα αναφέρουμε ζητήματα που έχουν να κάνουν με τις υποδομές, έχουν να κάνουν με τη συνεχή επιμόρφωση, την αξιολόγηση, και βέβαια, πώς θα μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε φαινόμενα τα οποία ξέρουμε ότι υπάρχουν πολλές φορές, της υπερβαθμολόγησης, της καλύτερης και πιο πιστής αποτύπωσης των δυνατοτήτων των παιδιών.

Νομίζουμε, λοιπόν, ότι θα είναι μία πολύ ενδιαφέρουσα εννιάμηνη διαδικασία, με μία ανεξάρτητη αρχή που προΐσταται ο Πρόεδρος της Συνόδου Πρυτάνεων, θεσμικά κατοχυρωμένη, μαζί με ανθρώπους της εκπαίδευσης όλων των βαθμίδων, όπως είπατε, όμως, και οι γονείς και τα παιδιά και οι εκπρόσωποι φορέων, για να μπορεί να υπάρχει μία ολότητα ως προς την καταγραφή των απόψεων.

Και βέβαια, θα υπάρχει και μία δημόσια διαβούλευση με ψηφιακό τρόπο, καθώς ξέρουμε ότι τα ζητήματα παιδείας δεν μπορεί να είναι σε κλειστές αίθουσες.

Ακριβώς όπως είπατε, καλούμε και τα υπόλοιπα κόμματα για την κατάθεση απόψεων. Θα πάμε στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων άμεσα, την επόμενη εβδομάδα. Και βέβαια θα διευκρινίσουμε και υπόλοιπα ζητήματα και σε συνέντευξη Τύπου που θα ακολουθήσει, εντός της εβδομάδος, στους συντάκτες του εκπαιδευτικού ρεπορτάζ».
 
Ο επικεφαλής της ομάδας εθνικού διαλόγου και Πρύτανης του Πανεπιστημίου Πειραιώς Μιχάλης Σφακιανάκης ανέφερε: «Θα ήθελα να ευχαριστήσω τόσο εσάς Πρωθυπουργέ, όσο και όλους τους παριστάμενους για την εμπιστοσύνη σας στο πρόσωπό μου, για να αναλάβω έναν ρόλο που πιστεύω ότι ο κάθε εκπαιδευτικός από τη στιγμή που ξεκινάει στο κομμάτι της εκπαίδευσης ονειρεύεται να παίξει έναν σημαντικό ρόλο ώστε η παιδεία, η οποία αν θέλουμε να μιλήσουμε για την παιδεία, πρέπει να ανατρέξουμε στην αρχαία ελληνική σκέψη, Ηράκλειτο, Πλάτωνα, Αριστοτέλη, ήταν ουσιαστικά το κέντρο της πολιτείας. Τότε είχαν πολιτείες το κέντρο της πολιτείας ήταν η παιδεία.

Άρα, εμείς λοιπόν οφείλουμε να θέσουμε σε ράγες σταθερές τα βασικά της παιδείας. Σίγουρα το Λύκειο είναι ένα κομμάτι που είναι σημαντικότατο στην πορεία ενός παιδιού, στα στάδια μόρφωσης που αντιμετωπίζει. Και σίγουρα θα πρέπει να φτάσουμε σε ένα σύστημα το οποίο θα διέπεται από την αξιολόγηση, που η αξιολόγηση αυτή θα έχει αποτελεσματικότητα, θα είναι δίκαιη, θα είναι σταθερή. Ευελπιστούμε να έχει και την ευρύτερη δυνατή συναίνεση αυτό το σύστημα, έτσι ώστε να μην παρατηρείται το φαινόμενο ότι αλλάζει μια κυβέρνηση και αλλάζει πολιτική στην παιδεία. Η πολιτική στην παιδεία πρέπει να είναι εθνική πολιτική. 

Υπάρχουν διεθνή δεδομένα τα οποία θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας. Υπάρχουν οι νέες τεχνολογίες τις οποίες θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας. Και, προφανώς, όλα αυτά μπορούν να δράσουν βοηθητικά».

Μ. Σφακιανάκης: Οφείλουμε να θέσουμε σε σταθερές ράγες τα βασικά της παιδείας

Ο επικεφαλής της ομάδας εθνικού διαλόγου και Πρύτανης του Πανεπιστημίου Πειραιώς Μιχάλης Σφακιανάκης ανέφερε: «Θα ήθελα να ευχαριστήσω τόσο εσάς Πρωθυπουργέ, όσο και όλους τους παριστάμενους για την εμπιστοσύνη σας στο πρόσωπό μου, για να αναλάβω έναν ρόλο που πιστεύω ότι ο κάθε εκπαιδευτικός από τη στιγμή που ξεκινάει στο κομμάτι της εκπαίδευσης ονειρεύεται να παίξει έναν σημαντικό ρόλο ώστε η παιδεία, η οποία αν θέλουμε να μιλήσουμε για την παιδεία, πρέπει να ανατρέξουμε στην αρχαία ελληνική σκέψη, Ηράκλειτο, Πλάτωνα, Αριστοτέλη, ήταν ουσιαστικά το κέντρο της πολιτείας. Τότε είχαν πολιτείες το κέντρο της πολιτείας ήταν η παιδεία.

Άρα, εμείς λοιπόν οφείλουμε να θέσουμε σε ράγες σταθερές τα βασικά της παιδείας. Σίγουρα το Λύκειο είναι ένα κομμάτι που είναι σημαντικότατο στην πορεία ενός παιδιού, στα στάδια μόρφωσης που αντιμετωπίζει. Και σίγουρα θα πρέπει να φτάσουμε σε ένα σύστημα το οποίο θα διέπεται από την αξιολόγηση, που η αξιολόγηση αυτή θα έχει αποτελεσματικότητα, θα είναι δίκαιη, θα είναι σταθερή. Ευελπιστούμε να έχει και την ευρύτερη δυνατή συναίνεση αυτό το σύστημα, έτσι ώστε να μην παρατηρείται το φαινόμενο ότι αλλάζει μια κυβέρνηση και αλλάζει πολιτική στην παιδεία. Η πολιτική στην παιδεία πρέπει να είναι εθνική πολιτική. 

Υπάρχουν διεθνή δεδομένα τα οποία θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας. Υπάρχουν οι νέες τεχνολογίες τις οποίες θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας. Και, προφανώς, όλα αυτά μπορούν να δράσουν βοηθητικά».

Τι είναι το Εθνικό Απολυτήριο

Το Εθνικό Απολυτήριο προβλέπεται ως ενιαίος τίτλος σπουδών του Λυκείου, ο οποίος θα προκύπτει από συνεχή και πολυεπίπεδη αξιολόγηση καθ’ όλη τη διάρκεια της τριετίας.

Στο νέο μοντέλο θα περιλαμβάνονται:

• εξετάσεις στο τέλος κάθε τάξης,
• ενδιάμεσες δοκιμασίες και αξιολογικές διαδικασίες,
• πιθανή συνυπολογιστική συμμετοχή του βαθμού στην πρόσβαση στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.

Κεντρικός άξονας είναι η αναβάθμιση του μορφωτικού ρόλου του Λυκείου, ώστε να μην αποτελεί απλώς προθάλαμο των Πανελλαδικών Εξετάσεων, αλλά αυτόνομη και αξιόπιστη εκπαιδευτική βαθμίδα.

Δεν αλλάζουν οι Πανελλαδικές – Ποιους δεν αφορά

Το Υπουργείο Παιδείας ξεκαθαρίζει ότι:

• Οι Πανελλαδικές Εξετάσεις δεν καταργούνται ούτε τροποποιούνται στο παρόν στάδιο.
• Οι αλλαγές δεν αφορούν τους μαθητές που φοιτούν σήμερα στο Λύκειο.
• Δεν επηρεάζονται ούτε οι μαθητές της Γ’ Γυμνασίου.

Ο πρώτος ενδεχόμενος ορίζοντας εφαρμογής τοποθετείται στην Α’ Λυκείου το σχολικό έτος 2027–2028.

«Σπάει» το μοντέλο του “όλα σε μία στιγμή”

Αφετηρία του διαλόγου αποτελεί η ανάγκη υπέρβασης του εξετασιοκεντρικού μοντέλου, όπου η πρόσβαση στην Ανώτατη Εκπαίδευση κρίνεται σε μία μόνο διαδικασία.

Ωστόσο, η κυβέρνηση επισημαίνει ότι δεν τίθεται ζήτημα υποχώρησης στην αξιοπιστία των Πανελλαδικών.

Ο πυρήνας της μεταρρύθμισης εστιάζει σε πέντε βασικούς στόχους:

1. Αξιοπιστία του τίτλου Λυκείου
2. Δικαιοσύνη και συγκρισιμότητα αποτελεσμάτων
3. Μείωση της εξεταστικής πίεσης χωρίς έκπτωση ποιότητας
4. Κοινωνική αποδοχή πριν από την εφαρμογή
5. Ισχυρές δικλίδες απέναντι στον πληθωρισμό βαθμών

Ποιοι συμμετέχουν στον Εθνικό Διάλογο

Η διαδικασία δεν περιορίζεται σε κυβερνητικό επίπεδο. Ο διάλογος διεξάγεται με τη συνδρομή:

• ανεξάρτητης επιτροπής πανεπιστημιακών,
• του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής,
• εκπαιδευτικών και στελεχών της εκπαίδευσης,
• Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων,
• κοινοβουλευτικών κομμάτων,
• κοινωνικών εταίρων,
• μαθητών και γονέων.

Η συμμετοχή των ΑΕΙ και των πολιτικών κομμάτων επιδιώκει να διασφαλίσει ακαδημαϊκή συνέχεια και πολιτική νομιμοποίηση, χωρίς επικάλυψη ρόλων.

Οι πέντε Πυλώνες του διαλόγου

Η μεταρρύθμιση οργανώνεται γύρω από πέντε θεματικούς άξονες:

1. Εκπαιδευτικό Περιεχόμενο
2. Σχολική Ζωή
3. Επιμόρφωση και Επαγγελματική Ανάπτυξη Εκπαιδευτικών
4. Υποδομές
5. Διακυβέρνηση

Η διαδικασία θα περιλαμβάνει:

• θεματικές υπο-ομάδες εργασίας,
• περιφερειακά fora,
• ψηφιακή πλατφόρμα δημόσιας διαβούλευσης.

Το χρονοδιάγραμμα

• Φεβρουάριος 2026: Εκκίνηση – συγκρότηση ομάδων εργασίας
• Μάρτιος–Απρίλιος 2026: Θεματικές συζητήσεις
• Μάιος–Ιούνιος 2026: Σύνθεση ειδικών ζητημάτων
• Ιούλιος–Σεπτέμβριος 2026: Δημόσια διαβούλευση επί Κειμένου Θέσεων
• Οκτώβριος 2026: Τελική Έκθεση και χάρτης εφαρμογής με πιλοτικές φάσεις

Ζαχαράκη: Η χώρα να αποκτήσει ένα ανθεκτικό, αξιόπιστο και διεθνώς αναγνωρίσιμο απολυτήριο

Η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη, σημείωσε:

«Η Παιδεία είναι εθνική υπόθεση και απαιτεί θεσμική συνέχεια. Σήμερα ξεκινά ο εθνικός διάλογος για το Εθνικό Απολυτήριο και τη νέα αρχιτεκτονική του Λυκείου, με έναν καθαρό στόχο: η Ελλάδα να αποκτήσει ένα ανθεκτικό, αξιόπιστο και διεθνώς αναγνωρίσιμο απολυτήριο, που να αποτυπώνει πραγματική μάθηση και να δίνει ίσες ευκαιρίες σε όλα τα παιδιά.

Θέλουμε ένα Λύκειο που δεν εξαντλείται στην εξεταστική πίεση, αλλά καλλιεργεί γνώση, κρίση και προοπτική. Ένα σύστημα που κάνει τη διαφορά στην πράξη για κάθε νέα και κάθε νέο, ανεξάρτητα από τον τόπο όπου μεγαλώνει ή τις οικονομικές δυνατότητες της οικογένειάς του.

Με διάλογο, τεκμηρίωση και σταδιακή εφαρμογή, χτίζουμε ένα σύστημα που θα αντέξει στον χρόνο. Θέλω να πω στην ελληνική οικογένεια που πασχίζει για τη μόρφωση και την προκοπή των παιδιών της ότι όλη μας η προσπάθεια στοχεύει ώστε το “χαρτί” του Λυκείου να μπορεί να διασφαλίζει ζωή και εργασία με προοπτική και αξιοπρέπεια για κάθε παιδί – με δεξιότητες αναγκαίες για το αύριο, αλλά και με γνώση που αποτελεί το θεμέλιο. Είτε κάποιος επιλέγει το Πανεπιστήμιο είτε όχι.»

Μητσοτάκης: Υπερβαίνει και ιδεολογικά στεγανά και εκλογικούς κύκλους

Κατά τη διάρκεια διυπουργικής σύσκεψης στο Μέγαρο Μαξίμου, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέφερε: «Καλημέρα σας, κυρία και κύριοι Υπουργοί, κ. Πρύτανη. Η σημερινή μας συνάντηση γίνεται όχι για να ανακοινώσουμε αποφάσεις, αλλά ουσιαστικά για να ανοίξουμε μία συζήτηση γύρω από ένα ζήτημα το οποίο πιστεύω ότι υπερβαίνει και ιδεολογικά στεγανά και εκλογικούς κύκλους και σίγουρα θα έπρεπε να υπερβαίνει και κομματικούς υπολογισμούς.

Μιλώ για την εκπαίδευση των παιδιών μας. Δεν ανήκει το θέμα σε καμία κυβέρνηση αποκλειστικά, ανήκει στο μέλλον της πατρίδας μας. Γι’ αυτό και χρειαζόμαστε ένα σύστημα παιδείας, από το νηπιαγωγείο μέχρι το πανεπιστήμιο, το οποίο, πρώτα και πάνω απ’ όλα, θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες της νέας εποχής.

Οι μεταβολές που γίνονται στον χώρο της μάθησης είναι πραγματικά συγκλονιστικές, συνδέονται άμεσα με τις εξελίξεις στον χώρο της εργασίας. Αρκεί να σκεφτεί κανείς ότι ένα παιδί το οποίο θα ξεκινήσει στο προνήπιο φέτος, θα τελειώσει το σχολείο το 2040. Είναι τα παιδιά τα οποία θα ζήσουν “στο πετσί τους” αυτές τις μεγάλες αλλαγές.

Άρα, αυτή η συζήτηση η οποία ουσιαστικά ξεκινά σήμερα είναι μια άσκηση στην οποία πρέπει να μετέχουν όλοι. Πρέπει να μετέχει προφανώς η πολιτεία, η οποία θα βάλει το πλαίσιο του διαλόγου, πρέπει να μετέχουν οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί, αλλά και τα ίδια τα παιδιά, οι ίδιοι οι μαθητές, σε έναν κοινό προβληματισμό, όπου θα αποτιμηθούν οι σημαντικές μεταρρυθμίσεις που έχουν ήδη δρομολογηθεί από το 2019 αλλά κυρίως θα μας δοθεί η ευκαιρία να συζητήσουμε για το μέλλον του Λυκείου, για το σχέδιο το οποίο πρέπει να έχει η χώρα γι’ αυτό το οποίο αποκαλούμε “Εθνικό Απολυτήριο”, από τη στιγμή που όλοι αναγνωρίζουμε ότι το Λύκειο δεν πρέπει να είναι απλά ένας στείρος χώρος προετοιμασίας εισαγωγής στο πανεπιστήμιο.

Πρέπει να έχει τη δική του ξεχωριστή αυτοτέλεια και να μπορεί να εξοπλίζει τα παιδιά με τις δεξιότητες και τις ικανότητες που θα έχουν, ανεξαρτήτως της πορείας την οποία θα ακολουθήσουν στη συνέχεια στη ζωή τους.

Διότι δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι δεν καταλήγουν όλα τα παιδιά του Λυκείου στην ανώτατη εκπαίδευση. Η κυβέρνηση έχει επενδύσει πολύ στην ενίσχυση και της τεχνικής εκπαίδευσης. Αλλά αυτό το οποίο είναι βέβαιο είναι ότι το Λύκειο, έτσι όπως είναι σήμερα, αναγνωρίζεται από όλους ότι έχει απωλέσει τον αυτοτελή εκπαιδευτικό του ρόλο και αυτό είναι κάτι το οποίο σίγουρα, με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο, θα πρέπει να αλλάξει.

Αυτό, λοιπόν, το οποίο κάνουμε σήμερα -και θα μιλήσει στη συνέχεια η Υπουργός γι’ αυτό- είναι να ξεκινήσουμε ουσιαστικά τη διαδικασία ενός μεγάλου εθνικού διαλόγου.

Θέλουμε να δώσουμε άπλετο χρόνο. Θέλουμε να δημιουργήσουμε μία ανεξάρτητη τεχνοκρατική επιτροπή, η οποία θα οργανώσει τον διάλογο αυτό. Χαίρομαι γιατί επικεφαλής της είναι ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Πειραιώς, ο κ. Μιχάλης Σφακιανάκης, τον οποίο ευχαριστώ για την προθυμία του και την ανταπόκρισή του σε αυτή την πρόσκληση, αλλά και πρόκληση που του απηύθυνε η Υπουργός.

Και θέλουμε να δώσουμε πολύ χρόνο σε αυτή τη συζήτηση, διότι ιδίως στα θέματα αυτά δεν μπορούν και δεν πρέπει να υπάρχουν αιφνιδιασμοί και όλα πρέπει να προχωρήσουν, κ. Πρύτανη, με ειλικρίνεια, με ανοιχτό πνεύμα, χωρίς προκαταλήψεις, χωρίς αγκυλώσεις.

Θέλω να τονίσω ότι πρέπει να υπάρχει στο ζήτημα αυτό διάθεση συναίνεσης και θετικής συνεισφοράς, πολύ περισσότερο όταν τουλάχιστον δύο κόμματα, το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ, έχουν ταχθεί υπέρ τέτοιων αλλαγών στο παρελθόν.

Αυτό, λοιπόν, το οποίο θέλω να τονίσω σήμερα είναι μια πρόσκληση σε έναν δημιουργικό προβληματισμό. Η κυβέρνηση έχει κάποιες πρώτες απόψεις, έχει κάποιες πρώτες σκέψεις, αλλά απέχει πολύ από το να έχει καταλήξει σε ένα συγκεκριμένο σχέδιο για το πώς φανταζόμαστε το Λύκειο του μέλλοντος.

Δεν θέλουμε να προκαταλάβουμε κανέναν. Θέλουμε να ακούσουμε περισσότερο και να μιλήσουμε λιγότερο και ο σκοπός αυτής της άσκησης θα ήταν να μπορούσαμε να φτάναμε προς το τέλος του έτους σε μια νομοθετική πρωτοβουλία, η οποία θα ήταν ευχής έργον εάν στηριζόταν και από περισσότερα του ενός κόμματος.

Αυτό δεν θα ήταν μια επιτυχία της κυβέρνησης, νομίζω θα ήταν μια επιτυχία συνολικά της Ελλάδας».

Στη σύσκεψη συμμετέχουν ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης και η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη, σηματοδοτώντας την έναρξη των επίσημων διαδικασιών για τη συγκεκριμένη εκπαιδευτική μεταρρύθμιση.

Η καθιέρωση του Εθνικού Απολυτηρίου είχε παρουσιαστεί από τον πρωθυπουργό τον Σεπτέμβριο του 2025 στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ) ως μια κεντρική κυβερνητική επιλογή για τη νέα τετραετία. Στόχος της μεταρρύθμισης, όπως είχε προαναγγείλει ο πρωθυπουργός, είναι η ενίσχυση του ρόλου του Λυκείου, ώστε να αποκτήσει ουσιαστικό εκπαιδευτικό βάρος και να μην λειτουργεί αποκλειστικά ως προθάλαμος για τις πανελλαδικές εξετάσεις.

Σύμφωνα με τον κυβερνητικό σχεδιασμό, το νέο σύστημα εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή από το σχολικό έτος 2027-2028, αρχίζοντας με τους μαθητές που θα φοιτήσουν στην Α’ Λυκείου. Όπως έχει επισημάνει η υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, η μετάβαση θα είναι σταδιακή, ώστε να διασφαλιστεί η ομαλή προσαρμογή μαθητών και εκπαιδευτικών.

Τι προβλέπει το προσχέδιο για το Εθνικό Απολυτήριο

Το προσχέδιο της υπουργού Παιδείας, το οποίο θα τεθεί άμεσα σε δημόσια διαβούλευση, περιλαμβάνει σειρά ουσιαστικών αλλαγών:

• Για τις προαγωγικές εξετάσεις στην Α’ και Β’ Λυκείου, το σύνολο των θεμάτων θα επιλέγεται με κλήρωση από την Τράπεζα Θεμάτων.

• Καταργείται η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής (ΕΒΕ), η οποία είχε θεσπιστεί επί υπουργίας Νίκης Κεραμέως, καθώς θεωρείται ότι με το νέο σύστημα δεν είναι πλέον απαραίτητη.

• Θεσπίζεται βάση εισαγωγής 10 στο Εθνικό Απολυτήριο, ως προϋπόθεση για τη διεκδίκηση θέσης στα ΑΕΙ.

Ο Γενικός Μέσος Όρος για την εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση θα προκύπτει αφενός από τον βαθμό του Εθνικού Απολυτηρίου (με στάθμιση 20% για την Α’ Λυκείου, 30% για τη Β’ και 50% για τη Γ’) και αφετέρου από τις ειδικές απολυτήριες εξετάσεις σε τέσσερα μαθήματα, ανά επιστημονικό πεδίο, που θα διεξάγονται σε πανελλαδικό επίπεδο.

Οι συντελεστές βαρύτητας ανά μάθημα, όπως ορίζονται από τα πανεπιστημιακά τμήματα, θα συνεχίσουν να ισχύουν.

Παράλληλα, η υπουργός Παιδείας σκοπεύει να ζητήσει από Πρυτάνεις, Κοσμήτορες και Προέδρους Τμημάτων να καταθέσουν προτάσεις για την ενίσχυση του ρόλου των Πανεπιστημίων στις προϋποθέσεις εισαγωγής των φοιτητών.

Ήδη έχει συγκροτηθεί νομοπαρασκευαστική επιτροπή, η οποία επεξεργάζεται το θεσμικό πλαίσιο της μεταρρύθμισης.

Όπως αναφέρει η ΕΡΤ, στο επίκεντρο βρίσκονται η σύσταση Εθνικής Αρχής Εξετάσεων, η δημιουργία Εθνικού Σώματος Αξιολογητών και η διαμόρφωση νέας Τράπεζας Θεμάτων, που θα αποτελέσουν τη βάση του νέου συστήματος αξιολόγησης.

Οι πέντε πυλώνες του Εθνικού Απολυτηρίου

Η πρόταση του υπουργείου Παιδείας για το Εθνικό Απολυτήριο και τον νέο τρόπο πρόσβασης στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση βασίζεται σε πέντε κεντρικούς πυλώνες, που αφορούν συνολικά το εκπαιδευτικό σύστημα:

• Εκπαιδευτικό περιεχόμενο, ώστε όλοι οι μαθητές να έχουν πρόσβαση σε έναν ισχυρό και κοινό κορμό γνώσεων και δεξιοτήτων.
• Σχολική ζωή, με το σχολείο να λειτουργεί ως κοινότητα μάθησης και κοινωνικής ανάπτυξης, πέρα από την εξεταστική διαδικασία.
• Επιμόρφωση εκπαιδευτικών, με ενιαία, συνεχή και ουσιαστική υποστήριξη στο έργο τους.
• Υποδομές, σχολικές και ψηφιακές, που διασφαλίζουν ίσες ευκαιρίες για όλους τους μαθητές, ανεξαρτήτως τόπου κατοικίας.
• Διακυβέρνηση του συστήματος, με σαφείς ρόλους, λογοδοσία και θεσμική συνέχεια

Όπως τονίζεται από το Υπουργείο Παιδείας, η μεταρρύθμιση στοχεύει στη συνολική αναβάθμιση του Λυκείου και στη δημιουργία ενός πιο σύγχρονου, δίκαιου και λειτουργικού εκπαιδευτικού συστήματος, που θα προσφέρει στους μαθητές περισσότερες ευκαιρίες για ουσιαστική μάθηση και προσωπική ανάπτυξη.

Απόστολος Χονδρόπουλος

Κάτι που ήδη επιδιώκεται και για το υπό δημόσια διαβούλευση σχέδιο νόμου για την επέκταση της επιστολικής ψήφου για τους Έλληνες του εξωτερικού και στις εθνικές εκλογές που θα είναι αντικείμενο, μεθαύριο, νέας συνεδρίασης της άτυπης διακομματικής επιτροπής.

Το μήνυμα πως η κυβέρνηση διατηρεί την μεταρρυθμιστική της δυναμική, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιδίωξε από την πλευρά του, μέσα από την χθεσινοβραδινή τηλεοπτική συνέντευξη στον Σκάι, να το συνδυάσει και με το διακύβευμα της σταθερότητας.

Στενοί του συνεργάτες του σχολίαζαν πως ο κ. Μητσοτάκης μίλησε με την “ήρεμη αυτοπεποίθηση ενός πολιτικού που γνωρίζει πολύ καλά που θέλει να οδηγήσει την χώρα το επόμενο κρίσιμο διάστημα” και ο οποίος προσπάθησε να εξηγήσει με απλά λόγια στους πολίτες  “πόσο δύσκολο είναι το διεθνές περιβάλλον, τη σημασία της σταθερότητας και που πρέπει να πάει  η χώρα στα επόμενα χρόνια”.

Όλα αυτά με φόντο, πλέον, το περίγραμμα των κυβερνητικών προτάσεων για την Συνταγματική αναθεώρηση οι οποίες αν και θα εξειδικευτούν μέχρι τον Μάρτιο, συμβάλουν ήδη καθοριστικά στην διαμόρφωση ατζέντας δημοσίου διαλόγου.

• Σημεία αιχμής είναι η δημοσιονομική σταθερότητα, το άρθρο 86 περί ποινικής ευθύνης υπουργών, το άρθρο 16 για τα μη κρατικά πανεπιστήμια, η εκλογή ηγεσίας της Δικαιοσύνης και η  κατοχύρωση της αξιολόγησης στο Δημόσιο, συνδεδεμένη πλέον και με την άρση της μονιμότητας.

Η κυβέρνηση δεν έχει ανοίξει βεβαια τα χαρτιά της ως προς το συγκεκριμένο περιεχόμενο των αλλαγών που θα προτείνει, π.χ όσον αφορά το άρθρο 86 όπου τονίζει πως δεν θέλει η παραπομπή ή μη ενός διατελέσαντος υπουργού ή υφυπουργού να συνεχιστεί να είναι αποτέλεσμα των συσχετισμών.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος επισήμανε ότι δεν υπάρχει σοβαρό κράτος που να μην έχει ένα φίλτρο και έφερε το παράδειγμα άλλων χωρών που υπάρχει σώμα 15 μελών ή πλειονότητα των οποίων είναι δικαστικοί. Ζήτησε όμως να μην εκληφθεί αυτό ως είδηση, καθώς όλα αυτά τα συζητηθούν.

Ασαφές παραμένει επίσης και το πώς θα συνδέεται στην πράξη η αξιολόγηση με την άρση της μονιμότητας. Το Μέγαρο Μαξίμου αναγνωρίζει πως και αυτή την στιγμή μπορεί να απολυθεί ένας δημόσιος υπάλληλος εάν υποπέσει σε σοβαρό πειθαρχικό παράπτωμα, υποστήριξε ωστόσο δια του Παύλου Μαρινάκη ότι “αυτό το οποίο θέλουμε να κάνουμε είναι τελείως διαφορετικό”.  “Εμείς δεν πάμε σε μια λογική πειθαρχικού παραπτώματος, αυτό δεν χρειάζεται αναθεώρηση. Εμείς πάμε σε μια λογική αξιολόγησης της αποδοτικότητας, της συνέπειας και όχι απαραιτήτως για να φτάσει στην απόλυση, αλλά ακόμη και στην επιβράβευση”, υποστήριξε.

Θεωρείται πολύ δύσκολο επί της συγκεκριμένης πρότασης του κυβερνώντος κόμματος να υπάρξει ευρύτερη συναίνεση που θα οδηγήσει σε 180 ψήφους στην προτείνουσα Βουλή, είναι ωστόσο βέβαιο ότι θα βρίσκεται στο επίκεντρο της μεταρρυθμιστικής επιχειρηματολογίας του Μεγάρου Μαξίμου, μαζί με το άρθρο 16 για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, αλλά και την δημοσιονομική σταθερότητα με επιχείρημα να μην ξαναγυρίσει η χώρα σε πρακτικές λαϊκισμού που μπορεί να οδηγήσουν στο μέλλον σε νέο δημοσιονομικό εκτροχιασμό.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει όμως και η  εξειδίκευση που θα γίνει σε σχέση με την αναφορά του πρωθυπουργού, στην επιστολή του  προς τους γαλάζιους βουλευτές,  και στο ζήτημα κατοχύρωσης ” μίας σειράς από απαραίτητους κανόνες κυβερνητικής λειτουργίας που έχουν εμπεδωθεί στη νομοθεσία και την πρακτική των τελευταίων ετών”.

Στον απόηχο της χθεσινής πρωτοβουλίας, συνεργάτες του πρωθυπουργού επισημαίνουν επίσης ότι ο κ. Μητσοτάκης θεωρεί πως ήρθε ο καιρός καιρός να τολμήσουμε μεγάλες τομές, που θα ενισχύουν το κύρος των θεσμών και την εμπιστοσύνη των πολιτών, εισάγοντας ρυθμίσεις για την καλύτερη λειτουργία του πολιτεύματος απέναντι στις μεγάλες προκλήσεις της εποχής και συμβαδίζοντας με νέα δεδομένα, όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η κλιματική κρίση.

Οπως λένε χαρακτηριστικά, “αυτό που προτείνει ο πρωθυπουργός με τη συγκεκριμένη συνταγματική αναθεώρηση είναι ένα νέο, σύγχρονο υπόδειγμα διακυβέρνησης και ένα Σύνταγμα συμβαδίζει με τις μεγάλες αλλαγές του 21ου αιώνα”. Και πιστεύει, προσθέτουν, πως “ένα σύγχρονο υπόδειγμα διακυβέρνησης, θα ενισχύσει τους θεσμούς και την εμπιστοσύνη των πολιτών” .

«Πρότασή μας είναι να θεσπιστεί και στην Ελλάδα το Εθνικό Απολυτήριο ώστε να αποκατασταθεί ο αυτοτελής ρόλος του Λυκείου. Να μπορεί να αποκτήσει το δικό του βάρος στην εργασιακή προοπτική των αποφοίτων. Ταυτόχρονα η δευτεροβάθμια θα πρέπει να υποδεχθεί νέα μαθήματα, παρέχοντας στο τέλος έναν πλήρη κύκλο γνώσεων πριν από την επαγγελματική, ακαδημαϊκή συνέχεια κάθε νέου», είπε αρχικά ο πρωθυπουργός.

Στόχος της κυβέρνησης, σύμφωνα με όσα ειπώθηκαν, είναι να προωθήσει τον θεσμό του Εθνικού Απολυτηρίου, ώστε να ενισχυθεί ο ρόλος του λυκείου. Το Εθνικό Απολυτήριο, όπως τονίστηκε, θα αποτελεί και τη βάση για την εισαγωγή των μαθητών στα Πανεπιστήμια.

Κατά την υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων κι Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη, το νέο Λύκειο αφορά, 230.000 μαθητές κάθε χρόνο, 23.500 εκπαιδευτικούς, χιλιάδες οικογένειες, τα πανεπιστήμια, αλλά και την αγορά εργασίας.

Ήδη, όπως έχει ανακοινωθεί έχουν συγκροτηθεί δύο επιστημονικές επιτροπές με τη συμμετοχή του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής και πανεπιστημιακών, οι οποίες επεξεργάζονται σενάρια για τον τρόπο συνυπολογισμού των βαθμών της Β΄ και Γ΄ Λυκείου στον τελικό βαθμό απολυτηρίου.

Το νέο εκπαιδευτικό πλαίσιο θα προβλέπει:

• Προαγωγικές και απολυτήριες εξετάσεις σ’ όλες τις τάξεις του Λυκείου.
• Αναβαθμισμένη Τράπεζα Θεμάτων.
• Συνδυασμό εσωτερικών και εξωτερικών εργαλείων αξιολόγησης.
• Πιστοποίηση ξένων γλωσσών εντός του σχολείου.
• Ιστορική αναδρομή αλλαγών στο σύστημα εισαγωγής

Το εθνικό απολυτήριο θ’ αποτελέσει τη 11η βασική αλλαγή στο εξεταστικό μεταπολιτευτικά, μετά από δέκα προηγούμενες καίριες μεταρρυθμίσεις:

1983: Θεσπίστηκαν οι 5 δέσμες μαθημάτων, με κατοχύρωση βαθμολογίας έως 3 μαθημάτων.

1988: Καταργήθηκε η συμμετοχή της μέσης βαθμολογίας του Λυκείου (25%) στην επιλογή.

1991: Εισήχθησαν συντελεστές μαθημάτων, καταργήθηκε η βάση στο βασικό μάθημα.

1998: Εξετάσεις σ’ όλα τα μαθήματα Β΄ και Γ΄ Λυκείου.

2001: Μείωση σε 9 πανελλαδικώς εξεταζόμενα μαθήματα.

2004: Κατάργηση Πανελλαδικών στη Β΄ Λυκείου, μείωση σε 6 μαθήματα στη Γ΄. Θεσπίστηκε η βάση του 10.

2010: Καταργήθηκε το πλαφόν του 10.

2013: Εισαγωγή Τράπεζας Θεμάτων.

2015: Κατάργηση Τράπεζας Θεμάτων.

2021: Καθιέρωση Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής (ΕΒΕ).

Η κίνηση αυτή, σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, αποσκοπεί στην αποσυμφόρηση των μαθητών από το άγχος των εξετάσεων και στην εστίαση στη συνολική τους σχολική πορεία. Ουσιαστικά, η εισαγωγή στα Πανεπιστήμια θα βασίζεται σε μια πιο ολιστική αξιολόγηση, λαμβάνοντας υπόψη την επίδοση των μαθητών σε ένα ευρύ φάσμα μαθημάτων καθ’ όλη τη διάρκεια της τελευταίας τάξης του Λυκείου.

Για την επιτυχία του εγχειρήματος, ο κ. Μητσοτάκης κάλεσε σε συνεννόηση τα πολιτικά κόμματα, προτείνοντας την εφαρμογή της μεταρρύθμισης σε βάθος τετραετίας. Σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, η συνεργασία και ο διάλογος μεταξύ των κομμάτων κρίνονται απαραίτητα για να διασφαλιστεί ότι αυτή η τεράστια αλλαγή θα γίνει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, χωρίς να δημιουργήσει πρόσθετες ανισότητες. Η πρόταση αναμένεται να αποτελέσει το επίκεντρο έντονης πολιτικής και κοινωνικής συζήτησης τους επόμενους μήνες.

«Πρότασή μας είναι να θεσπιστεί και στην Ελλάδα το Εθνικό Απολυτήριο ώστε να αποκατασταθεί ο αυτοτελής ρόλος του Λυκείου. Να μπορεί να αποκτήσει το δικό του βάρος στην εργασιακή προοπτική των αποφοίτων. Ταυτόχρονα η δευτεροβάθμια θα πρέπει να υποδεχθεί νέα μαθήματα, παρέχοντας στο τέλος έναν πλήρη κύκλο γνώσεων πριν από την επαγγελματική, ακαδημαϊκή συνέχεια κάθε νέου», είπε αρχικά ο πρωθυπουργός.

«Έτσι μετά από μια σειρά αξιόπιστων δοκιμασιών, στη διάρκεια του σχολείου, στις εξετάσεις που θα δίνονται στο τέλος κάθε τάξης, τα παιδιά θα μπορούν να εισάγονται στο πανεπιστήμιο με βασικό πυρήνα το Εθνικό Απολυτήριο».

«Η πρώτη τάξη που θα ωφεληθεί και θα ενταχθεί στο νέο σύστημα θα είναι τα παιδιά που μόλις τέλειωσαν τη Β’ Γυμνασίου και θα ενταχθούν στην Γ΄ Γυμνασίου με προοπτική να ενταχθούν σε ένα νέο πλαίσιο του Λυκείου», κατέληξε.

Η Σοφία Ζαχαράκη, από τη βήμα της Βουλής, δήλωσε «ανοιχτή στον διάλογο» που αφορά στον σχεδιασμό του νέου Λυκείου και την καθιέρωση του Εθνικού Απολυτηρίου, με παράλληλα, επιστημονική τεκμηρίωση ενώ διευκρίνισε ότι οι όποιες αλλαγές συντελεστούν, δεν θα επηρεάσουν τους σημερινούς μαθητές του Λυκείου, καθώς το νέο σύστημα θα εφαρμοστεί από το σχολικό έτος 2029–2030, προκειμένου να διασφαλιστεί η προετοιμασία όλων των εμπλεκομένων.

Η υπουργός, κατά την εναρκτήρια ομιλία της, ανακοίνωσε, επίσης, ότι στις 25 Ιουλίου, θα ανακοινωθούν οι βάσεις εισαγωγής των Πανελλαδικών Εξετάσεων και οι υποψήφιοι θα λάβουν σχετικό sms με τη σχολή εισαγωγής τους.

Στην πρώτη συνεδρίαση της Επιτροπής, συμμετείχε ως προσκεκλημένος ομιλητής, ο Καθηγητής της Γλωσσολογίας και πρώην Πρύτανης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ, Γεώργιος Μπαμπινιώτης.)

Εθνικό χρέος η μεταρρύθμιση του Λυκείου

Το Λύκειο επανακτά τον αυτόνομο παιδαγωγικό του ρόλο, εφαρμόζοντας πλήρως τις βασικές αρχές που η Κυβέρνηση είχε εξαρχής προτάξει, βάσει του προγράμματος της ΝΔ για την παιδεία.

Όπως υποστήριξε η Σοφία Ζαχαράκη: «Η συζήτηση για το εθνικό απολυτήριο αποτελεί εθνική προτεραιότητα και κεντρική κυβερνητική επιλογή όπως έχει εξαγγελθεί από τον ίδιο τον Πρωθυπουργό. Είναι το βασικό σκέλος του κυβερνητικού σχεδιασμού για την αναβάθμιση της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης».

Και συνέχισε λέγοντας: «Στόχος μας είναι ένα Λύκειο που επανακτά τον αυτόματο παιδαγωγικό του ρόλο, ενισχύει τη συνολική διαδρομή και πρόοδο του μαθητή και επαναπροσδιορίζει τη σχέση του με το σχολείο».

Αλλαγή φιλοσοφίας και όχι απλώς μια μεταρρύθμιση

Η πρόταση για το εθνικό απολυτήριο δεν εστιάζει αποκλειστικά στις εξετάσεις, αλλά επιδιώκει την καλλιέργεια δεξιοτήτων, γνώσης και αυτογνωσίας. Μετατοπίζεται το βάρος από την εξετασιοκεντρική προσέγγιση, στη συνεπή μαθητική πορεία και την ουσιαστική αξιολόγηση και πρόοδο του μαθητή ως αλλαγή φιλοσοφίας.

«Η εφαρμογή του εθνικού απολυτηρίου δεν είναι απλά μία μεταρρύθμιση. Είναι στρατηγική επιλογή με ορίζοντα και συνέχεια. Ένα έργο που ενώνει το σχολείο με την κοινωνία και χτίζει το μέλλον των νέων με σταθερά θεμέλια», είπε η υπουργός Παιδείας.

Διασφάλιση ισότητας και αξιοπιστίας

Στάθηκε μάλιστα στο γεγονός, ότι το νέο σύστημα θα ενισχύσει την αξιοπιστία των εξετάσεων, θα διαφυλάξει την κοινωνική τους διάσταση και θα παράσχει ίσες ευκαιρίες πρόσβασης, με διαδικασίες που περιορίζουν τις ανισότητες και ενισχύουν τη διαφάνεια.

Ένα εγχείρημα πανεθνικής εμβέλειας

Σύμφωνα με την υπουργό Παιδείας, πρόκειται για ένα εγχείρημα με πολύ ευρύ αποτύπωμα πανεθνικής εμβέλειας, καθώς το νέο Λύκειο αφορά, 230.000 μαθητές κάθε χρόνο, 23.500 εκπαιδευτικούς, χιλιάδες οικογένειες, τα πανεπιστήμια, αλλά και την αγορά εργασίας.

Τρεις πυλώνες του Νέου Λυκείου

Στη συνέχεια, αναφέρθηκε στους τρεις πυλώνες του νέου Λυκείου και συγκεκριμένα, στην εμπιστοσύνη στο Λύκειο ως αυτόνομη μορφωτική βαθμίδα, στην ενίσχυση της δίκαιης και διαφανούς αξιολόγησης και στην ομαλή μετάβαση στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.

«Είναι ένα σχέδιο που χτίζεται με διάλογο, επιστημονική τεκμηρίωση, πολιτική τόλμη, αλλά και με βαθύ σεβασμό στην εκπαιδευτική κοινότητα και στην κοινωνία», είπε χαρακτηριστικά.

Διεθνής εμπειρία και ευρωπαϊκά πρότυπα

«Σε πολλές χώρες της Ευρώπης, παρατηρούμε την υιοθέτηση αποκεντρωμένων συστημάτων εκπαίδευσης. Τα υπουργεία Παιδείας χαράσσουν την εθνική στρατηγική, όμως η παιδαγωγική και διοικητική εποπτεία ασκείται συχνά σε περιφερειακό επίπεδο», είπε η υπουργός, αναφέροντας αντίστοιχα Ευρωπαϊκά παραδείγματα, ως προς τα συστήματα πρόσβασης στην ανώτατη εκπαίδευση.

Σε ορισμένες χώρες προβλέπεται και προπαρασκευαστικό έτος ανάμεσα στην υποχρεωτική και την ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Έτσι οι μαθητές αποκτούν χρόνο και στήριξη, ώστε να επιλέξουν πιο συνειδητά την εκπαιδευτική τους κατεύθυνση. Στη συνέχεια μίλησε για το μοντέλο της «Matura», που λειτουργεί ως ενιαίος τίτλος αποφοίτησης και πρόσβασης στην Ανώτατη

Εκπαίδευση σε: Ουγγαρία, Πολωνία, Αυστρία, Τσεχία, Σλοβακία, Σλοβενία και Λιχτενστάιν, ενώ όπως είπε, ένα παράδειγμα που αξίζει αναφοράς είναι η Εσθονία και η Λετονία, όπου η πρόσβαση στα πανεπιστήμια είναι ελεύθερη, με μόνο προαπαιτούμενο τον απολυτήριο τίτλο.

«Η Ελλάδα δικαιούται και μπορεί να προχωρήσει σε μια δική της τολμηρή αλλά ισορροπημένη μεταρρύθμιση, όπως αυτή που προτείνουμε με το Εθνικό Απολυτήριο. Ο Εθνικός Οργανισμός Εξετάσεων (ΕΟΕ) προτείνει τη σύνδεση των πανελλαδικών εξετάσεων με το εθνικό απολυτήριο, όπως εφαρμόζεται σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, ενώ το ελληνικό μοντέλο εμπνέεται από συστήματα όπως το Matura, το Abitur και το Baccalauréat, προσαρμοσμένα όμως στις εθνικές ανάγκες και πολιτισμικές μας ιδιαιτερότητες», υποστήριξε η Σοφία Ζαχαράκη.

Μετάβαση στο νέο σύστημα

Όπως υποστήριξε η Σοφία Ζαχαράκη, η μετάβαση στο νέο σύστημα βασίζεται σε ένα καλά σχεδιασμένο και σταδιακά εφαρμόσιμο πλαίσιο το οποίο θα περιλαμβάνει:

• Επικαιροποιημένα Προγράμματα Σπουδών
• Επιμόρφωση εκπαιδευτικών
• Ενίσχυση της παιδαγωγικής λειτουργίας κάθε τάξης
• Καθιέρωση προαγωγικών και απολυτηρίων εξετάσεων και στις τρεις τάξεις
• Αναβαθμισμένη Τράπεζα Θεμάτων
• Διαβαθμισμένες απολυτήριες και προαγωγικές εξετάσεις
• Εσωτερικά και εξωτερικά εργαλεία εποπτείας και αξιολόγησης
• Επέκταση πιστοποίησης ξένων γλωσσών εντός σχολείου

«Έχουν ήδη συγκροτηθεί δύο επιστημονικές επιτροπές, με τη συμμετοχή του ΙΕΠ και πανεπιστημιακών, οι οποίες επεξεργάζονται σενάρια για τον συνυπολογισμό των βαθμών στην Β’ και Γ’ Λυκείου, στον τελικό βαθμό απολυτηρίου. Στον πυρήνα της στρατηγικής μας, βρίσκεται η αποκατάσταση του παιδαγωγικού ρόλου του Λυκείου, με περισσότερο βάρος στην πορεία του μαθητή, με περισσότερη εμπιστοσύνη στον εκπαιδευτικό και στόχο έναν αξιόπιστο τίτλο σπουδών που ανοίγει δρόμους», τόνισε η υπουργός Παιδείας.

Αντιμετώπιση του άγχους των εξετάσεων

Σύμφωνα με την ίδια: «Το Υπουργείο αναγνωρίζει τον σημαντικό ψυχολογικό αντίκτυπο των εξετάσεων στους εφήβους, ειδικά σε κορίτσια και μαθητές από ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, και προσαρμόζει τις παρεμβάσεις του για να περιορίσει αυτό το φαινόμενο, επωφελεία όλων των μαθητών και μαθητριών μας».

Τελικός στόχος σύμφωνα με την κ. Ζαχαράκη, είναι ένα αξιόπιστο, ισχυρό και ενιαίο απολυτήριο που πιστοποιεί τις γνώσεις και τις δεξιότητες των μαθητών και εξασφαλίζει ουσιαστικές διεξόδους, τόσο στην εκπαίδευση όσο και στην κοινωνία.

Κλείνοντας την τοποθέτησή της στην Επιτροπή, η υπουργός υπογράμμισε: «Το Εθνικό Απολυτήριο αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα του Πρωθυπουργού και βασικό κομμάτι του κυβερνητικού προγράμματος της Νέας Δημοκρατίας. Με σχέδιο, τόλμη και σεβασμό στην εκπαιδευτική κοινότητα, προχωρούμε βήμα-βήμα στην αναμόρφωση της Γενικής Εκπαίδευσης. Στόχος μας δεν είναι απλώς η εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, αλλά η καλλιέργεια της γνώσης, της αυτογνωσίας και της προσωπικής ανάπτυξης των νέων μας.»