Όπως αναφέρεται από το υπουργείο, ο ESM έχει ιδιαίτερη σημασία για την χρηματοπιστωτική αρχιτεκτονική της ευρωζώνης. Έχει στηρίξει πέντε ευρωπαϊκές χώρες και την Ελλάδα, της οποίας αποτελεί τον μεγαλύτερο επίσημο πιστωτή. Στο πλαίσιο του τρίτου προγράμματος οικονομικής προσαρμογής (2015- 2018), χορήγησε στην Ελλάδα δάνεια ύψους 61,9 δισ. ευρώ. Μαζί με τα δάνεια του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF), οι δύο ευρωπαϊκοί μηχανισμοί κατέχουν σήμερα περισσότερο από το ήμισυ του ελληνικού δημόσιου χρέους.

Οι ιδιαίτερα ευνοϊκοί όροι χρηματοδότησης, τα χαμηλά επιτόκια και οι πολύ μεγάλη διάρκεια αποπληρωμής των δανείων αυτών, συνέβαλαν καθοριστικά στη βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους, στη μείωση του κόστους εξυπηρέτησής του και στην επιτυχή επιστροφή της χώρας στις διεθνείς αγορές. Χωρίς τη συμβολή του ESM και του EFSF, η εικόνα του ελληνικού δημόσιου χρέους θα ήταν σήμερα σημαντικά πιο επιβαρυμένη.

Ακολουθούν οι κοινές δηλώσεις του κ. Πιερρακάκη και του γενικού διευθυντή του ESM, Πιερ Γκραμένια

Πιερ Γκραμένια: Καλημέρα σας, χαίρομαι που σας βλέπω όλους. Σήμερα πραγματοποιείται η 14η ετήσια συνεδρίαση του Συμβουλίου των Διοικητών του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), επομένως είναι πάντοτε μεγάλη χαρά και τιμή να υποδεχόμαστε τους υπουργούς Οικονομικών που εκπροσωπούν τις χώρες τους.

Εφέτος θα επικεντρωθούμε, πρώτα απ’ όλα, στα εξαιρετικά αποτελέσματα του ESM. Τα κέρδη μας εφέτος θα προσεγγίσουν τα 2 δισεκατομμύρια ευρώ, το υψηλότερο ποσό στην ιστορία μας. Αυτό ενισχύει την ανθεκτικότητά μας.

Θα εξετάσουμε, επίσης, πώς μπορούμε να διασφαλίσουμε την ετοιμότητά μας απέναντι σε κάθε ενδεχόμενη κρίση, αξιολογώντας παράλληλα τα προληπτικά μέσα και εργαλεία που διαθέτουμε. Αυτό ακριβώς αναμένουν από εμάς τα κράτη-μέλη.

Και τελευταίο, αλλά εξίσου σημαντικό, σήμερα θα καλωσορίσουμε θερμά τη Βουλγαρία ως νέο μέλος του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας. Η Βουλγαρία εντάχθηκε στη ζώνη του ευρώ τον Ιανουάριο του τρέχοντος έτους και αναμένεται μέσα στον Ιούνιο να γίνει πλήρες μέλος του ESM, ο οποίος αποτελεί ουσιαστικά ένα είδος ασφαλιστικής δικλείδας, που αποκτά μια χώρα όταν υιοθετεί το ευρώ- κάτι που η Βουλγαρία πέτυχε.

Και σήμερα έχω τη μεγάλη χαρά να καλωσορίσω για πρώτη φορά, υπό τη νέα του ιδιότητα ως προέδρου του Συμβουλίου των Διοικητών του ESM, τον κ. Κυριάκο Πιερρακάκη, στον οποίο δίνω τον λόγο.

Κυριάκος Πιερρακάκης: Σε ευχαριστώ πολύ, Πιερ. Είναι μεγάλη χαρά για εμένα που βρίσκομαι σήμερα εδώ στον ESM, υπό τη νέα μου ιδιότητα ως πρόεδρος του Συμβουλίου των Διοικητών του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας.

Συμφωνώ απολύτως με την αποτίμηση που μόλις έκανες και με τη συνολική επισκόπηση των σημερινών συζητήσεων. Ο ESM δημιουργήθηκε σε μια πολύ δύσκολη περίοδο για την Ευρώπη, εν μέσω της ευρωπαϊκής κρίσης δημόσιου χρέους έχοντας καθοριστικό ρόλο στο να μπορέσουν η Ευρώπη και τα κράτη- μέλη της να εξέλθουν από εκείνη την κρίση, μέσα από έναν νέο θεσμικό σχεδιασμό και από την ενίσχυση των ευρωπαϊκών δυνατοτήτων.

Σήμερα βρισκόμαστε αντιμέτωποι με ένα μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό και οικονομικό περιβάλλον. Οι συνθήκες αλλάζουν διαρκώς και στόχος όλων μας είναι ο ESM να παραμείνει ισχυρός, αξιόπιστος και ικανός να ανταποκρίνεται στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη.

Πιστεύω ότι για τη χώρα από την οποία προέρχομαι, την Ελλάδα, ο ESM έχει διαδραματίσει έναν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο. Αποτελεί μέρος της δύσκολης, αλλά επιτυχημένης πορείας ανάκαμψής της. Και θεωρώ ότι η Ελλάδα αποτυπώνει με πολύ χαρακτηριστικό τρόπο το τι μπορεί να επιτευχθεί όταν η ευρωπαϊκή στήριξη συναντά την εθνική αποφασιστικότητα για την υπέρβαση μιας κρίσης. Υπάρχουν πολλά διδάγματα που μπορούν να αντληθούν από αυτή την εμπειρία, αλλά και ένας πολύ ισχυρός συμβολισμός.

Ανυπομονώ για τις σημερινές συζητήσεις και διαβουλεύσεις, καθώς και για τη συνεδρίαση που θα ακολουθήσει.

Ερώτηση δημοσιογράφου: Πώς μπορεί να θεωρείται αξιόπιστος ο ESM όταν μια μεγάλη χώρα όπως η Ιταλία δεν έχει ακόμη κυρώσει την αναθεωρημένη Συνθήκη του ESM;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Η διαδικασία κύρωσης αποτελεί προφανώς κυρίαρχη απόφαση της ιταλικής κυβέρνησης και του ιταλικού κοινοβουλίου. Από τη δική μας πλευρά, θα έλεγα ότι συνολικά πρόκειται για μια χαμένη ευκαιρία.

Υπάρχει ήδη σε ισχύ ένα υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο που επιτρέπει στον ESM να επιτελεί τον ρόλο του και να διαδραματίζει το σημαντικό του έργο. Εξάλλου, βρισκόμαστε εδώ, ακριβώς για να συζητήσουμε αυτό το θέμα και να εξετάσουμε πώς ο ESM θα συνεχίσει να επιτελεί αυτόν τον ρόλο τόσο στο σημερινό περιβάλλον, όσο και τα επόμενα χρόνια.

Τα Διοικητικά Συμβούλια του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ΕΜΣ – ESM) και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΕΤΧΣ – EFSF) συμφώνησαν σήμερα να παραιτηθούν από την υποχρέωση υποχρεωτικής αποπληρωμής δανείων του ESM/EFSF για την Ελλάδα, σε σχέση με την πρόωρη αποπληρωμή της προς τους δανειστές της Ελληνικής Δανειακής Διευκόλυνσης (GLF).

Το Διοικητικό Συμβούλιο του ESM ενέκρινε επίσης τη χρήση πόρων από έναν ειδικό λογαριασμό ταμειακού αποθέματος (cash buffer), ο οποίος δημιουργήθηκε στο τέλος του προγράμματος προσαρμογής, για μερική χρηματοδότηση αυτής της προπληρωμής.

Βάσει των δανειακών συμβάσεων του ESM και του EFSF με την Ελλάδα, η πρόωρη αποπληρωμή σε ορισμένους πιστωτές, συμπεριλαμβανομένων των δανειστών του GLF, ενεργοποιεί μια αναλογική υποχρέωση πρόωρης αποπληρωμής προς τον ESM και τον EFSF.

Χάρη στις παραιτήσεις (waivers) που χορηγήθηκαν σήμερα από τον ESM και τον EFSF, η Ελλάδα δεν θα είναι πλέον υποχρεωμένη να προχωρήσει σε ανάλογη πρόωρη αποπληρωμή.

«Η Ελλάδα συνεχίζει να σημειώνει σταθερή πρόοδο στην ενίσχυση της οικονομίας της. Αυτή η πρόσθετη πρόωρη αποπληρωμή προς τους δανειστές του GLF – η δεύτερη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα – στέλνει ένα επιπλέον θετικό μήνυμα στις χρηματοπιστωτικές αγορές, μειώνει τον κίνδυνο επιτοκίου για την Ελλάδα και βελτιώνει τη διάρθρωση του χρέους της. Ο ESM και το EFSF παραμένουν προσηλωμένοι στη στήριξη των ελληνικών αρχών στις προσπάθειές τους για την προώθηση της μακροπρόθεσμης ανάπτυξης και της βιωσιμότητας του χρέους», δήλωσε ο Pierre Gramegna, Διευθύνων Σύμβουλος του ESM και CEO του EFSF.

Οι παραιτήσεις και η χρήση του ταμειακού αποθέματος χορηγήθηκαν κατόπιν επίσημου αιτήματος της ελληνικής κυβέρνησης, η οποία πρότεινε την πρόωρη αποπληρωμή δανείων στο πλαίσιο του GLF, αρχικής λήξης το 2029 και το 2033-2035, συνολικού ύψους 6,94 δισεκατομμυρίων ευρώ. Μετά από αυτή τη συναλλαγή, τα κεφάλαια που διατηρούνται στον λογαριασμό του ταμειακού αποθέματος θα εξαντληθούν.

Η Ελληνική Δανειακή Διευκόλυνση (GLF) αποτελούσε μέρος του πρώτου προγράμματος χρηματοδοτικής στήριξης για την Ελλάδα, το οποίο συμφωνήθηκε τον Μάιο του 2010. Αποτελούνταν από διμερή δάνεια από 14 χώρες της ευρωζώνης, ύψους 52,9 δισεκατομμυρίων ευρώ, εκ των οποίων τα 26,3 δισεκατομμύρια ευρώ παραμένουν ανεξόφλητα.

Η Ελλάδα ολοκλήρωσε την αποπληρωμή των δανείων της προς το ΔΝΤ δύο χρόνια νωρίτερα από το χρονοδιάγραμμα, το 2022. Η πιο πρόσφατη πρόωρη αποπληρωμή των δανείων του GLF πραγματοποιήθηκε το 2025.

Ο Πιέρ Γκραμενιά, διευθυντής του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας, δήλωσε ότι ο ESM θα μπορούσε να χορηγήσει δάνεια για την άμυνα χωρίς να ζητήσει σε αντάλλαγμα σκληρές οικονομικές μεταρρυθμίσεις.

«Σ’ αυτούς τους καιρούς γεωπολιτικής αναταραχής, που έχει προκαλέσει υψηλότερες δαπάνες, κόστη για την άμυνα σε όλες τις χώρες, πρέπει να χρησιμοποιήσουμε το πλήρες δυναμικό του ESM», δήλωσε ο Γκραμενιά.

Ο ίδιος επισήμανε τη χορήγηση πιστώσεων για την άμυνα σε χώρες με καλή δημοσιονομική υγεία, οι προϋπολογισμοί των οποίων είναι όμως οριακοί, ιδιαίτερα μικρότερες χώρες μέλη της ευρωζώνης.

«Έχουμε εργαλεία», δήλωσε. «Είναι προς το συμφέρον της Ευρώπης … να αξιοποιήσουμε πλήρως το δυναμικό».

«Είναι προφανές ότι η σχέση ανάμεσα στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες γίνεται όλο και πιο δύσκολη».

Το Ρόιτερς σημειώνει ότι μόνο χώρες στην ευρωζώνη θα μπορούσαν να πάρουν τα δάνεια αυτά και όχι όσες δεν χρησιμοποιούν το ενιαίο νόμισμα, όπως η Πολωνία.

Όπως αναφέρει σε έκθεση του που δημοσιεύεται σήμερα στο blog του, κατά τη διάρκεια της κρίσης οι αποδόσεις των ελληνικών κρατικών ομολόγων ξεπέρασαν αυτές των ευρωπαϊκών ομολόγων, καθώς οι αγορές κρατικών ομολόγων κατακερματίστηκαν.

Τα τελευταία χρόνια όμως, οι αποδόσεις των ελληνικών κρατικών ομολόγων έχουν συγκλίνει με αυτές πολλών ομολόγων άλλων χωρών, αντανακλώντας την ισχυρή ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας και τα δημοσιονομικά πλεονάσματα. Αυτό υποδηλώνει ότι τα ελληνικά και τα ευρωπαϊκά κρατικά ομόλογα με υψηλή πιστοληπτική αξιολόγηση θεωρούνται και πάλι ως υποκατάστατα, σηματοδοτώντας μια ανανεωμένη ενοποίηση των αγορών ομολόγων.

Από την άλλη πλευρά αυτή η επανένταξη των ελληνικών ομολόγων εκθέτει την Ελλάδα σε διάφορες επιδράσεις από το εξωτερικό. Για παράδειγμα, η δημοσιονομική επέκταση της Γερμανίας που ανακοινώθηκε τον Μάρτιο του 2025 αύξησε τις αποδόσεις όχι μόνο στη Γερμανία, αλλά και σε παρόμοιο βαθμό στην Ελλάδα, υπογραμμίζοντας την ανάγκη συνεχούς παρακολούθησης των εξελισσόμενων κινδύνων για τις συνθήκες χρηματοδότησης των κρατικών ομολόγων.

Τα οφέλη της επανένταξης του ελληνικού δημόσιου χρέους στην ευρύτερη ευρωπαϊκή αγορά ομολόγων είναι σαφής, σύμφωνα με τον ESM. Συγκεκριμένα, η Ελλάδα μπορεί να δανειστεί και να αναχρηματοδοτήσει το χρέος της με ευνοϊκά επιτόκια. Ταυτόχρονα, όμως, αυτή η επανένταξη εκθέτει την Ελλάδα σε νέους κινδύνους. Η δυναμική του χρέους στις χώρες του πυρήνα της ευρωζώνης επηρεάζει πλέον τις ελληνικές αποδόσεις όσο και εκείνες των ίδιων των χωρών έκδοσης.

Επιπλέον, παρόλο που τα περιθώρια των κρατικών ομολόγων έχουν μειωθεί σημαντικά, ο κίνδυνος νέας διεύρυνσης παραμένει. Μια γενικευμένη επιδείνωση των θεμελιωδών μεγεθών της ευρωζώνης θα μπορούσε να οδηγήσει και πάλι τους επενδυτές να διαφοροποιήσουν περισσότερο μεταξύ των κρατικών εκδοτών με υψηλότερο και χαμηλότερο χρέος.

Για παράδειγμα, όπως αναφέρει στην έκθεση του ο ESM, οι ανακοινώσεις των Ηνωμένων Πολιτειών στις 2 Απριλίου 2025 σχετικά με τους δασμούς προκάλεσαν μια σημαντική, αν και βραχύβια, αύξηση των περιθωρίων κινδύνου (spreads) των κρατικών ομολόγων της Ελλάδας σε σύγκριση με τη Γερμανία. Το επεισόδιο αυτό υπογραμμίζει τη σημασία της διατήρησης της επαγρύπνησης.

Η συμπίεση του spread δείχνει ότι οι επενδυτές θεωρούν και πάλι τα ελληνικά και άλλα ευρωπαϊκά κρατικά ομόλογα υψηλής πιστοληπτικής ικανότητας ως στενά υποκατάστατα. Αυτό υποδηλώνει, με τη σειρά του, ότι οι αγορές ομολόγων είναι και πάλι πιο ενοποιημένες μετά από χρόνια κατακερματισμού.

Η επανένταξη των ελληνικών και ευρωπαϊκών αγορών χρέους φέρνει αυξημένες δευτερογενείς επιπτώσεις.

Οι ενοποιημένες αγορές κρατικών ομολόγων χαρακτηρίζονται όχι μόνο από στενά spreads, αλλά και από ισχυρές δευτερογενείς επιδράσεις μεταξύ των χωρών. Η ενοποίηση της αγοράς σημαίνει ότι οι επενδυτές θεωρούν τα ομόλογα που εκδίδονται από διαφορετικά κράτη ως στενά υποκατάστατα και, ως εκ τούτου, είναι διατεθειμένοι να αναδιανείμουν τα χαρτοφυλάκιά τους μεταξύ τους. Ως αποτέλεσμα, η αύξηση της απόδοσης ενός ομολόγου αποσπά τη ζήτηση από άλλα ομόλογα, ασκώντας επίσης ανοδική πίεση στις αποδόσεις τους. Αυτές οι δευτερογενείς επιδράσεις αποτελούν την πιο συγκεκριμένη απόδειξη της ενοποίησης της αγοράς.

Όμως όπως προειδοποιεί ο ESM παρόλο που το περιθώριο των Ελληνικών ομολόγων έχει υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 15 ετών, είναι απαραίτητο να διατηρηθούν συνετές δημοσιονομικές πολιτικές και να μειωθεί περαιτέρω ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ, παρακολουθώντας παράλληλα στενά την εξέλιξη του κινδύνου.

Ο Διευθύνων Σύμβουλος του ESM, Πιερ Γκραμένια δήλωσε: «Συγχαίρω τον Κυριάκο Πιερρακάκη για τον διορισμό του ως Προέδρου του Διοικητικού Συμβουλίου του ESM. Αυτός ο διορισμός αναγνωρίζει επίσης πόσο μακριά έχει ανακάμψει η Ελλάδα από την οικονομική κρίση της τελευταίας δεκαετίας, με τον ESM να είναι περήφανος που υπήρξε εταίρος σε αυτό το ταξίδι. Η ηγεσία του κ. Πιερρακάκη αναμφίβολα θα βοηθήσει στην προώθηση του κοινού στόχου της σταθερότητας και της ευημερίας σε ολόκληρη την ευρωζώνη»,.

Το Διοικητικό Συμβούλιο είναι το ανώτατο διοικητικό όργανο του ESM και αποτελείται από τους Υπουργούς Οικονομικών των κρατών μελών της ευρωζώνης. Οι πιο σημαντικές αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου απαιτούν ομοφωνία, συμπεριλαμβανομένων των αποφάσεων για δανεισμό κεφαλαίων σε ένα μέλος του ESM.

Το Διοικητικό Συμβούλιο του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM) ενέκρινε για την πραγματοποίηση αυτής της πρόωρης αποπληρωμής με τη χρήση κεφαλαίων από τον ειδικό λογαριασμό ταμειακού αποθέματος που δημιουργήθηκε στο τέλος του προγράμματος προσαρμογής,

Σε σχετική δήλωση του Πιερ Γκραμένια, διευθύνοντος συμβούλου του ESM και CEO του EFSF, αναφέρεται:

«Θετικό σήμα για τις αγορές»

«Η Ελλάδα συνεχίζει να σημειώνει σημαντική πρόοδο στην ενίσχυση της οικονομίας της. Αυτή η πρόσθετη πρόωρη αποπληρωμή του δανείου GLF στέλνει ένα ακόμη θετικό σήμα στις χρηματοπιστωτικές αγορές, βελτιώνει τη δομή του χρέους της Ελλάδας και αντικατοπτρίζει τη βελτίωση της δημοσιονομικής θέσης της χώρας. Ο ESM και το EFSF παραμένουν προσηλωμένοι στην υποστήριξη των ελληνικών αρχών στις προσπάθειές τους να προωθήσουν τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη και να διασφαλίσουν τη βιωσιμότητα του χρέους».

Τόσο η έγκριση της πρόωρης αποπληρωμής όσο και το πράσινο φως για τη χρήση του ταμειακού αποθέματος χορηγήθηκαν σε απάντηση επίσημου αιτήματος της ελληνικής κυβέρνησης για πρόωρη αποπληρωμή δανείων του α’ μνημονίου που έληγαν εντός του 2033 και του 2041, συνολικού ποσού 5,29 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Το GLF ήταν μέρος του α’ προγράμματος χρηματοδοτικής υποστήριξης για την Ελλάδα, που συμφωνήθηκε τον Μάιο του 2010. Αποτελείτο από διμερή δάνεια εκταμιευμένα από 14 χώρες της ευρωζώνης, συνολικού ύψους 52,9 δισεκατομμυρίων ευρώ, εκ των οποίων 31,6 δισεκατομμύρια ευρώ παραμένουν επί του παρόντος ανεξόφλητα.

Η Ελλάδα ολοκλήρωσε την αποπληρωμή των δανείων της προς το ΔΝΤ δύο χρόνια νωρίτερα από το χρονοδιάγραμμα, το 2022.

Οι δύο άνδρες υπογράμμισαν τους υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, την ανθεκτικότητα και την ανοδική δυναμική της ελληνικής οικονομίας, παρά τις αλλεπάλληλες εξωγενείς προκλήσεις, γεγονός που αντικατοπτρίζεται στην έξοδο από το καθεστώς ενισχυμένης εποπτείας τον Αύγουστο του 2022.

Επιπλέον, κυβερνητικές πηγές σημειώνουν ότι συζητήθηκαν θέματα ευρύτερου ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, όπως η ενεργειακή κρίση και η ανάγκη για μια ισχυρή απάντηση της Ευρώπης στην κλιματική αλλαγή, αλλά και οι προκλήσεις του μέλλοντος.

Στη συνάντηση συμμετείχε και ο Επικεφαλής του Οικονομικού Γραφείου του Πρωθυπουργού Αλέξης Πατέλης.

Όπως είπε ο υπουργός, οι προτεραιότητές περιλαμβάνουν σταθερά:

*τη διασφάλιση της υφιστάμενης δημοσιονομικής υπευθυνότητας,

*την αντιμετώπιση των οικονομικών επιπτώσεων των πολυεπίπεδων κρίσεων, αξιοποιώντας τον διαθέσιμο- κάθε φορά- δημοσιονομικό χώρο,

*την υλοποίηση διαρθρωτικών αλλαγών,

*την εμπροσθοβαρή αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας,

*την αντιμετώπιση του υψηλού, συσσωρευμένου ιδιωτικού χρέους,

*την ενεργό συμμετοχή της χώρας, όπως γίνεται τα τελευταία 3,5 χρόνια, στη διαμόρφωση της νέας ευρωπαϊκής οικονομικής αρχιτεκτονικής.

Αναλυτικά, η τοποθέτηση του κ. Σταϊκούρα έχει ως εξής:

«Αγαπητέ φίλε Pierre, αξιότιμε κ. Gramegna. Με ιδιαίτερη χαρά σας καλωσορίζω στο υπουργείο Οικονομικών.

Η σημερινή πρώτη επίσκεψή σας στην Αθήνα με την ιδιότητα του Εκτελεστικού Διευθυντή του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας αποδεικνύει τη σημασία που αποδίδετε στην συνέχιση και περαιτέρω ενίσχυση της τακτικής, αποτελεσματικής και αμοιβαία επωφελούς συνεργασίας ανάμεσα στην Ελλάδα και τον ESM. Συνεργασία η οποία, υπό την ηγεσία του προκατόχου σας κ. Klaus Regling, είχε αυτά τα χαρακτηριστικά. Είμαι βέβαιος ότι θα εξακολουθήσει να τα έχει επί των ημερών σας, και θα γίνει ακόμα πιο παραγωγική.

Η πολυετής εμπειρία σας ως υπουργού Οικονομικών της χώρας σας και μέλους του Eurogroup σε δύσκολες συγκυρίες της περασμένης δεκαετίας, και η δημιουργική μας συνεργασία στο Eurogroup και το Ecofin επί 2,5 χρόνια- στη διάρκεια των οποίων βρεθήκαμε όλοι ξανά αντιμέτωποι με ιδιαιτέρως δυσμενείς διεθνείς συγκυρίες- αποτελούν εγγύηση για αυτό.

Η σημερινή συγκυρία είναι, και πάλι, κρίσιμη και γεμάτη προκλήσεις, εξαιτίας των αλλεπάλληλων εξωγενών δοκιμασιών. Σε αυτές τις αντίξοες περιστάσεις, η ελληνική οικονομία έχει επιδείξει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, διαθέτει ισχυρή δυναμική και διακρίνεται από θετικές προοπτικές. Τα παραπάνω αποτυπώνονται σε όλους, σχεδόν, τους βασικούς δείκτες της οικονομίας.

Στην ισχυρή και σταθερή ανάπτυξη, στις επενδύσεις και στις εξαγωγές που ενισχύονται σημαντικά, στην ανεργία που συρρικνώνεται, στις οικονομικές ανισότητες που μειώνονται, στα μη εξυπηρετούμενα δάνεια των πιστωτικών ιδρυμάτων που διαμορφώνονται πλέον σε μονοψήφιο ποσοστό του συνόλου των δανείων, στις καταθέσεις νοικοκυριών και επιχειρήσεων που έχουν αυξηθεί εντυπωσιακά την τελευταία τριετία, στα δημόσια οικονομικά που σταθεροποιήθηκαν και βρίσκονται σε τροχιά περαιτέρω βελτίωσης, και, τέλος, στο ενισχυμένο κύρος και την αυξημένη αξιοπιστία της χώρας.

Όλα αυτά αντανακλώνται, επίσης, στις 11 αναβαθμίσεις της ελληνικής οικονομίας την τελευταία τριετία, φτάνοντας πλέον ένα σκαλοπάτι πριν από την επενδυτική βαθμίδα και καθιστώντας ρεαλιστικό τον στόχο για ανάκτησή της εντός του 2023. Στις προαναφερθείσες θετικές εξελίξεις συνετέλεσε, ακόμα, μια σειρά επιτευγμάτων.

Συγκεκριμένα, η Ελλάδα:

-Ολοκλήρωσε τον περασμένο Απρίλιο την πρόωρη αποπληρωμή των δανείων προς το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, στέλνοντας ένα θετικό μήνυμα προς τις αγορές, εξοικονομώντας πόρους από τον κρατικό προϋπολογισμό και ενισχύοντας το προφίλ του δημοσίου χρέους.

-Εξήλθε επιτυχώς τον περασμένο Αύγουστο, από το καθεστώς Ενισχυμένης Εποπτείας, κλείνοντας το επώδυνο κεφάλαιο της οικονομικής κρίσης της περασμένης δεκαετίας, και επιστρέφοντας στην ευρωπαϊκή κανονικότητα.

-Προχώρησε τον περασμένο μήνα στην πρόωρη αποπληρωμή διμερών δανείων με κράτη της ευρωζώνης (GLF), ύψους 2,7 δισ. ευρώ, τα οποία είχαν συναφθεί στο πλαίσιο του 1ου Μνημονίου.

-Πέτυχε τη μεγαλύτερη μείωση δημοσίου χρέους στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης από το 2019. Συγκεκριμένα, το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης, ως ποσοστό του ΑΕΠ, υποχωρεί εντυπωσιακά κατά 50 ποσοστιαίες μονάδες την τελευταία τριετία.

Επιπλέον, από εφέτος τα δημόσια οικονομικά επιστρέφουν σε περιβάλλον πρωτογενών πλεονασμάτων, καταγράφοντας- σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή- τη μεγαλύτερη δημοσιονομική βελτίωση στην Ευρώπη την περίοδο 2021- 2023. Εφαρμόζει μια αποτελεσματική, διορατική εκδοτική στρατηγική, η οποία της επιτρέπει να αντλεί πόρους από τις αγορές με ικανοποιητικούς όρους, όπως απέδειξε η πρόσφατη έκδοση 10ετούς ομολόγου, διατηρώντας τα ταμειακά διαθέσιμά της σε ασφαλή επίπεδα.

Όλα τα ανωτέρω αποτελούν καρπό της αποτελεσματικής οικονομικής πολιτικής της κυβέρνησης και της σκληρής, κοινής προσπάθειας πολιτών και πολιτείας, από τον Ιούλιο του 2019 μέχρι σήμερα. Από την αρχή της θητείας μας εφαρμόσαμε ένα διαφορετικό, σύγχρονο μείγμα οικονομικής πολιτικής, που εδράζεται στη συνετή δημοσιονομική πολιτική, στην υλοποίηση μεταρρυθμίσεων, στην τόνωση των επενδύσεων και στη βέλτιστη αξιοποίηση των διαθέσιμων ευρωπαϊκών πόρων.

Παράλληλα, σχεδιάσαμε και υλοποιήσαμε ένα υπεύθυνο, οικονομικά αποτελεσματικό και κοινωνικά δίκαιο πλέγμα παρεμβάσεων για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων έναντι των επιπτώσεων των διαδοχικών εξωγενών κρίσεων. Στήριξη η οποία είναι γενναία, χωρίς όμως να υποσκάπτει τη δημοσιονομική σταθερότητα και να υπονομεύει το μέλλον της οικονομίας και της χώρας.

Παρά τα σημαντικά όμως επιτεύγματα, οι προκλήσεις που παραμένουν μπροστά μας είναι μεγάλες και η κατάσταση παραμένει δύσκολη και ρευστή, καθώς τα διεθνή γεωπολιτικά ύδατα εξακολουθούν να είναι τρικυμιώδη, ο πληθωρισμός μειώνεται αλλά παραμένει υψηλός και επίμονος, και η νομισματική πολιτική γίνεται όλο και πιο συσταλτική.

Γι’ αυτό, οι προτεραιότητές μας περιλαμβάνουν, σταθερά:

-τη διασφάλιση της υφιστάμενης δημοσιονομικής υπευθυνότητας,

-την αντιμετώπιση των οικονομικών επιπτώσεων των πολυεπίπεδων κρίσεων, αξιοποιώντας τον διαθέσιμο- κάθε φορά- δημοσιονομικό χώρο,

-την υλοποίηση διαρθρωτικών αλλαγών,

-την εμπροσθοβαρή αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας,

-την αντιμετώπιση του υψηλού, συσσωρευμένου ιδιωτικού χρέους,

-την ενεργό συμμετοχή της χώρας, όπως γίνεται τα τελευταία 3,5 χρόνια, στη διαμόρφωση της νέας ευρωπαϊκής οικονομικής αρχιτεκτονικής. Αρχιτεκτονική που πρέπει να διασφαλίζει μακροπρόθεσμη ευστάθεια και βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών, προσφέροντας την απαραίτητη ευελιξία για τη διαχείριση του οικονομικού κύκλου, εξασφαλίζοντας επιτυχή αντιμετώπιση μελλοντικών κρίσεων, ενθαρρύνοντας δημόσιες επενδύσεις που αυξάνουν τη βιώσιμη ανάπτυξη, ενισχύοντας την εθνική ιδιοκτησία των προνοιών της, μεγιστοποιώντας τις συνέργειες μεταξύ των συστατικών του συνολικού μείγματος πολιτικής.

Στο πλαίσιο αυτό, ο ρόλος του ESM είναι ιδιαιτέρως σημαντικός και μπορεί να ενισχυθεί προς όφελος της περαιτέρω τόνωσης της χρηματοοικονομικής σταθερότητας στην ευρωζώνη. ‘Αλλωστε, είναι ξεκάθαρο ότι στην ιστορική περίοδο αυξημένων προκλήσεων την οποία διανύουμε, κανένα ευρωπαϊκό κράτος- μέλος δεν μπορεί από μόνο του να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις αυτές. Γι’ αυτό και απαιτείται συντονισμένη ευρωπαϊκή δράση.

Αγαπητέ Pierre. Είμαι βέβαιος ότι η συμβολή σου προς την κατεύθυνση αυτή θα είναι σημαντική. Σου εύχομαι, και πάλι, καλή επιτυχία στον κομβικό, νέο σου ρόλο και σε ευχαριστώ για την δημιουργική συνεργασία μας».

Ειδικότερα, σημειώνει την εφαρμογή του νέου πτωχευτικού πλαισίου, την περαιτέρω πρόοδο στις ιδιωτικοποιήσεις, κυρίως στο έργο της αξιοποίησης του Ελληνικού, την υιοθέτηση ενός φιλόδοξου στρατηγικού σχεδίου για την ενίσχυση της διακυβέρνησης των κρατικών επιχειρήσεων και τη βελτίωση της δημοσιονομικής πειθαρχίας.

Ωστόσο, προσθέτει, υπήρξαν καθυστερήσεις και εμπόδια στην προώθηση ορισμένων μεταρρυθμίσεων, όπως του σχεδίου για τον μηδενισμό το 2021 των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων του Δημοσίου προς τους ιδιώτες, που δεν αφορούν στις συντάξεις.

Η Ελλάδα έκανε περαιτέρω πρόοδο στην εφαρμογή των μεταρρυθμιστικών δεσμεύσεων της και ως συνέπεια έλαβε την πέμπτη και την έκτη εξαμηνιαία δόση για την ελάφρυνση του χρέους της, συνολικού ύψους 1,5 δισ. ευρώ.

H έκθεση τονίζει ότι η ελληνική οικονομία ανέκαμψε ισχυρά το 2021, σημειώνοντας ρυθμό ανάκαμψης 8,3% και καλύπτοντας ουσιαστικά τις απώλειες που υπήρξαν το προηγούμενο έτος λόγω της πανδημίας.

Σημειώνει, επίσης, ότι η κυβέρνηση παρείχε εκτενή στήριξη στα νοικοκυριά, τους εργαζόμενους και τις επιχειρήσεις με ένα από τα μεγαλύτερα δημοσιονομικά πακέτα στην Ευρωζώνη και ότι χάρη στην ταχεία ανάπτυξη το χρέος μειώθηκε στο 193,3% του ΑΕΠ από 206,3%.

Για τις τράπεζες αναφέρει ότι μείωσαν πάνω από 50% το ποσοστό των μη εξυπηρετούμενων δανείων τους στο 12,8% στο τέλος του 2021. Ωστόσο, σημειώνει, ότι το υψηλό ιδιωτικό χρέος παραμένει και τονίζει την ανάγκη για ένα αποτελεσματικό πλαίσιο εφαρμογής.

Η έκθεση σημειώνει ότι βραχυπρόθεσμα η Ελλάδα έχει μία άνετη θέση ρευστότητας, σταθερή πρόσβαση στις αγορές, χαμηλές χρηματοδοτικές ανάγκες που αντανακλούν τη χαμηλή μέση περίοδο ωρίμανσης του χρέους της και σημαντική χρηματοδοτική στήριξη από το Ταμείο Ανάκαμψης και τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό (NGEU).

Μακροπρόθεσμα, όμως, σημειώνει ότι «η Ελλάδα παραμένει ευάλωτη λόγω μακροοικονομικών ανισορροπιών, ιδιαίτερα του πολύ υψηλού δημόσιου χρέους της καθώς και του διαρκούς επενδυτικού κενού, της χαμηλής παραγωγικότητας και των υψηλών NPLs (μη εξυπηρετούμενων δανείων)».

Για να διορθώσει τις αδυναμίες αυτές, «η Ελλάδα έχει αρχίσει ένα φιλόδοξο ταξίδι για τον εκσυγχρονισμό της οικονομίας της», με τις μεταρρυθμιστικές προτεραιότητες να περιλαμβάνουν την αντιμετώπιση μακροχρόνιων αδυναμιών στις υποδομές, στην εκπαίδευση και τις δεξιότητες καθώς και στη δημόσια διοίκηση, περιλαμβανομένου του συστήματος απονομής δικαιοσύνης, προσθέτει η έκθεση.

Ο ESM σημειώνει ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία ρίχνει σκιές στις οικονομικές προοπτικές της Ελλάδας, το μέγεθος και ο αντίκτυπος των οποίων μένει να φανεί, προσθέτοντας ότι η Ελλάδα μπορεί να επηρεαστεί «δεδομένης της εξάρτησής της από τον τουρισμό και τις εισαγωγές ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου».

Πηγή ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η εφημερίδα Handelsblatt, επικαλείται ως πηγή ανώτερο στέλεχος του υπουργείου Οικονομικών.

«Ο ESM είναι το πυροσβεστικό σώμα της ευρωζώνης. Εάν η πυροσβεστική δεν χρειάζεται να καλείται καθημερινά, αυτό είναι καλά νέα», τόνισε ο κοινοβουλευτικός υφυπουργός στο ομοσπονδιακό υπουργείο Οικονομικών, Φλόριαν Τόνκαρ.

O Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας πρότεινε τη σύσταση ενός Ταμείου Σταθερότητας της ευρωζώνης, συνολικού ύψους έως 250 δισ. ευρώ, το οποίο θα μπορεί να δίνει χαμηλότοκα δάνεια σε κράτη – μέλη που αντιμετωπίζουν προβλήματα από εξωτερικά σοκ.

Η πρόταση παρουσιάζεται σε μελέτη των στελεχών του ESM, Florian Misch και Martin Rey, με τίτλο: «Το επιχείρημα για ένα Ταμείο Σταθερότητας της Ευρωζώνης που θα βασίζεται στη χορήγηση δανείων», ενώ και ο διευθύνων σύμβουλος του ESM είχε ταχθεί τα τελευταία χρόνια υπέρ της δημιουργίας ενός τέτοιου Ταμείου.

• Τα στελέχη του ESM αναφέρουν ότι υπάρχουν αρκετοί παράγοντες που πιέζουν για τη σύσταση δημοσιονομικού ταμείου σταθεροποίησης για την Ευρωζώνη.

Πρώτον, τα επίπεδα – ρεκόρ του χρέους και οι πολιτικές μεγάλης νομισματικής στήριξης την περασμένη δεκαετία περιορίζουν τόσο τον νομισματικό χώρο στην Ευρωζώνη συνολικά όσο και τον δημοσιονομικό χώρο σε πολλές χώρες – μέλη.

Δεύτερον, η προοπτική μεγάλων εξωτερικών και ασύμμετρων σοκ αυξάνεται. Ο πόλεμος στην Ουκρανία και κλιματική αλλαγή μπορούν άμεσα ή έμμεσα να προκαλέσουν σημαντικά σοκ στην Ευρωζώνη. Αναφέρεται, ως παράδειγμα, ότι οι πυρκαγιές στην Ελλάδα το 2021 προκάλεσαν δαπάνες περίπου 0,3% του ΑΕΠ το ίδιο έτος καθώς και πρόσθετες δαπάνες με τον προϋπολογισμό του 2022.

Τρίτον, το βάθος των υφέσεων μπορεί να αυξηθεί στο μέλλον, αν και τα έως τώρα σχετικά στοιχεία παραμένουν περιορισμένα. Ωστόσο, σημειώνεται ότι η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση και η πανδημία του κορονοϊού οδήγησαν σε οικονομικές υφέσεις που δεν είχαν σημειωθεί σε αναπτυγμένες οικονομίες μετά το τέλος του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου.

• Σύμφωνα με την πρόταση, η χορήγηση δανείων μπορεί να φθάνει έως το 4% του ΑΕΠ των χωρών, οι οποίες αντιμετωπίζουν πρόβλημα λόγω εξωτερικού σοκ, όπως για παράδειγμα του πολέμου στην Ουκρανία. Για να είναι επιλέξιμη μία χώρα δεν θα πρέπει να υπάγεται στη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος ή υπερβολικών ανισορροπιών.

Η διάρκεια των δανείων θα είναι έως 10 έτη και το κόστος τους θα καθορίζεται από το επιτόκιο για τα 10ετή ομόλογα που εκδίδει ο ESM συν ένα μικρό περιθώριο 0,1%.

Η μελέτη σημειώνει, επίσης, ότι στην Ευρωζώνη υπάρχει δυναμική στις συζητήσεις για τη δημιουργία ενός ταμείου σταθεροποίησης, οι οποίες μπορούν να συνδυασθούν με τη συνεχιζόμενη συζήτηση για τη μεταρρύθμιση του δημοσιονομικού πλαισίου της ΕΕ.