Ανδρέας Μαραθιάς

Συγκεκριμένα ο  Σωκράτης Φάμελλος, με επίκαιρη ερώτησή του προς τον Πρωθυπουργό, τον καλεί να απολογηθεί στη Βουλή για την κατάρρευση του πρωτογενούς τομέα, την οικονομική ασφυξία των παραγωγών και την ερήμωση της υπαίθρου, τονίζοντας ότι οι αγρότες βρίσκονται σε αδιέξοδο εξαιτίας του αυξημένου κόστους, της έλλειψης ρευστότητας και εργατικών χεριών.

Καταγγέλλει επίσης το απόλυτο έλλειμμα στρατηγικής κατά τη διαπραγμάτευση της νέας ΚΑΠ και της ευρωπαϊκής στρατηγικής για τον πρωτογενή τομέα και στηλιτεύει τη μεγάλη καθυστέρηση και τις αδικίες στις αποζημιώσεις μετά την ευλογιά, την αποτυχία στις πληρωμές των ενισχύσεων του 2024–2025, καθώς και τον κίνδυνο απώλειας ευρωπαϊκών πόρων.

Στο πλαίσιο αυτό συνδέει τις καταστροφικές καθυστερήσεις στην καταβολή των ενισχύσεων με το “γαλάζιο” σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ και καταλογίζει στο Μέγαρο Μαξίμου την ενορχήστρωση της λεηλασίας, καθώς και την πολιτική με παρεμβάσεις υπέρ των “γαλάζιων ακρίδων”, όπως καταδεικνύουν και οι μεθοδεύσεις της ΝΔ στην εν εξελίξει Εξεταστική Επιτροπή της Βουλής.

Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ ζητά από τον Πρωθυπουργό να ξεκαθαρίσει τι μέτρα θα λάβει για την αποτροπή της οριστικής κατάρρευσης του αγροτικού τομέα, την καταβολή των οφειλόμενων ενισχύσεων, τη μείωση του κόστους παραγωγής και τη στήριξη της υπαίθρου, καθώς και με ποια στρατηγική η κυβέρνηση Μητσοτάκη θα διαπραγματευτεί τη νέα ΚΑΠ, ώστε να στηριχθούν οι νέοι αγρότες και η παραγωγικότητα των τίμιων αγροτών.

Παράλληλα με ερώτησής τους προς τους Υπουργούς Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Υποδομών και Μεταφορών και Δικαιοσύνης και Προστασίας του Πολίτη σύσσωμη η ΚΟ του ΚΚΕ επισημαίνει την άμεση αντιμετώπιση της οικονομικής ασφυξίας των βιοπαλαιστών γεωργών, κτηνοτρόφων, μελισσοκόμων και ψαράδων και την κατοχύρωση εισοδήματος επιβίωσής τους.

“Η αγανάκτηση φουντώνει στην ύπαιθρο! Δικαιολογημένα οι βιοπαλαιστές αγρότες έβγαλαν τα τρακτέρ στους δρόμους, στήνοντας μπλόκα. Κλιμακώνουν τον δίκαιο αγώνα τους, διεκδικώντας το αυτονόητο: το δικαίωμα να παράγουν για να ζήσουν στον τόπο τους, εξασφαλίζοντας ένα αξιοπρεπές εισόδημα.

Ο αγώνας τους είναι δίκαιος, γι’ αυτό και στηρίζεται αποφασιστικά από όλο τον ελληνικό λαό.” σημειώνει το ΚΚΕ και ρωτά τους αρμόδιους υπουργούς σε ποιες άμεσες ενέργειες θα προβεί η κυβέρνηση για να ικανοποιήσει τα πάγια αιτήματα των αγροτών για τα βασικά αιτήματα επιβίωσης, δηλαδή:

– Μείωση του Κόστους Παραγωγής με αφορολόγητο πετρέλαιο στην αντλία, πλαφόν
στην τιμή του αγροτικού ρεύματος (π.χ. στα 7 λεπτά/Kwh) και κατάργηση του
Χρηματιστηρίου Ενέργειας, επιδότηση και κατάργηση του ΦΠΑ στα μέσα και εφόδια
(λιπάσματα, φυτοφάρμακα, ζωοτροφές κ.λπ.).
– Τιμές Προϊόντων και Εισόδημα με εγγυημένες τιμές που να καλύπτουν το κόστος
παραγωγής και να αφήνουν εισόδημα για την κάλυψη των βιοποριστικών αναγκών και τη
συνέχιση της καλλιέργειας.
– Άμεση καταβολή όλων των χρωστούμενων (αποζημιώσεις, ενισχύσεις, προγράμματα)
και σύνδεση της επιδότησης με την πραγματική παραγωγή (γεωργία) και το πραγματικό
ζωικό κεφάλαιο (κτηνοτροφία).
– Αναπλήρωση του χαμένου εισοδήματος για το 2025 σε όλα τα προϊόντα που έχουν
καταρρεύσει οι τιμές τους κάτω από το κόστος παραγωγής.
– Κούρεμα μεγάλου μέρους του κεφαλαίου των χρεών και ρυθμίσεις σε μακροχρόνια
άτοκη περίοδο αποπληρωμής, ανάλογα με τη δυνατότητα του αγρότη για δάνεια και
οφειλές στο δημόσιο.
Αποζημιώσεις, Φυσικές Καταστροφές και Ζωονόσοι:
– Προστασία από Φυσικές Καταστροφές με αποζημιώσεις που να καλύπτουν το 100%
των ζημιών. Να αλλάξει ο κανονισμός του ΕΛΓΑ ώστε να ασφαλίζει και να αποζημιώνει την
παραγωγή και το κεφάλαιο στο 100% από όλους τους φυσικούς κινδύνους και νόσους σε
όλα τα στάδια της παραγωγής με επαρκή κρατική χρηματοδότηση.
– Να δοθούν οι χρωστούμενες αποζημιώσεις στους ψαράδες (πχ από προστατευόμενα
είδη, νεκρά ψάρια Παγασητικού κλπ). Να μην ισχύσουν οι διατάξεις της Κ.Αλ.Π για τη
ζύγιση των αλιευμάτων.
– Άμεσος εμβολιασμός των ζώων για την ευλογιά με δωρεάν εμβόλια. Πλήρης
αποζημίωση για τα θανατωμένα ζώα και αναπλήρωση του χαμένου εισοδήματος.
Ανασύσταση των κοπαδιών με ελεγμένα ζώα με κρατική ευθύνη. Αποζημίωση και δωρεάν
εμβόλια για τον καταρροϊκό πυρετό. Πλήρης στελέχωση των κτηνιατρικών υπηρεσιών και
εργαστηρίων με όλο το αναγκαίο μόνιμο προσωπικό.
– Να γίνουν τα αναγκαία έργα υποδομής που το αγροτικό και το λαϊκό κίνημα διεκδικεί
σε κάθε περιοχή (π.χ. άρδευση και αντιπλημμυρική/αντιπυρική θωράκιση, αγροτική
οδοποιία κ.λπ.).

Και όσον αφορά το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ υπογραμμίζει ότι πρέπει

– Να επιστραφούν και να μοιραστούν τα χρήματα που κλάπηκαν στους πραγματικούς
δικαιούχους.
– Να μην πληρώσουν οι αγρότες και ο λαός τα πρόστιμα της ΕΕ.
– Να αποδοθούν οι πολιτικές και ποινικές ευθύνες και να δοθούν στη δημοσιότητα τα
ονόματα όσων έκλεψαν και τα ποσά που πήραν.
– Να σταματήσουν άμεσα τα “αγροτοδικεία” και η ποινικοποίηση των αγώνων.

Με επίκαιρη ερώτηση της η πρόεδρος της Πλεύσης Ελευθερίας, Ζωή Κωνσταντοπούλου, καλεί τον Υπουργό Προστασίας του Πολίτη στη Βουλή να απαντήσει, για την ακραία αστυνομική βία κατά των διαμαρτυρόμενων αγροτών και ζητά να δημοσιοποιηθούν οι εντολές που είχαν οι αστυνομικές δυνάμεις αλλά και ποιες διαδικασίες έχουν κινηθεί για την τιμωρία των αστυνομικών που άσκησαν βία και τραυμάτισαν αγρότες, την Κυριακή 30/11/25, στον κόμβο της Νίκαιας.

Από την πλευρά της ΚΟ της ΝΔ, η βουλευτής Σερρών και πρώην υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Φωτεινή Αραμπατζή με επίκαιρη ερώτησή της προς τον αρμόδιο υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης, Κώστα Τσιάρα,  ζητά να πληρωθεί αλώβητο το «Μέτρο 23» μετά τα προβλήματα στις συνδεδεμένες ενισχύσεις.

“Μπορεί στις 21 Νοεμβρίου 2025 να πραγματοποιήθηκε η πληρωμή της συμπληρωματικής ενίσχυσης των συνδεδεμένων καθεστώτων για το 2024, με 82.362 δικαιούχους να λαμβάνουν συνολικά 14,54 εκατ. ευρώ, ωστόσο, παρά το γεγονός ότι για το ΟΣΔΕ 2024 δεν υπήρχε υποχρέωση αναγραφής Α.Τ.Α.Κ. ή ΚΑΕΚ, 12.343 παραγωγοί πανελλαδικά και 2.630 στην Π.Ε. Σερρών αποκλείστηκαν με κυριότερη αιτιολογία “δέσμευση ΔΑΑΑ κατόπιν ελέγχου ιδιοκτησιακού καθεστώτος από ΑΑΔΕ”, αναφέρει στην ερώτησή της και προσθέτει ότι αυτή η εξέλιξη, εκτός του γεγονότος ότι στερεί ή καθυστερεί τους αγρότες από χρήματα που περίμεναν, ταυτόχρονα τους προκαλεί έντονη ανησυχία, καθώς υπάρχει ο φόβος ότι ανάλογοι αποκλεισμοί μπορεί να εμφανιστούν και στο Μέτρο 23, που αφορά την έκτακτη προσωρινή στήριξη στους γεωργούς, οι οποίοι επλήγησαν από φυσικές καταστροφές μετά την 1η Ιανουαρίου 2024.

Παράλληλα, ζητά την πληρωμή των αποζημιώσεων του Μέτρου 23 στις τιμές που είχε ανακοινώσει το Υπουργείο ανά στρεμματική ενίσχυση, διαβεβαίωση μάλιστα που είχε λάβει από τον υπουργό και στις 09/10/25 κατά τη συνάντησή τους στο Υπουργείο.

Την ίδια ώρα, αναλυτικές οδηγίες για τις προϋποθέσεις και τις διαδικασίες που πρέπει να τηρήσουν όσοι ζουν στο ενοίκιο το 2025, προκειμένου να διασφαλίσουν την επόμενη χρονιά, την επιστροφή ενοικίου που πιστώθηκε σήμερα σε 886.883 δικαιούχους για το 2024, εξέδωσε η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ).

Για να μην χάσουν την επιστροφή ενοικίου, οι εν δυνάμει δικαιούχοι για το 2025, οι ενοικιαστές πρέπει να τηρήσουν τα εξής:

• Υποβολή Δήλωσης Μίσθωσης: να έχει υποβληθεί στην ΑΑΔΕ η Δήλωση Πληροφοριακών Στοιχείων Μίσθωσης («Μισθωτήριο») για το ακίνητο έως τις 15 Ιουλίου 2026
• Καταχώρηση στη Φορολογική Δήλωση: ο αριθμός της δήλωσης μίσθωσης πρέπει να δηλωθεί στη φορολογική δήλωση φορολογικού έτους 2025 (έντυπο Ε1, Πίνακας 6) έως την τελευταία εργάσιμη ημέρα Σεπτεμβρίου 2026
• Γνωστοποίηση IBAN: Να έχει γνωστοποιηθεί στην ΑΑΔΕ ο αριθμός τραπεζικού λογαριασμού (IBAN) του δικαιούχου

Ειδικές περιπτώσεις

Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, οι ενοικιαστές οφείλουν να υποβάλουν δικαιολογητικά μέσω της εφαρμογής «Τα Αιτήματά μου» στο myAADE:

• Α. Όταν ο εκμισθωτής δεν υποχρεούται σε ηλεκτρονική δήλωση (π.χ. Δημόσιο) ή υποβάλει χειρόγραφη δήλωση (π.χ. ανήλικοι): Τα δικαιολογητικά (μισθωτήριο, αποδεικτικά καταβολής, βεβαίωση σπουδών) πρέπει να υποβληθούν έως 20/10/2026 για καταβολή το Νοέμβριο 2026, ή έως 31/12/2026 για καταβολή σε επόμενο έτος.
• Β. Σε περιπτώσεις μη καταβολής της ενίσχυσης λόγω εσφαλμένης εφαρμογής κριτηρίων, ασυμφωνίας μισθώματος ή άλλων προβλημάτων: Οι δικαιούχοι μπορούν να υποβάλουν αίτημα επανεξέτασης έως 31/12 του έτους καταβολής με τα απαραίτητα δικαιολογητικά.

Υπό την μορφή ερωτοαπαντήσεων, ο οδηγός της ΑΑΔΕ για την Επιστροφή Ενοικίου διευκρινίζει τι χρειάζεται να προσέξουν οι δικαιούχοι του επιδόματος, για να μη χάσουν το ποσό της ενίσχυσης (έως και 1.60 ευρώ συνολικά) για την κύρια ή φοιτητική κατοικία την οποία μισθώνουν εφέτος.

Συγκεκριμένα:

1. Πώς υπολογίζεται η ενίσχυση με τη μορφή επιστροφής ενοικίου;

Η ετήσια οικονομική ενίσχυση αντιστοιχεί στο ποσό του ενός δωδέκατου του ετήσιου μισθώματος που καταβλήθηκε το προηγούμενο έτος για την κύρια κατοικία καθώς και για κάθε κατοικία φοιτητή. Εάν, για παράδειγμα, από το Σεπτέμβριο μέχρι και το Δεκέμβριο του 2024 καταβλήθηκε ποσό ενοικίου 300€ μηνιαίως για κατοικία φοιτητή, δηλαδή συνολικά 300€ x 4 = 1.200€, η ετήσια ενίσχυση ανέρχεται στο ποσό 1.200€ /12= 100€.

2. Πώς υπολογίζεται η ενίσχυση με τη μορφή επιστροφής ενοικίου σε περίπτωση διαδοχικών μισθώσεων κύριας ή φοιτητικής κατοικίας κατά το προηγούμενο έτος;

Η ετήσια δαπάνη ενοικίου εξευρίσκεται από το άθροισμα των μισθωμάτων που καταβλήθηκαν εντός του έτους και το ποσό της ενίσχυσης που θα καταβληθεί ανέρχεται στο 1/12 της συνολικής ετήσιας δαπάνης ενοικίου. Εάν, για παράδειγμα, από τον Ιανουάριο έως τον Ιούνιο του 2024 το μηνιαίο μίσθωμα της κύριας κατοικίας ήταν 400€ (συνολικά 2.400€) και από τον Ιούλιο έως τον Δεκέμβριο μετακόμιση σε νέα κύρια κατοικία, με μίσθωμα 450€ (συνολικά 2.700€), το συνολικό ετήσιο μίσθωμα για κύρια κατοικία ανέρχεται 5.100€ και η επιστροφή ενοικίου θα ανέλθει σε 5.100€/12 = 425€.

3. Ποιο είναι το ύψος της ενίσχυσης για την κύρια κατοικία;

Ο νόμος προβλέπει διπλό όριο: Για την κύρια κατοικία, η ενίσχυση ανέρχεται στο 1/12 της ετήσιας δαπάνης μίσθωσης. Η ενίσχυση δεν μπορεί να υπερβεί τα 800€. Το όριο των 800€ προσαυξάνεται κατά 50 ευρώ για κάθε εξαρτώμενο τέκνο που περιλαμβάνεται στον πίνακα 8.1 του Ε1 της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος του υπόχρεου, δεν μπορεί όμως να υπερβεί το 1/12 της ετήσιας δαπάνης μίσθωσης. Σε περίπτωση διακοπής της έγγαμης συμβίωσης, η προσαύξηση εφαρμόζεται για κάθε έναν από τους γονείς.

• (α) Για παράδειγμα, εάν μισθωτής χωρίς τέκνα κατέβαλε ετήσιο μίσθωμα 12.000€, το 1/12 της δαπάνης ανέρχεται στα 1.000€. Δικαιούται το ανώτατο ποσό ενίσχυσης (800€).
• (β1) Εάν, ο μισθωτής έχει δύο εξαρτώμενα τέκνα και κατέβαλε ετήσιο μίσθωμα 12.000€ (1/12 της δαπάνης = 1.000€), δικαιούται το ανώτατο ποσό ενίσχυσης (800€) προσαυξημένο κατά 100€ (50€ ανά τέκνο), συνεπώς η ενίσχυση που θα λάβει είναι 900€, καθώς αυτή είναι μικρότερη του 1/12 της ετήσιας δαπάνης (1.000€).
• (β2) Αντίθετα, εάν, στο προηγούμενο παράδειγμα, το καταβληθέν ετήσιο μίσθωμα είναι 6.000€ (500 x 12), τότε το ποσό της ενίσχυσης ισοδυναμεί με το 1/12 δηλαδή 500€, χωρίς να υπολογίζεται προσαύξηση λόγω των δύο τέκνων, καθώς η ενίσχυση δεν μπορεί να υπερβεί το ύψος του 1/12 της ετήσιας δαπάνης.

4. Τι ισχύει για τη φοιτητική κατοικία;

Για τη φοιτητική κατοικία η ενίσχυση ανέρχεται έως τα 800€ ετησίως για κάθε φοιτητή. ΠΡΟΣΟΧΗ: Στην περίπτωση που καταβάλλεται μίσθωμα για μία φοιτητική κατοικία την οποία χρησιμοποιούν περισσότερα εξαρτώμενα τέκνα του υπόχρεου και του ή της συζύγου του, η ενίσχυση καταβάλλεται μία φορά.

5. Πλήρωσα ενοίκιο 900€ το μήνα για κύρια κατοικία για όλο το 2024 και έχω τρία εξαρτώμενα τέκνα. Τι ποσό δικαιούμαι;

Το ένα δωδέκατο της συνολικής ετήσιας δαπάνης ενοικίου ύψους 10.800€ ανέρχεται στο ποσό των 900€. Το ποσό των 800€ της ενίσχυσης που προβλέπεται βάσει νόμου, προσαυξάνεται κατ’ αρχήν, λόγω των τριών τέκνων (50€ για κάθε τέκνο) στα 950€, δεν μπορεί όμως να υπερβεί το 1/12 της ετήσιας δαπάνης που καταβάλατε για τη μίσθωση της κύριας κατοικίας σας. Συνεπώς, στην περίπτωσή σας θα λάβετε ενίσχυση ύψους 900€ (=1/12 της ετήσιας καταβληθείσας δαπάνης για το 2024).

6. Για την καταβολή της ενίσχυσης απαιτείται η υποβολή αίτησης;

Η οικονομική ενίσχυση καταβάλλεται αυτόματα στον λογαριασμό (ΙΒΑΝ) του δικαιούχου που έχει γνωστοποιηθεί στην ΑΑΔΕ, χωρίς να απαιτείται η υποβολή αίτησης, με βάση τα στοιχεία της φορολογικής δήλωσης του όπως αυτή έχει διαμορφωθεί έως την τελευταία εργάσιμη ημέρα του Σεπτεμβρίου.

7. Σε ποιες περιπτώσεις υποβάλλεται αίτημα στην ΑΑΔΕ;

Σύμφωνα με το άρθρο 8 της Α 1132/2025 απόφασης των Υφυπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, προβλέπονται ειδικές περιπτώσεις δικαιούχων μισθωτών οι οποίοι υποβάλλουν τα σχετικά δικαιολογητικά μέσω της εφαρμογής «Τα Αιτήματά μου» στην ψηφιακή πύλη myAADE, το αργότερο μέχρι 31 Δεκεμβρίου του έτους καταβολής της ενίσχυσης.

Συγκεκριμένα, στις περιπτώσεις που ο εκμισθωτής:

• δεν υποχρεούται να υποβάλει δήλωση πληροφοριακών στοιχείων μίσθωσης ακίνητης περιουσίας (Δημόσιο) ή
• υποβάλει χειρόγραφα δήλωση πληροφοριακών στοιχείων μίσθωσης ακίνητης περιουσίας (π.χ. ανήλικοι),

οι δικαιούχοι μισθωτές πρέπει να υποβάλουν έως τις 20/10/2025, τα απαιτούμενα, κατά περίπτωση, δικαιολογητικά (μισθωτήριο, αποδεικτικά καταβολής του μισθώματος, βεβαίωση σπουδών) στην αρμόδια για την παραλαβή της δήλωσης φορολογίας εισοδήματός τους υπηρεσία της ΑΑΔΕ. Η υποβολή των δικαιολογητικών γίνεται ψηφιακά μέσω της εφαρμογής «Τα Αιτήματά μου» στην ψηφιακή πύλη myAADE (myaade.gov.gr), και είναι απαραίτητη προκειμένου να καταβληθεί η ενίσχυση έως το τέλος Νοεμβρίου 2025.

Εάν τα παραπάνω δικαιολογητικά υποβληθούν μετά τις 20/10/2025 και το αργότερο έως τις 31/12/2025, η καταβολή της ενίσχυσης θα γίνει σε επόμενο χρόνο.

Επίσης, σε ειδικές περιπτώσεις μη καταβολής της ενίσχυσης και συγκεκριμένα λόγω:

• εσφαλμένης εφαρμογής περιουσιακού κριτηρίου για φοιτητική κατοικία
• μη διαπίστωσης της συνδρομής των προϋποθέσεων χορήγησης της ενίσχυσης για το σύνολο των φοιτητικών κατοικιών μιας οικογένειας
• ασυμφωνίας μισθώματος λόγω καταβολής μεγαλύτερου ποσού, εφόσον το ποσό αυτό έχει περιληφθεί στο έντυπο Ε1 της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος του μισθωτή, και προκύπτει από τα συμβατικώς συμφωνηθέντα,

οι δικαιούχοι μισθωτές μπορούν να υποβάλουν έως τις 31/12/2025 ψηφιακά μέσω της εφαρμογής «Τα Αιτήματά μου» στην ψηφιακή πύλη myAADE (myaade.gov.gr), τα σχετικά δικαιολογητικά (μισθωτήριο, βεβαιώσεις σπουδών, αποδεικτικά τραπέζης για την καταβολή του μισθώματος) στην αρμόδια για την παραλαβή της δήλωσης φορολογίας εισοδήματός τους υπηρεσία της ΑΑΔΕ, προκειμένου να γίνει η καταβολή της ενίσχυσης σε επόμενο χρόνο.

8. Ποια κριτήρια εξετάζονται προκειμένου για τη χορήγηση της ενίσχυσης για τη μισθωμένη κύρια κατοικία;

Εισοδηματικά κριτήρια (ετήσιο οικογενειακό εισόδημα):

• Άγαμοι: έως 20.000 ευρώ.
• Έγγαμοι ή Μέλη Συμφώνου Συμβίωσης: έως 28.000 ευρώ, προσαυξανόμενο κατά 4.000 ευρώ για κάθε εξαρτώμενο τέκνο.
• Μονογονεϊκές Οικογένειες: έως 31.000 ευρώ, προσαυξανόμενο κατά 5.000 ευρώ για κάθε επιπλέον εξαρτώμενο τέκνο, πέραν του πρώτου.

Περιουσιακά κριτήρια: Η συνολική αξία της ακίνητης περιουσίας (με βάση τα στοιχεία ΕΝΦΙΑ του έτους καταβολής της ενίσχυσης) δεν πρέπει να υπερβαίνει τις:

• 120.000 ευρώ για τους άγαμους.
• 120.000 ευρώ, προσαυξημένη κατά 20.000 ευρώ για τον/την σύζυγο ή μέρος συμφώνου συμβίωσης και κάθε επιπλέον εξαρτώμενο τέκνο.

9. Ποια κριτήρια εξετάζονται προκειμένου για τη χορήγηση της ενίσχυσης για τη μισθωμένη φοιτητική κατοικία;

Εξετάζονται μόνο τα εισοδηματικά κριτήρια που αναφέρονται παραπάνω, ανεξάρτητα από το αν η φοιτητική κατοικία δηλώνεται στη φορολογική δήλωση των γονέων ή ως κύρια κατοικία στη φορολογική δήλωση του ίδιου του φοιτητή.

10. Είμαι 25 ετών, μίσθωσα κύρια κατοικία για το 2024 με ετήσιο καταβληθέν μίσθωμα 8.520€, σπουδάζω σε ελληνικό Α.Ε.Ι. και υπέβαλα δήλωση φόρου εισοδήματος φορολογικού έτους 2024 λόγω απόκτησης εισοδήματος από εκμίσθωση κατοικιών ποσού 12.000€. Ποια κριτήρια θα εφαρμοστούν και τι ποσό ενίσχυσης δικαιούμαι;

Εξετάζεται μόνο το ύψος του ετήσιου εισοδήματος καθώς η ενίσχυση αφορά κατοικία φοιτητή. Η ενίσχυση ανέρχεται σε 710€.

11. Γονείς διαζευγμένοι με ένα εξαρτώμενο τέκνο. Μισθώνει έκαστος κύρια κατοικία. Ο πρώτος κατέβαλε ετήσιο μίσθωμα 8.520€ και ο δεύτερος κατέβαλε 12.000€, αντίστοιχα;

Ο πρώτος δικαιούται ενίσχυση 710€. Ο δεύτερος δικαιούται ενίσχυση 850€ καθώς το ένα δωδέκατο της ετήσιας δαπάνης που πλήρωσε είναι 1.000€ το οποίο περιορίζεται στα 850€ (μέγιστο ποσό 800€ το οποίο προσαυξάνεται κατά 50€ λόγω του εξαρτώμενου τέκνου).

«Μέχρι τέλους του έτους όλα τα ΑΕΙ θα έχουν σύστημα ελεγχόμενης εισόδου» σημείωσε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος απαντώντας σε σχετική ερώτηση για τα Πανεπιστήμια  και ανέφερε αναλυτικά τα μέτρα που έχει λάβει η κυβέρνηση για την αντιμετώπιση της βίας στα ΑΕΙ. 

Τα ερωτήματα που έθεσαν οι πολίτες, μέσω Instagram, αφορούσαν -σε μεγάλο βαθμό- στα μέτρα για την ασφάλεια στα πανεπιστήμια. Ακόμη, υπήρξαν απορίες αναφορικά με τις πρωτοβουλίες για το δημογραφικό ζήτημα, τις πολιτικές επιδομάτων, την πιθανότητα πρόωρων εκλογών, τα πανηγύρια κ.α. Ακόμη, αποκάλυψε την εφαρμογή που χρησιμοποιεί περισσότερο και τα θέματα στα οποία κάνει «κλικ» εκτός πολιτικής. Για πρώτη φορά, είπε κατηγορηματικά πως σε μια ερώτηση «απαγορεύεται να απαντήσει»…

Αναλυτικά, οι ερωτήσεις και οι απαντήσεις στο Briefing για τους πολίτες:

-Έχω παρακολουθήσει συνεδρίαση στη Βουλή μία φορά. Θέλω να ξαναέρθω…

Αρχικά συγχαρητήρια. Πολύ σημαντικό, να συμμετέχουμε στην πολιτική ζωή του τόπου, με τον οποιονδήποτε τρόπο επιλέγει ο καθένας από εμάς. Υπάρχουν δύο τρόποι: είτε με μία ειδική είσοδο, που μπορεί να δοθεί από την κάθε κοινοβουλευτική ομάδα, αν θέλει κάποιος να πάει μεμονωμένα να παρακολουθήσει κάποια συνεδρίαση στην Βουλή. Αν πάλι μιλάμε για σχολείο ή σύλλογο, υπάρχει μία ειδική πλατφόρμα που κάνει κανείς αίτηση.

-Ισχύει ότι οι Ρομά παίρνουν επιδόματα χωρίς κριτήρια;

Για αρχή να πούμε, ότι τα κριτήρια για τα επιδόματα είναι ίδια για όλους τους Έλληνες πολίτες και για κάθε δικαιούχο του επιδόματος. Τώρα, αυτό το οποίο έχουμε κάνει εμείς ως Κυβέρνηση, ειδικά, είναι για το επίδομα παιδιού, να πρέπει να υπάρχει πραγματική φοίτηση στο σχολείο, για να μπορεί κάποιος να το πάρει.

-Πότε θα εφαρμοστεί ο έλεγχος και η κάρτα εισόδου στα ΑΕΙ;

Τα Πανεπιστήμια πρέπει να έχουν επικαιροποιήσει και να έχουν ολοκληρώσει μέχρι τέλος Ιουλίου όλα τα σχέδια ασφαλείας, για τα οποία είχαν υποχρέωση από το 2021, ενώ μέχρι το τέλος του έτους θα πρέπει να έχουν ολοκληρώσει την εγκατάσταση του συστήματος ελεγχόμενης εισόδου.

-Είναι δυνατόν κάποιος να ελέγχεται για το αν θα μπαίνει ή όχι στο Πανεπιστήμιο;

Ναι, το καταλαβαίνω ότι στη χώρα μας που κάποια πράγματα τα έχουμε μπερδέψει, αυτό πρέπει να το συζητάμε. Δηλαδή -επειδή ακούω και την κριτική από τα γνωστά κόμματα της αντιπολίτευσης- για να μπεις στα γραφεία ενός οποιουδήποτε κόμματος, από αυτά της αριστεράς κυρίως, που εναντιώνονται σε αυτή την αυτονόητη κίνηση, μπαίνεις έτσι; «Λες γειά σας, ήρθα;» Πηγαίνεις σε όποιον όροφο θες; Όχι, προφανώς. Κάντε μια σχετική δοκιμή, για να το διαπιστώσετε. Αυτό, άλλωστε, συμβαίνει και σε όλα τα πολιτισμένα κράτη του κόσμου. Ήμουνα νιος και γέρασα, το ξέρω, αλλά κάποια στιγμή πρέπει να τα λύσουμε και αυτά.

-Είμαι ελεύθερος επαγγελματίας στην Πιερία και εργάζομαι πάνω στον τουρισμό. Αντιμετωπίζουμε έλλειψη προσωπικού. Μπορεί να γίνει πιλοτικά σε έναν νόμο, έστω και για ένα εξάμηνο αντί για επίδομα ανεργίας, να δίνεται επίδομα εργασίας;

Ενδιαφέρουσα η ερώτηση από τον κύριο που είναι ελεύθερος επαγγελματίας στην Πιερία. Να πούμε καταρχάς, ότι έχουμε μειώσει κατά 5,4% τις ασφαλιστικές εισφορές και ειδικότερα στις υπερωρίες, στη νυχτερινή εργασία. Να πούμε, ότι υπάρχει η πλατφόρμα JOBmatch, που είναι μια πάρα πολύ σημαντική πλατφόρμα, ένα καλό εργαλείο για τις μικρομεσαίες, ειδικότερα, επιχειρήσεις.
Τώρα, για τον πυρήνα της ερώτησης. Κάναμε πολύ σημαντικές αλλαγές στο επίδομα ανεργίας, γιατί -όπως πολύ σωστά επισημαίνει ο κύριος στην ερώτησή του- ήταν λίγο παράδοξο να επιδοτεί το κράτος τόσο πολύ την ανεργία, τη στιγμή που η ανεργία μειώνεται, γιατί κάποτε πράγματι υπήρχε πολύ μεγάλη ανάγκη. Άρα είναι, πλέον, πολύ πιο αυστηρές οι προϋποθέσεις. Είναι πολύ πιο στοχευμένο το επίδομα ανεργίας. Είναι μικρότερη η περίμετρός του και ακριβώς αυτός ήταν και ο στόχος της Κυβέρνησης. Πλέον, να επιδοτούμε πολύ περισσότερο την εργασία. Αλίμονο, άλλωστε, αν δεν ήταν αυτός ο στόχος, όταν έχουμε τη μεγαλύτερη μείωση ανεργίας από οποιοδήποτε άλλη χώρα της Ευρώπης.

-Μπορεί να γίνει ψηφιοποίηση της διαδικασίας μεταδημότευσης;

Εδώ έχουμε μία πρόταση – ιδέα να ψηφιοποιήσουμε και την υπηρεσία της μεταδημότευσης. Λοιπόν, έχουμε καταφέρει μέσα σε περίπου έξι χρόνια και έχουμε ψηφιοποιήσει πάνω από 2.000 υπηρεσίες. Τώρα, λοιπόν, βγάλαμε, την υπηρεσία αξιολόγησης από τους πολίτες (axiologisi.ypes.gov.gr μέσω του gov.gr). Μεταξύ αυτών που μπορούμε να κάνουμε σε αυτή τη διαδικασία είναι το ακόλουθο: Μπορούμε να προτείνουμε ποιες άλλες υπηρεσίες θέλουμε να ψηφιοποιηθούν. Οπότε, ναι, θέλουμε ακόμα περισσότερες τέτοιες προτάσεις για ακόμα περισσότερες υπηρεσίες που θα ψηφιοποιηθούν.

-Γιατί υπάρχει απαγόρευση συμμετοχής στην κινητικότητα για υγειονομικούς (διοικητικούς) λόγω covid, ενώ δεν υπάρχει (σ.σ. πανδημία);

Για την άρση της αναστολής απαιτείται Κοινή Υπουργική Απόφαση μεταξύ των συναρμόδιων Υπουργείων. Αυτό το οποίο μπορώ να απαντήσω, ειδικά για την ερώτηση της κυρίας που ρωτάει, είναι ότι ετοιμάζει σχετική εισήγηση η Υπηρεσιακή Γραμματέας του Υπουργείου Υγείας, για να μπορεί να αρθεί μερικώς η αναστολή μεταξύ φορέων του Υπουργείου Υγείας και κεντρικά του Υπουργείου Υγείας.

-Δεν θα επιτρέπονται, πλέον, οι ψησταριές στα πανηγύρια;

Δεν είναι δυνατόν ποτέ να νομοθετούσαμε ή τουλάχιστον να μπορούσα εγώ να το ανακοινώσω αυτό το πράγμα, να πάμε στα πανηγύρια χωρίς να μπορούμε να φάμε σουβλάκια και να μην υπάρχουν ψησταριές. Για να ξέρετε, δεν έχει νομοθετηθεί κάτι τέτοιο. Δεν έχει αλλάξει τίποτα που να έχει να κάνει με τα πανηγύρια. Υπάρχουν κάποιες διατάξεις, προγενέστερες, με κανόνες της Πολιτικής Προστασίας γενικά για αστικές και περιαστικές περιοχές. Αλλά όχι, ούτε τέτοια απόφαση υπάρχει ούτε τέτοιος νόμος έχει αλλάξει ούτε πρόκειται να αλλάξουμε κάτι σχετικά με τις ψησταριές και τα πανηγύρια.

-Ποια είναι τα μέτρα που θα λάβετε για τα Πανεπιστήμια σχετικά με τη βία;

Οι περισσότερες ερωτήσεις -και είναι λογικό- είναι σχετικά με τα μέτρα που θέλουμε να εφαρμόσουμε επιπλέον, για τα Πανεπιστήμια. Συγκρατήστε, επιγραμματικά, τα εξής:

Πρώτον, αυτοματοποιημένες ποινές. Ασκείται ποινική δίωξη, γιατί σε έπιασαν να κάνεις κάτι που να έχει να κάνει με τη σωματική ακεραιότητα ή απειλή της ζωής μέσα στον πανεπιστημιακό χώρο και είσαι φοιτητής; Αυτοδικαίως, για δύο χρόνια αναστολή φοιτητικής ιδιότητας. Καταδικάστηκες αμετάκλητα; Οριστική διαγραφή.

Δεύτερον. Τα έσπασες; Προκάλεσες κάποια ζημιά; Θα πληρώσεις εσύ και όχι όλοι εμείς οι υπόλοιποι. Δεν πλήρωσες; Θα σου έρθει στο ΑΦΜ σου, να το πληρώσεις από εκεί.

Τρίτον, τα Πανεπιστήμια, οι Πρυτανικές Αρχές πρέπει να είναι συνεπείς στις υποχρεώσεις τους, αλλιώς υπάρχουν σχετικές πειθαρχικές κυρώσεις. Όλοι στην ίδια σελίδα είμαστε, αλλά οι κανόνες υπάρχουν για να τηρούνται.

Και βέβαια, γιατί υπάρχει και η διάσταση της Δικαιοσύνης, με πρωτοβουλίες που θα αναλάβει το Υπουργείο Δικαιοσύνης, εκδίκαση τέτοιων υποθέσεων βίας στα Πανεπιστήμια κατά προτεραιότητα. Το δρόμο μας τον έδειξε η ταχύτερη, πλέον, εκδίκαση υποθέσεων για τη βία στα γήπεδα και για την ενδοοικογενειακή βία.

-Για το θέμα του δημογραφικού. Ποιες κινήσεις να περιμένουμε από την Κυβέρνηση;

Και βέβαια είναι τεράστιο πρόβλημα το δημογραφικό και δεν λύνεται από τη μια μέρα στην άλλη. Όμως θεωρώ, ότι είμαστε η Κυβέρνηση, η οποία έχει κάνει πολλά και πρέπει να κάνει περισσότερα. Πάμε να τα δούμε πολύ γρήγορα.

Πρώτον, θεσπίσαμε το επίδομα γέννησης. Αρχικά το πήγαμε στις 2.000 ευρώ για κάθε παιδί. Και το αυξήσαμε μέχρι και τις 3.500 ευρώ, ανάλογα με το πόσα παιδιά έχει κάθε οικογένεια.

Αυξήσαμε την άδεια μητρότητας, από τους 6 στους 9 μήνες. Ενώ, ταυτόχρονα, αυξήσαμε και το επίδομα μητρότητας. Μέχρι πρότινος το έπαιρνες για έναν μόνο μήνα, κάτω από 1.000 ευρώ, ενώ τώρα το παίρνεις για 9 μήνες και ισούται με τον κατώτατο μισθό. Ισχύει και για άνεργες και για ελεύθερες επαγγελματίες και για αγρότισσες, νέες μητέρες.

Ακολουθούμε μία πολιτική κανένα παιδί εκτός παιδικού σταθμού, αυξάνοντας συνεχώς τη χρηματοδότηση για τα σχετικά vouchers. Αυξήσαμε το αφορολόγητο κατά 1.000 ευρώ για κάθε οικογένεια με παιδί. Μειώσαμε το ΦΠΑ στα βρεφικά είδη από το 24% στο 13%.

Είναι πάρα πολλά ακόμα, τα οποία μπορώ να σας αναφέρω και πάρα πολλά που πρέπει να κάνουμε. Είναι μια πολύ μεγάλη και πολύ σημαντική μάχη, ο περιορισμός των συνεπειών του δημογραφικού.

Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Αντιμετώπιση του Δημογραφικού έχει πάνω από 100 δράσεις, οι οποίες εξειδικεύονται σε πέντε άξονες. Δεν θέλω να σας κουράσω με αυτά. Να σας πω, ότι ναι, έχουμε κάνει βήματα. Είναι ένα πάρα πολύ σοβαρό θέμα. Πρέπει να κάνουμε περισσότερα και σε αυτό πρέπει να είμαστε όλοι και όλες μαζί.

…Και μερικές ερωτήσεις – απαντήσεις που δεν σχετίζονται με το κυβερνητικό έργο:

-Για ποιο λόγο να μην γίνουν εκλογές το φθινόπωρο; Θεωρώ τον αιφνιδιασμό σωστή επιλογή…

Εδώ μας λένε να κάνουμε εκλογές τον Σεπτέμβριο. Εκλογές θα γίνουν το 2027. Δεν συζητιέται κάτι τέτοιο. Το έχουμε απαντήσει. Το έχει απαντήσει ο Πρωθυπουργός.

-Ποια εφαρμογή σας «τρώει» τον περισσότερο χρόνο;

Ποια εφαρμογή μου τρώει τον περισσότερο χρόνο; Τώρα, τί να σας πω; WhatsApp. Δεν υπάρχει, νομίζω αυτό. Δεν συζητιέται.

-Πρόβλεψη για το Final Four της Euroleague…

Όχι, με συγχωρείτε, αυτή την ερώτηση απαγορεύεται να την απαντήσουμε. Δεν κάνουμε ποτέ προβλέψεις πριν από το Final Four.

Ακολουθούν οι ερωτήσεις-απαντήσεις:

1. Για ποιες ομάδες συνεχίζει να παρέχεται η κατ’ εξαίρεση ασφαλιστική ικανότητα για την περίοδο 2024-2025;

Πρόκειται για κατηγορίες που αντιμετωπίζουν αντικειμενική δυσκολία να ανταποκριθούν και να καλύψουν τις απαραίτητες προϋποθέσεις.

Συγκεκριμένα, η κατ’ εξαίρεση ασφαλιστική ικανότητα χορηγείται στα παρακάτω πρόσωπα και στα μέλη των οικογενειών τους:

– Στους πληγέντες από φυσικές καταστροφές. Δηλαδή, στους ασφαλισμένους του e-ΕΦΚΑ που διατηρούν επαγγελματική εγκατάσταση ή ασκούν δραστηριότητα ή εργάζονται σε πληγείσες περιοχές από θεομηνίες ή άλλες φυσικές καταστροφές και υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής των υπουργικών αποφάσεων που εκδόθηκαν το έτος 2023 ή εκδίδονται το τρέχον έτος, καθώς και στους ανέργους των ανωτέρω περιοχών που είναι εγγεγραμμένοι στο Ψηφιακό Μητρώο της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης. Στην περίπτωση αυτή, η ασφαλιστική ικανότητα χορηγείται από την ημέρα επέλευσης της φυσικής καταστροφής, ανεξαρτήτως οφειλών προς τον e-ΕΦΚΑ.

– Στους εργοδότες και ασφαλισμένους που έχουν επαγγελματική εγκατάσταση ή δραστηριότητα σε περιοχές της Περιφέρειας Αττικής που επλήγησαν από τις πυρκαγιές της 23ης και 24ης Ιουλίου 2018 και στους εγγεγραμμένους στα μητρώα του e-ΕΦΚΑ άμεσα ασφαλισμένους που επλήγησαν από τις πυρκαγιές της 23ης και 24ης Ιουλίου 2018 και υπάγονται αντίστοιχα στο πεδίο εφαρμογής της Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου της 26ης Ιουλίου του 2018, που κυρώθηκε με το άρθρο 3 του ν. 4576/2018.

– Στους εργαζόμενους στα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά, στη Ναυπηγοεπισκευαστική Ζώνη Περάματος και στα Ναυπηγεία Ελευσίνας.

2. Ισχύει ότι η μη παράταση της κατ’ εξαίρεση ασφαλιστικής ικανότητας για συγκεκριμένες ομάδες τους αφήνει εκτός υγειονομικής περίθαλψης;

Κατηγορηματικά όχι. Κανείς δεν μένει χωρίς πρόσβαση στην υγεία, επειδή δεν έχει ασφαλιστική ικανότητα, καθώς σήμερα όλοι οι νόμιμα διαμένοντες στη χώρα με ενεργό ΑΜΚΑ έχουν δωρεάν πρόσβαση στο δημόσιο σύστημα υγείας και δικαιούνται νοσηλευτικής και ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Αυτό περιλαμβάνει όχι μόνο τα νοσοκομεία, αλλά και τις δομές πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας.

3. Γιατί δεν μπορεί να παραταθεί για όλους η κατ’ εξαίρεση ασφαλιστική ικανότητα;

Πρέπει όλοι να κατανοήσουν ότι δεν υπάρχει ασφαλιστική κάλυψη a la carte. Οι ασφαλιστικές εισφορές είναι υποχρεωτικές για όλους και η καταβολή τους απαραίτητη για τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού μας συστήματος.

Το ασφαλιστικό μας σύστημα βασίζεται στην ασφαλιστική αλληλεγγύη και στην ανταποδοτικότητα. Δεν μπορεί να καταβάλουν μόνο ορισμένοι εισφορές και να λαμβάνουν όλοι τις ίδιες παροχές από τον ΕΟΠΥΥ. Από την άλλη, διασφαλίζεται ότι όλοι έχουν ακώλυτη δωρεάν πρόσβαση στις δημόσιες υπηρεσίες υγείας, που χρηματοδοτούνται από τη φορολογία.

Το ασφαλιστικό πακέτο είναι ενιαίο, για να εξασφαλίζεται τόσο το δικαίωμα στην ασφάλιση και τη συνταξιοδότηση, όσο και το δικαίωμα στην υγεία και τις επιπλέον (πέραν του Δημοσίου) παροχές του ΕΟΠΥΥ προς τους ασφαλισμένους. Ένα σύστημα στο οποίο ο ασφαλισμένος επιλέγει ποιες εισφορές θα πληρώνει κάθε φορά, χάνει τον υποχρεωτικό του χαρακτήρα με ολέθριες συνέπειες τόσο για τις συνταξιοδοτικές παροχές των ασφαλισμένων όσο και για τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού μας συστήματος.

4. Για ποιον λόγο είχε δοθεί κατ’ εξαίρεση παράταση της ασφαλιστικής ικανότητας από το 2020 μέχρι και σήμερα σε συγκεκριμένες ομάδες;

Κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, δόθηκε κατ’ εξαίρεση ασφαλιστική ικανότητα σε ειδικές πληθυσμιακές ομάδες με κοινωνικά κριτήρια. Το 2020 και εντεύθεν, λόγω της υγειονομικής κρίσης, παρατάθηκε η κατ’ εξαίρεση χορήγηση ασφαλιστικής ικανότητας αρχικά για το σύνολο των ασφαλισμένων.

Η τελευταία παράταση, λόγω Covid, μέχρι τις 29/2/2024, δόθηκε με το άρ. 90 του ν. 5018/2023 σε 13 κατηγορίες. Από αυτές, συντρέχει λόγος παράτασης σε συγκεκριμένες κατηγορίες, καθότι για τις λοιπές οι λόγοι διατήρησης εξαιρέσεων έχουν πλέον εκλείψει.

Η πολυπληθέστερη κατηγορία απόκλισης από τον κανόνα είναι αυτή των μη μισθωτών, στους οποίους για πρώτη φορά το 2022 δόθηκε η δυνατότητα να λάβουν ετήσια ασφαλιστική ικανότητα με μόνη την καταβολή εισφορών υγείας, οι οποίες αντιστοιχούν σε εισφορές περίπου τριών μηνών. Από 800.000 εν δυνάμει ωφελούμενους, πλήρωσαν τις εισφορές τριών μηνών που αντιστοιχούν στο ποσό των εισφορών υγείας περίπου 400.000, εκ των οποίων περίπου 100.000 αγρότες και 300.000 μη μισθωτοί.

Ήδη, η χώρα μας αναπτύσσεται σημαντικά ταχύτερα από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, η ανεργία ανέρχεται πλέον σε μονοψήφιο ποσοστό. Δόθηκαν δύο αυξήσεις του κατώτατου μισθού και αναμένεται και τρίτη. Δόθηκαν δύο αυξήσεις στις συντάξεις για πρώτη φορά, μετά από 12 χρόνια. «Ξεπάγωσαν» οι τριετίες στον ιδιωτικό τομέα.

Σε αυτό το οικονομικό και κοινωνικό περιβάλλον, η κυβέρνηση και το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης αποφάσισαν να παρατείνουν την κατ’ εξαίρεση χορήγηση της ασφαλιστικής ικανότητας στις κατηγορίες εκείνες που έχουν αντικειμενική δυσκολία να ανταποκριθούν.

5. Τι είναι η ασφαλιστική ικανότητα;

Η ασφαλιστική ικανότητα στην ουσία παρέχει στους άμεσα και τους έμμεσα ασφαλισμένους (μέλη οικογένειας), πέραν της δωρεάν πρόσβασης στα δημόσια νοσοκομεία που δίνει ο ΑΜΚΑ, επιπλέον πρόσβαση με δαπάνη του ΕΟΠΥΥ σε ιδιωτικές δομές υγείας, κάλυψη παροχών υγειονομικής περίθαλψης σε είδος από τον ΕΟΠΥΥ, όπως ενδεικτικά, ιδιωτική συνταγογράφηση για ιατρικές ή άλλες θεραπευτικές πράξεις, διαγνωστικές εξετάσεις, νοσήλια, φάρμακα κ.λπ..

6. Τι ισχύει από την 1η Μαρτίου 2024;

Με τη λήξη της κατ’ εξαίρεση χορήγησης ασφαλιστικής ικανότητας, θα εφαρμόζεται ο γενικός κανόνας, δηλαδή:

– για τους μισθωτούς, απαιτείται η πραγματοποίηση τουλάχιστον 50 ημερών εργασίας κατά το προηγούμενο έτος και

– για τους μη μισθωτούς, απαιτείται η συμπλήρωση δύο τουλάχιστον μηνών ασφάλισης κατά το προηγούμενο έτος, η καταβολή των απαιτητών εισφορών μέχρι το τέλος του προηγούμενου έτους και, αν υπάρχει οφειλή, πρέπει να έχει ρυθμιστεί και να τηρείται η ρύθμιση.

7. Τι πρέπει να κάνουν, για να μην χάσουν την ασφαλιστική τους ικανότητα όσοι έλαβαν κατ’ εξαίρεση παράταση, μέχρι και τις 29/02/2024;

Οι οφειλέτες θα πρέπει να διευθετήσουν το σύνολο των υποχρεώσεών τους προς τον ΕΦΚΑ όσον αφορά τις εισφορές για το 2023 είτε αποπληρώνοντας το σύνολό τους είτε ρυθμίζοντας τις οφειλές σε έως 24 δόσεις.

Εφόσον κάποιος εξοφλήσει πλήρως το ποσό που οφείλει, θα πάρει ετήσια ασφαλιστική ικανότητα, ενώ, εάν το ρυθμίσει, θα πάρει μηνιαία.

Τονίζεται για μία ακόμα φορά ότι όλοι οι πολίτες, ανεξάρτητα από την ασφαλιστική τους ικανότητα, εφόσον διαθέτουν ΑΜΚΑ, έχουν πρόσβαση στις δημόσιες δομές υγείας.

8. Τι ισχύει για τους εργαζόμενους, των οποίων οι εργοδότες δεν έχουν καταβάλει τις ασφαλιστικές εισφορές;

Για όσους εργαζόμενους έχει υποβληθεί ΑΠΔ για τον απαιτούμενο χρόνο των 50 ημερών, η ασφαλιστική τους ικανότητα ανανεώνεται αυτόματα ανεξαρτήτως του αν ο εργοδότης έχει καταβάλει τις ασφαλιστικές εισφορές.

Σε περίπτωση μη υποβολής ΑΠΔ, τότε ο εργαζόμενος μπορεί να υποβάλει καταγγελία στα αρμόδια ελεγκτικά όργανα του ΕΦΚΑ, προκειμένου να προσμετρηθεί ο χρόνος ασφάλισης.

9. Πληρώ τις προϋποθέσεις για ασφαλιστική ικανότητα, αλλά αυτό δεν φαίνεται στον ΕΦΚΑ. Τι πρέπει να κάνω;

Τα ηλεκτρονικά συστήματα του ΕΦΚΑ ενημερώνονται σε τακτά χρονικά διαστήματα και οι πολίτες μπορούν να επιβεβαιώσουν, αν έχουν ασφαλιστική ικανότητα, μέσω της πλατφόρμας https://apps.e-efka.gov.gr/eAccess/login.xhtml.

Ωστόσο, εάν εξακολουθεί το σύστημα να μην εμφανίζει ότι έχουν ασφαλιστική ικανότητα, παρ’ ότι πληρούν τις προϋποθέσεις, θα πρέπει να στείλουν ηλεκτρονικό μήνυμα στο email: d.aparoxon@efka.gov.gr.

Βέβαια, ο πιο εύκολος και άμεσος τρόπος είναι η επίσκεψη στις κατά τόπους Διευθύνσεις του ΕΦΚΑ. Η εξυπηρέτηση των πολιτών για τη χορήγηση ασφαλιστικής ικανότητας σε αυτή την περίπτωση γίνεται χωρίς ραντεβού. Οι πολίτες θα εξυπηρετούνται από όλες τις Τοπικές Διευθύνσεις, ανεξάρτητα από το πού ανήκουν, για την ενημέρωση των στοιχείων τους στο Μητρώο.

10. Τι πρόβλεψη υπάρχει για τα παιδιά και τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες;

Από τον Ιούλιο του 2022, η συνταγογράφηση φαρμάκων, θεραπευτικών πράξεων και διαγνωστικών εξετάσεων, γίνεται από όλους τους πιστοποιημένους στο Σύστημα Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης (Σ.Η.Σ.) ιατρούς, δηλαδή και ιδιώτες, για τις πιο κάτω κατηγορίες ανασφάλιστων πολιτών:

α. ανήλικοι έως 18 ετών,

β. ασθενείς με νοητική ή ψυχική αναπηρία, αυτισμό, σύνδρομο Down, διπολική διαταραχή, κατάθλιψη με ψυχωσικά συμπτώματα, εγκεφαλική παράλυση ή βαριές και πολλαπλές αναπηρίες, ακρωτηριασμένοι που λαμβάνουν το εξωιδρυματικό επίδομα με ποσοστό αναπηρίας 67% και άνω, όπως και όσοι έχουν πιστοποιημένη αναπηρία από ΚΕΠΑ 80% και άνω, για οποιαδήποτε πάθηση,

γ. ασθενείς με παθήσεις, τα φάρμακα των οποίων χορηγούνται με μηδενική συμμετοχή του ασφαλισμένου, καθώς και οι ανασφάλιστοι ασθενείς που πάσχουν από το σύνδρομο ανοσολογικής ανεπάρκειας (AIDS).

Επιπλέον, για όλους τους ανασφάλιστους πολίτες προβλέπεται η συνταγογράφηση όλων ανεξαιρέτως των εμβολίων.

Ποιοι/ποιες είναι οι δικαιούχοι της έκτακτης ενίσχυσης;

Οι δικαιούχοι εκτιμώνται περίπου σε 1,2 εκατ. και είναι όσοι/όσες πληρούν, σωρευτικά, τα παρακάτω εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια:

α) οικογενειακό εισόδημα για τους άγαμους 16.000 ευρώ, τους έγγαμους 24.000 ευρώ, προσαυξανόμενο κατά 5.000 ευρώ για κάθε εξαρτώμενο τέκνο,

β) κύκλο εργασιών από επιχειρηματική δραστηριότητα έως 80.000 ευρώ (μόνο για ελεύθερους επαγγελματίες) και

γ) αξία ακίνητης περιουσίας έως 200.000 ευρώ για τους άγαμους και έως 300.000 ευρώ για τους έγγαμους και τις μονογονεϊκές οικογένειες.

Ποιο είναι το ύψος της έκτακτης ενίσχυσης και πώς υπολογίζεται;

Το ύψος της έκτακτης ενίσχυσης για κάθε μήνα θα ανέλθει σε 60 ευρώ επί τις βαθμοημέρες του κάθε οικισμού.

Λόγω των αυξημένων ενεργειακών αναγκών σε οικισμούς με δριμύ ψύχος (συντελεστής βαθμοημερών άνω του ένα), το υπολογιζόμενο ύψος της ενίσχυσης προσαυξάνεται κατά 25% για τους δικαιούχους που διαμένουν σε αυτούς και δεν μπορεί να υπερβαίνει το ποσό των 160 ευρώ ανά μήνα και αντιστοίχως τα 480 ευρώ σε τριμηνιαία βάση κατ’ ανώτατο όριο. Με βάση τα παραπάνω, το εύρος της τρίμηνης ενίσχυσης κυμαίνεται από 45 έως 480 ευρώ.

Τα τετραγωνικά μέτρα της οικίας μου επηρεάζουν το ποσό της ενίσχυσης;

Όχι, τα τετραγωνικά της οικίας του δικαιούχου δεν αποτελούν παράμετρο στον υπολογισμό της έκτακτης ενίσχυσης για τους ενεργειακά ευάλωτους καταναλωτές.

Μπορώ να λάβω την έκτακτη ενίσχυση εφόσον λαμβάνω, ήδη, το επίδομα θέρμανσης για πετρέλαιο, φυσικό αέριο ή άλλες μορφές θέρμανσης;

Από την έκτακτη ενίσχυση εξαιρούνται όσοι/όσες λαμβάνουν το επίδομα θέρμανσης για πετρέλαιο, φυσικό αέριο και άλλες μορφές θέρμανσης για τη χειμερινή περίοδο 2023/2024. Επιπρόσθετα, εξαιρούνται όσοι/όσες ανήκουν στα Κοινωνικά Τιμολόγια, οι οποίοι θα συνεχίσουν να λαμβάνουν επιδότηση μέσω των λογαριασμών ρεύματος.

Πώς θα κάνω αίτηση για την έκτακτη ενίσχυση θέρμανσης για ηλεκτρική ενέργεια;

Οι αιτήσεις γίνονται μέσω της πλατφόρμας «myΘέρμανση» της ΑΑΔΕ, στην οποία θα υποβάλλονται αιτήσεις για ένταξη στο Μητρώο της έκτακτης ενίσχυσης. Επισημαίνεται ότι κάθε νοικοκυριό μπορεί να υποβάλει μία αίτηση, καταχωρώντας τον αριθμό παροχής της κύριας κατοικίας του.

Τί στοιχεία θα πρέπει να αναγράφονται στην αίτηση για την έκτακτη ενίσχυση θέρμανσης;

Στην αίτηση αναγράφονται, κατά περίπτωση, τα ακόλουθα στοιχεία:

α) ο Αριθμός Φορολογικού Μητρώου (Α.Φ.Μ.) του αιτούντος προσώπου – υπόχρεου φορολογικής δήλωσης,

β) το ονοματεπώνυμό του,

γ) ο αριθμός των εξαρτώμενων τέκνων του,

δ) ο αριθμός παροχής ηλεκτρικού ρεύματος του ακινήτου κύριας κατοικίας,

ε) η ταχυδρομική διεύθυνση που αντιστοιχεί στη συγκεκριμένη παροχή ηλεκτρικού ρεύματος, αν η κατοικία είναι ιδιόκτητη, ενοικιαζόμενη ή δωρεάν παραχωρούμενη, καθώς και ο Α.Φ.Μ. του εκμισθωτή ή του δωρεάν παραχωρούντος,

στ) το ΑΦΜ του προσώπου στο οποίο εκδίδεται ο λογαριασμός ρεύματος και το ΑΦΜ και επωνυμία του προμηθευτή που έκδωσε τον τελευταίο διαθέσιμο λογαριασμό και

ζ) τα στοιχεία επικοινωνίας του (διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, αριθμός κινητού ή και σταθερού τηλεφώνου).

Αφού ελεγχθούν τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια από την ΑΑΔΕ, αποστέλλονται τα στοιχεία ΑΦΜ δικαιούχου, ΑΦΜ που εκδίδεται ο λογαριασμός, ΑΦΜ και επωνυμία του προμηθευτή, ο αριθμός παροχής ρεύματος κύριας κατοικίας και το ύψος της επιδότησης που δικαιούται στον ΔΕΔΔΗΕ, ώστε να τα κοινοποιήσει στους προμηθευτές και να εφαρμόσουν την επιδότηση στους λογαριασμούς υπό μορφή έκπτωσης.

Ποιος/ποια υποβάλλει την αίτηση για την έκτακτη ενίσχυση;

Το επίδομα δίνεται σε επίπεδο νοικοκυριού και η αίτηση υποβάλλεται από τον υπόχρεο σε υποβολή της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος ή από έναν εκ των δύο σε περίπτωση υποβολής χωριστής δήλωσης.

Πώς θα εφαρμοστεί η ενίσχυση στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας;

Η έκπτωση θα εφαρμοστεί στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας (έναντι ή εκκαθαριστικό) που αφορούν στην περίοδο ενίσχυσης (1η Ιανουαρίου – 31 Μαρτίου 2024).

Σε περίπτωση που ένας λογαριασμός περιλαμβάνει ένα διάστημα του μήνα, η μηνιαία επιδότηση επιμερίζεται αναλογικά στις ημέρες του μήνα που αφορά, εντός της περιόδου ενίσχυσης.

Θα πρέπει να υποβάλλω κάποιο αποδεικτικό του λογαριασμού κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας μου στην εφαρμογή «ΤΑ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΚΑ ΜΟΥ»;

Ο δικαιούχος – καταναλωτής ρεύματος θα πρέπει να καταχωρεί στην πλατφόρμα τα απαιτούμενα στοιχεία των λογαριασμών ρεύματος.

Για την καταχώριση των στοιχείων του λογαριασμού υποβάλλεται ο αριθμός του λογαριασμού ρεύματος, το συνολικό ποσό/αξία του λογαριασμού, ο Αριθμός Φορολογικού Μητρώου (Α.Φ.Μ.) και η επωνυμία του προμηθευτή, το ΑΦΜ του δικαιούχου στο οποίο εκδόθηκε ο λογαριασμός, ο αριθμός παροχής ρεύματος που αναγράφεται στο λογαριασμό και πρέπει να αντιστοιχεί στον αριθμό παροχής κύριας κατοικίας που δηλώθηκε κατά την αίτηση και η περίοδος κατανάλωσης που αφορά ο λογαριασμός ρεύματος.

Επισημαίνεται ότι λαμβάνονται υπόψη οι λογαριασμοί που αφορούν στην περίοδο κατανάλωσης από 1η Ιανουαρίου 2024 έως 31 Μαρτίου 2024 και θα πρέπει να αναρτάται στην πλατφόρμα το συνολικό ποσό της δαπάνης.

Μπορώ να υποβάλλω τα αποδεικτικά κατανάλωσης ρεύματος που αφορούν στην περίοδο επιδότησης σταδιακά;

Η υποβολή των στοιχείων των δαπανών που προκύπτουν από τους λογαριασμούς που αφορούν στην περίοδο επιδότησης δύναται να γίνει σταδιακά, κατά την έκδοση του εκάστοτε λογαριασμού. Σε κάθε περίπτωση, ο δικαιούχος θα έχει τη δυνατότητα να υποβάλλει, έως και 15 Σεπτεμβρίου 2024, τα στοιχεία για το σύνολο των λογαριασμών που έχουν εκδοθεί για την παροχή του και αφορούν σε κατανάλωση της περιόδου ενίσχυσης.

Απαντήσεις σε δέκα ερωτήσεις για τα νέα τιμολόγια στη χαμηλή τάση

Τί αλλάζει στα τιμολόγια ρεύματος από 1.1.2024 και για ποιο λόγο;

Από 1η Ιανουαρίου 2024 θα εφαρμοστούν τα νέα τιμολόγια προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας για τους καταναλωτές χαμηλής τάσης. Μεταξύ αυτών θεσπίζεται ειδικό κοινό τιμολόγιο, στο οποίο θα μεταπέσουν, αυτομάτως, την 1η Ιανουαρίου 2024 όσοι δεν επιλέξουν διαφορετικό τιμολόγιο έως την 31η Δεκεμβρίου 2023. Επίσης, στο ειδικό κοινό τιμολόγιο δεν μεταπίπτουν αυτόματα όσοι καταναλωτές έχουν συνάψει σύμβαση προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας για προϊόν σταθερής τιμολόγησης ορισμένου χρόνου, για όσο χρονικό διάστημα ισχύει η σύμβαση αυτή.

Ποια είναι η υποχρέωση των προμηθευτών για την ενημέρωση των καταναλωτών σχετικά με τα νέα τιμολόγια;

Οι προμηθευτές, το αργότερο την 1η Δεκεμβρίου 2023, οφείλουν να ενημερώσουν τους καταναλωτές για τα νέα τιμολόγια που θα εφαρμοστούν από την 1η Ιανουαρίου του 2024.

Πώς καταλαβαίνει ο καταναλωτής σε ποια κατηγορία τιμολογίου βρίσκεται;

Οι προμηθευτές οφείλουν να επισημαίνουν κάθε τιμολόγιο προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας με τις νέες «σημάνσεις διαφάνειας», προκειμένου οι καταναλωτές να κατανοούν άμεσα και ευχερώς το πλέον σημαντικό χαρακτηριστικό του τιμολογίου που τους προσφέρεται, δηλαδή αν η χρέωση προμήθειας είναι σταθερή ή κυμαινόμενη ή δυναμική.

Ποιες είναι οι τέσσερις «σημάνσεις διαφάνειας» των νέων τιμολογίων από 1η Ιανουαρίου 2024;

Θεσπίζονται τέσσερις διακριτές κατηγορίες τιμολογίων, οι οποίες θα προσφέρονται από όλους τους προμηθευτές ανεξαιρέτως.

Το σταθερό τιμολόγιο, με μπλε σήμανση και σταθερή τιμή προμήθειας (€/kWh) για όλη την περίοδο της σύμβασης.

Το ειδικό κοινό τιμολόγιο, με πράσινη σήμανση, στο οποίο ο προμηθευτής θα ανακοινώνει την τιμή χρέωσης έως την πρώτη ημέρα του μήνα εφαρμογής, δηλαδή οι καταναλωτές θα γνωρίζουν κάθε 1η του μηνός την τιμή που θα πληρώνουν.

Τα λοιπά κυμαινόμενα τιμολόγια, με κίτρινη σήμανση, στα οποία περιλαμβάνονται τα τιμολόγια με κυμαινόμενη χρέωση προμήθειας (€/kWh), όπου η τιμή μεταβάλλεται, σύμφωνα με τις διακυμάνσεις της χονδρεμπορικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Στα δυναμικά τιμολόγια, με πορτοκαλί σήμανση, περιλαμβάνονται τα τιμολόγια των οποίων η τιμή μεταβάλλεται, με βάση τις τιμές της χονδρεμπορικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας εντός της ημέρας. Προϋπόθεση για να προσφερθούν τα συγκεκριμένα τιμολόγια είναι η ύπαρξη ευφυούς μετρητή.

Ποιο είναι το βασικό όφελος του ειδικού τιμολογίου που θεσπίζεται από την Πολιτεία;

Το ειδικό κοινό τιμολόγιο με πράσινη σήμανση παρέχει το πλεονέκτημα στους καταναλωτές να γνωρίζουν εκ των προτέρων, την 1η ημέρα του μήνα κατανάλωσης, την τιμή χρέωσης του μήνα. Ο καταναλωτής θα έχει τη δυνατότητα να αξιολογεί σε μηνιαία βάση τις χρεώσεις του τιμολογίου του, και να τις συγκρίνει με ευχέρεια ιδίως με τα κοινά τιμολόγια που θα προσφέρονται στην αγορά. Η διαφάνεια και η ευκολία της σύγκρισης θα ενισχύεται από το γεγονός ότι η ΡΑΑΕΥ θα δημοσιεύει, μηνιαίως, στην ιστοσελίδα της, τις χρεώσεις προμήθειας, οι οποίες θα εφαρμόζονται στο ειδικό κοινό τιμολόγιο.

Γιατί να επιλέξω τιμολόγιο και να μην μείνω στο ειδικό τιμολόγιο;

Το σύνολο των καταναλωτών θα μεταπέσει, αυτομάτως, στο ειδικό τιμολόγιο την 1η Ιανουαρίου 2024, εκτός των καταναλωτών που θα επιλέξουν διαφορετικό τιμολόγιο.

Οι προμηθευτές, έως την 1ηΔεκεμβρίου 2023, θα ενημερώσουν τους καταναλωτές για τα νέα τιμολόγια που προσφέρουν και για τις χρεώσεις τους. Οι καταναλωτές την περίοδο μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2024, θα έχουν την ευκαιρία να συγκρίνουν και να αξιολογήσουν τις προτάσεις των προμηθευτών και να επιλέξουν τον προμηθευτή και το τιμολόγιο που καλύπτει τις ενεργειακές τους ανάγκες.

Η κατηγορία του ειδικού κοινού τιμολογίου, με πράσινη σήμανση, αναμένεται ότι θα έχει ανταγωνιστικές τιμές, με τις προσφορές των προμηθευτών να είναι άμεσα συγκρίσιμες. Σε κάθε περίπτωση, ο καταναλωτής έχει τη δυνατότητα οποτεδήποτε το επιθυμεί να επιλέξει οποιοδήποτε προσφερόμενο τιμολόγιο, υπογράφοντας νέα σύμβαση με τον προμηθευτή της επιλογής του.

Πώς θα αποτυπώνεται η χρέωση προμήθειας στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας του ειδικού κοινού τιμολογίου;

Στους λογαριασμούς κατανάλωσης που αφορούν στο ειδικό κοινό τιμολόγιο, οι προμηθευτές υποχρεούνται να αποτυπώνουν ενιαία την τελική τιμή προμήθειας, ανά μήνα τιμολόγησης.

Μέχρι πότε θα εφαρμόζεται το ειδικό κοινό τιμολόγιο;

Οι προμηθευτές έχουν την υποχρέωση διατήρησης του ειδικού κοινού τιμολογίου τουλάχιστον μέχρι την 31η Δεκεμβρίου του 2024. Η παραμονή των καταναλωτών σε αυτό το τιμολόγιο θα είναι δυνατή έως τότε, εφόσον δεν έχουν επιλέξει άλλο προϊόν προμήθειας της επιλογής τους. Οι καταναλωτές θα έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν το ειδικό κοινό τιμολόγιο και μετά την 1η Ιανουαρίου του 2025, καθώς θα προσφέρεται και στη συνέχεια από όλους τους προμηθευτές.

Μπορώ να αλλάξω άμεσα και χωρίς κυρώσεις τιμολόγιο ή προμηθευτή;

Η αλλαγή προμηθευτή ή τιμολογίου προμήθειας γίνεται οποτεδήποτε και δεν συνεπάγεται δικαίωμα αποζημίωσης του προμηθευτή λόγω της πρόωρης αποχώρησης του πελάτη, εκτός των περιπτώσεων διακοπής σύμβασης τιμολογίου σταθερής τιμής.

Θα είναι διαθέσιμο κάποιο εργαλείο επαλήθευσης και σύγκρισης τιμών;

Στους λογαριασμούς ρεύματος και στα άλλα μηνύματα των προμηθευτών (sms και e-mail) εισάγεται κωδικός QR (και link) με παραπομπή στον ιστότοπο δημοσίευσης του εργαλείου σύγκρισης τιμών της ΡΑΑΕΥ, ώστε οι καταναλωτές να έχουν τη δυνατότητα να επαληθεύουν τη τιμή του κάθε μήνα για το ειδικό κοινό τιμολόγιο και να συγκρίνουν με το σύνολο των προσφερόμενων τιμολογίων των προμηθευτών.

Ακολουθούν οι ερωτήσεις-απαντήσεις:

1. Τι προβλέπει το πρόγραμμα χορήγησης στεγαστικών δανείων και ποιο το όφελος για τα νέα ζευγάρια που θα ενταχθούν σε αυτό;

Πρακτικά όσοι ενταχθούν στο πρόγραμμα αυτό, θα πληρώνουν δόση στεγαστικού δανείου που θα είναι πολύ χαμηλότερη από το ενοίκιο που αντιστοιχεί στο σπίτι που επέλεξαν, καθώς το επιτόκιο θα αντιστοιχεί στο ένα τέταρτο των εμπορικών επιτοκίων και, πάντως, θα είναι μηδενικό για τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες.

Το κυριότερο, με την αποπληρωμή του δανείου, θα αποκτήσουν την ιδιοκτησία του σπιτιού.

Επιπλέον, το δάνειο θα καλύπτει υψηλότερο ποσοστό της εμπορικής αξίας του ακινήτου (90%) σε σχέση με τα στεγαστικά δάνεια των τραπεζών που καλύπτουν συνήθως έως το 80%. Αυτό σημαίνει ότι η ιδιωτική συμμετοχή που πρέπει να συνεισφέρουν οι νέοι, μειώνεται στο 10% της αξίας του σπιτιού αντί για 20% που προβλέπεται στις συμβάσεις των τραπεζικών στεγαστικών δανείων.

Επίσης, με το πρόγραμμα αυτό, αποκτούν πρόσβαση στον τραπεζικό δανεισμό νοικοκυριά που, υπό κανονικές συνθήκες, δύσκολα θα πληρούσαν τα τραπεζικά κριτήρια χρηματοδότησης.

2. Ποια είναι τα νέα στοιχεία στο πρόγραμμα παροχής στεγαστικών δανείων σε νέους;

Έχουν προστεθεί σε σχέση με τις αρχικές ανακοινώσεις ορισμένα νέα στοιχεία που αποσκοπούν στην επιτάχυνση υλοποίησης της δράσης, αλλά και στη θωράκιση από ενδεχόμενη απόπειρα κατάχρησης.

Συγκεκριμένα:

– Τέθηκε ανώτατο όριο 200.000 ευρώ στην αξία της κατοικίας που μπορούν να αγοράσουν οι δικαιούχοι. Έτσι, αποτρέπεται το ενδεχόμενο αγοράς πολυτελών κατασκευών με το επιδοτούμενο δάνειο του προγράμματος.

– Απαγορεύεται η αγορά του ακινήτου από συγγενή πρώτου βαθμού του δανειολήπτη.

– Διευκρινίζεται πως δεν θα υπάρχει εγγυητής του δανείου.

– Τίθεται οκτάμηνη προθεσμία (εξάμηνη αρχικά με δυνατότητα παράτασης δύο μηνών) από την προέγκριση του δανείου μέχρι την υπογραφή της δανειακής σύμβασης. Έτσι, προλαμβάνονται καθυστερήσεις που θα δέσμευαν τα δανειακά κεφάλαια εις βάρος άλλων δικαιούχων που έχουν κλείσει τη συμφωνία αγοράς του ακινήτου.

3. Το πρόγραμμα χορήγησης στεγαστικών δανείων προβλέπει πλαφόν 150.000 ευρώ στο ύψος του δανείου. Θεωρείτε το όριο αυτό ρεαλιστικό; Υπάρχουν σπίτια σε αυτό το επίπεδο τιμών;

Σε δεκάδες περιοχές των αστικών κέντρων, αλλά και στην Περιφέρεια, υπάρχουν διαθέσιμα ακίνητα σε αυτήν την τάξη μεγέθους που μπορούν να καλύψουν τις στεγαστικές ανάγκες των νέων.

Ενδεικτικά: οι αντικειμενικές αξίες στην Αγία Παρασκευή κυμαίνονται από 1.500-2.050 ευρώ ανά τετραγωνικό, στο Μαρούσι 1.500-2.300 ευρώ, στην Πεύκη 1.300-2.250 ευρώ, στο 4ο Δημοτικό Διαμέρισμα Θεσσαλονίκης (Τούμπα) 1.250-1.550 ευρώ.

Υπενθυμίζεται ότι οι αντικειμενικές αξίες αφορούν νεόδμητα ακίνητα, ενώ το πρόγραμμα των στεγαστικών δανείων αφορά ακίνητα κατασκευασμένα έως το 2007, οι αξίες των οποίων είναι προφανώς χαμηλότερες σε σχέση με τα νεόδμητα.

Προφανώς, υπάρχουν πολύ ακριβότερα ακίνητα, ωστόσο δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι έχουμε να κάνουμε με ένα κοινωνικό πρόγραμμα για τη διευκόλυνση της απόκτησης στέγης, που στόχο έχει να απαλλάξει τους νέους από σημαντικά κόστη, αβεβαιότητες και προβλήματα.

Το όριο των 150.000 ευρώ, όπως και το πλαφόν 200.000 ευρώ στην αξία του ακινήτου, είναι η χρυσή τομή ανάμεσα στα όρια που θέτει η αγορά και την ανάγκη να ενταχθούν στο πρόγραμμα όσο το δυνατόν περισσότεροι ωφελούμενοι.

4.Τι προβλέπει το πρόγραμμα «Κάλυψη» και ποιοι μπορούν να ενταχθούν σε αυτό;

Το πρόγραμμα «Κάλυψη» βασίζεται στα κενά σπίτια που θα απελευθερωθούν από το πρόγραμμα «Εστία», μέσω του οποίου νοικιάστηκαν από το Δημόσιο περισσότερες από 1.000 ιδιωτικές κατοικίες και διατέθηκαν για μεταβατικό διάστημα σε μετανάστες. Το πρόγραμμα «Εστία» λήγει στις 31 Δεκεμβρίου.

Αμέσως μετά, οι κατοικίες αυτές, εφόσον φυσικά οι ιδιοκτήτες τους συμφωνούν, θα επισκευαστούν, αν χρειάζεται, με δαπάνες του Δημοσίου και θα διατεθούν δωρεάν ή με πολύ χαμηλό ενοίκιο σε ευάλωτους νέους, ηλικίας 25-39 ετών, δικαιούχους του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος.

Προτεραιότητα θα δοθεί σε πολύτεκνους, τρίτεκνους και μονογονεϊκές οικογένειες, με αντικειμενικά κριτήρια (μοριοδότηση).

Το πρόγραμμα θα υλοποιηθεί από τη Γενική Γραμματεία Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Καταπολέμησης της Φτώχειας του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων.

5. Πώς θα λειτουργεί η σύμπραξη Δημοσίου και τεχνικών εταιρειών στην «κοινωνική αντιπαροχή»;

Η βασική φιλοσοφία, όπως έχει ανακοινωθεί, είναι ότι οι φορείς του Δημοσίου (Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης (ΔΥΠΑ) και άλλοι) θα εισφέρουν αδόμητες και αναξιοποίητες εκτάσεις, στις οποίες οι τεχνικές εταιρείες, κατόπιν διαγωνισμού, θα αναλάβουν να κατασκευάσουν σπίτια και καταστήματα, με βάση τις προδιαγραφές, που θα ορίζονται στην προκήρυξη του διαγωνισμού.

Οι εταιρείες θα αποπληρώνονται από την εκμετάλλευση των ακινήτων, αλλά θα έχουν την υποχρέωση να διαθέτουν ένα ποσοστό των κατοικιών με χαμηλά ενοίκια στους δικαιούχους του προγράμματος κοινωνικής αντιπαροχής.

Επίσης, ο φορέας του Δημοσίου θα διατηρεί την κυριότητα των ακινήτων. Η διάρκεια της παραχώρησης θα ορίζεται στην προκήρυξη του διαγωνισμού, καθώς δεν μπορεί να είναι ενιαία για όλες τις περιοχές και τις αξίες της γης.

Στόχος είναι η στέγαση των δικαιούχων σε ποιοτικά ακίνητα, αλλά και η διασφάλιση ότι το πρόγραμμα θα προσελκύσει το ενδιαφέρον του ιδιωτικού τομέα.

6. Η αντιπολίτευση σας κατηγορεί ότι χαρίζετε τη δημόσια περιουσία σε μεγαλοεργολάβους με την κοινωνική αντιπαροχή. Τι απαντάτε;

Με το νέο θεσμό της «κοινωνικής αντιπαροχής», διατίθεται η αδρανής ακίνητη περιουσία του δημοσίου, χωρίς να χάνεται η κυριότητα της γης, σε μακροχρόνιες παραχωρήσεις προς ιδιώτες, που εξασφαλίζουν με συμβατικές υποχρεώσεις την κατασκευή σύγχρονων κατοικιών, οι οποίες θα διατεθούν με φθηνά ενοίκια.

Πρόκειται για την πιο διαδεδομένη πρακτική κοινωνικής στέγης που έχει εξασφαλίσει το 20-25% των ακινήτων π.χ. στην Αυστρία ή την Ολλανδία να διατίθενται με ρυθμισμένα χαμηλά ενοίκια. Παρόμοιες πρωτοβουλίες έχουν αναληφθεί και στη σοσιαλιστική Ισπανία. Δεν το γνωρίζουν άραγε αυτοί που ασκούν εύκολη κριτική;

Με την κοινωνική αντιπαροχή, το Δημόσιο εισφέρει ακίνητα που δεν χρησιμοποιεί και μένουν αναξιοποίητα, οι ιδιώτες, μετά από διαγωνισμό, αναλαμβάνουν, με δικές τους δαπάνες και με κρατικές προδιαγραφές, να χτίσουν σπίτια, με την υποχρέωση και να διαθέτουν ένα ποσοστό από αυτά στους δικαιούχους με χαμηλά ενοίκια.

Έτσι, εξασφαλίζεται φθηνή στέγη για όσους ενταχθούν στο πρόγραμμα, αξιοποιείται η περιουσία του Δημοσίου και ιδιαίτερα της ΔΥΠΑ, κινείται η οικοδομή και εγκαταλείπεται η πρακτική του «γκέτο» των εργατικών κατοικιών. Το Δημόσιο διατηρεί σε κάθε περίπτωση την κυριότητα των ακινήτων και εξασφαλίζεται η ταχύτερη προσφορά κοινωνικής στέγης.

7. Τι είναι το πρόγραμμα «Ανακαινίζω-Ενοικιάζω» και τι διαφορά έχει από το «Εξοικονομώ»;

Το πρόγραμμα «Ανακαινίζω-Ενοικιάζω» παρέχει επιδοτήσεις για ανακαίνιση κλειστών κατοικιών, προκειμένου να διατεθούν για μίσθωση. Αποσκοπεί, δηλαδή, στην αύξηση της προσφοράς κατοικίας με την παροχή κινήτρων, προκειμένου κενά ακίνητα να χρησιμοποιηθούν ξανά, αφού επανέλθουν σε κατάσταση που να μπορούν να αξιοποιηθούν.

Τα προγράμματα «Εξοικονομώ», στα οποία έχουν ενταχθεί χιλιάδες κατοικίες, αφορά ακίνητα που ήδη χρησιμοποιούνται ως πρώτη κατοικία, ιδιοκατοικούμενα ή μισθωμένα.

Υπενθυμίζεται ότι, μέσω του προγράμματος «Ανακαινίζω-Ενοικιάζω», παρέχονται επιδοτήσεις έως 40% (με όριο τις 10.000 ευρώ) για ανακαίνιση κατοικιών (εργασίες και υλικά), εμβαδού έως 100 τ.μ. σε αστικά κέντρα, προκειμένου αυτές να διατεθούν για μίσθωση.

Ο ιδιοκτήτης του σπιτιού πρέπει να έχει οικογενειακό φορολογητέο εισόδημα έως 40.000 ευρώ και ακίνητη περιουσία έως 300.000 ευρώ, ενώ το σπίτι πρέπει να είναι δηλωμένο ως κενό στο έντυπο Ε2.

Ο οδηγός του προγράμματος έχει ήδη προδημοσιευτεί.

8. Γιατί χρειάζεται η προσθήκη νέας ειδικής πολεοδομικής χρήσης για την κοινωνική κατοικία;

Έτσι, διασφαλίζεται ότι κτίρια του Δημοσίου που είχαν στο παρελθόν διαφορετική χρήση (για παράδειγμα ξενοδοχεία ή εκπαιδευτήρια, κ.λπ.) θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως κοινωνική κατοικία χωρίς χωροταξικά εμπόδια, εφόσον φυσικά η γενική χρήση που ισχύει στην περιοχή (κατοικία, πολεοδομικό κέντρο, κοινωφελείς λειτουργίες, κ.λπ.) το επιτρέπει.

9. Τι προβλέπει η ρύθμιση για την ανάκληση παραχωρήσεων δημοσίων ακινήτων;

Έχει διαπιστωθεί ότι φορείς του Δημοσίου έχουν παραχωρήσει ιδιοκτησίες τους για την εκπλήρωση συγκεκριμένου δημόσιου σκοπού (π.χ. για τη στέγαση των υπηρεσιών ενός Δήμου ή για εξυπηρέτηση πολιτιστικών σκοπών), χωρίς, όμως, ενώ έχει παρέλθει μεγάλο χρονικό διάστημα, ο σκοπός αυτός να έχει εκπληρωθεί.

Η ρύθμιση, που εισάγεται, προβλέπει ότι όλοι οι φορείς της Γενικής Κυβέρνησης καλούνται να εξετάσουν τις παραχωρήσεις ακινήτων που έχουν πραγματοποιήσει και, αν έχουν περάσει 15 χρόνια, χωρίς να έχει εκπληρωθεί ο σκοπός τους, να προχωρήσουν στην ανάκληση της παραχώρησης. Το διάστημα των 15 ετών κρίνεται ότι είναι υπέρ-αρκετό, προκειμένου να εξαχθεί το συμπέρασμα ως προς το αν υπάρχει η βούληση ή/και η δυνατότητα για την εκπλήρωση του σκοπού.

Εξάλλου, τίθεται και δίμηνη προθεσμία, στην οποία ο παραχωρησιούχος μπορεί να τεκμηριώσει την ανάγκη συνέχισης της παραχώρησης, αν κρίνεται αναγκαίο.

Σε κάθε περίπτωση, δεν είναι νοητό ακίνητα του Δημοσίου να παραμένουν δεσμευμένα και αναξιοποίητα, ενώ μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη στέγαση οικογενειών.

10. Ποια είναι τα προγράμματα στα οποία μπορούν να συμμετάσχουν οι ιδιοκτήτες ακινήτων;

Οι ιδιοκτήτες έχουν πολλαπλά οφέλη. Οι ιδιοκτήτες π.χ. που θα συμμετάσχουν στο πρόγραμμα «Κάλυψη», θα έχουν εγγυημένο εισόδημα από το μίσθωμα που θα καταβάλει το κράτος για τις κατοικίες τους, οι οποίες θα διατεθούν σε νέους δικαιούχους του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος. Το κράτος αναλαμβάνει επίσης τις επισκευές.

Από την άλλη, το πρόγραμμα μαζικής αξιοποίησης κλειστών ιδιωτικών κατοικιών προβλέπει ότι οι ιδιοκτήτες τους θα τις παραχωρήσουν για τουλάχιστον πέντε χρόνια στο κράτος, το οποίο θα αναλάβει να τις ανακαινίσει και θα τις διαθέσει σε νέους και νέα ζευγάρια.

Με το πρόγραμμα «Ανακαινίζω-Ενοικιάζω», οι ιδιοκτήτες κλειστών κατοικιών θα επιδοτηθούν, για να τις ανακαινίσουν, με προϋπόθεση να τις διαθέσουν για μίσθωση τουλάχιστον τριών ετών.

Τέλος, το πρόγραμμα «Εξοικονομώ-Ανακαινίζω» προβλέπει συνδυασμό επιδότησης και άτοκου ή χαμηλότοκου δανεισμού σε νέους για την ανακαίνιση και την ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών που ιδιοκατοικούν.

11. Για ποιον λόγο χρειάζεται η ψήφιση νέου νομοσχεδίου για τη στεγαστική πολιτική; Δεν είναι επαρκές το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο;

Είχε ήδη επισημανθεί κατά την παρουσίαση των προγραμμάτων ότι θα χρειαστεί η ψήφιση ορισμένων νέων διατάξεων για την υλοποίηση ή την επιτάχυνση εφαρμογής της νέας στρατηγικής της κυβέρνησης για τη στέγαση.

Άλλωστε, το κράτος, τα τελευταία χρόνια, απουσίαζε από τον χώρο της στεγαστικής πολιτικής. Έχουν προστεθεί νέα εργαλεία, όπως η κοινωνική αντιπαροχή, τα οποία θα πρέπει να προστεθούν στην «εργαλειοθήκη» της ΔΥΠΑ, προκειμένου να εφαρμοστούν με ταχύτητα και διαφάνεια.

Παράλληλα, το «πολύ σημαντικό για τους συνταξιούχους ζήτημα της μη απόδοσης από το κράτος των συνδρομών υπέρ των συνταξιουχικών οργανώσεων» θέτει με ερώτησή του προς τον Κωστή Χατζηδάκη ο Νικήτας Κακλαμάνης. Ο αντιπρόεδρος της Βουλής υπενθυμίζει, μάλιστα, στον υπουργό Εργασίας ότι πριν τρεις μήνες είχε καταθέσει μία ερώτηση και μία αναφορά που δεν απαντήθηκαν και υποχρεώνεται να επανέλθει με δεύτερη ερώτηση αναφορικά με το συγκεκριμένο ζήτημα.

Επιπλέον, βέλη από τα δεξιά εξαπολύει προς την κυβέρνηση ο Κώστας Κυρανάκης.

«Δεν μας φταίει πλέον ο ΣΥΡΙΖΑ για την άθλια εικόνα παρακμής σε φοιτητικές εστίες και πανεπιστήμια» υπογραμμίζει σε ανάρτησή του στο Twitter, ζητώντας την εφαρμογή των νόμων για την επιβολή της τάξης. Δεν πέρασε, μάλιστα, απαρατήρητο το γεγονός ότι τις αναφορές Κυρανάκη εγκωμίασε από το βήμα της Βουλής ο Κυριάκος Βελόπουλος. Σε αυτό το φόντο, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον αναμένεται την Τρίτη η συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της Ν.Δ.

Το κλειστό πουγκί του Κυριάκου Μητσοτάκη στην προχθεσινή συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου επέτεινε τον προβληματισμό ακόμα και στα κυβερνητικά στελέχη ενόψει του δύσβατου χειμώνα για τα νοικοκυριά και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

«Μόνο με τους ελέγχους δεν αντιμετωπίζεται ο πληθωρισμός» σημείωναν χθες κυβερνητικά στελέχη, προσθέτοντας ότι μπορεί τα πρόστιμα σε σούπερ μάρκετ να έχουν αυξηθεί, «αλλά εφόσον η γενεσιουργός αιτία του πληθωρισμού παραμένει, η ακρίβεια δεν μπορεί να τιθασευτεί».

Ο Κ. Μητσοτάκης αναγνώρισε προχθές ότι το κόστος της ενέργειας είναι το «νούμερο ένα πρόβλημα που θα αντιμετωπίσουμε τον επόμενο χειμώνα».

1. Γιατί να κάνω εμβόλιο για τον κορονοϊό SARS-CoV-2;
Τα εμβόλια παρασκευάζονται με σκοπό την αντιμετώπιση νοσημάτων που δεν είναι δυνατόν να ελεγχθούν μόνο με την εφαρμογή άλλων μέτρων δημόσιας υγείας. Στόχος τους είναι να περιορίσουν και να εξαλείψουν νοσήματα με υψηλή μεταδοτικότητα, με σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία των ανθρώπων, με υψηλή θνητότητα, με μεγάλη επιβάρυνση στα συστήματα υγείας, αλλά και με δυσμενείς οικονομικές επιπτώσεις στην κοινωνία.
Ο κορονοϊός SARS-CoV-2 είναι ένας νέος ιός που μέσα σε ένα χρόνο από την εμφάνισή του επηρέασε δραματικά τις ζωές όλων των ανθρώπων παγκοσμίως. Έχει υψηλή μεταδοτικότητα με αποτέλεσμα να είναι αδύνατο να ελεγχθεί μόνο με την εφαρμογή των άλλων, πιο γνωστών σε όλους μας, μέτρων δημόσιας υγείας, επιβαρύνει σοβαρά σε πολλές περιπτώσεις την υγεία των νοσούντων, μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια πολλών ανθρώπινων ζωών ακόμα υγιών ατόμων, επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητα όλων, δοκιμάζει τα συστήματα υγείας και δημιουργεί ανεπανόρθωτες οικονομικές επιπτώσεις σε όλον τον πλανήτη.

2. Πόσο αποτελεσματικό είναι το εμβόλιο για τον κορονοϊό SARS-CoV-2;
Αυτή τη στιγμή πολλά εμβόλια για τον κορονοϊό SARS-CoV-2 βρίσκονται σε διαδικασία κλινικών δοκιμών. Το πόσο αποτελεσματικό είναι ένα εμβόλιο εξαρτάται πάντα από το συγκεκριμένο εμβόλιο, τη σωστή διενέργεια του εμβολιασμού και από παράγοντες που αφορούν την ανοσιακή απάντηση του κάθε ατόμου. Τα πρώτα εμβόλια που είναι προς έγκριση φαίνονται να είναι αρκετά αποτελεσματικά, έως και 95%. Οι αρμόδιοι ελεγκτικοί μηχανισμοί που εγκρίνουν την κυκλοφορία των εμβολίων θέτουν την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια των εμβολίων ως προτεραιότητα.

 3. Μπορεί να κάνω εμβόλιο και παρ’ όλα αυτά να νοσήσω από COVID-19;
Κανένα εμβόλιο δεν είναι 100% αποτελεσματικό. ‘Αρα μπορεί σε κάποιες περιπτώσεις να ασθενήσει κάποιος από το νέο κορονοϊό παρόλο που έκανε το εμβόλιο. Επομένως θα πρέπει οι πολίτες να συνεχίσουν να παίρνουν τις συνιστώμενες προφυλάξεις για την αποφυγή μόλυνσης δηλαδή οι εμβολιασμένοι θα πρέπει να συνεχίσουν τη χρήση μάσκας, την τήρηση κοινωνικής απόστασης, την τακτική και σχολαστική υγιεινή των χεριών και την καθαριότητα του χώρου όπου ζουν ή εργάζονται. Τα εμβόλια έναντι της νόσου COVID-19 φαίνεται ότι μειώνουν την πιθανότητα να νοσήσει κάποιος από τη νόσο. Κάθε εμβόλιο έχει δοκιμαστεί σε περισσότερα από 20.000 άτομα σε διάφορες χώρες και έχει αποδεκτό προφίλ ασφάλειας. Χρειάζονται μερικές εβδομάδες για να μπορέσει κάποιος να αναπτύξει ανοσία και να είναι προστατευμένος μετά τη χορήγηση του εμβολίου. Μερικοί άνθρωποι ενδέχεται να νοσήσουν από COVID-19 παρά το ότι έχουν εμβολιαστεί, αλλά η νόσηση μπορεί να είναι λιγότερο σοβαρή.

 4. Εφόσον το εμβόλιο δεν με προστατεύει 100% από τη νόσηση από το νέο κορονοϊό γιατί τελικά να το κάνω;
Τα νέα εμβόλια όπως προκύπτει από τις κλινικές δοκιμές μειώνουν τον κίνδυνο εκδήλωσης συμπτωμάτων και πιθανά τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης από τον ιό. Αυτό είναι πολύ σημαντικό, γιατί ταυτόχρονα μειώνεται ο κίνδυνος νοσηλειών, ο κίνδυνος απώλειας ανθρώπινων ζωών και πιθανά ο κίνδυνος μακροχρόνιων επιπλοκών που προκαλεί ο ιός σε κάποιους ασθενείς, όπως επιπλοκές από το καρδιαγγειακό και το αναπνευστικό σύστημα.
Ανάλογη εμπειρία τέτοιας αποτελεσματικότητας υπάρχει και με άλλα εμβόλια που χρησιμοποιούνται επί έτη στην ιατρική. Για παράδειγμα το εμβόλιο της γρίπης κατά του H1N1 δεν είναι το ίδιο αποτελεσματικό κάθε έτος στον έλεγχο του νοσήματος. Διάφοροι παράγοντες, όπως η ικανότητα του ιού να μεταλλάσσεται, το στέλεχος του ιού που θα επικρατήσει κάθε χρόνο, η γεωγραφική περιοχή, μπορεί να επηρεάσουν την αποτελεσματικότητα του εμβολίου στον έλεγχο του νοσήματος. Ακόμη όμως και λιγότερο αποτελεσματικά εμβόλια γρίπης στο παρελθόν φαίνεται ότι συνολικά μειώνουν τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης στον πληθυσμό.

 5. Μπορεί να κάνω το εμβόλιο και να μην νοσήσω αλλά να είμαι ασυμπτωματικός φορέας του ιού;
Δεν γνωρίζουμε ακόμα αν όσοι εμβολιαστούν με τα νέα εμβόλια μπορεί να μολυνθούν από τον ιό και να είναι ασυμπτωματικοί, άρα μπορεί ακόμα να μεταδίδουν υπό αυτές τις συνθήκες τον ιό. Για αυτό είναι σημαντικό ακόμα και όσοι εμβολιαστούν να εφαρμόζουν τα υπόλοιπα μέτρα δημόσιας υγείας κατά του νέου ιού, δηλαδή τη χρήση μάσκας, την τήρηση κοινωνικής απόστασης, την τακτική και σχολαστική υγιεινή των χεριών και την καθαριότητα του χώρου όπου ζουν ή εργάζονται. Προς το παρόν από τις κλινικές δοκιμές φαίνεται ότι τα νέα εμβόλια προστατεύουν περισσότερο από τη νόσηση από COVID-19 παρά μειώνουν σημαντικά το κίνδυνο μετάδοσης του ιού. Μένει να δούμε αν τα νέα εμβόλια που αναμένεται να ολοκληρώσουν τις απαραίτητες κλινικές δοκιμές θα είναι αποτελεσματικά στην μείωση της μετάδοσης του ιού.

6. Υπάρχει περίπτωση να νοσήσω από τον κορονοϊό SARS-CoV-2 εξαιτίας του εμβολίου;
Κανένα από τα εμβόλια προς μελέτη και έγκριση για τον κορονοϊό SARS-CoV-2 δεν περιέχουν ολόκληρο τον ιό. Τα περισσότερα πλέον εμβόλια που χρησιμοποιούνται στην ιατρική περιέχουν μόνο τμήματα των ιών που είναι ικανά να οδηγήσουν στην παραγωγή προστατευτικών αντισωμάτων κατά του ιού στο άτομο που θα χορηγηθούν. Έτσι ο εμβολιαζόμενος δεν κινδυνεύει σε καμία περίπτωση να αρρωστήσει από τον κορονοϊό εξαιτίας του εμβολίου.
Υπάρχει όμως η πιθανότητα να έχει ήδη κολλήσει τη νόσο COVID-19 και να μην το έχει συνειδητοποιήσει αν τα συμπτώματα γίνουν έκδηλα μόνο μετά τον εμβολιασμό. Αν και ένας ήπιος πυρετός μπορεί να εμφανιστεί εντός μιας ή δύο ημερών από τον εμβολιασμό, αν κανείς παρουσιάσει άλλα συμπτώματα της νόσου COVID-19 (όπως νέο συνεχόμενο βήχα, υψηλό πυρετό ή ο πυρετός διαρκεί περισσότερο, ανοσμία, αγευσία) θα πρέπει να παραμείνει στο σπίτι και να προγραμματίσει να κάνει εργαστηριακό έλεγχο.

7. Έχω εκτεθεί στον κορονοϊό SARS-CoV-2 ή έχω νοσήσει από COVID-19. Χρειάζεται να κάνω το εμβόλιο;
Δεν είναι ακόμα επαρκώς γνωστό για πόσο καιρό διαρκεί η φυσική ανοσία σε άτομα που έχουν εκτεθεί στον κορονοϊό και ήταν ασυμπτωματικά ή έχουν νοσήσει. Παρόλα αυτά ακόμα δεν είναι σαφές αν τα άτομα που έχουν εκτεθεί στον ιό πρέπει να εμβολιαστούν έναντι του κορονοϊού SARS-CoV-2.

 8.Έχω ακούσει ότι το εμβόλιο παρασκευάστηκε με νέες τεχνικές σε σχέση με τα άλλα εμβόλια. Αυτό πόσο επικίνδυνο είναι;
Αν και στο παρελθόν έχουν υπάρξει νοσήματα από άλλους κορονοϊούς (το 2003- το οξύ σοβαρό αναπνευστικό σύνδρομο (SARS) και το 2012- το αναπνευστικό σύνδρομο MERS-CoV) τελικά δεν παρασκευάστηκαν εμβόλια για αυτούς τους ιούς. Το γεγονός αυτό έκανε πιο δύσκολη την παρασκευή ενός εμβολίου κατά του κορονοϊού, μιας και δεν υπήρχε προηγούμενη εμπειρία. Ταυτόχρονα η παρασκευή και η έγκριση ενός νέου εμβολίου περιλαμβάνει πολλά στάδια και ελεγκτικούς μηχανισμούς με σκοπό το εμβόλιο να είναι αποτελεσματικό και ασφαλές προς χρήση. Οι τεχνικές παρασκευής των διαφόρων εμβολίων μπορεί να διαφέρουν και όσο προχωρούν οι γνώσεις εξελίσσονται σύμφωνα με τα νεότερα επιστημονικά δεδομένα. Στη διάρκεια της ιστορίας παρασκευής των εμβολίων, νέες τεχνικές εφαρμόστηκαν με στόχο πάντα την αποτελεσματικότητα και την ασφάλειά τους. Σε κάθε νέα τεχνική που εφαρμόζεται τα στάδια ποιοτικού ελέγχου και έγκρισής τους παραμένουν καθώς η παρασκευή ενός νέου εμβολίου έχει ως πρώτιστο μέλημα την προάσπιση της δημόσιας υγείας.

9. Λόγω της πανδημίας του κορονοϊού SARS-CoV-2 υπήρξε επιτακτική ανάγκη το συγκεκριμένο εμβόλιο να παρασκευαστεί πολύ γρηγορότερα σε σχέση με άλλα εμβόλια. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να μην είναι το ίδιο ασφαλές όσο τα άλλα εμβόλια;
Πράγματι η νέα πανδημία από το νέο κορονοϊό SARS-CoV-2 και οι σημαντικές επιπτώσεις αυτής στις ζωές των ανθρώπων άσκησαν μεγάλη πίεση για την όσο το δυνατόν ταχύτερη παρασκευή ενός εμβολίου κατά του νέου ιού. Για το λόγο αυτό επιταχύνθηκαν, όσο το δυνατόν περισσότερο, οι διαδικασίες παρασκευής και έγκρισής του και χρηματοδοτήθηκαν εταιρίες που εμπλέκονται στην παραγωγή του από διάφορα κράτη. Ωστόσο, τα στάδια εκτίμησης της αποτελεσματικότητας και ασφάλειας του εμβολίου και οι αρμόδιοι ελεγκτικοί μηχανισμοί δεν παρακάμπτονται ποτέ καθώς πάντα η παραγωγή των εμβολίων συνάδει με τις δύο αυτές απαρέγκλιτες παραμέτρους: την αποτελεσματικότητα και την ασφάλειά τους.

 10. Τα εμβόλια κατά του κορονοϊού SARS-CoV-2 είναι ασφαλή; Έχουν ανεπιθύμητες ενέργειες; Ποιες είναι αυτές;
Τα σύγχρονα δεδομένα από τις κλινικές δοκιμές δείχνουν ότι τα νέα εμβόλια κατά του κορονοϊού SARS-CoV-2 που βρίσκονται σε τελική φάση έγκρισης ή έχουν πάρει έγκριση έχουν αποδεκτό προφίλ ασφάλειας. Οι περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες των εμβολίων παρουσιάζονται τις πρώτες εβδομάδες με μήνες μετά από τη χορήγησή τους και οι ελεγκτικοί μηχανισμοί θέτουν ως προϋπόθεση την παρέλευση αυτού του διαστήματος στις κλινικές δοκιμές προτού το εμβόλιο προχωρήσει σε περαιτέρω διαδικασία ελέγχου και έγκρισης.
Όπως όλα τα γνωστά εμβόλια έτσι και τα νέα κατά του SARS-CoV-2 μπορεί να έχουν ανεπιθύμητες ενέργειες. Οι περισσότερες από αυτές είναι ήπιες και βραχυπρόθεσμες, και δεν εμφανίζονται σε όλους. Τέτοιες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι αίσθημα πόνου και ευαισθησίας στο χέρι όπου χορηγήθηκε το εμβόλιο που τείνει να χειροτερεύει περίπου 1-2 ημέρες μετά το εμβόλιο, αίσθημα κόπωσης, πονοκέφαλο, γενικούς πόνους ή ήπια συμπτώματα τύπου γρίπης. Αν και o πυρετός δεν είναι σπάνιος για δύο έως τρεις ημέρες, η υψηλή θερμοκρασία είναι ασυνήθιστη και μπορεί να υποδηλώνει νόσο COVID-19 ή άλλη λοίμωξη. Μια ασυνήθιστη παρενέργεια είναι η λεμφαδενοπάθεια. Η ανάπαυση και η λήψη κανονικής δόσης παρακεταμόλης βοηθούν να αισθανθεί κάποιος καλύτερα. Τα συμπτώματα από τις παρενέργειες συνήθως διαρκούν λιγότερο από μία εβδομάδα. Ήπια συμπτώματα μετά τη πρώτη δόση, δεν αποτελούν αντένδειξη για εμβολιασμό με δεύτερη δόση, που είναι αναγκαία για την καλύτερη προστασία έναντι του ιού. Αν τα συμπτώματα επιδεινώνονται ή υπάρχει ανησυχία καλό είναι να ενημερώνεται ο θεράπων ιατρός προκειμένου να υπάρξει σωστή αξιολόγηση. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες των εμβολίων δηλώνονται μέσω του συστήματος της Κίτρινης Κάρτας την οποία μπορεί κανείς να αναζητήσει διαδικτυακά (https://www.eof.gr/web/guest/yellowgeneral ).

11. Σε πόσες δόσεις γίνεται το εμβόλιο και πότε θα έχω αναπτύξει ικανή αντισωματική απάντηση έναντι του ιού, δηλαδή θα είμαι θωρακισμένος έναντι του ιού;
Τα περισσότερα εμβόλια για τον νέο κορονοϊό SARS-CoV-2 που βρίσκονται προς έγκριση από τους αρμόδιους ελεγκτικούς μηχανισμούς χορηγούνται σε δύο δόσεις με μεσοδιάστημα 21-28 ημέρες με σκοπό να είναι αποτελεσματικά. Υπάρχει εμβόλιο σε κλινική δοκιμή φάσης 3 που χορηγείται σε μία δόση. Τα εμβόλια που τελικά θα πάρουν έγκριση για κυκλοφορία στην Ελλάδα θα προσδιορίζουν σε πόσες δόσεις θα χορηγούνται και με ποιο μεσοδιάστημα.
Για να αναπτύξει κάποιος αντισώματα μετά τη χορήγηση ενός εμβολίου απαιτείται ένα διάστημα περίπου δύο εβδομάδων. Αν το εμβόλιο απαιτεί δύο δόσεις για ικανή αντισωματική απάντηση, τότε το συνολικό διάστημα που χρειάζεται να παρέλθει για να είναι θωρακισμένος ο εμβολιασμένος απέναντι στον ιό είναι, λαμβάνοντας υπόψη όλα τα παραπάνω, περίπου 5-6 εβδομάδες.

12. Για πόσο διάστημα με προστατεύει το εμβόλιο έναντι του κορονοϊού SARS-CoV-2;
Δεν είναι ξεκάθαρο ακόμα πόσο διαρκεί η ανοσία που προσφέρει το εμβόλιο έναντι του νέου κορονοϊού. Πρόκειται για έναν νέο ιό και ένα νέο εμβόλιο και με τα μέχρι τώρα δεδομένα από τις κλινικές δοκιμές δεν γνωρίζουμε τη διάρκεια προστασίας που μας προσφέρει. Με την κυκλοφορία των νέων εμβολίων κατά του κορονοϊού SARS-CoV-2 και τον εμβολιασμό περισσοτέρων ατόμων σύντομα θα έχουμε περισσότερα δεδομένα για την απάντηση σε αυτό το ερώτημα.
Τόσο η διάρκεια της φυσικής ανοσίας, δηλαδή της ανοσίας μετά από μόλυνση του ατόμου από τον ιό, όσο και η διάρκεια της ανοσίας που προκύπτει από τον εμβολιασμό με το νέο εμβόλιο κατά του νέου κορονοϊού αποτελούν αντικείμενα διερεύνησης και αναμένονται νέα δεδομένα με την πάροδο του χρόνου.

13. Μπορώ να κάνω το εμβόλιο έναντι της νόσου COVID-19 μαζί με κάποιο άλλο εμβόλιο που συστήνεται για ενήλικες;
Θα πρέπει να γίνουν δοκιμές για να προσδιοριστεί αν το εμβόλιο για τον κορονοϊό SARS-2-CoV είναι ασφαλές να χορηγείται με άλλα εμβόλια και ότι τα δύο εμβόλια δεν παρεμβαίνουν στην ανοσιακή απόκριση μεταξύ τους. Είναι πιθανό ότι μερικές από τις μεταγενέστερες κλινικές δοκιμές εμβολίων κορονοϊού θα συμπεριλάβουν συγχορήγηση με άλλα εμβόλια, και ιδιαίτερα με το εμβόλιο της γρίπης.

14. Χρειάζεται ο εμβολιασμός έναντι της νόσου COVID-19 να γίνεται σε ετήσια βάση;
Δεν είναι γνωστό επί του παρόντος. Με τη χορήγηση της άδειας ενός εμβολίου, έχουμε πληροφορίες μόνο για τη διάρκεια της ανοσίας για όσο διάστημα διαρκούν οι κλινικές δοκιμές. Για παράδειγμα, αν τα πρώτα άτομα στη μελέτη εμβολιάστηκαν τον Ιούλιο 2020 και το εμβόλιο λάβει άδεια κυκλοφορίας τον Δεκέμβριο του 2020, θα έχουμε πληροφορίες μόνο για την ανοσολογική απόκριση έως και 5 μήνες μετά τον εμβολιασμό. Η κατασκευάστρια εταιρεία πιθανότατα θα συνεχίσει να παρακολουθεί τους εμβολιασθέντες για αρκετούς μήνες ή περισσότερο, έτσι ώστε με την πάροδο του χρόνου, θα έχουμε μια καλύτερη εικόνα για τη διάρκεια της ανοσίας. Με αυτές τις πληροφορίες, θα μπορέσουμε να κατανοήσουμε καλύτερα αν τα εμβόλια έναντι της νόσου COVID-19 απαιτούν ετήσια χορήγηση όπως η γρίπη.

 15. Μπορεί κάποιος να επιστρέψει στη φυσιολογική του δραστηριότητα μετά τον εμβολιασμό;
Ναι, θα πρέπει κάποιος να είναι σε θέση να συνεχίσει τις φυσιολογικές του δραστηριότητες όσο αισθάνεται καλά και να συνεχίσει να εφαρμόζει τα μέτρα προφύλαξης έναντι του κορονοϊού. Αν το χέρι του είναι ιδιαίτερα επώδυνο, μπορεί να συναντήσει δυσκολία ανύψωσής του. Αν κάποιος αισθάνεται αδιαθεσία ή έντονη κόπωση πρέπει να αναπαυτεί και να αποφύγει τη χρήση μηχανημάτων ή οδήγησης. Θα πρέπει να αποφευχθεί η διαδικασία της εγκυμοσύνης για δύο μήνες μετά τον εμβολιασμό.

16. Το εμβόλιο θα μπορούν να το κάνουν όλοι;
Οι κλινικές δοκιμές για τα εμβόλια αφορούν σε συγκεκριμένες πληθυσμιακές ομάδες και δεν γίνονται εξ αρχής για όλες. Τα εμβόλια για τον κορονοϊό SARS-CoV-2 που θα πάρουν την έγκριση για κυκλοφορία και διάθεση από τους αρμόδιους ελεγκτικούς μηχανισμούς, θα προσδιορίζουν σε ποιες κατηγορίες ατόμων έγιναν οι κλινικές δοκιμές και ανάλογα έχει αποφασιστεί από την αρμόδια επιτροπή εμπειρογνωμόνων για τον εμβολιασμό (Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών) σε ποιους θα προηγηθεί ο εμβολιασμός στην Ελλάδα. Για παράδειγμα προς το παρόν δεν έχουν γίνει κλινικές δοκιμές σε εγκύους και παιδιά, οπότε αυτές οι κατηγορίες πληθυσμού εξαιρούνται σε αυτή τη φάση από τον εμβολιασμό. Σκοπός είναι ο εμβολιασμός έναντι της νόσου COVID-19 να χορηγηθεί κατά προτεραιότητα σε άτομα που διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο να νοσήσουν και να εμφανίσουν σοβαρές επιπλοκές αν νοσήσουν. Στα άτομα αυτά συμπεριλαμβάνονται οι υγειονομικοί και το προσωπικό των κοινωνικών υπηρεσιών, οι ηλικιωμένοι και το προσωπικό των οίκων ευγηρίας και οι ασθενείς και το προσωπικό των δομών φροντίδας χρονίως πασχόντων και κέντρων αποκατάστασης. Τέλος, καθώς οι κλινικές δοκιμές προχωρούν και οι γνώσεις μας αυξάνονται γύρω από την ασφαλή χορήγηση και σε άλλες κατηγορίες ατόμων ο εμβολιασμός θα διευρύνεται με στόχο την θωράκιση την υγείας όλων των πολιτών.

17. Υπάρχει περίπτωση κάποιο από τα εμβόλια έναντι της νόσου COVID-19 να γίνει αποδεκτό για εμβολιασμό των παιδιών χωρίς να έχουν προηγηθεί κλινικές δοκιμές σε παιδιά ή αυτά τα εμβόλια χρειάζεται να υποβληθούν σε διαδικασία ξεχωριστών κλινικών δοκιμών πριν χορηγηθούν σε άτομα ηλικίας μικρότερης των 18 ετών;
Τα εμβόλια έναντι της νόσου COVID-19 πρέπει να ελεγχθούν διεξοδικά σε παιδιά ηλικίας κάτω των 18 ετών προτού χορηγηθούν σε αυτήν την ομάδα, επειδή δεν μπορούμε να υποθέσουμε ότι θα ενεργήσουν με τον ίδιο τρόπο στα παιδιά. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό αφού έχει παρατηρηθεί ότι τα παιδιά δεν επηρεάζονται με τον ίδιο τρόπο από τη μόλυνση από κορονοϊό. Είναι πιθανό οι κλινικές δοκιμές σε παιδιά να διεξαχθούν σε λιγότερα άτομα σε σχέση με τις δοκιμές των 30.000 ατόμων που βρίσκονται σε εξέλιξη σε ενήλικες, αλλά αρκετά παιδιά θα πρέπει να υποβληθούν σε κλινικές δοκιμές για να διασφαλιστεί ότι αναπτύσσουν ανοσία και δεν εμφανίζουν ανεπιθύμητες ενέργειες. Ακόμη, θα πρέπει να υπάρχει συνεχής παρακολούθηση και στις δύο ομάδες (ενήλικες και παιδιά) αφού εγκριθούν τα εμβόλια για να καταγράφονται σπάνιες ανεπιθύμητες ενέργειες που δεν ανιχνεύονται μέχρι να χορηγηθούν αρκετές εκατοντάδες χιλιάδες ή μερικά εκατομμύρια δόσεων εμβολίου.

18. Εφόσον οι κλινικές δοκιμές των εμβολίων δεν συμπεριλαμβάνουν άτομα με αυτοάνοσα νοσήματα πως ξέρουμε αν μπορούν να εμβολιαστούν;
Οι απαιτήσεις που σχετίζονται με το ποιος μπορεί να συμμετάσχει σε μια κλινική δοκιμή εμβολίου ποικίλλει ανάλογα με την εταιρεία που τις πραγματοποιεί, την ασθένεια έναντι της οποίας πραγματοποιείται ανοσοποίηση και διάφορους τύπους αυτοάνοσων παθήσεων. Συχνά οι πρώτες κλινικές δοκιμές είναι οι πιο περιοριστικές, έτσι ώστε τα δεδομένα να μην επηρεάζονται από άλλες συνθήκες. Στο μέλλον, επιστήμονες και πάροχοι υγειονομικής περίθαλψης θα συγκεντρώσουν δεδομένα για διαφορετικές υποομάδες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, θα διεξαχθούν συγκεκριμένες κλινικές δοκιμές, αλλά συχνά οι πληροφορίες για υγιείς ενήλικες μπορούν να ενημερώσουν τι να περιμένει κάποιος σχετικά με διαφορετικές καταστάσεις. Επειδή συχνά ομάδες ατόμων με συγκεκριμένη πάθηση μπορεί να είναι μικρές, δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί επίσημη κλινική δοκιμή, αλλά η εμπειρία με παρόμοια εμβόλια και η κατανόηση των επιπτώσεων της νόσου στο ανοσοποιητικό σύστημα συμβάλουν στη λήψη αποφάσεων κινδύνου / οφέλους. Με την πάροδο του χρόνου, καθώς περισσότερα άτομα με την πάθηση εμβολιάζονται, αθροίζονται περισσότερα δεδομένα. Τα συστήματα παρακολούθησης μετά την αδειοδότηση, παρέχουν ευκαιρίες για παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο αυτών των υποομάδων. Σε κάθε περίπτωση είναι απαραίτητη η προσωπική επικοινωνία με τον θεράποντα ιατρό και η συζήτηση μαζί του για τα οφέλη του εμβολίου σε σχέση με την κατάσταση υγείας του ασθενούς.

 19. Τι πρέπει να γνωρίζει σχετικά με το εμβόλιο έναντι του κορονοϊού SARS-CoV-2 μια έγκυος, μια θηλάζουσα και μια γυναίκα που προγραμματίζει να μείνει έγκυος;
Τα εμβόλια έναντι του κορονοϊού SARS-CoV-2 δεν έχουν ακόμα εκτιμηθεί κατά την εγκυμοσύνη, ενώ παραμένει άγνωστο αν απεκκρίνονται στο μητρικό γάλα. Μέχρι να είναι διαθέσιμες περισσότερες πληροφορίες θα πρέπει κανείς να έχει υπόψη του τα παρακάτω:
–    Αν μια γυναίκα είναι έγκυος δεν πρέπει να εμβολιαστεί, μπορεί να εμβολιαστεί μετά το τέλος της εγκυμοσύνης της
–    Αν νομίζει ότι μπορεί να είναι έγκυος, θα πρέπει να καθυστερήσει τον εμβολιασμό έως ότου επιβεβαιώσει ότι δεν είναι
–    Αν σκοπεύει να μείνει έγκυος τους επόμενους τρεις μήνες, θα πρέπει να καθυστερήσει τον εμβολιασμό της
–    Αν γνωρίζει ότι δεν είναι έγκυος, μπορεί να ξεκινήσει το πρόγραμμα εμβολιασμού με δύο δόσεις τώρα και θα πρέπει να αποφύγει να μείνει έγκυος για τουλάχιστον δύο μήνες μετά τη δεύτερη δόση
–    Αν εμβολιάστηκε με την πρώτη δόση και στη συνέχεια έμεινε έγκυος, θα πρέπει να καθυστερήσει τη δεύτερη δόση έως ότου ολοκληρωθεί η εγκυμοσύνη
–    Αν θηλάζει θα πρέπει να περιμένει μέχρι να τελειώσει το θηλασμό και στη συνέχεια να κάνει το εμβόλιο.
–    Αν θήλαζε όταν εμβολιάστηκε με την πρώτη δόση, συνιστάται να μην κάνει τη δεύτερη δόση έως ότου ολοκληρώσει το θηλασμό.

20. Ο εμβολιασμός για τον κορονοϊό SARS-CoV-2 θα είναι υποχρεωτικός;
Ο εμβολιασμός για τον νέο κορονοϊό SARS-CoV-2 δεν θα είναι υποχρεωτικός. Ο εμβολιασμός έναντι των διαφόρων νοσημάτων αποτελεί σύσταση.

21. Πόσο κοστίζει ο εμβολιασμός για τον νέο κορονοϊό SARS-CoV-2;
Ο εμβολιασμός είναι ένα σημαντικότατο μέτρο δημόσιας υγείας. Η διάθεση των εμβολίων για τον κορονοϊό SARS-CoV-2 στην Ελλάδα θα είναι δωρεάν.

22. Με ποιο τρόπο θα μπορέσω να εμβολιαστώ, εφόσον το επιθυμώ;
Το Υπουργείο Υγείας μέσω των μέσων μαζικής ενημέρωσης και της ιστοσελίδας του (https://www.moh.gov.gr/) ενημερώνει διαρκώς τον πολίτη για ότι νεότερο σχετικά με τον τρόπο που θα γίνει ο εμβολιασμός. Σύμφωνα με το Εθνικό Σχέδιο Εμβολιαστικής Κάλυψης για COVID-19 (https://covid19.gov.gr/ethniko-schedio-emvoliastikis-kalypsis-gia-covid-19/) ο πολίτης θα μπορεί να συμμετέχει στον εμβολιασμό μέσω της άυλης συνταγογράφησης ή για όσους δεν είναι εγγεγραμμένοι στην άυλη συνταγογράφηση μέσω on-line πλατφόρμας (https://emvolio.gov.gr/). Επίσης, για το σκοπό αυτό θα λειτουργήσει και ειδικό τηλεφωνικό κέντρο.

23. Πού μπορώ να εμβολιαστώ έναντι της νόσου COVID-19;
Ο εμβολιασμός θα πραγματοποιηθεί σε ένα από τα 1018 εμβολιαστικά κέντρα (κέντρα υγείας, περιφερειακά ιατρεία) που είναι κατανεμημένα σε όλη την επικράτεια ώστε να μη μείνει ακάλυπτο κανένα σημείο της χώρας. Ο εμβολιασμός των υγειονομικών που εργάζονται σε Νοσοκομεία, θα πραγματοποιηθεί εντός των Νοσοκομείων. Ειδικές κινητές ομάδες ιατρονοσηλευτικού προσωπικού θα αναλάβουν τον εμβολιασμό των ατόμων που διαβιούν σε κλειστές δομές, για παράδειγμα σε μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων, σε δομές φροντίδας χρονίως πασχόντων και κέντρα αποκατάστασης , και σε κέντρα φιλοξενίας προσφύγων μεταναστών. Επειδή μερικά από τα το εμβόλια πρέπει να φυλάσσεται σε καταψύκτη πολύ χαμηλής θερμοκρασίας, δεν υπάρχει η δυνατότητα ο εμβολιασμός να πραγματοποιηθεί σε ιδιωτικά ιατρεία ή φαρμακεία.

24. Τι πρέπει να κάνει κάποιος αν δεν είναι καλά όταν είναι το επόμενο ραντεβού για εμβολιασμό;
Αν κάποιος δεν είναι καλά, είναι καλύτερα να περιμένει έως ότου αναρρώσει για να εμβολιαστεί, αλλά θα πρέπει αυτό να γίνει το συντομότερο δυνατό. Δεν πρέπει κάποιος να προσέλθει σε προγραμματισμένο ραντεβού για εμβολιασμό αν είναι σε αυτοαπομόνωση, ή σε αναμονή για τεστ COVID-19 ή δεν είναι σίγουρος ότι είναι υγιής.

25. Τι πρέπει να κάνει κάποιος μετά τον πρώτο εμβολιασμό;
Θα πρέπει να είναι έτοιμος για τον προγραμματισμό της χορήγησης της δεύτερης δόσης του εμβολίου μετά από 21-28 ημέρες ανάλογα με το χορηγηθέν εμβόλιο. Είναι σημαντικό να εμβολιαστεί κάποιος και με τις δύο δόσεις του ίδιου εμβολίου για να αποκτήσει την καλύτερη δυνατή προστασία.

26. Μετά τον εμβολιασμό πρέπει να εφαρμόζω τα μέτρα προφύλαξης κατά του κορονοϊού;
Τα νέα εμβόλια για τον κορονοϊό SARS-CoV-2 δεν υποκαθιστούν τα υπόλοιπα μέτρα δημόσιας υγείας στη φάση αυτή της πανδημίας. Καταρχήν, ο εμβολιασμός σε μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού απαιτεί χρόνο. Επίσης, πρέπει να δούμε τι ποσοστό του πληθυσμού τελικά θα εμβολιαστεί και να γνωρίζουμε ακόμη περισσότερα για τον τρόπο μετάδοσης του νέου κορονοϊού. Ακόμα δεν είναι γνωστό τι ποσοστό του πληθυσμού πρέπει να εμβολιαστεί με τα νέα εμβόλια για να εξασφαλιστεί η ανοσία της αγέλης, με άλλα λόγια δε γνωρίζουμε πόσοι χρειάζονται να έχουν νοσήσει και να έχουν εμβολιαστεί συνολικά ώστε ο νέος κορονοϊός να μη μεταδίδεται. Επιπρόσθετα, απαιτούνται περισσότερα δεδομένα όσον αφορά στην αποτελεσματικότητα των νέων εμβολίων κατά του SARS-CoV-2 να μειώσουν τον κίνδυνο μετάδοσης του ιού μέχρι οι αρμόδιοι φορείς να άρουν τα λοιπά μέτρα προστασίας της δημόσιας υγείας ενάντια στο νέο, ιδιαίτερα μεταδιδόμενο, αυτό ιό. Για αυτό με πολλή προσοχή και οι εμβολιασμένοι θα πρέπει να συνεχίσουν τη χρήση μάσκας, την τήρηση κοινωνικής απόστασης, την τακτική και σχολαστική υγιεινή των χεριών και την καθαριότητα του χώρου όπου ζουν ή εργάζονται. Μία αντίθετη πρακτική μπορεί να οδηγήσει σε νέα έξαρση των κρουσμάτων, γεγονός απευκταίο καθώς ήδη η ανθρωπότητα έχει δοκιμαστεί σοβαρά από αυτή την πανδημία.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Σε αυτά και άλλα πολλά ερωτήματα θα επιχειρήσει να απαντήσει το libre, με «οδηγό», το βιβλίο – «βίβλο» των ελληνοτουρκικών σχέσεων, που έχει γράψει ο βουλευτής της ΝΔ και διεθνολόγος, Άγγελος Συρίγος. (Το βιβλίο των 895 σελίδων μεγάλου μεγέθους, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη).

1.       Τι είναι τα χωρικά ύδατα;

Σύμφωνα με τον ορισμό του Αγγ. Συρίγου, «χωρικά ύδατα (ή χωρική θάλασσα ή αιγιαλίτιδα ζώνη) είναι μια θαλάσσια ζώνη που εκτείνεται σύμφωνα με τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας έως δώδεκα μίλια από τις γραμμές βάσεως που βρίσκονται στην ακτογραμμή. Τα χωρικά ύδατα περιλαμβάνουν τη θαλάσσια περιοχή, τον βυθό και το υπέδαφός της, καθώς και τον υπερκείμενο εναέριο χώρο».

2.       Πόσα είναι τα νησιά του Αιγαίου;

Παλαιότερες μελέτες ανέβαζαν τα νησιά στον αριθμό των 3.000. Χάρη όμως στα σύγχρονα μέσα (δορυφορικές φωτογραφίες) και τον ορισμό που παρέχει η Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, τα νησιά και οι βράχοι του Αιγαίου προσεγγίζουν το αριθμό των 9.000 ! Από αυτά, 450 ανήκουν στη γείτονα, τα υπόλοιπα στη χώρα μας. Κατοικήσιμα είναι 100 ελληνικά νησιά και 7 τουρκικά, κάποια από τα οποία με σημαντική ελληνική παράδοση (Ίμβρος, Τένεδος). Στα ελληνικά νησιά που καλύπτουν το 17,56% της επικράτειας, διαμένουν, με βάση την απογραφή του 2011, 1.375.385 κάτοικοι ή το 13,88% του συνολικού πληθυσμού. Αντιθέτως, ο πληθυσμός των τουρκικών νησιών αντιστοιχεί μόλις στο 0,018% του συνολικού πληθυσμού, η δε έκτασή τους στο 0,047% της τουρκικής επικράτειας.

3.       Έχουν όλα τα νησιά χωρικά ύδατα;

Το θέμα αυτό έχει λυθεί ήδη από τη δεκαετία του ’30 ! Αποτελεί, έτσι, εθιμικό δίκαιο που επιβεβαιώθηκε στη Συνδιάσκεψη της Χάγης για την Κωδικοποίηση του Διεθνούς Δικαίου (1930) ότι, ναι, πράγματι, κάθε νησί διαθέτει δικά του χωρικά ύδατα.

4.       Τι ισχύει σήμερα για τα χωρικά ύδατα; Τι προβλέπει το Δίκαιο της Θάλασσας;

Από το 1936 η χώρα μας έχει καθορίσει το εύρος των χωρικών της υδάτων στα 6 μίλια. Από την άλλη, η επέκταση της αιγιαλίτιδας ζώνης στα 12 μίλια είναι εθιμικός κανόνας. Κατοχυρώνεται, ωστόσο, από το άρθρο 3 της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας: «Κάθε κράτος έχει το δικαίωμα να καθορίσει το πλάτος της αιγιαλίτιδας ζώνης του. Αυτό το πλάτος δεν υπερβαίνει τα 12 ναυτικά μίλια, που μετρώνται από τις γραμμές βάσεως, έτσι όπως καθορίζονται από την παρούσα σύμβαση».

5.       Είναι, δηλαδή, μονομερές το δικαίωμα για επέκταση στα 12 μίλια ή πρέπει να προηγηθεί συνεννόηση με τα γειτονικά κράτη;

Κατά τον Άγγ. Συρίγο, «το δικαίωμα επεκτάσεως των ελληνικών χωρικών υδάτων είναι μονομερές και δεν αποτελεί αντικείμενο συμφωνίας με οποιαδήποτε άλλη χώρα». Με βάση, λοιπόν, το διεθνές δίκαιο, «η επέκταση  των ελληνικών χωρικών υδάτων έως 12 μίλια με μονομερή εσωτερική πράξη της Ελληνικής Δημοκρατίας αποτελεί απολύτως νόμιμη ενέργεια».

6.       Υπάρχουν χώρες που δεν έχουν κυρώσει τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας; Πώς αυτό επηρεάζει τη διαφορά στο Αιγαίο;

Τέσσερα κράτη δεν έχουν υπογράψει, για δικούς τους λόγους, την εν λόγω Σύμβαση. Αυτά είναι: οι ΗΠΑ, το Ισραήλ, η Βενεζουέλα και η Τουρκία. Είναι όμως χαρακτηριστικό ότι οι τρεις πρώτες χώρες έχουν επεκτείνει τα χωρικά τους ύδατα στα 12 μίλια, παρότι, δηλαδή, δεν έχουν κυρώσει τη Σύμβαση. Τούτο αποδεικνύει ότι ο -εθιμικός- κανόνας των 12 μιλίων έχει υποχρεωτική εφαρμογή για όλα τα κράτη του κόσμου, άσχετα από το αν έχουν υπογράψει τη Σύμβαση ή όχι.

7.       Πόσα κράτη, ανά την υφήλιο έχουν χωρικά ύδατα στα 12 μίλια και πόσα όχι;

Και μόνον η απάντηση στο ερώτημα αυτό καταδεικνύει το δίκαιο των ελληνικών θέσεων. 149 από τα 152 παράκτια κράτη του κόσμου έχουν επεκτείνει τα χωρικά τους ύδατα στα 12 μίλια. Εξαιρούνται η Ιορδανία και η Βοσνία για γεωγραφικούς λόγους, και η… Ελλάδα.

8.       Πώς θα επηρεάσει την ισορροπία των χωρικών υδάτων τυχόν απόφαση της Αθήνας για επέκταση στα 12 μίλια;

Τη στιγμή αυτή, τα ελληνικά χωρικά ύδατα καταλαμβάνουν το 43,3% του Αιγαίου, όταν τα τουρκικά είναι στο 7,5% ενώ ως διεθνή ύδατα χαρακτηρίζεται το 49,2% του Αιγαίου. Στην περίπτωση που η Αθήνα αποφάσιζε να επεκτείνει τα χωρικά ύδατα στα 10 μίλια, στο εύρος του εναέριου χώρου δηλαδή, τότε αυτομάτως το 63,9% του Αιγαίου θα ήταν ελληνικό, 8,5% τουρκικό και 27,6% διεθνές. Ακόμη περισσότερο, στα 12 μίλια, η Ελλάδα θα είχε το 71,2% του Αιγαίου, η Τουρκία το 8,7%, ενώ ως διεθνή ύδατα θα προσδιοριζόταν το 20,1% της κοινής μας θάλασσας. 

9.       Πρακτικά, θα κλείσουν κάποια θαλάσσιες δίοδοι, στην περίπτωση που η Αθήνα προχωρήσει στα 12 μίλια;

Ναι. Συγκεκριμένα θα κλείσουν  όλα τα θαλάσσια περάσματα, δυτικά και ανατολικά της Κρήτης. Επίσης, το πέρασμα μεταξύ Κυκλάδων και Δωδεκανήσων καθώς και τα χωρικά ύδατα της νησίδας Καλόγηρος, στο κέντρο του Αιγαίου, η ένωση των οποίων με εκείνα των Ψαρών και των Κυκλάδων θα έχει ως αποτέλεσμα να κλείσει ένα ακόμη θαλάσσιο πέρασμα στο κεντρικό Αιγαίο.

10.   Μήπως, τότε, έχει δίκιο η Άγκυρα όταν δηλώνει ότι η επέκταση στα 12 μίλια θα μετέτρεπε το Αιγαίο σε «ελληνική λίμνη» (σύμφωνα με τη διατύπωση που ο πρωθυπουργός Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ είχε χρησιμοποιήσει στις 5 Ιουνίου 1975);

Η βασική τουρκική θέση δεν είναι νομική, είναι πολιτική. Ο σύγχρονος κόσμος, άλλωστε, έχει βρει τους τρόπους να ικανοποιούνται οι οικονομικές ανάγκες των κρατών, χωρίς να θίγεται το διεθνές δίκαιο. Για παράδειγμα, είναι βέβαιο ότι θα υπάρξουν διευθετήσεις για τη διεθνή ναυσιπλοΐα. Κάποια στενά θα προσδιορισθούν ως «διεθνή», με το δικαίωμα «διέλευσης τράνζιτ». Τα παραδείγματα, πολλά: Βαλτική, Ερυθρά Θάλασσα, Περσικός Κόλπος. Για τον τελευταίο ειδικότερα, όπου υπάρχουν και τεράστια οικονομικά συμφέροντα λόγω του πετρελαίου, τα στενά του Ορμούζ ελέγχουν τα δύο παράκτια κράτη, Ιράν και Ομάν. Ουδείς, ωστόσο, αμφισβήτησε το δικαίωμά τους στα 12 μίλια, επειδή η ναυσιπλοΐα και συγκεκριμένα το 50% του πετρελαίου που μεταφέρεται ετησίως με πετρελαιοφόρα, περνά από τα δικά τους χωρικά ύδατα.

11.   Ελλάδα και Τουρκία είχαν πάντα αυτές τις θέσεις;

Αποτελεί, ίσως, ειρωνεία της… Ιστορίας, αλλά Ελλάδα και Τουρκία ξεκίνησαν από τη θέση που έχει σήμερα η απέναντι πλευρά ! Με άλλα λόγια, η Τουρκία από το 1956 είχε πάρει θέση υπέρ της επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 μίλια, κάτι που εφάρμοσε άλλωστε στον Εύξεινο Πόντο και την ανατολική Μεσόγειο (στο Αιγαίο περιορίστηκε στα 6 μίλια). Αντιθέτως, η Ελλάδα, ως ναυτική χώρα, ήταν μεταξύ των χωρών εκείνων που ήταν υπέρ της μικρότερης, κατά το δυνατόν, αιγιαλίτιδας ζώνης και της μεγαλύτερης ελευθερίας των θαλασσών. Με τον τρόπο αυτό προστάτευε -όπως πίστευε τότε- την ποντοπόρο ναυτιλία, αλλά και τα υπερπόντια αλιευτικά συμφέροντα. Στην αλλαγή της ελληνικής θέσης σημαντικό ρόλο έπαιξε η καθιέρωση της «διέλευσης τράνζιτ», θεσμός που διευκόλυνε τα μάλα την ελληνική ποντοπόρο ναυτιλία.

12.   Η Τουρκία γιατί μετέβαλε τη θέση της για τα χωρικά ύδατα;

Πράγματι, άλλη στάση είχε στο θέμα η Άγκυρα ως το 1974 και άλλη μετά. «Είναι περισσότερο από προφανές ότι το θέμα ξεκίνησε λόγω της άμεσης συνάφειάς του με την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας του Αιγαίου», είναι η θέση που διατυπώνει ο Αγγ. Συρίγος. Πόσο μάλλον, προσθέτει, που «η Τουρκία αντιλαμβανόμενη ότι η επέκταση των χωρικών υδάτων δεν επιδρά μόνον στην οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας, αλλά ακυρώνει πλείστες όσες διεκδικήσεις της στο Αιγαίο (διαφορετικό εύρος ελληνικού εναερίου χώρου, εθνικές περιοχές ελέγχου εντός του FIR Αθηνών, Ζώνη Έρευνας – Διασώσεως), προχώρησε στην παράνομη δήλωση περί casus belli.

13.   Πώς προέκυψε το τουρκικό casus belli;

Στη συνάντηση ελληνικής και τουρκικής αντιπροσωπείας, στην Τρίτη Διάσκεψη των Μεσογειακών Χωρών για Θέματα Δικαίου της Θάλασσας, στις 16 Μαρτίου 1974, τίθεται ακροθιγώς το θέμα των 12 μιλίων, με την τουρκική πλευρά να δηλώνει πως θα αγνοούσε μια τέτοια ενέργεια εκ μέρους των Αθηνών. Δύο μήνες μετά όμως και όταν η Ελλάδα συμπεριλαμβάνει την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στον κατάλογο των προς συζήτηση θεμάτων, η Τουρκία ζητά τη διαγραφή του. Ακολούθησε «πόλεμος» ανακοινώσεων, αφού στο λογοκριμένο αθηναϊκό Τύπο καταγράφεται επίσημη αντίδραση της κυβέρνησης της χούντας στις 12 Ιουνίου 1974, με την οποία φαίνεται πως εξετάζεται σοβαρά η επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων. Είχε προηγηθεί, τρεις μέρες πριν, η δήλωση του εκπροσώπου της τουρκικής κυβέρνησης, σύμφωνα με την οποία, «επέκταση της ελληνικής αιγιαλίτιδας ζώνης στα 12 μίλια θα σήμαινε ελληνοτουρκικό πόλεμο». Αυτή είναι και η αποκαλούμενη, «αιτία πολέμου – casus belli». Μάλιστα, ενώ κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ’70, η άλλη πλευρά θεωρούσε αιτία πολέμου την επέκταση στα 12 μίλια (για παράδειγμα στη συνάντηση εμπειρογνωμόνων των δύο χωρών στη Βέρνη το χειμώνα του 1976), στη συνέχεια σκλήρυνε περαιτέρω τη στάση της σημειώνοντας πως casus belli θα θεωρείτο οποιαδήποτε επέκταση πέραν των 6 μιλίων.

Νίκος Παπαδημητρίου

Όταν ο Τραμπ προσπάθησε να δώσει τον λόγο σε έναν άλλο δημοσιογράφο, η Jiang κατέβασε την προστατευτική της μάσκα και ρώτησε αν υπήρχε κάποιος λόγος που της είπε να ρωτήσει την Κίνα. Ο πρόεδρος δεν απάντησε ούτε στη συγκεκριμένη ερώτηση, ζητώντας από τους δημοσιογράφους να πιέσουν την Κίνα, προκειμένου να πάρουν απαντήσεις για το αν ιός προέρχεται από εκεί.

Λίγες στιγμές αργότερα, η Kaitlin Collins του CNN, ζήτησε να κάνει ερωτήσεις, αλλά ο Τραμπ αρνήθηκε αρκετές φορές.

Η δημοσιογράφος του CNN αντέδρασε, λέγοντας: «Εσείς με καλέσατε». Όταν επιχείρησε να κάνει την ερώτησή της, ο Τραμπ διέκοψε τη συνέντευξη Τύπου και αποχώρησε.

Οι δύο δημοσιογράφοι έχουν «στριμώξει» και άλλες φορές τον Ρεπουμπλικανό πρόεδρο, κάνοντας δύσκολες ερωτήσεις, που δεν «βολεύουν» τον Ντόναλντ Τραμπ.

Απέρριψε επίσης τις πληροφορίες ότι ο Λευκός Οίκος είναι πλημμυρισμένος από κρούσματα του νέου κορωνοϊού και ότι το σύστημα coronavirus δεν έκανε τη δουλειά του, λέγοντας: «Δεν νομίζω ότι το σύστημα κατέρρευσε καθόλου. Μπορεί να συμβεί. Είναι ο κρυμμένος εχθρός. Πράγματα συμβαίνουν».

Απαντώντας σε ερώτηση δημοσιογράφου, ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι «έχουμε επικρατήσει» της πανδημίας, την ίδια στιγμή που οι νεκροί στις ΗΠΑ είναι πάνω από 80.000 και καθημερινά προστίθενται στη λίστα εκατοντάδες άλλοι.