Σπύρος Σιδέρης

Η επιλογή θα αποτελέσει το πρώτο μεγάλο σήμα της εποχής Μπέρναμ προς τους επενδυτές, το Εργατικό Κόμμα και μια κοινωνία που περιμένει αλλαγή, την ώρα που η βρετανική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με χαμηλή ανάπτυξη, υψηλό δημόσιο χρέος, αυξημένο κόστος δανεισμού και νέες πληθωριστικές πιέσεις από τη διεθνή ενεργειακή αβεβαιότητα.

Η απόφαση που μπορεί να κρίνει τη νέα κυβέρνηση

Ο Άντι Μπέρναμ δεν έχει ακόμη ανακοινώσει επίσημα ποιος θα αναλάβει το υπουργείο Οικονομικών. Συνεργάτες του επιμένουν ότι η τελική απόφαση δεν έχει κλειδώσει, ενώ η σύνθεση της νέας κυβέρνησης αναμένεται να παρουσιαστεί μετά την επίσημη ανάληψη της πρωθυπουργίας του στις 20 Ιουλίου.

Η αναμονή εντείνει τις ζυμώσεις στο Ουέστμινστερ. Ο νέος υπουργός δεν θα παραλάβει μια οικονομία σε περίοδο ηρεμίας, αλλά ένα πραγματικό ναρκοπέδιο: χρόνια χαμηλής παραγωγικότητας, ασθενική κατά κεφαλήν ανάπτυξη, αυξανόμενες ανάγκες του συστήματος υγείας και κοινωνικής φροντίδας, καθώς και πιέσεις για υψηλότερες αμυντικές δαπάνες.

Το Resolution Foundation έχει προειδοποιήσει ότι η οικονομική στασιμότητα, η γήρανση του πληθυσμού και η επιδείνωση της δημόσιας υγείας έχουν δημιουργήσει ένα τεράστιο μακροπρόθεσμο δημοσιονομικό πρόβλημα. Ο Μπέρναμ υπόσχεται αλλαγή και αναγέννηση των παραμελημένων περιοχών, αλλά έχει ταυτόχρονα δεσμευτεί ότι θα σεβαστεί τους βασικούς δημοσιονομικούς κανόνες. Αυτή ακριβώς η αντίφαση καθιστά την επιλογή του νέου υπουργού εξαιρετικά κρίσιμη.

Σαμπάνα Μαχμούντ: Το φαβορί που αιφνιδίασε τις αγορές

Το όνομα που ακούγεται εντονότερα είναι εκείνο της υπουργού Εσωτερικών Σαμπάνα Μαχμούντ. Πολιτικές πηγές τη θεωρούν πλέον το μεγάλο φαβορί, αν και από το επιτελείο Μπέρναμ δεν υπάρχει ακόμη επίσημη επιβεβαίωση.

Η πιθανή επιλογή της παρουσιάζεται ως μήνυμα συνέχειας και σταθερότητας. Παρότι δεν διαθέτει την εξειδικευμένη οικονομική εμπειρία άλλων υποψηφίων, θεωρείται πολιτικός με πειθαρχία, διοικητική αποτελεσματικότητα και μετριοπαθές προφίλ. Για τον Μπέρναμ, θα μπορούσε να λειτουργήσει ως γέφυρα ανάμεσα στις κοινωνικές του φιλοδοξίες και στην ανάγκη να μην τρομάξει τις αγορές ομολόγων.

Το παρασκήνιο, ωστόσο, είναι πιο σύνθετο. Η Μαχμούντ έχει συνδέσει το όνομά της με τη μεταρρύθμιση του μεταναστευτικού και του συστήματος ασύλου, ενώ στο Εργατικό Κόμμα έχει δεχθεί αντιδράσεις για τη σκληρή γραμμή της. Επιπλέον, πληροφορίες αναφέρουν ότι ενδέχεται να προτιμά την παραμονή της στο υπουργείο Εσωτερικών, ώστε να ολοκληρώσει τις αλλαγές που έχει ήδη ξεκινήσει. Η μετακίνησή της, επομένως, μπορεί να καθησυχάσει τους επενδυτές, αλλά την ίδια στιγμή να ανοίξει ένα νέο εσωκομματικό μέτωπο.

Ο Εντ Μίλιμπαντ και ο φόβος μιας «πράσινης» σύγκρουσης

Ο υπουργός Ενέργειας Εντ Μίλιμπαντ υπήρξε για εβδομάδες ένας από τους ισχυρότερους διεκδικητές. Διαθέτει κυβερνητική εμπειρία, γνώση του υπουργείου Οικονομικών και πολιτική εγγύτητα με τον Μπέρναμ.

Η υποψηφιότητά του, όμως, διχάζει. Οι υποστηρικτές του βλέπουν έναν πολιτικό με σαφή οικονομική και βιομηχανική στρατηγική. Οι επικριτές του φοβούνται ότι η επιμονή του στην πράσινη μετάβαση μπορεί να αυξήσει περαιτέρω το ενεργειακό κόστος και να δυσκολέψει την προσπάθεια συγκράτησης του πληθωρισμού.

Οι τελευταίες πληροφορίες δείχνουν ότι η δυναμική του έχει υποχωρήσει έναντι της Μαχμούντ, ενώ στο παρασκήνιο συζητείται ακόμη και η μετακίνησή του στο υπουργείο Εξωτερικών. Το γεγονός αυτό δεν σημαίνει ότι έχει τεθεί οριστικά εκτός μάχης, αλλά δείχνει ότι η υποψηφιότητά του συνοδεύεται από μεγαλύτερο πολιτικό και οικονομικό ρίσκο.

Κούπερ, Στρίτινγκ και ΜακΦάντεν περιμένουν στη σκιά

Στη λίστα βρίσκεται επίσης η υπουργός Εξωτερικών Ιβέτ Κούπερ, η οποία διαθέτει άμεση εμπειρία από το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης του Γκόρντον Μπράουν. Η Κούπερ θα μπορούσε να αποτελέσει μια συμβιβαστική επιλογή, συνδυάζοντας γνώση, κυβερνητική εμπειρία και αποδοχή από διαφορετικές πτέρυγες του κόμματος.

Ο υπουργός Υγείας Γουές Στρίτινγκ προβάλλεται ως φιλοαναπτυξιακή και μεταρρυθμιστική επιλογή. Οι προσωπικές πολιτικές του φιλοδοξίες, ωστόσο, ενδέχεται να προβληματίζουν την Ντάουνινγκ Στριτ, ιδιαίτερα εάν ο Μπέρναμ δεν επιθυμεί να δημιουργήσει έναν ισχυρό εσωτερικό πόλο εξουσίας στο οικονομικό επιτελείο.

Ο υπουργός Εργασίας και Συντάξεων Πατ ΜακΦάντεν, από την άλλη πλευρά, θεωρείται από πολλούς ο ασφαλέστερος τεχνοκρατικά υποψήφιος. Η στενή σύνδεσή του με την κυβέρνηση Στάρμερ, όμως, μπορεί να αποδειχθεί μειονέκτημα, εφόσον ο Μπέρναμ επιθυμεί να προβάλει μια καθαρή πολιτική επανεκκίνηση.

Η Ρέιτσελ Ριβς και η μάχη για την πολιτική της κληρονομιά

Η απερχόμενη υπουργός Οικονομικών Ρέιτσελ Ριβς φαίνεται πως δύσκολα θα παραμείνει στο ίδιο αξίωμα. Τις τελευταίες ημέρες υπερασπίζεται με ένταση το έργο της, επιμένοντας ότι αποκατέστησε τη δημοσιονομική αξιοπιστία της Βρετανίας και δημιούργησε τις βάσεις για σταθερότερη ανάπτυξη. Παράλληλα, επιχειρεί να εξασφαλίσει έναν άλλο σημαντικό ρόλο στη νέα κυβέρνηση.

Η απομάκρυνσή της θα αποτελέσει μια ισχυρή συμβολική ρήξη με την προηγούμενη περίοδο. Η πλήρης εγκατάλειψη της οικονομικής της πολιτικής, όμως, θα μπορούσε να προκαλέσει νευρικότητα στις αγορές και να ενισχύσει τους φόβους για χαλάρωση της δημοσιονομικής πειθαρχίας. Ο Μπέρναμ φαίνεται, επομένως, να αναζητεί μια εξαιρετικά δύσκολη ισορροπία: αλλαγή προσώπων και προτεραιοτήτων, χωρίς να δημιουργηθεί εικόνα οικονομικού εκτροχιασμού.

Η τελική επιλογή θα αποκαλύψει περισσότερα από οποιαδήποτε προγραμματική ομιλία. Θα δείξει εάν η νέα κυβέρνηση σκοπεύει να κυβερνήσει με προτεραιότητα τη δημοσιονομική ασφάλεια ή εάν είναι έτοιμη να αναλάβει μεγαλύτερα οικονομικά ρίσκα για να χρηματοδοτήσει την κοινωνική και περιφερειακή ατζέντα του νέου πρωθυπουργού.

Στο Λονδίνο, λοιπόν, δεν περιμένουν απλώς ένα όνομα. Περιμένουν να δουν ποιος θα κρατήσει το κλειδί του βρετανικού θησαυροφυλακίου — και εάν η πρώτη μεγάλη κίνηση του Άντι Μπέρναμ θα καθησυχάσει τις αγορές ή θα σημάνει την έναρξη μιας πολύ μεγαλύτερης πολιτικής και οικονομικής σύγκρουσης.

 Σε ομιλία του, υποσχέθηκε να αποδείξει σε όσους τον αμφισβητούν ότι έχουν άδικο και να παραμείνει στην πρωθυπουργία προκειμένου να μη βυθιστεί η χώρα σε νέα πολιτική κρίση.

Ολοένα και περισσότεροι βουλευτές των Εργατικών έχουν στραφεί κατά του Στάρμερ, αφού το κόμμα κατέγραψε στις τοπικές εκλογές της Πέμπτης το χειρότερο αποτέλεσμα εδώ και περισσότερες από τρεις δεκαετίες.

Ήδη η πρώην υπουργός και νυν βουλευτής Κάθριν Γουέστ ανακοίνωσε το Σαββατοκύριακο ότι, αν το υπουργικό συμβούλιο δεν καταφέρει να συμφωνήσει σε έναν αντικαταστάτη του Στάρμερ, τότε θα κινηθεί η ίδια για να προκαλέσει εσωτερικές εκλογές για να βρεθεί διάδοχος.

Ο Βρετανός πρωθυπουργός σε σημερινή του ομιλία –κρίσιμη για το μέλλον του — προσπάθησε να δείξει ότι έχει λάβει το μήνυμα, τονίζοντας ότι «η σταδιακή αλλαγή δεν αρκεί» σε μια χώρα που έχει υποστεί δύο δεκαετίες οικονομικής στασιμότητας και αυξανόμενων κοινωνικών εντάσεων.

«Γνωρίζω ότι οι άνθρωποι είναι αγανακτισμένοι από την κατάσταση της Βρετανίας. Αγανακτισμένοι από την πολιτική και κάποιοι είναι αγανακτισμένοι με εμένα», τόνισε. «Γνωρίζω ότι κάποιοι με αμφισβητούν και γνωρίζω ότι πρέπει να τους αποδείξω ότι έχουν άδικο. Και θα το κάνω».

Οι Εργατικοί υπό τον Στάρμερ κέρδισαν μία από τις μεγαλύτερες κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες στη σύγχρονη βρετανική ιστορία το 2024. Βασικές προεκλογικές δεσμεύσεις του Στάρμερ ήταν η ανάκαμψη της οικονομίας, ο περιορισμός της παράνομης μετανάστευσης και η μείωση των λιστών αναμονής στο κρατικό σύστημα υγείας.

Ωστόσο μετά την άφιξή του στη Ντάουνινγκ Στριτ δεν έχει πείσει πραγματικά τους Βρετανούς, λαμβάνοντας μέτρα που θεωρήθηκαν κατά της κοινωνίας, αυστηροποιώντας τη μεταναστευτική πολιτική — κάτι που απογοήτευσε τους ψηφοφόρους των Εργατικών– και αδυνατώντας να ανατάξει την οικονομία, ζήτημα που είχε αναγάγει σε προτεραιότητά του.

Εξάλλου έχει βρεθεί αντιμέτωπος με τις αναγκαστικές αποχωρήσεις υπουργών της κυβέρνησής του και το σκάνδαλο του διορισμού του Πίτερ Μάντελσον στη θέση του Βρετανού πρεσβευτή στις ΗΠΑ παρά τις στενές του σχέσεις με τον σεξουαλικό εγκληματία Τζέφρι Έπστιν.

Σε ό,τι αφορά το Brexit και τις σχέσεις της Βρετανίας με την ΕΕ, ο Στάρμερ κατηγόρησε τον Νάιτζελ Φάρατζ — επικεφαλής του Reform UK που σημείωσε μεγάλη άνοδο στις τοπικές εκλογές και ένθερμο υποστηρικτή της αποχώρησης της χώρας από το μπλοκ– , ότι «εξαπάτησε τη Βρετανία». «Δεν είναι απλώς ένας απατεώνας, είναι καιροσκόπος», τόνισε.

Ο Στάρμερ εκτίμησε ότι οι Εργατικοί δεν έχουν την πολυτέλεια να στραφούν ο ένας εναντίον του άλλου την ώρα που η χώρα αντιμετωπίζει «πολύ επικίνδυνους αντιπάλους» οι οποίοι επιδιώκουν «περισσότερη διχόνοια», προτιμούν «να τονίζουν τα προβλήματα της Βρετανίας» και να μην αναζητούν λύσεις «αλλά κάποιον να κατηγορήσουν».

Στην επόμενη σύνοδο ΕΕ- Βρετανίας, το Λονδίνο θα ορίσει «μια νέα κατεύθυνση για τη Βρετανία», υποσχέθηκε ο Στάρμερ.

«Αυτή η κυβέρνηση των Εργατικών θα ξεχωρίσει από τη βούλησή της να ανοικοδομήσει τη σχέση μας με την Ευρώπη και να βάλει τη Βρετανία στην καρδιά της Ευρώπης, ώστε να έχουμε ισχυρότερη οικονομία, ισχυρότερο εμπόριο, ισχυρότερη άμυνα, τα πάντα», υπογράμμισε.

Ο Στάρμερ διευκρίνισε ότι ένα φιλόδοξο σχέδιο για τους νέους θα βρεθεί στο επίκεντρο της σχέσης της χώρας του με την ΕΕ, προκειμένου «οι νέοι άνθρωποι της χώρας μας να μπορούν να εργαστούν και να σπουδάσουν και να ζήσουν στην Ευρώπη».

Αργότερα, δημοσιογράφος ρώτησε τον Βρετανό πρωθυπουργό αν σκέφτηκε να αποχωρήσει μετά την ηχηρή ήττα της Πέμπτης, με τον Στάρμερ να απαντά ότι η συνεχής αλλαγή ηγετών στο Συντηρητικό κόμμα «κόστισε πάρα πολύ σε αυτή τη χώρα».

Αν και αναγνώρισε ότι υπάρχει αγανάκτηση μεταξύ των Βρετανών, ο Στάρμερ εκτίμησε ότι έχει «ευθύνη να φέρει την αλλαγή» για την οποία εξελέγη το Εργατικό Κόμμα.

Παράλληλα υπογράμμισε ότι «δεν θα υποχωρήσω», όταν ρωτήθηκε αν θα δώσει μάχη στην περίπτωση που βουλευτές αμφισβητήσουν την ηγεσία του.

Ο Μακσουίνι υπέβαλε την παραίτησή του την Κυριακή, αναλαμβάνοντας «την πλήρη ευθύνη» για τον διορισμό του Μάντελσον στην πρεσβεία των ΗΠΑ, παρά τις σχέσεις του με τον Έπσταϊν, και ενώ είχε δεχθεί πιέσεις για να ολοκληρώσει τον διορισμό. Ωστόσο, όπως αναφέρουν πηγές του Bloomberg, ο πραγματικός υπεύθυνος για τον διορισμό παραμένει στη θέση του, γεγονός που αφήνει τον Στάρμερ εκτεθειμένο σε πολιτικές αναταράξεις.

Στη Ντάουνινγκ Στριτ εξετάζονται σενάρια σύμφωνα με τα οποία υπουργοί ενδέχεται να ζητήσουν από τον πρωθυπουργό να παραιτηθεί ή να απειλήσουν με παραίτηση, ενώ πηγές αναφέρουν ότι οι πιθανότητες να παραμείνει ο Στάρμερ στη θέση του μέχρι το τέλος της εβδομάδας είναι «50-50». Η απώλεια του Μακσουίνι, του στρατηγικού μυαλού πίσω από την εκλογική νίκη των Εργατικών το 2024, αφήνει τον πρωθυπουργό ευάλωτο απέναντι σε εσωτερικές πιέσεις, με τον υπουργό Υγείας Γουές Στρίτινγκ και την πρώην αν. πρωθυπουργό Άντζελα Ρέινερ να αναδεικνύονται ως πιθανοί διάδοχοι.

Η απόφαση του Στάρμερ να αφήσει τον Μακσουίνι να αναλάβει την ευθύνη εξέπληξε πολλούς υποστηρικτές του, ενώ στενοί σύμμαχοί του είχαν προηγουμένως δηλώσει ότι η παραίτηση του προσωπάρχη θα οδηγούσε αναπόφευκτα σε παραίτηση του πρωθυπουργού. Σημαντική ανησυχία υπάρχει και στις αγορές, με τη λίρα να παραμένει σχεδόν αμετάβλητη έναντι του δολαρίου, αλλά να υποχωρεί 0,4% έναντι του ευρώ, κοντά στο χαμηλότερο επίπεδο των δύο τελευταίων εβδομάδων.

Ακόμα και αν ο Στάρμερ επιβιώσει από το σκάνδαλο Μάντελσον, η καρέκλα του παραμένει επισφαλής. Οι επικείμενες ειδικές εκλογές στις 26 Φεβρουαρίου για το Γκόρτον και Ντέντον, καθώς και άλλες τοπικές εκλογές τους επόμενους μήνες, αναμένεται να επηρεάσουν σημαντικά το μέλλον του κόμματός του, καθώς οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πιθανές απώλειες εδρών για τους Εργατικούς.

Ο νέος επικεφαλής του Ε.Κ. Κέιρ Στάμερ, με την εκλογή του αποδέχθηκε την πρόταση του πρωθυπουργού, Μπόρις Τζόνσον, για συνάντηση την ερχόμενη εβδομάδα, προκειμένου να συζητήσουν το θέμα της αντιμετώπισης της πανδημίας του κορονοϊού, όπως ανακοινωθηκε από εκπρόσωπο των εργατικών.

“Ο πρωθυπουργός επικοινώνησε με το νέο επικεφαλής των Εργατικών για να τον συγχαρεί για την εκλογή του, και κατά την επικοινωνία τους επιβεβαιώθηκε η σύμφωνη γνώμη τους στη σπουδαιότητα να συνεργαστούν όλοι οι αρχηγοί κομμάτων μπροστά σε μία έκτακτη ανάγκη για τη χώρα.”

Νέα αντιπρόεδρος των Εργατικών η Άντζελα Ράινερ

Νέα αντιπρόεδρος του Εργατικού κόμματος εξελέγη η ‘Αντζελα Ράινερ, με ποσοστό 52,6%, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μακράς εκλογικής διαδικασίας που ανακοινώθηκαν σήμερα. Η ‘Αντζελα Ράινερ, μέχρι σήμερα σκιώδης υπουργός Παιδείας, διαδέχεται τον απερχόμενο Τομ Γουότσον, και κατάφερε να επικρατήσει των υπολοίπων υποψήφιων για τη θέση Ντόουν Μπάτλερ, Ίαν Μάρεϊ, Ροσένα ‘Αλιν-Χαν και Ρίτσαρντ Μπέργκον.