Ειδικότερα, έως και την Πέμπτη (10/09) οι σταθμοί «Ελαιώνας», «Κεραμεικός» και «Μοναστηράκι» θα κλείνουν στις 21:40 το βράδυ, 2,5 ώρες νωρίτερα από την καθορισμένη λήξη κυκλοφορίας.

Η κίνηση των συρμών στη Γραμμή 3 κατά τις ώρες των εργασιών θα διεξάγεται μεταξύ των σταθμών «Δημοτικό Θέατρο – Αιγάλεω» και «Σύνταγμα – Δ. Πλακεντίας – Αεροδρόμιο».

Οι τελευταίοι συρμοί, πριν το κλείσιμο των σταθμών, θα αναχωρούν:

από ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ προς Δ. ΠΛΑΚΕΝΤΙΑΣ στις 21:06,

από ΑΙΓΑΛΕΩ προς Δ. ΠΛΑΚΕΝΤΙΑΣ στις 21:20,

από ΕΛΑΙΩΝΑ προς Δ. ΠΛΑΚΕΝΤΙΑΣ στις 21:22,

από ΚΕΡΑΜΕΙΚΟ προς Δ. ΠΛΑΚΕΝΤΙΑΣ στις 21:25,

από ΜΟΝΑΣΤΗΡΑΚΙ προς Δ. ΠΛΑΚΕΝΤΙΑΣ στις 21:27,

από Δ. ΠΛΑΚΕΝΤΙΑΣ προς ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ στις 21:30,

από ΣΥΝΤΑΓΜΑ προς ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ στις 21:49,

από ΜΟΝΑΣΤΗΡΑΚΙ προς ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ στις 21:51,

από ΚΕΡΑΜΕΙΚΟ προς ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ στις 21:53,

από ΕΛΑΙΩΝΑ προς ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ στις 21:56.

Δρομολόγια προς / από αεροδρόμιο

Τελευταίοι συρμοί:

από Δημοτικό Θέατρο προς Αεροδρόμιο στις 21:06 και

από Αεροδρόμιο προς Δημοτικό Θέατρο στις 21:10.

Μετά την έναρξη των τεχνικών εργασιών στις 21:40, οι συρμοί με κατεύθυνση το Αεροδρόμιο θα αναχωρούν από τον σταθμό Σύνταγμα και οι συρμοί που αναχωρούν από το Αεροδρόμιο θα τερματίζουν το δρομολόγιό τους στον σταθμό Σύνταγμα.

Αναλυτικά:

– Αναχωρήσεις από Σύνταγμα προς Αεροδρόμιο στις 22:02, 22:38 και 23:14 από Αεροδρόμιο προς Σύνταγμα στις 21:46, 22:22, 22:58 και 23:34.

Για την εξυπηρέτηση του επιβατικού κοινού, ο ΟΑΣΑ δρομολογεί (για τις ημέρες Κυριακή έως Πέμπτη, από τις 21:40 ως τη λήξη της κυκλοφορίας του Μετρό) την προσωρινή λεωφορειακή Γραμμή Χ24 «Στ. Μετρό Σύνταγμα – Στ. Μετρό Αιγάλεω», η οποία θα περνάει από όλους τους κλειστούς σταθμούς και θα συνδέει τον Σταθμό Αιγάλεω με τον σταθμό Σύνταγμα. Η γραμμή θα πραγματοποιεί τις εξής στάσεις:

– Στην κατεύθυνση Στ. Μετρό Σύνταγμα – Στ. Μετρό Αιγάλεω:

«ΣΤ. ΣΥΝΤΑΓΜΑ» (υπάρχουσα στάση επί της οδού Βασιλίσσης Αμαλίας με όνομα ΣΥΝΤΑΓΜΑ), «ΣΤ. ΟΜΟΝΟΙΑ» (υπάρχουσα στάση επί της οδού Πανεπιστημίου με όνομα ΟΜΟΝΟΙΑ), «ΣΤ.ΜΟΝΑΣΤΗΡΑΚΙ ΠΡΟΣ ΑΙΓΑΛΕΩ» (υπάρχουσα στάση επί της οδού Ερμού), «ΣΤ. ΚΕΡΑΜΕΙΚΟΣ» (υπάρχουσα στάση επί της Ιερά Οδού με όνομα ΣΙΔΕΡΑ), «ΣΤ.ΕΛΑΙΩΝΑΣ» (υπάρχουσα στάση επί της Ιεράς Οδού με όνομα ΑΜΑΞΟΣΤΑΣΙΟ ΔΗΜΟΥ), «ΣΤ. ΑΙΓΑΛΕΩ ΑΠΟΒΙΒΑΣΗ» (υπάρχουσα στάση επί της Ιεράς Οδού με όνομα ΕΣΤΑΥΡΩΜΕΝΟΣ).

– Στην κατεύθυνση Στ. Μετρό Αιγάλεω – Στ. Μετρό Σύνταγμα:

«ΣΤ.ΑΙΓΑΛΕΩ» (προσωρινή στάση επί της οδού Δημαρχείου, με όνομα ΣΤ.ΑΙΓΑΛΕΩ), «ΣΤ.ΕΛΑΙΩΝΑΣ» (υπάρχουσα στάση επί της Ιεράς Οδού με όνομα ΑΜΑΞΟΣΤΑΣΙΟ), «ΣΤ. ΚΕΡΑΜΕΙΚΟΣ» (υπάρχουσα στάση επί της Ιερά Οδού με όνομα ΣΙΔΕΡΑ), «ΣΤ.ΜΟΝΑΣΤΗΡΑΚΙ ΠΡΟΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑ» (προσωρινή στάση, επί της οδού Ερμού), «ΣΤ. ΟΜΟΝΟΙΑ» (υπάρχουσα στάση, επί της οδού Σταδίου με όνομα ΟΜΟΝΟΙΑ), «ΣΤ. ΣΥΝΤΑΓΜΑ» (υπάρχουσα στάση, επί της οδού Βασιλίσσης Αμαλίας με όνομα ΣΥΝΤΑΓΜΑ).

Για το διάστημα των εργασιών, οι σταθμοί Πανόρμου, Κατεχάκη, Εθνική Άμυνα, Χολαργός και Νομισματοκοπείο θα κλείνουν προσωρινά καθημερινά από Κυριακή έως Πέμπτη στις 21:40, δηλαδή περίπου δυόμιση ώρες νωρίτερα από τη λήξη της κανονικής λειτουργίας.

Κατά τη διάρκεια των εργασιών, η κυκλοφορία των συρμών θα διεξάγεται τμηματικά, ενώ θα υπάρξουν τροποποιήσεις στα δρομολόγια και στις τελευταίες αναχωρήσεις από βασικούς σταθμούς του δικτύου. Επιπλέον, αλλάζει και η λειτουργία των δρομολογίων προς και από το Αεροδρόμιο, με μερικούς συρμούς να τερματίζουν πρόωρα τη διαδρομή τους.

Προσωρινή λεωφορειακή γραμμή

Για την εξυπηρέτηση του επιβατικού κοινού, ο ΟΑΣΑ δρομολογεί προσωρινή λεωφορειακή γραμμή που θα καλύπτει το τμήμα Αμπελόκηποι – Χαλάνδρι, πραγματοποιώντας στάσεις σε όλους τους ενδιάμεσους σταθμούς που επηρεάζονται από τις διακοπές λειτουργίας.

Οι αρμόδιες Αρχές επισημαίνουν ότι οι παρεμβάσεις είναι απαραίτητες για τη βελτίωση της ασφάλειας και της αξιοπιστίας του δικτύου, ενώ συνιστούν στους επιβάτες να ενημερώνονται έγκαιρα για τα τροποποιημένα δρομολόγια.

Σύμφωνα με ενημέρωση της ΣΤΑΣΥ, αύριο Κυριακή, 3/5, και μεθαύριο Δευτέρα, 4/5, στο τμήμα «Αττική – Πανεπιστήμιο» οι σταθμοί στη Γραμμή 2 Αττική, Σταθμός Λαρίσης, Μεταξουργείο, Ομόνοια και Πανεπιστήμιο θα κλείσουν στις 21:40 το βράδυ, 2μιση ώρες νωρίτερα από την καθορισμένη λήξη κυκλοφορίας. 

Οι σταθμοί Ομόνοια και Αττική θα παραμείνουν ανοιχτοί για τη Γραμμή 1 (ΗΣΑΠ). 

Η κίνηση των συρμών στη Γραμμή 2 κατά τις ώρες των εργασιών θα διεξάγεται μεταξύ των σταθμών Ανθούπολη – Σεπόλια και Σύνταγμα – Ελληνικό.

Αναλυτικά, οι τελευταίοι συρμοί, πριν το κλείσιμο των σταθμών, θα αναχωρήσουν:

-από ΣΕΠΟΛΙΑ προς ΕΛΛΗΝΙΚΟ στις 21:30,

-από ΑΤΤΙΚΗ προς ΕΛΛΗΝΙΚΟ στις 21:32,

-από ΣΤΑΘΜΟ ΛΑΡΙΣΗΣ προς ΕΛΛΗΝΙΚΟ στις 21:33,

-από ΜΕΤΑΞΟΥΡΓΕΙΟ προς ΕΛΛΗΝΙΚΟ στις 21:34,

-από ΟΜΟΝΟΙΑ προς ΕΛΛΗΝΙΚΟ στις 21:36,

-από ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ προς ΕΛΛΗΝΙΚΟ στις 21:38,

-από ΣΥΝΤΑΓΜΑ προς ΑΝΘΟΥΠΟΛΗ στις 21:41,

-από ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ προς ΑΝΘΟΥΠΟΛΗ στις 21:43,

-από ΟΜΟΝΟΙΑ προς ΑΝΘΟΥΠΟΛΗ στις 21:44,

-από ΜΕΤΑΞΟΥΡΓΕΙΟ προς ΑΝΘΟΥΠΟΛΗ στις 21:46,

-από ΣΤΑΘΜΟ ΛΑΡΙΣΗΣ προς ΑΝΘΟΥΠΟΛΗ στις 21:47 και

-από ΑΤΤΙΚΗ προς ΑΝΘΟΥΠΟΛΗ στις 21:49.

Το επιβατικό κοινό θα εξυπηρετείται στο τμήμα  Σεπόλια – Σύνταγμα από την προσωρινή λεωφορειακή Γραμμή Χ18 «ΣΤ. ΜΕΤΡΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ – ΣΤ. ΜΕΤΡΟ ΑΓΙΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ», η οποία δεν θα διέρχεται από τους σταθμούς Σεπόλια και Αττική. Η γραμμή θα πραγματοποιεί τις εξής στάσεις:

Στην κατεύθυνση Στ. Μετρό Σύνταγμα – Στ. Μετρό ‘Αγιος Αντώνιος:

«ΣΥΝΤΑΓΜΑ» (υπάρχουσα στάση), «ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ» (νέα προσωρινή στάση επί της οδού Πανεπιστημίου μεταξύ των οδών Σίνα και Κοραή), «ΟΜΟΝΟΙΑ» (υπάρχουσα στάση), «ΣΤ. ΜΕΤΑΞΟΥΡΓΕΙΟ» (υπάρχουσα στάση), «ΣΤ. ΛΑΡΙΣΗΣ» (υπάρχουσα στάση), «ΚΑΔΜΟΥ» (υπάρχουσα στάση) και «ΣΤ. ΑΓ. ΑΝΤΩΝΙΟΣ» (υπάρχουσα στάση).

Στην κατεύθυνση Στ. Μετρό ‘Αγιος Αντώνιος – Στ. Μετρό Σύνταγμα:

«ΣΤ.ΑΓ.ΑΝΤΩΝΙΟΣ» (στάση, επί της οδού Εθνάρχου Μακαρίου), «ΚΑΔΜΟΥ» (υπάρχουσα στάση), «ΣΤ. ΛΑΡΙΣΗΣ προς ΣΥΝΤΑΓΜΑ» (προσωρινή στάση επί της οδού Δηληγιώργη), «ΠΕΡΟΚΕ» (υπάρχουσα στάση), «ΟΜΟΝΟΙΑ» (υπάρχουσα στάση), «ΠΛΑΤΕΙΑ ΚΛΑΥΘΜΩΝΟΣ» (υπάρχουσα στάση), «ΣΥΝΤΑΓΜΑ» (υπάρχουσα στάση).

Επιμέλεια

Νατάσα Μαστοράκου

Μετά την έγκριση της οριστικής μουσειολογικής μελέτης του νέου Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείο (ΕΑΜ) και του Επιγραφικού Μουσείου (ΕΜ), το Συμβούλιο Μουσείων γνωμοδότησε ομόφωνα θετικά επί της αντίστοιχης μουσειογραφικής προμελέτης των νέων εκθέσεών τους.

Τις προμελέτες εκπόνησε το αρχιτεκτονικό γραφείο Atelier Bruckner, σε συνεργασία με τα στελέχη του ΕΑΜ και του ΕΜ, καθώς και με τα αρχιτεκτονικά γραφεία David Chipperfield Architects και Tombazis and Associates Architects, τα οποία έχουν αναλάβει την αρχιτεκτονική μελέτη για την αναβάθμιση και επέκτασή του αλλά και τις εταιρίες Kardoff Engineering, Werner Sobek, WHP, για τις μελέτες φωτισμού, ηλεκτρολογικού και μηχανικού εξοπλισμού και τις στατικές μελέτες, αντίστοιχα.

Η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, δήλωσε: «Η μουσειογραφική προμελέτη έχει ως υπόβαθρο το σύνολο των εγκεκριμένων μελετών -αρχιτεκτονικής, στατικής, ηλεκτρομηχανολογικής- για την επέκταση και αναβάθμιση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, του σημαντικότερου και πλουσιότερου αποθετηρίου αρχαίας ελληνικής τέχνης, παγκοσμίως. Η μουσειογραφική προμελέτη εστιάζει, κυρίως, στις γενικές σχεδιαστικές επιλογές, στην χωροθέτηση και την διάταξη των εκθεσιακών ενοτήτων, των εκθεμάτων και του εξοπλισμού, επιχειρώντας, σ΄ αυτό το στάδιο, να ανταποκριθεί συνολικά στις απαιτήσεις του μουσειολογικού σκεπτικού, διερευνώντας τη βέλτιστη προσέγγιση υλοποίησής τους. Έχουν ληφθεί υπόψη βασικές παράμετροι της κτηριακής μελέτης, και σε σημαντικό βαθμό το περιεχόμενο της θεματολογίας και οι ανάγκες του εκθεσιακού υλικού. Η συνεργασία των μελετητών, όλων των κλάδων και των ειδικοτήτων, με τα στελέχη των δύο Μουσείων μας είναι συνεχής και υποδειγματική. Κοινός στόχος η τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων, όπως προβλέπονται στη Σύμβαση Δωρεάς μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και του ζεύγους Σπύρου και Ντόροθυ Λάτση. Ο συνολικός επανασχεδιασμός των εκθέσεων των δύο Μουσείων, βάσει και της επέκτασης-αναβάθμισης του κτηριακού συγκροτήματος θα αποδώσει ένα σύγχρονο μουσείο παγκόσμιας εμβέλειας».

Βασική μέριμνα και σκεπτικό για την ανάπτυξη του εκθεσιακού σχεδιασμού, το οποίο χαρακτηρίζει τη γενικότερη αισθητική και την οργάνωσή του, είναι η ταύτιση και ο συμπληρωματικός χαρακτήρας που θα πρέπει να έχουν, βάσει της μελέτης επέκτασης του κτηρίου-μνημείου, στο στάδιο της μουσειογραφικής προμελέτης για τα δύο Μουσεία.

Ο μουσειογραφικός σχεδιασμός στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο έχει ως κύρια σημεία τα έργα της βασικής διαδρομής να διατρέχουν όλη την έκθεση, τόσο στο κέλυφος της επέκτασης όσο και στο ιστορικό κτήριο, λειτουργώντας ως “μαγνήτες”, αποτελώντας το νήμα που ενοποιεί τη μουσειολογική αφήγηση και οδηγεί τον επισκέπτη.

Όσον αφορά στο Επιγραφικό Μουσείο, οι κυριότερες προτεινόμενες μουσειογραφικές επεμβάσεις συνοψίζονται στην καθοδηγούμενη πορεία της έκθεσης, στην ομαδοποίηση της εκτενούς εκθεσιακής αφήγησης σε χωροθεματικές ενότητες, στην ενσωμάτωση της πρακτικής της ανοικτής αποθήκευσης στην εκθεσιακή πορεία και στον συνδυασμό της παρατακτικής-χρονολογικής παρουσίασης των εκθεμάτων με τη δημιουργία νησίδων από εξέχοντα κυρίως επιγραφικά μνημεία, που αποδίδουν τις ιδιαίτερες θεματικές κάθε χρονολογικής περιόδου.

Στην νέα έκθεση του ΕΜ παρουσιάζονται έως 650 επιγραφές σε χώρο επιφανείας έως 1.400 τ.μ.

Συγκεκριμένα, η μουσειογραφική προμελέτη για το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο και το Επιγραφικό Μουσείο εστιάζει:

– στη μεθοδολογία της οργάνωσης, του προς έκθεση αρχαιολογικού υλικού

– στην οργάνωση των βασικών εκθεσιακών ενοτήτων. Στο ΕΑΜ εστιάζει στην ανάδειξη και χωροθέτηση της εισαγωγής και του επιλόγου της έκθεσης, στην παρουσίαση του «κεντρικού άξονα», ο οποίος δομείται γύρω από εμβληματικά αντικείμενα – εκθέματα, παράλληλα με τον κεντρικό και τους γύρω από αυτόν, άξονες. Για το Επιγραφικό Μουσείο, η παρουσίαση της έκθεσης αναπτύσσεται σε τρία επίπεδα (έκθεση σε νησίδες, ελεύθερα μνημεία, πανόραμα, ανοικτή αποθήκευση και έρευνα).

– στις βασικές αρχές σχεδιασμού (εκθεσιακού εξοπλισμού, φωτισμού, εποπτικών μέσων, σήμανσης), λειτουργικότητας του πάσης φύσεως εκθεσιακού εξοπλισμού και της γεωμετρίας των βασικών εκθεσιακών κατασκευών (προθήκες – βάθρα – ράφια – εποπτικό υλικό).

– στη γενικότερη αισθητική των εκθεσιακών χώρων του κτηρίου (μνημείου και επέκτασης) και εν γένει του τρόπου αποτύπωσης – οπτικοποίησης του μουσειολογικού σκεπτικού και των βασικών εκθεσιακών ενοτήτων στον χώρο, παρουσιάζοντας τις εκθεσιακές ενότητες -κυρίως- μέσω της πορείας των επισκεπτών και τα επίπεδα πληροφόρησης ανάλογα με την εκθεσιακή ενότητα και τις δυνητικές επιλογές του επισκέπτη.

– στην οπτική ταυτότητα των εκθεσιακών χώρων, του εξοπλισμού και του εποπτικού υλικού (χρωματική παλέτα, τυπογραφία, εικονογράφηση, ιεράρχηση περιεχομένου κλπ.)

– στα θέματα της φυσικής και νοητικής προσβασιμότητας στο εκθεσιακό περιεχόμενο και στον τρόπο αντιμετώπισής τους.

Επιπλέον, στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, τα ελεύθερα εκθέματα παρουσιάζονται με τρόπο που επιτρέπει την κατά το δυνατόν θέαση 360 μοιρών. Επιλεγμένα γλυπτά, ιδιαίτερα εκείνα με πολυχρωμία ή ευαίσθητα υλικά, παρουσιάζονται σε προθήκες. Υποστηρίζεται η αυτόνομη περιήγηση στην έκθεση για όλες τις ομάδες επισκεπτών.

Γίνεται λελογισμένη χρήση πολυμεσικών εφαρμογών, ενώ υιοθετείται μικτό σύστημα φωτισμού, που συνδυάζει τον ενσωματωμένο φωτισμό βιτρινών με τον φωτισμό ανάδειξης, εντός των αιθουσών.

Η μουσειογραφική προμελέτη για το Επιγραφικό Μουσείο προβλέπει τη χωροθέτηση, την οργάνωση των ενοτήτων, την «έκθεση σε ράφια» και τη μορφή των προθηκών, ώστε να αποδοθούν ορθά οι θεματικές ενότητες και τα σημαντικά μνημεία.

Τα έργα εκτελούνται από τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Αθηνών. Η χρηματοδότηση τους, με συνολικό προϋπολογισμό 7.500.000 ευρώ, προέρχεται από πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων.

Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Τα έργα αναβάθμισης στον αρχαιολογικό χώρο του Κεραμεικού και της Αρχαίας Αγοράς των Αθηνών περιλαμβάνονται στον ευρύτερο σχεδιασμό του Υπουργείου Πολιτισμού για την αποκατάσταση του αρχαίου αστικού τοπίου, στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας. Αυτά τα έργα, στα μείζονα τοπόσημα της μοναδικής ιστορικής και αρχαιολογικής σημασίας των Αθηνών, ολοκληρώνονται μέχρι την αρχή του καλοκαιριού. Συγχρόνως, αποτελούν ελεύθερους δημόσιους χώρους υψηλής αισθητικής και παιδευτικής αξίας. Με τα, εν εξελίξει, έργα αναβαθμίζεται ριζικά ο αρχαιολογικός χώρος του Κεραμεικού, καθώς δημιουργούνται χώροι υποδοχής και εξυπηρέτησης των επισκεπτών, αλλά και είσοδος/έξοδος και από την οδό Αγίων Ασωμάτων. Ο χώρος καθίσταται απόλυτα προσβάσιμος για Άτομα με Αναπηρία και προβλέπονται οι χώροι ανάπαυσης των επισκεπτών και απασχόλησης των παιδιών. Αντίστοιχα, με τις επεμβάσεις στο εσωτερικό της Αρχαίας Αγοράς, με πυρήνα την οριοθέτηση και την ανάδειξη της αρχαίας οδού Παναθηναίων, ο χώρος καθίσταται πιο ελκυστικός και ευανάγνωστος για τους επισκέπτες, αναδεικνύοντας τα μνημειακά σύνολα τα οποία καθιστούν περισσότερο κατανοητή την πολεοδομική οργάνωση του χώρου».

Αρχαιολογικός χώρος Κεραμεικού

Τα έργα, στον αρχαιολογικό χώρο του Κεραμεικού, περιλαμβάνουν τη δημιουργία νέας πύλης εισόδου-εξόδου, από την οδό Αγίων Ασωμάτων, έναντι της οδού Διπύλου, προκειμένου η είσοδος και η έξοδος επί του πεζοδρόμου της Ερμού, να μην είναι μονόδρομος. Δημιουργείται πολυλειτουργικό συγκρότημα, το οποίο περιλαμβάνει υποδομές εξυπηρέτησης του κοινού, όπως αναψυκτήριο, πωλητήριο, ειδικό χώρο για την ανάπαυση των επισκεπτών και την απασχόληση των παιδιών, εκθέση αρχαιολογικών ευρημάτων και χώρους υγιεινής. Προτεραιότητα δίνεται στην εξυπηρέτηση των επισκεπτών με κινητικά προβλήματα -για τα οποία, μέχρι σήμερα, η περιήγηση στον χώρο ήταν απαγορευτική- καθώς διαμορφώνεται ειδική διαδρομή σε μεγάλο τμήμα του αρχαιολογικού χώρου.

Αρχαιολογικός χώρος Αρχαίας Αγοράς

Στον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Αγοράς των Αθηνών, τα έργα αφορούν στην αναβάθμιση των υποδομών για την υποδοχή του κοινού, στην ανάδειξη της οδού των Παναθηναίων και στην ανάδειξη επιμέρους μνημειακών συνόλων. Μέσω των διαδρομών, αναδεικνύονται επιμέρους μνημειακά σύνολα και εξασφαλίζεται η μεταξύ τους σύνδεση, προκειμένου ο επισκέπτης να κατανοήσει την κλίμακα του χώρου, την πολεοδομική του οργάνωση και τη συσχέτισή του με τον όμορο χώρο της βόρειας κλιτύος της Ακροπόλεως. Στο έργο περιλαμβάνονται η σύνδεση των εισόδων/εξόδων -συνολικά ο αρχαιολογικός χώρος περιλαμβάνει τέσσερις εισόδους/εξόδους- με τα σημεία στάσης, θέασης και πληροφόρησης του χώρου, ενώ αναβαθμίζονται και οι χώροι υγιεινής και βελτιώνεται η προσβασιμότητα των ατόμων με κινητικά προβλήματα.

Τη Λίνα Μενδώνη στην αυτοψία συνόδευαν η Πρόεδρος του ΟΔΑΠ Νικολέττα Βαλάκου, η Προϊσταμένη Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Αθηνών Έλενα Κουντούρη, ο Διευθυντής Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων Θέμης Βλαχούλης, ο Προϊστάμενος της Επιτελικής Δομής του ΥΠΠΟ Γιάννης Μυλωνάς και υπηρεσιακά στελέχη.

Ρούλα Μαντή

Ένα εργαλείο που μπορεί να βοηθήσει την έρευνα, να επιταχύνει την ανάλυση δεδομένων και να ανοίξει δρόμους στην επιστήμη.

Όμως όσο περισσότερο μπαίνει στην καθημερινότητα της ακαδημαϊκής ζωής, τόσο εμφανίζονται και οι σκοτεινές πλευρές της.

Από φοιτητές που αντιγράφουν στις εξετάσεις μέχρι οργανωμένες «βιομηχανίες» παραγωγής επιστημονικών εργασιών, η τεχνητή νοημοσύνη φαίνεται ότι δημιουργεί μια νέα κρίση αξιοπιστίας στον κόσμο της γνώσης.

Και τα πρώτα σημάδια αυτής της κρίσης εμφανίζονται ήδη μέσα στα πανεπιστήμια.

Το περιστατικό στο Πανεπιστήμιο Κρήτης

Αφορμή για μια ευρύτερη συζήτηση αποτέλεσε ένα περιστατικό που περιέγραψε δημόσια ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης, Δημήτρης Ξενάκης.

Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, σημείωσε ότι είδε κάτι «για πρώτη φορά στα 23 χρόνια που διδάσκει».

Φοιτητής κόπηκε στο μάθημά του επειδή το γραπτό του είχε δημιουργηθεί με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Όταν ο καθηγητής πρότεινε προφορική εξέταση για να επανεξεταστεί η βαθμολογία, στο γραφείο του εμφανίστηκε… η μητέρα του φοιτητή.

Η ίδια ζήτησε να επανεξεταστεί η βαθμολογία του παιδιού της, ενώ συνοδευόταν από μια συνάδελφό της που – σύμφωνα με την περιγραφή του καθηγητή – επέμενε να παραμείνει στο γραφείο κατά τη διάρκεια της συζήτησης.

Το περιστατικό από μόνο του θα μπορούσε να μοιάζει απλώς με ένα ακόμη επεισόδιο υπερπροστατευτικής γονεϊκής συμπεριφοράς.

Το πραγματικό όμως ζήτημα ήταν άλλο.

Όπως εξήγησε ο καθηγητής σε τηλεοπτική συνέντευξη, στην ίδια εξεταστική περίοδο διαπιστώθηκε μαζική χρήση τεχνητής νοημοσύνης από φοιτητές.

Περίπου 40 γραπτά περιείχαν σχεδόν το ίδιο κείμενο, με μικρές μόνο διαφοροποιήσεις.

Όλα είχαν την ίδια «ξύλινη» διατύπωση που χαρακτηρίζει πολλές φορές τα κείμενα που παράγονται από εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης.

Το μάθημα αφορούσε τις διεθνείς σχέσεις – αλλά τα γραπτά έμοιαζαν σαν να είχαν γραφτεί από τον ίδιο… αλγόριθμο.

Από την αντιγραφή στις εξετάσεις… στην αντιγραφή της επιστήμης

Το περιστατικό αυτό είναι μόνο η μικρογραφία ενός πολύ μεγαλύτερου προβλήματος.

Η τεχνητή νοημοσύνη δεν αλλάζει μόνο τον τρόπο που γράφουν οι φοιτητές. Αλλάζει και τον τρόπο που παράγεται η ίδια η επιστημονική γνώση.

Τα τελευταία χρόνια η παραγωγή επιστημονικών δημοσιεύσεων αυξάνεται με εκρηκτικό ρυθμό.

Μεταξύ 2016 και 2022 ο αριθμός των ετήσιων δημοσιεύσεων παγκοσμίως αυξήθηκε από περίπου 1,9 εκατομμύρια σε 2,8 εκατομμύρια.

Ταυτόχρονα, η βιομηχανία των επιστημονικών εκδόσεων αποφέρει πάνω από 16 δισεκατομμύρια ευρώ τον χρόνο.

Αλλά ένα κρίσιμο ερώτημα παραμένει:

παράγεται πράγματι περισσότερη γνώση – ή απλώς περισσότερα κείμενα;

Οι «βιομηχανίες» παραγωγής επιστημονικών εργασιών

Τα τελευταία χρόνια εμφανίστηκε ένα φαινόμενο που οι ερευνητές αποκαλούν paper mills – κυριολεκτικά «εργοστάσια παραγωγής επιστημονικών εργασιών».

Πρόκειται για οργανωμένα δίκτυα που δημιουργούν μαζικά ψεύτικες επιστημονικές δημοσιεύσεις.

Η διαδικασία είναι πλέον απλή:

• ένας πελάτης δίνει μια εντολή σε εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης
• το σύστημα δημιουργεί περίληψη, εισαγωγή, μεθοδολογία και αποτελέσματα
• προσθέτει ακόμη και βιβλιογραφικές αναφορές
• το άρθρο αποστέλλεται σε περιοδικό που δέχεται δημοσιεύσεις με πληρωμή

Μέσα σε λίγες ώρες, μια πλήρης επιστημονική εργασία είναι έτοιμη για δημοσίευση.

Τα «επιθετικά» επιστημονικά περιοδικά

Σύμφωνα με εκτιμήσεις, περίπου 15.000 επιστημονικά περιοδικά λειτουργούν σήμερα με πρακτικές που χαρακτηρίζονται επιθετικές.

Τα περιοδικά αυτά:

• ζητούν υψηλά τέλη δημοσίευσης
• υπόσχονται γρήγορη δημοσίευση
• συχνά δεν πραγματοποιούν πραγματική επιστημονική αξιολόγηση

Το αποτέλεσμα είναι ότι αμφίβολες ή ψευδείς εργασίες καταλήγουν σε μεγάλες βάσεις δεδομένων της επιστήμης.

Και από εκεί αρχίζουν να αναφέρονται σε άλλες έρευνες.

Η μεγάλη κρίση αξιοπιστίας

Το 2023 σημειώθηκε ένα ιστορικό ρεκόρ:
περισσότερες από 10.000 επιστημονικές εργασίες αποσύρθηκαν από περιοδικά.

Ο αριθμός είναι τριπλάσιος σε σχέση με πριν από μια δεκαετία.

Περισσότερες από 8.000 από αυτές τις ανακλήσεις προήλθαν από έναν μόνο εκδότη, μετά την αποκάλυψη σοβαρών παραβιάσεων στη διαδικασία αξιολόγησης.

Αλλά οι ειδικοί προειδοποιούν ότι αυτό είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου.

Για κάθε εργασία που αποσύρεται, πολλές άλλες παραμένουν στις βάσεις δεδομένων.

Όταν η τεχνητή νοημοσύνη διαβάζει… τον εαυτό της

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι αυτό που οι επιστήμονες αποκαλούν φαύλο κύκλο δεδομένων.

Τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης εκπαιδεύονται πάνω σε τεράστιες βάσεις δεδομένων επιστημονικών κειμένων.

Αν όμως αυτές οι βάσεις δεδομένων περιέχουν ήδη ψεύτικες ή κατασκευασμένες δημοσιεύσεις, τότε τα συστήματα μαθαίνουν από λανθασμένα δεδομένα.

Έτσι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αρχίσει να παράγει περισσότερα κείμενα βασισμένα σε ήδη αλλοιωμένη γνώση.

Με άλλα λόγια, η μηχανή μαθαίνει από τον εαυτό της – και τα λάθη της πολλαπλασιάζονται.

Όταν ακόμη και οι κριτές χρησιμοποιούν AI

Η πίεση για γρήγορη αξιολόγηση των δημοσιεύσεων οδηγεί ακόμη και τους ίδιους τους κριτές σε χρήση τεχνητής νοημοσύνης.

Σε ένα μεγάλο επιστημονικό συνέδριο διαπιστώθηκε ότι περίπου το 21% των αξιολογήσεων άρθρων είχε γραφτεί πλήρως από τεχνητή νοημοσύνη.

Ορισμένες από αυτές τις αξιολογήσεις περιείχαν ακόμη και ανύπαρκτες βιβλιογραφικές παραπομπές.

Έτσι δημιουργείται ένα παράδοξο σύστημα:

• η τεχνητή νοημοσύνη γράφει τις εργασίες
• και η τεχνητή νοημοσύνη τις αξιολογεί.

Η δύσκολη αποστολή των ερευνητών

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι επιστήμονες καλούνται πλέον να κάνουν κάτι που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θεωρούταν αυτονόητο:

να ελέγχουν αν μια επιστημονική εργασία είναι… πραγματική.

Για να το διαπιστώσουν πρέπει να εξετάσουν:

• αν το περιοδικό είναι αξιόπιστο
• αν οι συγγραφείς υπάρχουν πραγματικά
• αν οι παραπομπές οδηγούν σε υπαρκτές μελέτες
• αν τα πανεπιστήμια που αναφέρονται είναι αληθινά

Μια διαδικασία που μπορεί να απαιτεί ώρες για κάθε δημοσίευση.

Χρόνος που οι περισσότεροι ερευνητές απλώς δεν διαθέτουν.

Το πραγματικό ερώτημα

Η τεχνητή νοημοσύνη δεν πρόκειται να φύγει από τα πανεπιστήμια.

Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν θα χρησιμοποιείται.

Το ερώτημα είναι πώς θα χρησιμοποιείται.

Θα αποτελέσει εργαλείο που θα ενισχύσει την επιστημονική γνώση;

Ή θα μετατρέψει την παραγωγή γνώσης σε μια μαζική, αυτοματοποιημένη διαδικασία όπου το κείμενο θα πολλαπλασιάζεται πιο γρήγορα από την αλήθεια;

Η απάντηση ίσως κριθεί στις αίθουσες διδασκαλίας, στα εργαστήρια και στα επιστημονικά περιοδικά των επόμενων ετών.

Και όπως δείχνει το περιστατικό στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, η συζήτηση έχει ήδη ξεκινήσει.

Πώς να εντοπίσετε μια ψεύτικη επιστημονική εργασία

Σε μια εποχή όπου η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να δημιουργήσει ολόκληρες μελέτες μέσα σε λίγα λεπτά, η διάκριση ανάμεσα στην πραγματική επιστήμη και την κατασκευασμένη γνώση γίνεται όλο και πιο δύσκολη. Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένα βασικά σημάδια που μπορούν να βοηθήσουν στον εντοπισμό ύποπτων δημοσιεύσεων.

Ελέγξτε πρώτα το ίδιο το περιοδικό.
Υπάρχουν εργαλεία όπως το ThinkCheckSubmit που βοηθούν να διαπιστώσει κανείς αν ένα επιστημονικό περιοδικό είναι αξιόπιστο. Τα πραγματικά περιοδικά δημοσιεύουν σαφείς πληροφορίες: φυσική διεύθυνση, πραγματικούς συντάκτες και πλήρη στοιχεία επικοινωνίας. Αντίθετα, τα λεγόμενα «επιθετικά» περιοδικά υπόσχονται ταχύτατη δημοσίευση και συχνά στέλνουν μαζικά email ζητώντας άρθρα. Ένα ακόμη προειδοποιητικό σημάδι είναι όταν ο ιστότοπος ενός περιοδικού εμφανίστηκε μόλις πριν από λίγους μήνες.

Επαληθεύστε τις βιβλιογραφικές παραπομπές.
Κάθε σοβαρή επιστημονική εργασία διαθέτει DOI – έναν μοναδικό ψηφιακό κωδικό που οδηγεί στην πηγή της μελέτης. Αν ο σύνδεσμος δεν λειτουργεί ή οδηγεί σε άσχετη δημοσίευση, υπάρχει σοβαρή πιθανότητα η αναφορά να έχει κατασκευαστεί. Αξίζει επίσης να αναζητήσετε τον συγγραφέα στο Google Scholar. Αν εμφανίζεται ξαφνικά με δεκάδες ή και εκατοντάδες δημοσιεύσεις μέσα σε έναν χρόνο, ή αν δεν υπάρχει κανένα ιστορικό πριν από το 2023, τότε πιθανότατα πρόκειται για παραγωγή «paper mills» ή για κείμενα που δημιουργήθηκαν από τεχνητή νοημοσύνη.

Προσέξτε τη γλώσσα του κειμένου.
Πολλά εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης χρησιμοποιούν μηχανισμούς «συνωνυμοποίησης» για να αποφύγουν την ανίχνευση λογοκλοπής. Αυτό συχνά οδηγεί σε παράξενες και αφύσικες εκφράσεις. Παραδείγματα τέτοιων φράσεων είναι «πλαστογράφηση συνείδησης» αντί για «τεχνητή νοημοσύνη» ή «ακανόνιστος στομαχικός πόνος» αντί για «κοιλιακός πόνος». Οι επιστήμονες μπορεί να γράφουν περίπλοκα ή δύσκολα, αλλά σπάνια χρησιμοποιούν τέτοιες ακατανόητες διατυπώσεις.

Ελέγξτε τα ιδρύματα και τις συνεργασίες.
Ένα ακόμη συχνό τέχνασμα είναι η χρήση ψεύτικων πανεπιστημίων ή ερευνητικών κέντρων. Μερικές φορές πρόκειται για παραλλαγές υπαρκτών ιδρυμάτων με μικρές αλλαγές στη διεύθυνση του ιστότοπου – για παράδειγμα ένα domain τύπου uok-edu-gr αντί για το πραγματικό uoc.gr. Η απλή αναζήτηση του ιδρύματος στο διαδίκτυο μπορεί συχνά να αποκαλύψει τέτοιες απάτες.

Ελέγξτε αν η εργασία έχει ανακληθεί.
Υπάρχουν βάσεις δεδομένων που καταγράφουν επιστημονικές δημοσιεύσεις οι οποίες έχουν αποσυρθεί λόγω λαθών ή απάτης. Η πιο γνωστή είναι το Retraction Watch. Πριν χρησιμοποιήσει κανείς μια μελέτη ως πηγή, αξίζει να αναζητήσει εκεί τον τίτλο της. Σήμερα σχεδόν 40.000 ανακληθείσες επιστημονικές εργασίες εξακολουθούν να κυκλοφορούν σε βάσεις δεδομένων χωρίς σαφή προειδοποίηση.

Πώς να καταλάβετε αν ένα κείμενο έχει γραφτεί με τεχνητή νοημοσύνη

Η ανίχνευση ενός κειμένου που έχει δημιουργηθεί από τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι πάντα εύκολη, ωστόσο υπάρχουν εξειδικευμένα εργαλεία που μπορούν να δώσουν ενδείξεις. Πλατφόρμες όπως το GPTZero, το Originality.ai, το Copyleaks και το Turnitin χρησιμοποιούν αλγορίθμους που αναλύουν τη δομή, τη στατιστική πιθανότητα των λέξεων και τη «φυσικότητα» της γλώσσας για να εκτιμήσουν αν ένα κείμενο έχει παραχθεί από άνθρωπο ή από μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης. Τα εργαλεία αυτά λειτουργούν συνήθως με συνδρομή και χρησιμοποιούνται ευρέως από πανεπιστήμια, εκδοτικούς οίκους και δημοσιογραφικούς οργανισμούς. Παρ’ όλα αυτά, ακόμη και οι πιο εξελιγμένοι ανιχνευτές δεν είναι απόλυτα αλάνθαστοι· γι’ αυτό και οι ειδικοί τονίζουν ότι η τελική αξιολόγηση πρέπει να συνδυάζει την τεχνολογική ανάλυση με την ανθρώπινη κρίση.

Νατάσα Μαστοράκου

Οι παρεμβάσεις αυτές αφορούν, μεταξύ άλλων, τη βελτίωση των εγκαταστάσεων που εξυπηρετούν το κοινό και τις πολιτιστικές εκδηλώσεις, όπως καμαρίνια, χώρους υγιεινής, εκδοτήριο και αναψυκτήριο, αλλά και τον εκσυγχρονισμό των δικτύων ύδρευσης και αποχέτευσης, καθώς και την ακουστική αναβάθμιση του χώρου.

Οι εργασίες δομικής αποκατάστασης περιλαμβάνουν την απομάκρυνση ακατάλληλων νεότερων υλικών, τη στερέωση και αποκατάσταση φθαρμένων λίθων, τη συμπλήρωση κενών και τη διόρθωση παραμορφώσεων.

Παράλληλα, προβλέπεται η αναστήλωση σημαντικών τμημάτων του μνημείου, όπως τοίχων, του θόλου, του κλιμακοστασίου, καθώς και η αποκατάσταση του νότιου τοίχου της σκηνής και η ανακατασκευή του λογείου και του περιμετρικού τοίχου του.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται επίσης στον έλεγχο της αντοχής παλαιότερων επεμβάσεων, καθώς και στην ανάδειξη σημαντικών αρχιτεκτονικών στοιχείων, όπως το σκηνικό οικοδόμημα και τα ψηφιδωτά δάπεδα, τα οποία μέχρι σήμερα δεν είναι ορατά.

Ταυτόχρονα, εξετάζονται παράγοντες που επηρεάζουν τη μακροχρόνια προστασία του μνημείου, όπως η επίδραση των ηχητικών φορτίων από τις εκδηλώσεις, η διαχείριση των ομβρίων υδάτων και η ενίσχυση των συστημάτων πυροπροστασίας και αποχέτευσης. Στόχος των παρεμβάσεων είναι όχι μόνο η διατήρηση της αρχιτεκτονικής ταυτότητας του Ηρωδείου, αλλά και η διασφάλιση της λειτουργικότητάς του, ώστε να συνεχίσει να αποτελεί έναν σημαντικό χώρο πολιτισμού για το μέλλον.

Οι επεμβάσεις αφορούν:

1. Στη Σκηνική Αίθουσα, όπου προβλέπεται η αποκατάσταση του περιγράμματός της σε ύψος ικανό να αναδείξει την τρίτη διάστασή της, αλλά και να εξυπηρετήσει την εγκατάσταση των περιοδικών κατασκευών για τη λειτουργία των παραστάσεων.

2. Στο Προσκήνιο, προκειμένου ο χώρος να καταστεί ασφαλής και επισκέψιμος, και η μορφή του να είναι σαφής, ευανάγνωστη και διδακτική.

3. Στα τόξα των παρόδων.

4. Στον κεντρικό μετωπικό τοίχο, όπου προτείνονται συμπληρώσεις για την προστασία του τοίχου, καθώς και την ενοποίηση και αποκατάσταση των αποσπασματικά σωζόμενων στοιχείων της όψης.

5. Στον ανατολικό και στον δυτικό μετωπικό τοίχο.

6. Στο ανατολικό κλιμακοστάσιο, όπου οι αναστηλωτικές επεμβάσεις έχουν στόχο την αποκατάσταση της κίνησης από το Ηρώδειο και τη Στοά του Ευμένους, προς την ανιούσα οδό, προς τον Περίπατο.

7. Στον κάμπυλο τοίχο για την αποκατάσταση του αρχικού περιγράμματος και εν γένει της γεωμετρίας του μνημείου, αναδεικνύοντας αυθεντικά στοιχεία της αρχιτεκτονικής και της οικοδομικής του διάρθρωσης, που συμβάλλουν στην αναβίωση της κίνησης κατά μήκος του Περιπάτου και εξυπηρετούν τη λειτουργία των εκδηλώσεων.

8. Στο κοίλο, όπου θα συνεχιστεί η συντήρηση των αυθεντικών μαρμάρινων μελών και οι συμπληρώσεις εδωλίων, καθώς αυτά καταπονούνται από τη χρήση του κοινού στη διάρκεια των παραστάσεων.

9. Η αποκατάσταση του Περιπάτου έχει ως στόχο να απαλλάξει τα δυτικώς του Ασκληπιείου αρχαιολογικά κατάλοιπα από τη βλαπτική διέλευση της κυκλοφορίας των επισκεπτών.

10. Η αναστήλωση του ανατολικού κλιμακοστασίου και της ανιούσας οδού προς τον Περίπατο επαναφέρει την αρχική λειτουργική σύνδεση του Ηρωδείου με τη Στοά του Ευμένους.

Οι αρχιτεκτονικές επεμβάσεις στον προαύλιο χώρο και στην περιοχή του άλσους γύρω από το Ωδείο, έχουν στόχο την απελευθέρωση της πλατείας από υποστηρικτικές χρήσεις και τη βελτίωση της λειτουργικότητας και αισθητικής της. Περιλαμβάνει την επέκταση του προαυλίου με δημιουργία υπερυψωμένου πλατώματος και υποκείμενου στεγασμένου χώρου για αναψυκτήριο, εκδοτήρια και χώρους ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων. Επίσης, προβλέπονται ανακατασκευές χώρων υγιεινής στο δυτικό άκρο, ανασχεδιασμός των παρόδων του Ηρωδείου, καθώς και δημιουργία νέων λιθοδομών και στεγασμένων χώρων, εντός του άλσους, για την υποστήριξη των εκδηλώσεων. Η μελέτη εστιάζει στη συνύπαρξη λειτουργικότητας, αισθητικής και σεβασμού προς το μνημείο και στο φυσικό περιβάλλον, με αναστρέψιμες παρεμβάσεις και διακριτική ένταξη των μηχανολογικών εγκαταστάσεων.

Οι μελέτες περιλαμβάνουν, επίσης, την εγκατάσταση ενός νέου, αυτοτελούς και ημικυκλικού φορέα φωτισμού και υποστήριξης, που αντικαθιστά τα υπάρχοντα ικριώματα, συνδυάζοντας αισθητική εναρμόνιση με το μνημείο και ορθολογική οργάνωση φωτισμού. Παράλληλα, προβλέπεται πλήρης αναβάθμιση των υποδομών ύδρευσης και σύνδεση με τα καμαρίνια και τους χώρους υγιεινής του Ηρωδείου, ενώ το εξωτερικό δίκτυο αποχέτευσης θα ανακατασκευαστεί πλήρως. Η ακουστική μελέτη εξετάζει κατά πόσο ο νότιος τοίχος του Ωδείου του Ηρώδου του Αττικού επηρεάζεται από τον φυσικό και ενισχυμένο ήχο των εκδηλώσεων. Λόγω έλλειψης καθιερωμένων μεθοδολογιών και κοινώς αποδεκτών ορίων ασφαλείας για την «ηχοστατική» συμπεριφορά του χώρου, αναπτύχθηκε και εφαρμόστηκε μια πρωτότυπη, προσαρμοσμένη ερευνητική μεθοδολογία για την αντικειμενική και αναπαραγώγιμη αξιολόγηση των επιπτώσεων.

Μενδώνη: Οι επεμβάσεις εναρμονίζονται με τις διεθνώς καταξιωμένες αρχές περί προστασίας των μνημείων

Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Το Ωδείο Ηρώδου του Αττικού αποτελεί μείζον πολιτιστικό αγαθό για την πόλη των Αθηνών, μεγάλης ιστορικής σημασίας και με αξία υπερτοπικής εμβέλειας. Αυτά τα χαρακτηριστικά διέπουν και το πλαίσιο των μελετών, κάθε σύγχρονης επέμβασης, επί αυτού. Οι προτεινόμενες επεμβάσεις εναρμονίζονται με τις διεθνώς καταξιωμένες αρχές περί προστασίας των μνημείων, αλλά και της σύγχρονης λειτουργίας ενός μνημείου θεάματος και ακροάματος. Όπως έχουμε ήδη ανακοινώσει, οι εργασίες συντήρησης, αποκατάστασης και αναβάθμισης του Ηρωδείου θα διαρκέσουν τουλάχιστον τρία χρόνια, από την έναρξή τους, οπότε το μνημείο θα παραμένει κλειστό. Το Ηρώδειο, σήμερα, παρουσιάζει δομοστατικά προβλήματα, τα οποία είναι ανάγκη να αντιμετωπισθούν. Εμφανίζει φθορές, κυρίως στην άνω τοξοστοιχία της πρόσοψης, απώλεια μάζας και ρηγματώσεις λίθων, μικρές παραμορφώσεις, καθώς και τοπικά φαινόμενα ετοιμορροπίας. Επίσης, παρατηρείται βιοδιάβρωση, από την ανάπτυξη μικροοργανισμών σε σημεία, που δημιουργούνται κοιλότητες και λιμνάζει νερό, ανάπτυξη ριζικού συστήματος, κυρίως στους αρμούς, αλλά και αστοχία παλαιότερων επεμβάσεων. Στόχος μας είναι, με την ολοκλήρωση των έργων, το μνημείο να είναι επαρκώς θωρακισμένο έναντι της φυσικής και της ανθρωπογενούς φθοράς, βελτιωμένο ως προς την αναγνωσιμότητά του και πλήρως αναβαθμισμένο, σε επίπεδο υποστήριξης των λειτουργικών απαιτήσεων σύγχρονων πολιτιστικών εκδηλώσεων, με κορυφαίες αυτές του Φεστιβάλ Αθηνών. Παράλληλα, με τις αναστηλωτικές και αρχαιολογικές εργασίες, θα εκπονηθεί ο κανονισμός λειτουργίας του μνημείου από ομάδα επιστημόνων και καλλιτεχνών, που σύντομα θα οριστεί για τον σκοπό αυτό. Ο κανονισμός θα λάβει τη μορφή θεσμικού κειμένου, ώστε να εξασφαλίζεται η υψηλή ποιότητα των εκδηλώσεων και η μέγιστη προστασία του μνημείου».

Οι κυκλοφοριακές ρυθμίσεις ξεκίνησαν σήμερα (16.02.2026) από τις 06:00 και θα διαρκέσουν έως και την Κυριακή (22.02.2026) και 06:00 και αφορούν το ρεύμα προς αεροδρόμιο της Αττικής Οδού. Έτσι, κλειστό θα παραμείνει το τμήμα από την είσοδο Ασπροπύργου (Κόμβος 4) έως και την είσοδο Λεωφόρου Φυλής (Κόμβος 6): ένας δρόμος που αγγίζει τα 8 χιλιόμετρα.

Κλειστές θα είναι οι είσοδοι προς αεροδρόμιο στους κόμβους Μάνδρας, Μαγούλας, Ασπρόπυργου και Αιγάλεω. Οι εργασίες γίνονται για τη συντήρηση της σήραγγας / σιδηροδρομικής γέφυρας.

Οι οδηγοί με προορισμό Αεροδρόμιο, Λαμία κα Αθήνα-Κέντρο να ΜΗΝ εισέρχονται στην Αττική Οδό και να ακολουθούν τις εξής διαδρομές:

• Προορισμός Αεροδρόμιο μέσω Λεωφόρου Αθηνών, ανοδικού ρεύματος Λεωφόρου Κηφισού και εισόδου στην Αττική Οδό στον κόμβο Μεταμόρφωσης με κατεύθυνση προς Αεροδρόμιο.
• Προορισμός Λαμία μέσω Λεωφόρου Αθηνών και ανοδικού ρεύματος Λεωφόρου Κηφισού.
• Προορισμός Αθήνα – Κέντρο, μέσω Λεωφόρου Αθηνών
• Μόνο οι οδηγοί με προορισμό Θριάσιο – Ασπρόπυργο θα μπορούν να κινούνται κανονικά μέσω Αττικής Οδού επιλέγοντας τον κόμβο εξόδου που τους εξυπηρετεί.
• Καθ’ όλη τη διάρκεια των ρυθμίσεων τα οχήματα έκτακτης ανάγκης (ΕΚΑΒ, Πυροσβεστική, Αστυνομία κ.α.) θα περνούν κανονικά από το αποκλεισμένο τμήμα με τη συμβολή της Τροχαίας.

Σε ανακοίνωση της Νέας Αττικής Οδού αναφέρεται πως η εταιρεία έχει λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα για την ασφάλεια και εξυπηρέτηση των οδηγών ενώ έχουν τοποθετηθεί προσωρινές σημάνσεις για την ενημέρωση των οδηγών.

«Η Νέα Αττική Οδός ευχαριστεί θερμά για την κατανόηση και παρακαλεί τους οδηγούς να επιδεικνύουν ιδιαίτερη προσοχή στη σχετική σήμανση και να τηρούν τις υποδείξεις της Τροχαίας», αναφέρεται ακόμη.

Σύμφωνα με την άποψη που εξέφρασαν, η χρήση γερανού και χαλύβδινων υποστηρίξεων είναι η μόνη τεχνικά εφικτή και ασφαλής λύση, δεδομένου ότι το μνημείο παραμένει ανοικτό στη λατρεία και «δεν μπορεί να κλείσει από μια σκαλωσιά».

Μιλώντας στην εφημερίδα Hurriyet, τα μέλη του επιστημονικού συμβουλίου υποστήριξαν ότι αντίστοιχες μέθοδοι έχουν χρησιμοποιηθεί σε μεγάλα μνημεία του εξωτερικού, όπως στην Παναγία των Παρισίων και ισχυρίστηκαν ότι «η σκληρή κριτική οφείλεται και στην πολιτική πόλωση», ενώ η πολυπλοκότητα των εργασιών καθιστά δύσκολη την πλήρη κατανόησή τους από το ευρύ κοινό.

«Απαραίτητη η χρήση γερανού»

Συμπερασματικά, επισημαίνεται ότι η χρήση του γερανού και των χαλύβδινων στηριγμάτων θεωρείται απαραίτητη, είναι επιστημονικά τεκμηριωμένη και ασφαλής επιλογή για την προστασία της Αγίας Σοφίας, καθώς καμία άλλη μέθοδος δεν θα μπορούσε να εφαρμοστεί χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο το μνημείο ή να κλείσει για το κοινό.

«Ο τρούλος χρειάζεται μια χαλύβδινη κατασκευή τόσο από κάτω όσο και από πάνω. Και αυτό θα το κάνουμε χωρίς να κλείσουμε το μνημείο στη λατρεία και την επίσκεψη. Ως Επιστημονική Επιτροπή κάναμε 58 συνεδριάσεις και συζητήσαμε όλες τις λεπτομέρειες. Τελικά, υπάρχουν τέσσερα πλαίσια, δοκοί, κολόνες… Έχει στηθεί μια πλατφόρμα για επέμβαση στον τρούλο από κάτω, σε ύψος 46 μέτρων. Δεν υπάρχει μηχάνημα στον κόσμο που να μπορεί να σηκώσει το βάρος του χάλυβα που χρησιμοποιείται για αυτές τις κολόνες, πέρα από τον γερανό που βλέπετε στις φωτογραφίες» δηλώνει στην τουρκική εφημερίδα ένα μέλος του συμβουλίου.

«Αμελητέο το βάρος του γερανού» σε σχέση με τις κολόνες

Ο ίδιος επισημαίνει επίσης ότι ο γερανός είναι 45 τόνων, βάρος που είναι αμελητέο σε σύγκριση με τις κολόνες. «Όταν ολοκληρωθεί όλο το σύστημα, το συνολικό βάρος θα είναι περίπου 530 τόνοι». Σε έναν από τους πυλώνες θα υπάρξει ανελκυστήρας· από εκεί θα ανεβαίνουν τα εξαρτήματα προς τον τρούλο.

Τα μέλη του συμβουλίου τόνισαν ότι όλες οι αποφάσεις ελήφθησαν έπειτα από πολλές συνεδριάσεις, τεχνικές αναλύσεις, προσομοιώσεις, σεισμικές και γεωλογικές δοκιμές, ενώ έγιναν και έλεγχοι του υπεδάφους. Απορρίπτουν δε τις κατηγορίες ότι ο γερανός επιλέχθηκε για λόγους κόστους και επισημαίνουν ότι η UNESCO δεν απαγορεύει συγκεκριμένα εργαλεία, αλλά απαιτεί μόνο επεμβάσεις που δεν προκαλούν βλάβη.

Επεσήμαναν ακόμη ότι πρόκειται για την πιο εκτεταμένη επέμβαση που έχει γίνει στην Αγία Σοφία από την εποχή των αδελφών Fossati, των Ελβετών αρχιτεκτόνων του 19ου αιώνα που εργάστηκαν στην αποκατάσταση της Αγίας Σοφίας την περίοδο 1847-1849.

Τα έργα στον τρούλο

Ερωτηθείς για τα έργα στον τρούλο, ο καθηγητής Αχμέτ Γκιουλέτς σημείωσε: «Ο τρούλος έχει σοβαρά προβλήματα. Ίσως η τελευταία ουσιαστική επέμβαση να έγινε την εποχή των Fossati. Όταν αφαιρέσουμε την κάλυψη του τρούλου θα δούμε τι υπάρχει από κάτω. Οι συζητήσεις άλλωστε ξεκίνησαν ακριβώς όταν σχεδιάζαμε πώς θα αφαιρέσουμε αυτή την κάλυψη. Αφού εξετάσαμε όλες τις εναλλακτικές, καταλήξαμε σε αυτή τη λύση».

Ο 51χρονος Αλβανός συνελήφθη στο Βρωμοπούσι Κερατέας στο πλαίσιο του Αυτοφώρου σήμερα Κυριακή, επειδή εκτελούσε θερμές εργασίες με ηλεκτρικό τροχό κοπής μετάλλων σε εξωτερικό χώρο μονοκατοικίας με δείκτη επικινδυνότητας 4 κατά παράβαση του άρθρου 265 παρ. 3 του ποινικού κώδικα και θα οδηγηθεί ενώπιον του αρμόδιου εισαγγελέα ποινικής δίωξης.

Επίσης του επιβλήθηκε διοικητικό πρόστιμο 3.000 ευρώ κατά παράβαση της 9/2024 Πυροσβεστικής Διάταξης.